T.C. ........... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/579 Esas - 2025/654
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
...........
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/579 Esas
KARAR NO : 2025/654
.......x.............x...........x
..x.........x..............x..............
......x...........x.............x........x
..........x...........................
............x............x..............x
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 04/08/2023
KARAR TARİHİ : 11/11/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 10/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ...........'daki fabrikası için dört adet Ø5500 Kule Difüzörü Çevre Dişli Dökümü ve Tornalanması işi için 17/05/2021 tarihinde yapılan 2021/254247 kayıt numaralı ihalenin adedi 170.000,00-TL olmak üzere toplam 680.000,00-TL bedel üzerinden davalı ......Teknik Mak. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. uhdesinde kaldığını, buna ilişkin sözleşmenin 07/06/2021 tarihinde imzalandığını, işbu sözleşme hükümleri gereğince taahhüt konusu malzemeler olan 4 Adet Ø5500 Kule Difüzörü Çevre Dişlilerinin son teslim süresinin (sözleşmeye göre 60 takvim günü) 05/08/2021 tarihi olup yüklenici firma tarafından bu süre sonunda herhangi bir teslimat yapılmadığını, davalı şirkete yazı gönderilerek sözleşmenin ifasının istenildiğini, davalının firmalarında 05/09/2021 tarihinde yangın çıktığını ve mücbir sebepten dolayı teslimat yapamadıklarını bildirdiğini, mücbir sebebin taahhüt konusu malzemelerin son teslim süresinden sonra gerçekleştiğinden davalının bu sebebe dayanamayacağını, geç teslimden sözleşme hükümleri gereğince sorumlu olduğunu, davalının gecikmeli olarak taahhüt ettiği makinelerin iki tanesini teslim ettiği, iki adet çevre dişlisini ise hiç teslim etmediği, müvekkilinin davalıya ihtar göndererek sözleşmenin 28 ve 29.maddeleri ile idari şartnamelerin 45.maddesi hükümlerinin uygulanacağını bildirerek sözleşmeyi feshettiğini, teslim edilmeyen iki adet çevre dişlisi için davalının teminatı irat kaydedilerek yeniden ihaleye çıkıldığını, bu ihalenin 850.000-TL bedelle neticelendiğini, iki ihale bedeli arasındaki fark nedeniyle kamunun zarara uğradığını, müvekkilinin gecikme bedeli ile beraber iki ihale arasındaki fark bedelini de sözleşme hükümlerine göre talep edebileceğini iddia ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla geç teslim edilen ve hiç teslim edilmeyen toplam dört adet çevre dişlisi için sözleşmenin 28.maddesi hükmü doğrultusunda ayrı ayrı gecikme cezası uygulanarak şimdilik 1.000-TL, ihale bedel farkı için şimdilik 1.000-TL olmak üzere toplam 2.000-TL'nin işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili ıslah dilekçesi ile, ihale bedel farkı için talebini 510.000-TL'ye yükseltmiş, harç eksikliği tamamlanmış, dilekçenin karşı tarafa usulünce tebliği sağlanmıştır.
CEVAP :
Davalı taraf cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin faaliyet adresinin ......olduğunu beyan ederek mahkememizin yetkisine yönelik itirazda bulunmuş, davanın ......Asliye Ticaret Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğini savunmuştur. Mahkememiz aksi kanaatte ise davanın esasına ilişkin olarak taraflar arasındaki sözleşmede işe başlama tarihinin yüklenicinin idareden işe başlama talimatını aldığı tarihi ifade eder şeklinde düzenleme olduğunu, müvekkiline işe başlama talimatı verilmediğini, dolayısıyla 60 günlük sürenin başlamadığını, müvekkili firmanın fabrikasında yangın çıktığını ve bu yangında müvekkilinin modellerinin yanarak kullanılamaz hale geldiğini, bu hususta davacıya gerekli bildirimlerin yapıldığını, davacının mücbir sebebi kabul ederek 10 günlük ek süre verdiğini, davaya konu işin niteliğine göre 10 günlük sürenin çok az olduğunu, müvekkilinin tüm bu olumsuzluklara rağmen ihaleye konu ürünlerden ilkini 08/09/2021 tarihinde, ikincisini 14/10/2021 tarihinde irsaliye ile teslim ettiğini, davacının bu ürünleri kabul ettiğini, müvekkilinin kalan iki ürünü teslime hazır hale getirildiğini, davacı firmanın kendi elemanlarına bu ürünleri kontrol ettirdiğini, kontrol aşamasından sonra sevkiyatın yapılacağı tarihlere ilişkin davacıya bilgi verildiğini, sevkiyat aşamasında 15/04/2022 tarihinde müvekkili şirkete tebliğ edilen yazı ile sözleşmesini feshedildiği ve kesin teminatın irat kaydedileceğinin belirtildiği, davacının ürünler hazır olmasına rağmen müvekkilinin teminatını irat kaydederek daha yüksek bedelle yeniden ihaleye çıktığını, dolayısıyla bir kamu zararı oluşmuşsa buna davacının sebebiyet verdiğini, davacının müvekkili tarafından teslim edilen iki ürün bedelini dahi ödemediğini, dolayısıyla kendi edimlerini ifa etmeden müvekkilinden alacak talebinde bulunamayacağını, müvekkilinin davacıdan olan alacaklarına ve munzam zararına ilişkin olarak yasal haklarını arayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
YAPILAN YARGILAMA,DELİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, GEREKÇE:
Dava eser sözleşmesinin feshinden cezai şart ve ihale bedel farkı istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraflarca bildirilen deliller toplanmış, taraflar arasındaki sözleşme ve ekleri dosyaya sunulmuş, ön inceleme duruşması için gün tayin edilmiştir.
