T.C. ........ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/363 Esas - 2025/802
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
........
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/363 Esas
KARAR NO : 2025/802
.......x.............x...........x
..x.........x..............x..............
......x...........x.............x........x
..........x...........................
............x............x..............x
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 27/05/2024
KARAR TARİHİ : 18/12/2025
KARAR Y. TARİHİ : 12/01/2026
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; müvekkili Kuruluş tarafından gerçekleştirilen 2022/15960 İKN'lu "Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve bünyesinde bulunan Havalimanları ile Havalimanlarına bağlı Seyrüsefer Yardımcı İstasyonlarına 01.04.2022-31.12.2023 tarihleri arasında toplam 3748 personelle Özel Güvenlik Hizmeti Alımı İşi" ve 2022/249480 İKN'li "Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve bünyesinde bulunan Havalimanları ile Havalimanlarına bağlı Seyrüsefer Yardımcı İstasyonlarına 01.04.2022-31.05.2022 tarihleri arasında toplam 3746 personelle Özel Güvenlik Hizmeti Alımı İşi" davalı yüklenici şirketlerden oluşan Ortak Girişim'in uhdesinde kaldığını, bu ihaleye ilişkin olarak imzalanan sözleşmelerin "Sözleşme bedeline dahil olan giderler" başlıklı 7. maddesinde, "Taahhüdün (ilave işler nedeniyle meydana gelebilecek artışlar dahil) yerine getirilmesine ilişkin; ulaşım, sigorta, vergi, resim ve harç giderleri ile personel ücretleri, vergi ve sigorta primleri, personele ilişkin diğer yasal yükümlülükler, personelin yemek, yol, kıyafet ve teçhizat bedelleri, mali sorumluluk sigortası bedeli ile hizmetin yürütülmesine ilişkin ihale dokümanında belirtilen diğer giderler sözleşme bedeline dahildir." dendiğini, yine ihaleye ilişkin İdari Şartnamenin "Teklif fiyata dahil olan giderler" başlıklı 25. maddesinin 25.3 maddesinde teklif fiyata dahil olan giderler belirtilmekte olup maddenin 25.3.4 fikrasında, "Hizmetin yürütülmesine ilişkin ihale dokümanında belirtilen diğer giderlerin teklif fiyatına dahil olacağı"nın ifade edildiğini, müvekkil Kuruluş tarafından çıkılan hizmet alımı ihalesine ilişkin dokümanlarda açıkça, Kamu İhale Genel Tebliğindeki düzenleme uyarınca, sözleşme giderleri ve genel giderler adı altında ihale karar pulu ve sözleşme damga vergilerinin de yükleniciden tahsil edileceği belirtilmiş olup davalı şirketlerin bu hizmet alımı ihalesine katılmakla ihale ve sözleşmeden kaynaklanacak damga vergilerini de üstlenmiş olduğunu, yapılan ihale neticesinde, ihalenin davalı yüklenici ortak girişim uhdesinde kalmasına karar verilerek davalı şirketlerden oluşan ortak girişim ile sözleşme imzalandığını, bu kapsamda davalı yüklenici şirketlerin imzaladıkları ihale dokümanlarında da taahhüt ettiği üzere ilgili vergi dairesine ihale karar pulu bedelini hiç bir ihtirazi kayıt koymaksızın yatırdığını, işe ilişkin sözleşmenin imzalanması ve işin başlamasından hemen sonra davalı yüklenici şirket tarafindan, vergi dairesine ödenen ihale karar pulu bedellerinin kendilerinden tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığına karşı 2022/249480 IKN'lu sözleşme ile ilgili... 1. Vergi Mahkemesinin E.2023/535 sayılı dosyasıyla dava açıldığı ve bu davada Mahkemece verilen K.2023/1260 sayılı kararla davanın kabul edilerek ihale karar pulu bedelinin yüklenici şirkete iadesine karar verildiği, yine 2022/15960 sözleşme ile ilgili olarak... 