T.C. ANKARA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/557 Esas - 2025/380
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/557 Esas
KARAR NO : 2025/380
BAŞKAN :.....
ÜYE : .....
ÜYE : .....
KATİP : .....
DAVACILAR : 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. .....
DAVALI : ....
VEKİLİ : Av. .....
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 20/08/2024
KARAR TARİHİ : 29/05/2025
KARAR Y. TARİHİ : 16/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekkiller ve davalı ... A.Ş., dava dışı ... ..., ... ... ve ... İnş. Ltd. Şti. arasında imzalanan 05.12.2023 tarihli Sulh ve İbra Protokolünün iptali gerektiğini, işbu Protokol'ün sulh ve ibra isimlerine haiz olmasının hatalı olduğunu, taraflar arasında ilgi Protokol konusu bakımından herhangi bir dava mevcut olmayıp, işbu sözleşme 'Sulh' niteliği taşımadığını, kabul anlamına gelmemek koşulu ile davalının müvekkilinin zor durumundan faydalanarak kar elde etmeye çalıştığının aşikar olduğunu, dava konusu olayda da, karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık olduğu ve bunun müvekkilinin zor durumundan, düşüncesizlik ve deneyimsizliğinden kaynaklandığı; karşı tarafın bu durumdan yararlanmaya çalışarak hareket ettiğinin açıkça görüleceğini, protokol tarihinde müzekkere yolu ile de talep olunacağı üzere; müvekkil şirket ve yetkilisi aleyhine onlarca icra takibi başlatıldığını, hatta müvekkil şirket yetkilisi özgürlüğü bağlayıcı hapis cezasına dahi mahkum olduğunu, ....., .....Esas,..... Esas numaralı dosyaların sadece bir kısım dosyalar olduğunu, Yargıtay’ın tacir sıfatına haiz olduğu bankalar ile ilgili olarak dahi, aşırı faizleri gabin, ahlaka aykırılık, kişilik haklarına aykırılık, Türk Medeni Kanunu’nun 2. maddesi anlamında objektif iyi niyet kurallarına aykırılık gerekçeleri ile sınırlandırdığı görüleceğini, tacirlerin müzayaka iddialarının bulunması halinde bu iddianın ispatı açısından gerekli araştırmaların yapılması ve sonuçlarına göre karar verilmesi gerektiğini, müvekkiller yönünden müzayaka halinin gerçekleştiği iddiasının kabulü kaçınılmaz olduğunu, tarafların muhasebesel kayıtları incelendiği takdirde görülecektir ki ... A.Ş.'ye yönelik cari kayıtlarda toplam 916.897 Dolar alacak kaydı mevcut olduğunu, bu alacak tutarına karşın yalnızca 313.600 Doların çek ile parça parça ödenmesinin kabulü hayatın olağan akışına da aykırılık teşkil ettiğini, ticari hayatta, hiçbir tacirin zor durumda kalmadığı takdirde 603.207 Dolarlık alacağından vazgeçmeyeceğini, tacirlerin müzayaka hali öz kaynaklarının azlığı ve bu durum nedeniyle alacaklıların baskısı altında oldukları gibi durumlarda gündeme geleceğini, ...... sayılı kararında ise; tacirlerin müzayaka halinde bulunmasının gabinin sübjektif unsurunu oluşturacağı yönünde hüküm kurulduğunu, beyan ederek davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında tanzim edilen 05.12.2023 tarihli Sulh ve İbra Protokolü belirtildiği şekilde edimler arasında orantısızlık ihtiva etmediğini, karşı tarafın bu sözleşmeyi yerine getirmediği için müvekkillerinin mağdur olduğunu, protokolde "g" paragrafında 31.10.2022 düzenleme tarihli, lehtarının ... İnş. Ltd. Şti., keşidecisinin ... A.Ş. olduğu 50.000 USD bedelli ... A.Ş. çekten dolayı ... ve ...'ı gayri kabulü rücu ibra ettiğinin belirtildiğini, oysa ki bu çekle ilgili ödeme yapılmamış ve ödeme yapılmadığı için de müvekkillerinin karşılıksız çekten dolayı ..... Esas sayılı dosyasında ceza aldığını, dosyanın istinaf aşamasında olduğunu, protokolü davalılar adına vekaleten Av. ...'nın imzaladığını, avukat vasfında bulunan bir kişinin kontrolünde imzalanan protokolün düşüncesizlik ve deneyimsizlikten imzalandığını iddia etmenin inandırıcı olmadığını, Protokolü hazırlayan ve imza altına alan kişinin avukat olduğunu ve hukuk deneyimi olan bir kişinin müvekkillerinin hak ve alacağını korumadığını iddia etmek mesleki sorumluluk gerektirdiğini, Protokolün sadece bu yönüyle dahi iptalini istemek haksız olduğunu, ayrıca protokoldeki tarafların tacir kimseler olduğunu, beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir
DELİLLER
Davacı ... Group İnş. A. Ş ve ... . .. Klima A.Ş arasında 16/06/2022 tarihinde "..... Montajının yapılmasına ilişkin" ve "..... model - ..... seri numaralı ... alım satış anlaşması" konulu protokol ve alım satım sözleşmesi imzalandığı görülmüştür.
