T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/2 Esas - 2024/739
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/2 Esas
KARAR NO : 2024/739
HAKİM :....
KATİP : ....
DAVACI :....
VEKİLİ : Av. ....
DAVALILAR : 1- ....
2-....
VEKİLİ : Av. ....
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 02/01/2024
KARAR TARİHİ : 11/12/2024
KR.YZL.TARİHİ : 11/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili .... de belirtildiği üzere müvekkili idarenin, 233 sayılı .... Hakkında KHK hükümlerince kurulmuş ve faaliyet gösteren bir iktisadi devlet teşekkülü olduğunu, Teşekküllerinin asli işlerini bizzat kendi personeli ile yürütmekte olduğunu, bunun yanında yıllardan beri işbölümü, uzmanlaşma ve verimlilik kavramlarını dikkate alarak asli işlerinin dışında kalan bir kısım işlerini de 4734 Sayılı ...kapsamında yaptığı ihalelerle özel sektöre hizmet alımı yoluyla yaptırmakta olduğunu, bu kapsamda, ... Nakliye Faaliyetleri Hizmet Alımı işi için (İhale Kayıt No:...) ve ... İhtiyacı Olan Nakliye Faaliyetleri Hizmet Alımı işi için (İhale Kayıt No:.... ) ihaleye çıkıldığını, ihaleler neticesi en avantajlı teklif sahibi olan .... - .... iş ortaklığının sözleşme imzalamaya davet edildiğini, iş ortaklığı tarafından da sözleşme imza aşamasında doğan ihale kararına ait damga vergisi bedelleri kendi hesaplarında kayıt altına alınarak ve ilgili ... dairesine beyan edilerek ihale dokümanı gereği ödendiğini ve sözleşme imzalandığını, sözleşme bedellerinin sırasıyla 22.177.662,00 TL ve 46.176.660,00 TL olduğunu, ancak daha sonra yüklenici firmanın ihale kapsamında tahakkuk eden ihale kararına ait damga vergisi bedellerinin Teşekküllerine ait olduğu gerekçesi ile sözleşme imza aşamasında ödediği ihale kararına ait damga vergisi bedelini ... Dairesinden geri aldığını, bunun üzerine ... tarafından ihbarname ile ihale kararı gereği, tahakkuk eden ihale karar bedeline ilişkin damga vergisinin taraflarından talep edildiğini, 09/06/2021 tarih ve 31506 sayılı RG'de yayınlanan "7326 Sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun" kapsamında bu tutarın yapılandırıldığını ve %10 gecikme faiziyle toplam 67.644,58 TL'nin ilgili ... Dairesine ödendiğini, sözleşme gereği yüklenicinin yükümlülüğü altında olan ödemek zorunda kaldıkları tutarın davalıya bildirildiğini, 01/08/2023 tarih ve 162747 sayılı yazılarıyla 15 gün süre verilerek davalıdan ödenmesinin istendiğini, ancak davalı tarafından ödeme yapılmadığını, ihale karar pulu (damga vergisi) bedeli sözleşme giderleri kapsamında olduğundan bu bedelin davalı tarafça ödenmesi gerektiğinin aşikâr olduğunu, zaten davalı tarafında da herhangi bir çekince ileri sürülmeden anılan tutar ödenerek bu hususun kabul edildiğinin gösterildiğini, ancak daha sonra sözleşme hükümlerine aykırı olarak ödenen bu tutar .... geri alındığından, kanun gereği Teşekküllerince ödenmek zorunda kalındığını, sözleşme gereği davalının ödemesi gereken damga vergisi tutarının 01/08/2023 tarih ve 162747 sayılı yazılarıyla 15 gün süre vererek davalıdan istendiğini ancak ihtarılarına rağmen davalı tarafından ödeme yapılmadığından iş bu dava ikame edilmek zorunda kalındığını beyanla, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak üzere şimdilik ihale karar pulu -damga vergisi- alacaklarının (...'nın