7. Vergi Mahkemesinin E.2023/261 sayılı dosyasıyla dava açıldığı ve bu davada Mahkemece verilen K.2023/1228 sayılı kararla davanın kabul edilerek ihale karar pulu bedelinin yüklenici şirkete iadesine karar verildiği öğrenildiğini, böylece, davalı yüklenici ortak girişimi oluşturan şirketlerin müvekkili Kuruluş ile imzaladığı ve özel hukuka tabi sözleşmelerdeki açık taahhüdüne rağmen, Vergi Mahkemesince özel hukuka dair bir inceleme yapılmasına olanak bulunmadığından, davalı ortak girişim şirketlerinin vergi dairesine ödemiş olduğu ihale karar pulu bedellerinin Gelir İdaresi Başkanlığınca kendisine iade edildiğini; akabinde bu ihale karar pulu bedellerinin gecikme zammıyla birlikte 2022/249480 ÍKN'lu sözleşme ile ilgili 632.414,09-TL 21.09.2023 tarihinde ve 2022/15960 İKN'lu sözleşme ile ilgili 5.750.332,94-TL 02.10.2023 tarihinde olmak üzere toplam 6.382.747,03-TL olarak müvekkili Kuruluştan tahsil edildiğini, davalı yüklenici şirketler ile müvekkili Kuruluş arasında imzalanan özel hukuka tabi sözleşmeler gereğince uyuşmazlığın esasını oluşturan ihale karar pulundan doğan sorumluluğun doğrudan doğruya yüklenici davalı şirkete ait olduğunu, davalı şirketin, işin başlamasından hemen sonra Vergi Dairesi Başkanlığı husumetiyle açtıkları dava neticesinde, Vergi Mahkemelerinin uyuşmazlıkta özel hukuktan kaynaklanan meseleleri inceleyememesinden istifade ederek, ihale karar pulunun müvekkil Kuruluş tarafından ödenmesine neden olmasının açıkça sözleşmeye ve hukuka aykırı olduğunu, konu hakkında davalı şirketler ile müvekkili idare arasında dava şartı arabuluculuk süreci takip edilmiş ise de müvekkili idarece Vergi Dairesine ödenmek durumunda kalınan meblağların tahsili hususunda taraflar arasında bir anlaşma sağlanamadığını beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere müvekkili Kuruluş tarafından Vergi Dairesine ödenmek durumunda kalınan toplam 6.382.747,03-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketlerden müşterek ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı ............ Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesi ile özetle; zamanaşımı itirazları bulunduğunu, davada görev ve yetki itirazları bulunduğunu, davaya konu damga vergilerine ilişkin davaların idare mahkemelerinde devam ettiğini, henüz kesinleşmeyen davalar için derdestlik ve husumet itirazlarının bulunduğunu, ihale karar pulu damga vergilerine ilişkin olarak Vergi Mahkemeleri huzurunda açılan davalarda müvekkili lehine karar verilerek ödenen damga vergilerinin iadesine karar verildiğini, iddiaları kabul anlamına gelmemekle birlikte, ilgili damga vergilerine ilişkin istinaf kararları neticesinde Gelir İdaresi Başkanlığınca müvekkili şirkete ve diğer davalıya vergi/ceza ihbarnameleri gönderildiğini, bu hususta yürütmeyi durdurma talepli vergi mahkemesi dosyalarının da devam ettiğini, mükerrer ödemeye sebep vermemek adına öncelikle huzurdaki davanın reddine aksi taktirde bu dosyaların da bekletici mesele yapılmasına karar verilmesi gerektiğini, davaya konu damga vergisinden ihaleyi yapan ......'nin sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğu bulunmadığını, 488 sayılı Damga Vergisi Kanununa ekli 1 sayılı listenin II/2 bölümünde, kamu kurumlarının mal ve hizmet alım ve satımlarına ilişkin ihalelerde, ihale kanununa tabi olan veya olmayan daire ve kurumların yetkili organlarınca verilen her türlü ihale kararlarının binde 4,5 oranında damga vergisine tabi olacağının açıkça belirtildiğini, İhale kararı; artırma ve eksiltme konusu olan işin, artırmalarda tahmin edilen bedelden aşağı olmamak üzere en yüksek bedeli teklif eden kişiye, eksiltmelerde ise tahmin edilen bedeli aşmamak kaydıyla teklif edilen bedellerden tercihe layık görüleni teklif eden kişiye bırakılmasını öngören tek yanlı bir idari işlem olduğunu, İhale kararlarının, yetkili bir komisyon tarafından alınan ve ihale konusu işin hangi istekli üzerinde bırakıldığını gösteren kararlar olduğunu, bu sebeple ihale karar damga vergisi de sunulan sözleşmelere ilişkin olmaksızın ihale kararını alan idarenin ödemek zorunda olduğu hususunun açık olduğunu, davacı tarafın sözleşme maddelerine atıfta bulunarak damga vergisinden davalıların sorumlu olduğunu iddia etmekte ise de, sözleşme maddelerinde damga vergisine ilişkin müvekkili şirketin (yüklenicinin) sorumlu olacağına dair bir madde bulunmadığını, iptal edilen ihale için ihale karar pulu damga vergisi talebinin de hukuka aykırı olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ..........