Davacı tarafın dava açmadan önce usulüne uygun şekilde arabuluculuk yoluna başvurduğu, tarafların anlaşamadığına dair son tutanak aslının dosyaya ibraz edildiği, Mahkememizin görevli olduğu, dava şartlarının sağlandığı anlaşılmış, ilk itirazların incelenmesine geçilmiştir. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 33.maddesinde ........... Mahkemeleri'nin yetkili kılındığı görülmüş, davalının Mahkememizin yetkisine yönelik itirazının reddine karar verilmiş, taraflar arasındaki uyuşmazlık noktaları tespit edilerek, sulh olunamaması üzerine ön inceleme aşaması tamamlanarak davanın esasına girilmiş, dosya ihale mevzuatı konusunda uzmanlığı bulunan nitelikli hesap bilirkişisi ve makine mühendisi bilirkişiden oluşan 2 kişilik heyete tevdi edilmiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından dosyaya sunulan raporda; taraflar arasındaki 07/06/2021 tarihli sözleşmeye göre davaya konu işin bitim tarihinin 07/08/2021 olması gerektiği, davacı kurumun kalite kontrol birimi tarafından tanzim edilen raporlarda ve bunun neticesinde hazırlanan imalatçı hata bildirim formlarından, davaya konu bir adet 08/09/2021 irsaliye tarihli malzemenin kurtarmaya tabi tutulması şartıyla kabul edildiği, bir adet 29/011/2021 irsaliye tarihli malzemenin reddedilerek geri yollandığı, aynı malzemenin 30/12/2021 irsaliye tarihi ile tekrar gönderildiği, davaya konu iş için kesilen faturalarda ilk iki işin irsaliye tarihlerinin 08/09/2021 ve 14/10/2021 olarak görüldüğü ancak imalatçı hata bildirim formlarından ve davacının davalıya gönderdiği yazılardan ilk iki adet kule difüzör dişli taslağının teknik şartnamedeki teknik özellikleri karşılayamaması nedeniyle ret işlemine tabi tutulduğu, kalan iki adet Ø5500 Kule Difüzörü Çevre Dişli Taslağının teslimatının yapılmaması üzerine 4735 sayılı kanun gereği anılan 04/04/2022 tarih ve 10 sayılı karar ile davaya konu sözleşme feshedilerek teminat mektubunun irat olarak kaydedildiği, kalan iki adet Ø5500 Kule Difüzörü Çevre Dişlisi dökülmesi ve tornalanması için 21/06/2021 tarihinde yeniden ihale yapıldığı ve ihalenin ........... Çelik Döküm San. A.Ş'ye kaldığı, bu şirket ile yeni bir sözleşme imzalandığı, ikinci ihalenin 850.000-TL'ye anlaşıldığı, ilk ihaledeki birim fiyatın 170.000-TL olduğu, ikinci ihalede birim fiyatın 425.000-TL olduğu, birim bazda iki ihale arasında 255.000-TL fark bulunduğu, davalının ihale kapsamında verdiği 41.000-TL tutarındaki teminat mektubunun 14/04/2021 tarihinde nakde çevrilerek davacı kurum hesabına aktarıldığı, gecikme cezasına ilişkin olarak davacı idarenin 25/03/2022 tarih ve 158226 sayılı yazı ile son kez davalı yükleniciye teslim edilmeyen iki adet kule difüzörü çevre dişlisi için yazının tebliğ tarihi itibaren 10 gün süreli ihtaratta bulunduğu ve bu sürenin sonunda sözleşmenin 28. ve 29.maddeleri gereği gecikme cezası uygulanacağını, yükleniciye resmi tebligat çekerek bildirdiği, bu yazının 28/03/2022 tarihinde tebliğ edildiği, mahkememizce cezai şarta hükmolunacaksa bu tarihten itibaren 10 gün sonra hesaplama yapılması gerekeceği, ancak davacı tarafından 10 günlük süre beklenmeden 04/04/2022 tarihinde sözleşmenin feshedildiği, sözleşmenin 28.maddesi gereğince davacı yüklenici adına gecikme cezası hesaplanmasını gerektirecek bir sürenin mevcut olmaması nedeniyle hesaplama yapılamayacağı, nihai takdirin mahkememizde olduğu yönünde görüş ve tespit bildirmiştir.Tarafların bilirkişi raporuna itiraz etmeleri üzerine aynı heyetten ek rapor alınmıştır. Ek rapor aşamasında makine mühendisi bilirkişinin bilirkişilik ekranının kapatıldığı görülmüş, bu bilirkişi değiştirilmiştir. Bilirkişi heyeti tarafların tüm itirazlarını raporda karşılamış, kök rapordaki görüş ve kanaati değiştirmemiştir.
Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen kök ve ek rapor dosya kapsamına uygun, denetime elverişli bulunmuştur. Tarafların ek rapora yaptıkları itirazlar, kök rapora yapılan itirazlarla aynı doğrultuda olup, ek raporda itirazlar zaten karşılanmış olduğundan yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek görülmemiştir.
Huzurdaki davada ilk çözülmesi gereken ihtilaf sözleşmenin davacı tarafça feshinin haklı sebebe dayanıp dayanmadığı hususudur. Zira sözleşmenin feshi haksız ise davacının sözleşmeye dayalı olarak cezai şart ve ihale bedel farkı talep etmesi hukuken mümkün değildir. Bu kapsamda inceleme yapıldığında; dosyaya sunulan ihale dosyası ve eklerine göre davacı, davaya konu Ø5500 Kule Difüzörü Çevre Dişli Döküm Ve Tornalanması işi için 17/05/2021 tarihinde davacı tarafından ihaleye çıkıldığı, ihalenin davalı üzerinde kaldığı, davalı ile 07/06/2021 tarihinde 680.000-TL bedel üzerinden sözleşme imzalandığı, sözleşmede teslimat süresinin sözleşmenin 10.3.1 maddesinde sözleşmenin imzalanmasına müteakip 60 gün olarak belirlendiği görülmektedir. Sözleşmedeki düzenleme teslim tarihine ilişkin olarak yoruma yer vermeyecek şekilde açık olup, 07/06/2021 tarihinden itibaren 60 gün sonra sözleşme konusu ürünlerin davalı tarafça davacıya teslimi gerekmektedir. Bilirkişi heyeti tarafından yapılan tespitlere ve dosya kapsamındaki belgelere göre davalı, teslim ettiği iki adet makineyi sözleşmedeki süresinden sonra yapmıştır. Ayrıca iki adet makineyi hiç teslim etmemiştir. Sözleşmenin feshi ve işin tasfiyesi başlığını taşıyan 29.maddeye göre "Şartname hükümlerine uyulmadığı ve/veya işin tamamlanamayacağı kanısı doğduğu takdirde protesto keşidesine hüküm istihsaline veya herhangi yasal girişime gerek duyulmaksızın idarece sözleşme tek taraflı olarak feshedilir. Bu durumda ihale konusu mal alımı / iş yüklenici nam ve hesabına 3. Kişiler / kişilere (başka istekli veya isteklilere ) yaptırılır. Ve doğacak fiyat farkı ile her türlü zarar ve ziyan faizleri ile birlikte yükleniciden talep ve tahsil edilir." Bu düzenlemede görüldüğü üzere sözleşme konusu malzemenin bir kısmının geç teslim edilmesi, bir kısmının ise teslim edilmemesi davacı idareye sözleşmeyi tek taraflı olarak ve herhangi bir süre vermeksizin feshetme yetkisini tanımaktadır. Davacı taraf bu kapsamda 04/04/2021 tarihli komisyon kararı ile ihaleyi feshetmiş, bu hususta 07/04/2021 tarihli fesih yazısını davalıya göndermiştir. Bu durumda davacı tarafından yapılan fesih sözleşmeye uygun ve haklı nedene dayalı bir fesihtir.