kısa vadeli avanslar için uyguladığı oranda faizi ile birlikte) davalıdan tahsilini ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı .... elektronik ihale platformu E-Kap üzerinden mal ya da hizmet alımı ihale ilanına çıktığını, şartları uyan isteklilerin elektronik ortamda ya da fiziki olarak ihaleye ilişkin tekliflerini verdiklerini, akabinde geçerli teklifler içinde en düşük birinci ve ikinci fiyat teklifi üst yazı ile ihale makamına (genelde kurumun Genel Müdürü ya da Genel Müdür Yardımcısı) olura sunulduğunu, işte ihale makamının bu listeyi uygun bulup olur yazarak imzalaması esnasında vergiyi doğuran olayın gerçekleştiğini, en düşük teklifi veren isteklinin toplam teklifi üzerinden binde 5,69 oranında ihale karar pulu damga vergisi oluştuğunu, gerek 213 sayılı ... Usul Kanununda gerekse 488 sayılı Damga Vergisi kanununa göre ortaya çıkan bu tutarın takip eden ayın 23 üne kadar beyan edilerek aynı ayın 26 sına kadar, sürekli damga vergisi mükellefi olan, davacı tarafından ödenmesi gerektiğini, ihale makamının ihale kararına olur vermesinden sonra ihaleyi yapan kurumun ihale sonucunu ihaleye katılan diğer firmalara yazı ile bildirdiğini, ihale sonucuna itiraz için davacının 10 gün beklemek zorunda olduğunu, bu 10 gün içinde her hangi bir itiraz gelmezse davacının, ihaleyi kazanan firmayı sözleşme imzalamaya davet etiğini, ihalenin yapıldığı tarihten itibaren sözleşme imzalanmasına kadar geçen sürenin 30 günden fazla olduğunu, 1 numaralı ihalenin (... ... Nakliye Faaliyetleri) 10.09.2018 tarihinde ihalesi yapıldığını, davalı müvekkili firmaların ise en düşük teklifi vererek mezkur ihale uhdesinde kaldığını, ihale komisyonunun ihalede en düşük teklifi veren davalılar ile 2.düşük teklifi veren diğer isteklinin toplam teklif bedellerini üst yazıyla makama yazdığını ve makam oluruna çıktığını, ihale makamı bu yazıya olur verdiği anda davalı müvekkillerinin toplam teklifi üzerinden binde 5,69 ihale karar pulu damga vergisi oluştuğunu ve davacı kurumun bu bedeli takip eden ayın 23 üne kadar beyan edip aynı ayın 26 sına kadar ... dairesine ödemek zorunda olduğunu, uyuşmazlığa konu bu ihale ve diğer ihalede davacının ihale komisyonunun ihale makamından olur aldıktan sonra ...mevzuatı gereği itirazlar için 10 gün beklediğini ve itiraz olmayınca en düşük teklifi veren davalılar sözleşme için imzaya çağırdığını, 1.numaralı ihale için davalı müvekkilinin 2310.2018 tarihinde sözleşmenin imzası için davacı kuruma davet edildiğini, fakat sözleşme imzalanmadan önce ihale karar pulu damga vergisini davalı müvekkilinin, davacı kurumun hesaplarına yatırdığını, söz konusu ihalenin 16.11.2017 tarihinde yapıldığını, fakat söz konusu ihale için karar pulunun 07.12.2017 tarihinde davacı kurum hesaplarına yatırıldığını, uyuşmazlığa konu ihale karar pulu damga vergisinin ihaleye hazırlık kısmında yer alan idari bir işlem olduğunu ve sözleşmenin akdinden önce oluşan, sorumlusunun davacı olduğu bir işlem olduğunu, davacının açıkça sözleşmenin akdinden sonra oluşacak masrafların vergilerin resimlerin harçların yükleniciye ait olduğunu kabul ettiğini ve bunu sözleşmede beyan ettiğini, davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Dava açılmadan evvel arabulucuya müracaat edilmiş olup işbu dava şartı yerine getirilmiştir.