Özel Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde; öncelikle dava konusu edilen alacakların dava tarihi itibariyle zamanaşımına uğramış olması nedeniyle zamanaşımı itirazları bulunduğunu, rücu hükümleri TBK madde 73'te düzenlendiğini, dosyada 01.04.2022-31.12.2023 Tarihleri Arasında güvenlik hizmeti verilmesi ile ilgili ihale kararı alındığını, iddiaları kabul anlamına gelmemekle birlikte, ilgili ihale karar pulu damga vergileri açısından ihale kararının alınması ile birlikte sorumluluğun doğduğu andan itibaren zamanaşımı süresinin başladığı ve dava tarihi ile bu sürenin dolduğu gözönünde bulundurularak, davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı şirketçe davaya konu edilen alacak vergi tarhiyatları için görevli mahkemenin Vergi Mahkemesi açık olduğundan davanın ilk olarak Görevsizlik nedeniyle reddi gerektiğini, konusu vergi olan bir uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümü mümkün olmadığını, 488 Sayılı Kanunun 8. maddesinde resmi daire tanımı yapıldığını ve genel bütçeye tabi kurumların resmi daire sıfatı taşıdığının ortaya konduğunu, buradan yola çıkarak 5018 sayılı kanun ve eki listeye bakıldığında davacı şirketinin adı bulunmadığından resmi daire sıfatına haiz olmadığının anlaşıldığını, dolayısıyla resmi daire sıfatından yararlanarak müvekkil iüzerine vergi yükü bırakamayacaklarını, taraflar arası imza edilen sözleşme hükümleri gereği müvekkilinin sorumluluğu; taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin doğan vergi, resim ve harçları ödemek olduğunu, henüz sözleşme dahi imzalanmadan yani ihale kararının alınmasıyla doğan ihale karar damga vergisinin bundan çok sonra imzalanan dosyada mübrez sözleşmeye dayanılarak müvekkili üzerine bırakılmaya çalışılmasının mevcut sözleşmenin olağan dışı geniş yorumlanması olduğunu, müvekkilinin sözleşme imzalandıktan sonra doğan vergilerle alakalı bir sorumluluğu bulunmadığını, bu noktada müvekkili gibi davacı da ahde vefa ilkesi gereği kendi almış olduğu ihale kararına imza koymak suretiyle vergi doğuran olayı gerçekleştirmiş olup imza koyan olarak doğan verginin tek sorumlusu olduğunu, davacı tarafından söz konusu bedelin taraflarınca ihtirazı kayıt konulmadan ödendiği söylenmiş ise de müvekkilinin sözleşmeye davet edildikten sonra sözleşmeyi imzalamaktan imtina etmesinin müvekkili şirketin ihale yasağı alması ve geçici teminat mektubunun irat kaydedilmesi tehdidi altında mümkün olmadığını, müvekkilinin bu şartlar altında sözleşmeyi imzaladığından uyuşmazlık konusu vergiyi ödediğini daha sonra ilgili bedelin iadesi için davacı olduğunu ve haklı bulunarak söz konusu vergiyi iade olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2022/249480 İhale Kayıt Numaralı "Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü ve bünyesinde bulunan Havalimanları ile Havalimanlarına bağlı Seyrüsefer Yardımcı İstasyonlarına 01/04/2022-31/05/2022 tarihleri arasında toplam 3746 personelle Özel Güvenli,k Hizmeti Alımı" işinin ..........Özel Güvenlik ve Koruma Hiz. San. Ve Tic. A.Ş.& ............ Güvenlik Hizmetleri A.Ş. İş Ortaklığı'nın uhdesinde kaldığı, taraflar arasında 31/03/2022 tarihinde Hizmet Alımına Ait Sözleşme'nin imzalanmış olduğu, sözleşme bedelinin 82.451.654,87 TL olduğu (m. 6.1), işin süresinin 01/04/2022-31/05/2022 olarak belirlendiği (m. 9), ihale karar damga vergisinin (82.451.654,87x0,00569=) 469.149,92 olarak hesaplandığı, davalı iş ortaklığı tarafından 31.03.2022 tarihinde Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün banka hesabına "Karar Damga Vergisi" açıklaması ile 469.149,92 TL'nin havale yapılmak suretiyle ödendiği, söz konusu ihale karar damga vergisinin ...... Genel Müdürlüğü adına beyan edildiği anlaşılmıştır.