-16/06/2022 tarihli "Protokol" başlıklı belgenin incelenmesinde; tarafların ... İnş. A. Ş ve ... Mak. İnş. .. Klima A.Ş oldukları, protokol uyarınca ... Group'un hakedişi olan toplamda 495.234,69 USD tutarındaki hakedişin 50.000,00 USD tutarının ödendiği, kalan 445.234,69 USD ödemeyi ... A.Ş'nin yaptığı iş dolayısıyla kendi hakedişlerinden 445.234,69 USD tutarındaki bedeli alt yüklenici olan ... A.ş'ye ödeme yapılacağını bildireceğini kabul ve taahhüt ettiği Bunun neticesinde de ... A.Ş'nin hakedişlerinin proje tamamlanana kadar 7 eşit taksitle 20.08.2022, 20.09.2022, 20.10.2022, 20.11.2022, 20.12.2022, 20.01.2023, 20.02.2023 tarihlerinde ... A.Ş'ye ödeneceği, buna ilişkin bono senedi olarak ... A.Ş, 7 adet her biri 63.604,95 USD tutarlı 20.08.2022, 20.09.2022, 20.10.2022, 20.11.2022, 20.12.2022, 20.01.2023, 20.02.2023 ödeme tarihli toplam 445.234,69 USD tutarlı senet imzalamayı kabul ve taahhüt ettiği ve ödemelerin yapılması ile senetler hükümsüz hale geleceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür.
-16/06/2022 tarihli "Alım Satım Sözleşmesi" başlıklı belgenin incelenmesinde; tarafların ... İnş. Mont. Ltd. Şti ve ... .. Klima A.Ş oldukları, ... Mak. İnş. .. Klima A.Ş'nin borcuna karşılık olmak üzere sözleşmede belirtilen 4 adet aracın devrini gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği, devir işlemi sonucunda 167.810,47 USD tutarlı borcunun 100.000,00 USD tutarını ödediğini, kalan 67.810,47 USD borcuna karşılık ise 5 adet bono düzenlendiği hususunun imza altına alındığı anlaşılmıştır.
Yine dava dilekçesi ekinde sunulan ve dava konusu edilen 05/12/2023 tarihli "Karşılıklı Sulh ve İbra Sözleşmesi" başlıklı belgenin incelenmesinde; davacı ... Group İnş. A.Ş. (Alacaklı) davalı ... A.Ş (Borçlu) davacı ... Müh. İNş. Taah. ... Ltd. Şti (Alacaklı) ... İNş. Mont. Mak. .. Ltd. Şti (Alacaklı), ... ... ... ve ... ... arasında imzalandığı, sözleşmenin konusunun sözleşme tarafları arasındaki ticari borç ve alacak hususlarını içeren
sözleşme olduğu, sözleşme maddelerinin;
"3- ÖZEL HÜKÜMLER
a...., aşağıda ödeme bilgileri geçen toplamda 313.600 USD (Üçyüz on üç bin altı yüz Amerikan
Doları) (taraflar arasında imza tarihinde kabul edilen kur 28,85 TL olup bunun karşılığı tutar 9,047,360
TL'dir) ödemeyi aşağıda belirtilen şekllde imza tarihinde yapmışhr. (Çek fotokopileri taraflarca
imzalanarak sözleşmenin eki olarak yer alacakhr)
07/12/2023 düzenleme tarihli , lehtarının ... Mak. İnş Tes. Klima A.Ş olduğu
, 1.586,750 TL bedelli ... ... Şubesi ... A.Ş. ... seri numaralı
çeki, (Çekin ibraz tarihinde ki döviz alış kuru tutarı 55.000 USD olacak şekilde tamamlanacaktır.)