Mahkememizce dosya ... konusunda uzman nitelikli hesap uzmanı bilirkişiye tevdi edilmiş, 19/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu ihalelere ait ihale kararları damga vergilerinin Damga Vergisi Kanunu uyarınca ödeme mükellefinin davacı kurum olduğu, sözleşme serbestliği ilkesi (BK 19 ve 20; TBK 26 ve 27) çerçevesinde yapılacak bir sözleşme ile taraflar arasındaki iç ilişkide ... yükümlülüğünü ya da sorumluluğunu yasaya göre yükümlü ya da sorumlu olan kişiden başkasının üstlenmesini konu alan sözleşmeler yapılmasının mümkün olduğu, böyle bir sözleşmenin özel hukuk açısından bütünüyle geçerli olduğunun kabul edilmesi gerektiği, VUK 8/3 düzenlemesinde, mükellefiyetle ilgili konularda sözleşme yapılamayacağı ya da yapılan sözleşmelerin geçersiz kabul edileceğinin değil, bunların sadece ... idaresi açısından doğurduğu sonuçları belirlemeye yönelik olduğu, vergiyi doğuran olaya bağlı olarak ortaya çıkan yükümlülük ya da sorumluluğun bir başkası tarafından üstlenilmesi ... idaresine karşı hükümsüz olduğu, bu mahiyetteki sözleşme çerçevesinde, yükümlü veya sorumlunun, yükümlülüğü ya da sorumluluğu üstlenmiş kişiye karşı rücu edebileceğinden hareketle davacı kurumun ... dairesine karşı ödeme mükellefiyetinde olduğu ihale karar damga vergisi tutarını davalı yükleniciye rucü edebileceğine yönelik talepte bulunabileceği kanaatine varıldığı, davacı idarenin, hakedişlerle davalı yükleniciye hali hazırda ödemiş olduğu ... İKN ihale kapsamında 126.190,90 TL ve ... İKN ihale kapsamında 262.745,20 TL tutarındaki ihale karar pulu bedellerini ... Mahkemesi kararları ile davacı kurumdan tekrar tahsil edilmesinin mükerrer ödeme olacağından bu tutarın davacı kurum tarafından davalı yükleniciye rücu edilerek tahsil edebileceği kanaatine varıldığı, ihale Kararı damga vergisinde vergiyi doğuran olayın kesinleşen ihale kararının onay tarihi olduğu ancak bu durumun davacı kurum tarafından ... dairesine ödenen ihale karar pulu bedellerini davalı yükleniciye rücu edilmesine engel teşkil etmediği, davalı yüklenicinin ... Mahkemesi kararlarıyla ... dairesinden iade aldığı söz konusu ihale karar damga vergisi bedellerini davacı kurumun mükellef sıfatıyla tekrar ... dairesine ödemek durumunda kaldığı ve bu kapsamda davalı kurumun yapılandırma başvurusunda bulunarak borcun tamamını beyan ederek ödediği ve ödenen tutarın, ... İKN ihaleye ait karar damga vergisi için 138.039,76 TL, ... İKN ihaleye ait karar damga vergisi için 66.770,76 TL olmak üzere toplam 204.810,52 TL olarak hesaplandığı, davacı kurumun ... dairesine beyan ederek ödediği her iki ihale kapsamında ihale karar damga vergisi bedeli olan 204.810,52 TL'yi davalı yükleniciye rücu ederek tazmin etme hakkının bulunduğu kanaatine varıldığı rapor edilmiştir.
Taraflar arasındaki ihtilafın; taraflar arasında imzalanan sözleşme neticesinde davacı tarafından ödenen ihale karar pulu bedellerinin rücuen tazminat istemine ilişkin davada davacının alacağının bulunup bulunmadığı, davalıların sorumluluğunun olup olmadığı, var ise miktarı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; davacı tarafından 10/09/2018 tarihinde ihalesi yapılan ... ihale kayıt numaralı ... Nakliye Faaliyetleri hizmet alımına ilişkin ihaleye ait sözleşmesinin 23/10/2018 tarihinde davalıların oluşturduğu iş ortaklığı ile sözleşme imzalandığı, yine ... ihale kayıt numaralı ... Nakliye Faaliyetleri Hizmet alımına ilişkin olarak sözleşme imzalandığı, sözleşme bedellerinin 22.177.662,00 TL ve 46.176.660,00 TL olduğunu, davalı tarafça ödenen ihale karar pulu bedellerinin .... ile .....sayılı ilamlarında belirtildiği üzere söz konusu ihale karar pulu ödeme mükellefiyetinin davacı idarenin yükümlüğünde bulunduğu gerekçesiyle davalının ödediği bedelini ... dairesinden iade aldığı, davacının ise ihale karar pulu (damga vergisi) bedelinin sözleşme giderleri kapsamında olduğundan bu bedelin davalı tarafça ödenmesi gerektiği ve davalı tarafında da herhangi bir çekince ileri sürülmeden anılan tutar ödenerek bu hususun kabul edildiği belirtilerek davacının ... dairesine ödemek zorunda kaldığı ihale karar pulu bedelini davalılardan tahsilini talep ettiği görülmüştür.