........ 1. Vergi Mahkemesi'nde, 30/05/2023 tarih, 2023/535 Esas, 2023/1260 Karar sayılı kararın incelenmesinde; davacılar ............ Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi ve ..........Özel Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi davalı Gelir İdaresi Başkanlığı hakkında, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen 2022/249480 ihale kayıt numaralı "Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Bünyesinde Bulunan Havalimanları ile Havalimanlarına Bağlı Seyrüsefer Yardımcı İstasyonlarına 01/04/2022-31/12/2023 Tarihleri Arasında Toplam 3746 Personelle Özel Güvenlik Hizmeti Alımı" işi uhdelerinde kalan davacı şirketler tarafından ödenen 469.149,92-TL ihale kararı damga vergisinin iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve söz konusu tutarın tecil faiziyle iadesi istemiyle davanın açılmış olduğu, mahkemece ödenmiş olan damga vergisinin davacı şirketlere iade edilmesine karar verildiği, davalı Gelir İdaresi tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ........ Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dava Dairesi tarafından verilen 14/05/2024 tarihli ve 2023/2421 Esas, 2024/1296 Karar sayılı kararı ile 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olduğu, ancak anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmaması ve kararda imzaları bulunmamasına rağmen sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu, Her ne kadar Mahkemece, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı sonucuna varıldığından, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü olduğundan, mükellefi ve sorumlusu olmayan davacılar adına "ihale karar pulu" adı altında damga vergisi tahsil edilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle dava kabul edilmiş ise de; yukarıda belirtildiği üzere, davacı şirketin ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmasa da ihale kararının tarafı olması ve sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fırkası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu gerekçesi ile davalı Gelir İdaresinin İstinaf Başvurusunın... 1. Vergi Dairesi'nin istinafa konu kararının kaldırılmasın karar verildiği, ........ Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dairesinin kararının davacı şirketler tarafından temyiz edildiği, Danıştay 9. Dairesi'nin 01/10/2024 tarihli ve 2024/4641 Esas 2024/4636 Karar sayılı kararı ile temyiz istemi reddolunarak ve... Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dairesinin kararının onanarak 01/10/2024 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen 2022/15960 İhale Kayıt Numaralı "Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü ve bünyesinde bulunan Havalimanları ile Havalimanlarına bağlı Seyrüsefer Yardımcı İstasyonlarına 01/06/2022-31/12/2023 tarihleri arasında toplam 3748 personelle Özel Güvenlik Hizmeti Alımı" işinin ..........Özel Güvenlik ve Koruma Hiz. San. Ve Tic. A.Ş.& ............ Güvenlik Hizmetleri A.Ş. İş Ortaklığı'nın uhdesinde kaldığı, taraflar arasında 30/05/2022 tarihinde Hizmet Alımına Ait Sözleşme'nin imzalanmış olduğu, sözleşme bedelinin 753.619.186,44 TL olduğu (m. 6.1), işin süresinin 01/06/2022-31/12/2023 olarak belirlendiği (m. 9), ihale karar damga vergisinin (753.619.186,44x0,00569=) 4.288.093,17 olarak hesaplandığı, davalı iş ortaklığı tarafından 27.05.2022 tarihinde Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün banka hesabına "Karar Damga Vergisi" açıklaması ile 4.288.093,17 TL nın havale yapılmak suretiyle ödendiği, ,söz konusu ihale karar damga vergisinin ...... Genel Müdürlüğü adına beyan edildiği anlaşılmıştır.