Feshin haklı olduğunu tespit ettikten sonra davacının talep ettiği alacak kalemleri tek tek incelenecektir. İlk olarak ihale bedeli fiyat farkı talebi değerlendirildiğinde, davacının teslim edilmeyen iki adet sözleşme konusu makine için 11/05/2022 tarihinde yeniden ihale yaptığı, bu ihalenin ........... Çelik Döküm San. A.Ş'ye kaldığı, bu firma ile 850.000-TL bedelle 21/06/2023 tarihinde sözleşme imzalandığı görülmektedir. İki ihale arasında bilirkişi raporunda hesaplandığı üzere 255.000-TL birim fiyat farkı oluşmaktadır. Dolayısıyla iki ürün için davacının zararı 510.000-TL olarak hesaplanmaktadır. Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 29.maddesindeki düzenlemeye göre davacı bu tutarı davalıdan talep edebilecektir. Gelinen aşamada dava ihale bedeli fiyat farkı talebi yönünden sübut bulmuştur.
Davacının gecikme cezasına ilişkin talebi değerlendirildiğinde, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin " Gecikme halinde alınacak cezalar ve sözleşmenin feshi başlıklı 28. maddesinde yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak malın / işin kısmi kabule konu olan kısmının süresinde teslim etmemesi / bitirmemesi halinde idare tarafından en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikilen her takvim günü için teslim edilmeyen / bitirilmeyen kısım bedelinin %0.5 (binde beş) oranında gecikme cezası uygulanır. İhtarda belirtilen sürenin bitmesine rağmen aynı durumun devam etmesi halinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın kesin teminat gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilir. Gecikme cezası ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın yükleniciye yapılacak ödemelerden kesilir, bu cezanın ödemelerden karşılanamaması halinde ceza tutarı yükleniciden ayrıca tahsil edilir. " düzenlemesi yer almaktadır. Görüldüğü üzere sözleşme hükümlerine göre davacı idarenin gecikme cezası talep edebilmesi için davalıya ihtarname çekerek 10 günlük süre vermesi gerekmektedir. Teslim edilen iki ürün için taraflar arasında yazışmalar yapıldığı, davacının teslim için davalıya ek süre tayin ettiği, davalının bu ek süreden sonra teslimatı yapmasına rağmen davacının ürünleri ihtirazi kayıtsız kabul ettiği gözetildiğinde, bu iki ürün için davacının cezai şart talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. Teslim edilmeyen iki ürün için değerlendirme yapıldığında, davacı idare sözleşme hükümlerine göre davalıya 25/03/2022 tarihinde 10 günlük süre tayin etmiş, bu yazı davalıya 28/03/2022 tarihinde tebliğ edilmiş, davacı 04/04/2022 tarihinde komisyon kararıyla ihaleyi feshetmiş, bu hususta davalıya 07/04/2021 tarihli fesih ihtarını göndermiştir. Dolayısıyla tayin edilen 10 günlük sürenin dolması beklenmemiştir. Sözleşme hükümlerine göre davacı taraf teslim edilmeyen iki makine yönünden de gecikme cezası talep edebilmek için sözleşmede aranan şartları yerine getirmemiş olup, gecikme cezasına yönelik talep dosya kapsamında sübut bulmamıştır.
Davalının teslim ettiği makine bedellerini tahsil edemediğine yönelik beyanlarının değerlendirilmesine gelince, davalı tarafın bu kapsamda bir alacağı varsa bile ya takas mahsup talebi olarak huzurdaki davada ileri sürmesi ya da karşı dava açması veya birleştirme talepli dava açması gerekirdi. Davalı taraf bu yönde bir işlem yapmamış olup, davacıdan olan alacağı huzurdaki davanın konusu değildir. Dolayısıyla huzurdaki davada bu yönde bir araştırma yapılmamıştır. Elbette ki davalının dava açma hakkı saklıdır.
Davacının temerrüt faizine yönelik talebinin değerlendirmesine gelince, davacı taraf dava dilekçesinde temerrüt faizi talep etmemiş olup, dava dilekçesinde talep edilen tutar için dava tarihinden, ıslah edilen kısım için ıslah tarihinden faiz uygulanmıştır. Taraflar tacir olup davacının avans faizine yönelik talebi haklı görülmüştür.
Dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Nedenleri gerekçeli kararda açıklandığı üzere;
1-Davanın fiyat farkı talebi yönünden kabulü ile; 510.000-TL'nin 1.000-TL'sine dava tarihinden, bakiye kısma ıslah tarihinden (11/07/2025) işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Davanın cezai şart talebi yönünden reddine,
3-Alınması gerekli 34.838,10-TL karar ve ilam harcından peşin ve ıslah harcı toplamı olan 8.969,85-TL'nin mahsubu ile bakiye 25.868,25-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
4-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 81.600-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 1.000-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan 9.278,10-TL harç toplamı ve 15.676,75-TL posta, tebligat, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 24.954,85-TL yargılama giderinin red kabul oranına göre hesaplanan 24.904,94-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ........... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/11/2025