22/01/2025 düzenleme tarihli , lehtarının ... Mak. İnş Tes. Klima A.Ş olduğu
, 1.947.375,00 TL bedelli ... ... Şubesi ... A.ş. ... seri numaralı çeki,
(Çekin ibraz tarihinde ki döviz alış kuru tutarı 67.500 UsD olacak şekiide tamamlanacaktır.)
08.03.2024 tarihli düzenleme tarihli , lehtarının ... Mak. İnş Tes. Klima A.Ş olduğu L.947,375 TL bedelli ... ... Şubesi ... A.ş. ... seri numaralı
çeki, (Çekin İbraz tarihinde ki döviz alış kuru tutarı 67.600 USD olacak şekilde tamamlanacaktır.
23/04/2024 düzenleme tarihli , lehtarının ... Mak. İnş Tes. Klima A.Ş olduğu
2.036,810 TL bedelli ... ... Şubesi ... A.Ş. ... seri numaralı çeki,
(Çekln ibraz tarihinde ki döviz alış kuru tutarı 70.600 USD olacak şekilde tamamlanacaktır.)
08.06.2024 düzenleme tarihii , lehtarının ... Mak. İnş Tes. Klima A.Ş olduğu
1.529,050 TL bedelli )... ... Şubesi ... A.Ş. ... seri numaraiı çeki,
(Çekin ibraz tarihinde ki döviz alış kuru tutarı 53.000 USD olacak şekilde tamamlanacakhr.)
Söz konusu çekler ... tarafından cirolanıp teslim edilmiştir.
Çekler elden ilgilileri tarafından teslim alınmış olup ibraz tarihinden önce bankaya ibraz edilmeyeceğini,
bundan dolayı her türlü sorumluluğun kendilerinde olduğunu kabul ve taahhüt ederler.
b. ... tarafından a bendinde belirtilen şekilde 9.047.360,00 ..., ... ve ...'ye ödemiştir.
c. ..., ... ve ..., ... tarafından toplamda 9.047.360,00 TL a bendinde belirtilen şekilde
ödendiğini kabul etmişlerdir.
d. ..., ... tarafından toplamda 3 şirkete a bendinde belirülen şekilde ödenen 9.047.360,00 TL karşılığı,
aşağıda bilgileri geçen toplamda 445.234,65 USD tutarındaki senetlerı ...'e teslim etmiştir. ...
aşağıda bilgileri geçen senetlere ilişkin; ..., ... ve ...'ı gayri kabulü rücu ibra etmıştir.
- 20.08.2022 vade tarihli, 16,06,2022 düzenleme tarihli, lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.604,95 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
- 20.09.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.604,95 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
- 20.10.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, Lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.604,95 USD bedelli ..... no' iu ... senet,
- 20.11-2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihti, lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.60495 USD bedelli .....no' tu ... senet,
- 20/12/2022 vade tarlhli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.604,95 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
- 20.01.2023 vade tarihli, 16/06/2023 düzenleme tarihli, lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.604,95 USD bedelli ..... no' lu ... senet
- 20.02.2023 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının ... A.Ş Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 63.604,95 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
... yukarıda belirtilen ... senetler dışında elinde herhangi bir nam altında cari hesaplar
dahil olmak üzere alacak belgesi kalmadığını ve başkalarına da vermediğini kabul ve taahhüt eder.
f. ..., ... tarafından toplamda 3 şirkete a bendinde belirtilen şekilde ödenen 9.047,360 TL USD
karşılığı, aşağıda bilgileri geçen toplamda 67.810,45 USD tutarındaki senetleri ...'a teslim etmiştir.