........ 7. Vergi Mahkemesi'nde, 05/07/2023 tarih, 2023/261 Esas, 2023/1228 Karar sayılı kararın incelenmesinde; davacılar ............ Güvenlik Hizmetleri Anonim Şirketi ve ..........Özel Güvenlik Ve Koruma Hizmetleri Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi davalı Gelir İdaresi Başkanlığı hakkında 09.03.2023 tarihinde tarafından Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından ihale edilen 2022/15960 ihale kayıt numaralı "Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve Bünyesinde Bulunan Havalimanları ile Havalimanlarına Bağlı Seyrüsefer Yardımcı İstasyonlarına 01/04/2022-31/12/2023 Tarihleri Arasında Toplam 3748 Personelle Özel Güvenlik Hizmeti Alımı" işi uhdelerinde kalan davacı şirketler tarafından ödenen 4.288.093,17-TL ihale kararı damga vergisinin iadesi için yapılan düzeltme-şikayet başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali ve söz konusu tutarın tecil faiziyle iadesi istemiyle davanın açılmış olduğu, mahkemece ödenmiş olan damga vergisinin davacı şirketlere iade edilmesine karar verildiği, davalı Gelir İdaresi tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine, ........ Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dava Dairesi tarafından verilen 14/05/2024 tarihli ve 2023/2742 Esas, 2024/1126 Karar sayılı kararı ile 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olduğu, ancak anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmaması ve kararda imzaları bulunmamasına rağmen sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu, Her ne kadar Mahkemece, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı ve damga vergisinden muaf tutulmadığı sonucuna varıldığından, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi, ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü olduğundan, mükellefi ve sorumlusu olmayan davacılar adına "ihale karar pulu" adı altında damga vergisi tahsil edilmesinde isabet görülmediği gerekçesiyle dava kabul edilmiş ise de; yukarıda belirtildiği üzere, davacı şirketin ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmasa da ihale kararının tarafı olması ve sürekli damga vergisi mükellefiyeti gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fırkası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu gerekçesi ile davalı Gelir İdaresinin.İstinaf Başvurusunın... 7. Vergi Dairesi'nin istinafa konu kararının kaldırılmasın karar verildiği, ........ Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dairesinin kararının davacı şirketler tarafından temyiz edildiği, Danıştay 9. Dairesi'nin 16/10/2024 tarihli ve 2024/4245 Esas 2024/5300 Karar sayılı kararı ile temyiz istemi reddolunarak... Bölge İdare Mahkemesi 4. Vergi Dairesinin kararının onanarak 16/10/2024 tarihinde kesinleştiği tespit edilmiştir.
........ Kurumlar Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından ihale karar damga vergisinin Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nden talep edildiği ve 02.10.2023 tarihinde gecikme faizi ile birlikte 5.750.332,94 TL olarak vergi dairesine ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Bilirkişi ............. tarafından mahkememiz dosyasına sunulan 01/03/2025 tarihli raporda özetle; Davacı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün ; 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere teşkil olunan, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu, buna göre, kamu tüzel kişiliği, yasama organı tarafından çıkarılacak bir kanunla ya da idare tarafından kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılacak bir idari işlemle kurulabilecek olup; iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarını ve bunların müesseselerini, bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerini kapsayan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3'üncü maddesinde, iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşlarının Bakanlar Kurulu kararı ile kurulacağı hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla damga vergisi uygulaması bakımından resmi daire kapsamında bulunmayan; ancak kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararıyla kurulan ve kuruluş amacı doğrultusunda faaliyet gösterdiği alanda kamu gücü ayrıcalıklarına sahip olan kamu iktisadi teşebbüslerinin ihale kararı mahiyetindeki kararların, Damga Vergisi Kanuna ekli (1) sayılı tablonun II/2 bölümü gereğince damga vergisine tabi oldukları, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin sayıldığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün bu idareler içinde yer almadığı , Damga Vergisi Kanunu'nun 8. Maddesinde belirtilen resmi daire sıfatına haiz olmadığı ve damga vergisi muafiyetinin bulunmadığı, davalılar ..........Özel Güvenlik ve Koruma Hizm. San. Ve Tic. A.Ş. İle ... Güzenlik Hizmetleri A.Ş. 'nin sürekli damga vergisi mükellefleri oldukları, 24. Maddesinin üçüncü fıkrasında; 22.maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kağıtlara ait verginin beyan ve ödemesinden sorumlu oldukları, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesinde ceza ve fer'ileri, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı hususlarının düzenlendiği, dava konusu alacağın ; ödendiği tarihten dava açılış tarihine kadar olan süre için hesaplanan faiz tutarı ile birlikte (632.414,09 TL + 183.846,24 TL+5.750.332,94 TL + 1.622.145,29 TL=) 8.188.738,56 TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Davadaki uyuşmazlık; davalı şirketler tarafından yükümlenildiğinden bahisle davacı kurum tarafından Vergi Dairesine ödendiği ileri sürülen bedelin istirdat istemine ilişkin olduğu, taraflar arasında yazılı sözleşme olup olmadığı, varsa Sözleşmede tarafların yükümlülükler ve sorumlulukları, ödendiği ileri sürülen miktardan hangi tarafın sorumlu olduğu, muacceliyet ve temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediği, hangi tarihlerde gerçekleştiği noktalarında toplanmaktadır.