Uyuşmazlığa konu ihaleyi yapan davacının 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 8.maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ... olduğundan, ihale karar puluna ait damga vergisi ödeme mükellefi ve sorumlusu davacıda olduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan hizmet alıma ilişkin sözleşmenin 7.maddesinde:"Sözleşme bedeline dahil olan giderler." 7.1.Taahhüdün(ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin olarak sözleşmenin akdinden ve uygulanması sırasında doğacak ilgili mevzuat gereği ödenecek her türlü ..., resim, harç ve benzeri giderler ile ulaşım, nakliye ve sigorta giderleri, sözleşmenin yapılmasına ait varsa noter masrafları ve sair masraflar yükleniciye ait olup sözleşme bedeline dahildir.” hükmünün yer aldığı, ihaleye ait idari şartname incelendiğinde; 5.Maddede;"İhale dokümanı aşağıdaki belgelerden oluşmaktadır:a)İdari şartname, b) Teknik Şartname, c) Sözleşme Tasarısı, ç)Hizmet İşleri Genel Şartnamesi, d)Standart formlar" olduğunun belirtildiği, Teklif hazırlama giderleri başlıklı 11.Maddede; "tekliflerin hazırlanması ve sunulması ile ilgili bütün masraflar isteklilere aittir.İstekli teklifini hazırlamak için yapmış olduğu hiçbir masrafı idareden isteyemez" hükmünün bulunduğu, teklif fiyata dahil olan giderler başlıklı 25.Maddesinde;"sözleşmenin uygulanması sırasında ilgili mevzuatı gereğince yapılacak her türlü ulaşım sigorta ... resim ve harç giderleri istekliye ait olup, teklif edilecek fiyata dahildir" hükmünün bulunduğu görülmüştür.
... kaynaklı hükümler ihtiva eden sözleşmelerin sadece taraflar arasındaki iç ilişkide geçerli olmasına karşılık, vergilendirme sürecinde ... idaresi bakımından herhangi bir bağlayıcılığının söz konusu değildir. Sözleşme serbestliği ilkesi çerçevesinde yapılacak bir sözleşme ile taraflar arasındaki iç ilişkide ... yükümlülüğünü ya da sorumluluğunu yasaya göre yükümlü ya da sorumlu olan kişiden başkasının üstlenmesini konu alan sözleşmeler yapılmasının mümkün olup, böyle bir sözleşmenin özel hukuk açısından geçerlidir. VUK 8/3 düzenlemesi de, mükellefiyetle ilgili konularda sözleşme yapılamayacağı ya da yapılan sözleşmelerin geçersiz kabul edileceğinden çok, bunların sadece ... idaresi açısından doğurduğu sonuçları belirlemeye yönelik olup, vergiyi doğuran olaya bağlı olarak ortaya çıkan yükümlülük ya da sorumluluğun bir başkası tarafından üstlenilmesinin ... idaresine karşı hükümsüzdür. Bu mahiyetteki sözleşme çerçevesinde, yükümlü veya sorumlunun, yükümlülüğü ya da sorumluluğu üstlenmiş kişiye karşı rücu edebilecektir.
Davalı yüklenicinin teklif fiyatını ihale ve sözleşmenin yerine getirilmesine ait tüm ... resim harç ve diğer bileşenleri göz önüne alarak belirlediği, taahhüdün yerine getirilmesi sırasında ara hakedişlerle ihale karar pulu dahil ihale dokümanında belirtilen ihalenin ve sözleşmenin uygulanmasından doğan bütün ... resim ve harçları da hakedişleriyle davacı işverenden tahsil ettiği dava konusu ihalenin iptal edilmeden kesinleşerek davalı yüklenici ile davacı kurum arasında sözleşme imzalandığı hususları beraber değerlendirildiğinde, davacı kurumun ... dairesine karşı ödeme mükellefiyetinde olduğu ihale karar damga vergisi tutarını davalı yükleniciye rucü edebileceği anlaşılmış olup hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplama gereğince davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile; 204.810,52-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 13.990,61-TL olduğundan peşin alınan 3.497,66-TL harcın mahsubu ile bakiye 10.492,95-TL harcın davalılardan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
3-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.200,00-TL'nin davalılardan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
4-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 32.769,68-TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 3.986,06-TL harç toplamı ve 3.157,00-TL posta, tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.143,06-TL yargılama giderinin davalılardan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/12/2024
Katip ...
✍ e-imzalı
Hakim ...
✍ e-imzalı