... aşağıda bilgileri geçen senetlere illşkin ..., ... ve ...'ı gayri kabulü rücu ibra etmiştir.
30.08.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının .... TİC. LTD. ŞTİ, Keşidecısının ... A.Ş olduğu 13.562,09 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
30.09.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının .... TİC. LTD. ŞTİ, Keşidecısının ... A.Ş olduğu 13.562,38 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
30.10.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının .... TİC. LTD. ŞTİ, Keşidecısının ... A.Ş olduğu 13.562 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
30.12.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının .... TİC. LTD. ŞTİ, Keşidecısının ... A.Ş olduğu 13.562,09 USD bedelli ..... no' lu ... senet,
30.11.2022 vade tarihli, 16/06/2022 düzenleme tarihli, lehtarının .... TİC. LTD. ŞTİ, Keşidecısının ... A.Ş olduğu 13.562 USD bedelli .....no' lu ... senet,
... yukarıda belirtilen ... senetler dışında elinde herhangi bir nam altında cari hesaplar
dahil olmak üzere alacak belgesi kalmadığını ve başkalarına da vermediğini kabul ve taahhüt eder.
g. ..., ... tarafından toplamda 3 şirkete a bendinde belirtilen şekilde ödenen 9.047,360 TL karşılığı
aşağıda bilgileri geçen topIamda 105.000 USD tutarındaki çeklerden dolayı ..., ... ve ...'ı
gayri kabulü rücu ibra etmişür,
30.09.2022 düzenleme tarihli , lehtarının ... İNŞ. LTD. ŞTİ, Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 55.000 USD bedelli ... Şubesi ... A.Ş. çeki,
-31/10/2022 düzenleme tarihli , lehtarının ... İNŞ. LTD. ŞTİ, Keşidecisinin ... A.Ş olduğu 50.000 USD bedelli ... Şubesi ... A.Ş. çeki,
h. ... tarafından toplamda 3 şirkete a bendinde belirtilen şekilde ödenen 9.047,360 TL karşılığı, ...
tarafından ..... E. sayılı dosyası ile ilgili, ...; ..., ... ve ...'ı gayri kabulü rücu ibra etmiştir. ...'nin bu dosya kapsamı ile de herhangi bir alacağı
kalmamıştır. İlgili dosyanın haricen ödeme yapılması nedeniyle, tahsil harcı ve başkaca dosya kapama
işlemleri için gerekli her türlü harç ... tarafından ödenecektir. Dosya kapsamındaki avukat icra vekalet
ücreti de ... sorumluluğunda olup kendisi tarafından avukatına ödenecektir.
ı. ... tarafından toplamda 3 şirkete (..., ..., ...)a bendinde belirtilen şekilde ödenen 9.047,360 TL karşılığı, Bu 3 şirket (.....); ... ... ve ...'ı en geniş anlamda ve kapsamda gayri kabulü rücu ibra etmiştir. Bu ibranın kapsamı iş bu protokolde geçen ve belirtilen senet ve çekler dahil, icra takibi dahil, bu protokolün imza tarihine kadar doğmuş cari hesap ilişkisi, sözleşmeler, ... tarafından verilmiş olmakla birlikte protokolde belirtilmeyen her türlü alacak belgesini de kapsamaktadır.
Bu sözleşmenin imza tarihleri itibariyle ..., ... ve ...'ın 3 şirkete(..., ..., ...) her nam
altında olursa olsun her hangi bir hak ve borcu gayri kabulü rücu olarak kalmamıştır.