Türk Hukukunda kural olarak her dava, dava tarihindeki durum ve koşullara göre karara bağlanır.
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 24/04/2018 tarih, 2018/44 Esas, 2018/1700 Karar sayılı kararına göre aynı hukukî ilişkiden doğduğu anlaşılan ve vergi mahkemesinde verilen kararın bu dosyada verilecek kararı etkiler nitelikte olduğu anlaşılan... Vergi Mahkemesi'nin dosyasını 6100 sayılı HMK'nın 165/1. maddesi gereğince bekletici sorun saymalı, bu dosyada verilen kararın kesinleşmesinin beklenilerek kararın kesinleşmesinden sonra bu hükmün eldeki davaya olan etkisi değerlendirilerek tahsilde tekerrüre sebep olmayacak şekilde hüküm kurmalıdır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 09/02/2017 tarih, 2015/15829 Esas, 2017/1101 Karar sayılı kararında belirtildiği gibi TBK. m.77/1'e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsamı; TBK. m. 79 ve 80'de "aynen geri verme ilkesi"ne göre düzenlenmiştir. Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır. Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır. HGK'nun 05.12.1984 tarih ve 1982/13-387 E.-1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafından BK'nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır.
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’nun 1. maddesinde; bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtların damga vergisine tabi tutulacağı belirtilmiş, 3. maddesinde; damga vergisinin mükellefinin kağıtları imza edenlerin olacağı, resmi daireler ile kişiler arasındaki işlemlere ait kağıtların damga vergisini kişilerin ödeyeceği, Kanunun 8. maddesinde; bu Kanunda yazılı resmi daireden maksadın, genel ve özel bütçeli idarelerle, il özel idareleri, belediyeler ve köyler olduğu, bu dairelere bağlı olup ayrı tüzel kişiliği bulunan iktisadi işletmelerin resmi daire sayılmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
488 sayılı Kanun'un 22. maddesinin (a) bendinde de; makbuz karşılığı ödemelerde Maliye Bakanlığınca belirlenen mükellefler, kurum ve kuruluşlar tarafından bir ay içinde düzenlenen kağıtların vergisinin, ertesi ayın yirminci günü akşamına kadar vergi dairesine bir beyanname ile bildirileceği ve yirmialtıncı günü akşamına kadar ödeneceği, Maliye Bakanlığının, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olduğu, 24. maddesinin üçüncü fıkrasında ise; 22. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında bulunanların, taraf oldukları işlemlere ilişkin kağıtlara ait verginin beyan ve ödenmesinden sorumlu oldukları, verginin ödenmemesi veya noksan ödenmesi durumunda vergi, ceza ve fer'ilerinin, vergi için diğer işlem taraflarına rücu hakkı olmak üzere, bu fıkrada belirtilen kişilerden alınacağı belirtilmiştir.
Ayrıca 04/02/2005 tarih ve 25717 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 43 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği ile daha önce yayımlanan 16 seri nolu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği'nde sayılan kurum ve kuruluşlar arasında yer alan anonim şirketlerin sürekli damga vergisi mükellefiyetinin devam ettiği açıklanmıştır.
488 sayılı Kanunun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmayan ve damga vergisinden muaf tutulmayan makamlarca alınan ihale kararlarına ilişkin damga vergisinin mükellefinin ihaleyi yapan ve ihale kararında imzası bulunan ihale makamları olduğu, ancak anonim şirketler gibi sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin, mükellefi olmasalar ve kararda imzaları bulunmasa da sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fırkası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu bulunduğu anlaşılmaktadır. Anonim şirketler gibi davalı şirketlerin sürekli damga vergisi mükelleflerinin, ihale kararına ilişkin damga vergisinin mükellefi olmaması ve kararda imzaları bulunmamasına rağmen sürekli damga vergisi mükellefiyetleri gereği 488 sayılı Kanunun 24. maddesinin 3. fıkrası uyarınca ihale kararına ilişkin verginin beyan edilmesinden ve ödenmesinden sorumlu oldukları anlaşılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 123 üncü maddesinde, kamu tüzel kişiliğinin, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulacağının belirtildiği, 128'inci maddesinde de, "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin..." ifadesi kullanılarak, kamu iktisadi teşebbüslerinin kamu tüzel kişiliğine haiz olduğunun kabul edildiği görülmüştür.
Davacı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere teşkil olunan, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşudur. Buna göre, kamu tüzel kişiliği, yasama organı tarafından çıkarılacak bir kanunla ya da idare tarafından kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yapılacak bir idari işlemle kurulabilecek olup; iktisadi devlet teşekkülleri ile kamu iktisadi kuruluşlarını ve bunların müesseselerini, bağlı ortaklıklarının ve iştiraklerini kapsayan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 3'üncü maddesinde, iktisadi devlet teşekkülü ile kamu iktisadi kuruluşlarının Bakanlar Kurulu kararı ile kurulacağı hükmüne yer verilmiştir. Dolayısıyla damga vergisi uygulaması bakımından resmi daire kapsamında bulunmayan; ancak kanunun verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararıyla kurulan ve kuruluş amacı doğrultusunda faaliyet gösterdiği alanda kamu gücü ayrıcalıklarına sahip olan kamu iktisadi teşebbüslerinin ihale kararı mahiyetindeki kararların, Damga Vergisi Kanuna ekli (1) sayılı tablonun II/2 bölümü gereğince damga vergisine tabi oldukları, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'na ekli I ve II sayılı cetvellerde genel ve özel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin sayıldığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nün bu idareler içinde yer almadığı, Damga Vergisi Kanunu'nun 8. maddesinde belirtilen resmi daire sıfatına haiz olmadığı ve damga vergisi muafiyetinin bulunmadığı değerlendirilmiştir.
İddia ve talep, savunma, bilirkişi raporu, ödeme dekont örnekleri, Vergi Dairesi yazıları, ........ 1. Vergi Mahkemesi'nin 2025/535 sayılı dosyası ve... 7. Vergi Mahkemesi'nin 2023/261 sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamına göre somut olayda ...... tarafından gerçekleştirilen 2022/29480 İhale Kayıt numaralı ihale kapsamında ...... tarafından 632.414,09 TL, 2022/15960 İhale Kayıt numaralı ihale kapsamında ...... tarafından 5.750.332,94 TL damga vergisi ödemelerinin vergi dairesine yapıldığı, davacı ......'nin 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere teşkil olunan, faaliyetlerinde özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı bir Kamu İktisadi Kuruluşu olduğu ve Damga Vergisi Kanunu'nun 8. Maddesinde belirtilen resmi daire sıfatını haiz olmadığı bu durumda davacı tarafından ödenen damga vergilerinin davalılardan rücu etme hakkına sahip olduğu anlaşılmakla, davanın kabulü ile 2022/15960 İKN’lu sözleşme ile ilgili 5.750.332,94 TL ihale karar damga vergisinin ödeme tarihi olan 02/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte 2022/249480 İKN’lu sözleşme ile ilgilli 632.414,09 TL ihale karar damga vergisinin ödeme tarihi olan 21/09/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın KABULÜ ile; 2022/15960 İKN’lu sözleşme ile ilgili 5.750.332,94 TL ihale karar damga vergisinin ödeme tarihi olan 02/10/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte 2022/249480 İKN’lu sözleşme ile ilgilli 632.414,09 TL ihale karar damga vergisinin ödeme tarihi olan 21/09/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 436.005,45-TL olduğundan peşin alınan 109.001,37-TL harcın mahsubu ile bakiye 327.004,08-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
3-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.120,00-TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 786.619,76-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan toplam 4.066,25-TL (dava açılış masrafı, bilirkişi, tebligat ve posta gideri olmak üzere) yargılama gideri ile peşin harç olarak yatırılan 81.249,27-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın HMK'nun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... Group ... şirketi vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı ..........Özel Güvenlik .. şirketinin yokluğunda, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde... Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/12/2025