İş bu protokol taraflar veya kanuni temsilcileri tarafından 6 (altı)nüsha oiarak imzalanmıştır." şeklinde olduğu, sözleşmede ... İnş. AŞ, ... Müh. .. Ltd. Şti'ni vekaleten Av. .....'nın, ... Mak. A.Ş'ni vekaleten Av. ... ... ..., ... İnş. Ltd. Şti şirket yetkilisi ... ve ... ... ...'nin imzasının bulunduğu anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Davadaki uyuşmazlık; davacılar ve davalı ... A.Ş., dava dışı ... ..., ... ... ve ... İnş. Ltd. Şti. arasında imzalanan 05.12.2023 tarihli Sulh ve İbra Protokolünün iptalinin istenildiği, taraflar arasında sözleşme ve mutabakat olup olmadığı, varsa taraflar arasındaki protokolün oluşturulmasına gabin ve müzayakanın bulunup bulunmadığı, davacının alacaklı olup olmadığı, alacak varsa: muacceliyet ve temerrüdün gerçekleşip gerçekleşmediği, hangi tarihte gerçekleştiği, Akdi ve temerrüt faiz oranlarının sözleşmeye uygun olup olmadığı, Asıl alacak ve işlemiş faizin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı noktasında toplanmaktadır.
6098 Sayılı TBK'nun "İbra" başlıklı 132. maddesi; "Borcu doğuran işlem kanunen veya taraflarca belli bir şekle bağlı tutulmuş olsa bile borç, tarafların şekle bağlı olmaksızın yapacakları ibra sözleşmesiyle tamamen veya kısmen ortadan kaldırılabilir." hükmünü içermektedir.
Bilindiği gibi "ibra" borcu sona erdiren hallerden birisidir. Bu kapsamda değerlendirme yapıldığında, her ne kadar taraflar arasında imzalanan 16/06/2022 tarihli protokol ve alım satım sözleşmesi uyarınca davalı şirket tarafından davacı yana bono ve senet düzenlenmiş ise de, taraflar arasında imzalanan 05/12/2023 tarihli "Karşılıklı Sulh ve İbra Sözleşmesi" ile davacı şirketlerin davalı şirketi bahsi geçen senet ve bonolardan dolayı gayri kabulü rücu ibra ettiği, yine sulh ve ibra sözleşmesinde sözleşmenin imza tarihi itibariyle davalı şirketin davacı şirketlere her nam altında olursa olsun herhangi bir hak ve borcunun gayri kabulü rücu olarak kalmadığının belirtildiği görülmüştür.
Davacı vekili her ne kadar 05/12/2023 tarihli "Karşılıklı Sulh ve İbra Sözleşmesi"nin iptalini talep etmiş ise de, iradelerinin ne şekilde fesada uğratıldığı yönünde somut bir beyanda bulunmadığı gibi bu hususta herhangi bir delil de sunmamıştır. iptali istenen sulh ve ibra sözleşmesinin 05/12/2023 tarihinde düzenlendiği ve sözleşmede belirtilen 07/12/2023, 22/01/2024, 08/03/2024, 23/04/2024, 08/06/2024 düzenleme tarihli ya da vadeli çeklerden daha sonra işbu davanın 20/08/2024 tarihinde açıldığı; davacı tarafın ne şekilde zor durumda (müzayaka halinde) olduğuna ilişkin dosyada herhangi bir delilin bulunmadığı, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde sözleşme hükümlerinin hukuka, kanunun emredici hükümlerine, ahlaka ve adaba aykırı bir yönünün bulunduğuna dair bir delil ibrazı edilmediği, davacı taraf bir şirket olup, tacir olan davacı yönünden düşüncesizlik ve deneyimsizlik şartlarının oluşmasının mümkün olamayacağı, keza TTK m. 18/2 hükmüne göre, her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği anlaşılmakla ispat edilemeyen davanın reddine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
HÜKÜM : Ayrıntılı gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40-TL maktu harcın, 427,60-TL peşin harç ve 154.078,69 TL tamamlama harcından mahsubu ile bakiye 153.890,89-TL harcın kararın kesinleşmesine müteakip talep halinde yatırana iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT m. 7/1 gereğince hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 29/05/2025
Başkan .....
e-imza
Üye .....
e-imza
Üye .....
e-imza
Katip .....
e-imza