T.C. ........... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/256 Esas - 2025/819
T.C.
...........
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/256 Esas
KARAR NO : 2025/819
...............x..........x...........
x.....x.........x............x
............x..............x...........
.x...............x..................x
DAVA : Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/04/2016
KARAR TARİHİ : 23/12/2025
GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ : 23/01/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
TALEP :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davalı arasında 22/11/2015 tarihinde beton pompası kiralanması için kira sözleşmesi yapıldığını, sözleşme kapsamında beton pompasının aylık 19.000 TL+KDV aylık kira bedeli ve mesaiye kalınması durumunda mesai saat ücreti 60 TL+KDV olacak şekilde davalı firmanın Antalya/..........’taki şantiyesinde 23/11/2015-20/01/2016 tarihleri arasında çalıştırılacağının kararlaştırıldığını bu kapsamda müvekkili firmanın beton pompasını sözleşmede kararlaştırdığı şekilde şantiyede hazır ettiğini ve işbaşı yapıldığını, beton pompasının davalıya ait şantiyede 01/01/2016 tarihine kadar 40 gün çalıştırıldığını ve bu süreçte 41 saat fazla mesai yapıldığını, davalının sözleşme süresinden önce herhangi bir haklı gerekçe ve yazılı bildirim olmaksızın kira sözleşmesini feshederek beton pompasının işine 04/01/2016 itibariyle son verdiğini, müvekkilinin 40 gün çalışma ve 41 saat fazla mesai karşılığı olarak 32.795,97 TL bedelli faturayı davalıya ilettiğini ancak davalının yılsonu defter kapsamında yaptıklarını ileri sürerek söz konusu faturayı ticari defterlerine kaydetmekten imtina ettiğini, diğer taraftan davalı tarafından 05/03/2016 tarihli çekle 15.000,00 TL ödeme yapıldığını ancak bakiye 17.795,97 TL fatura bedelinin müvekkilinin taleplerine rağmen ödenmediğini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla faturaya konu alacağın bakiye 17.795,97 TL’lik kısmı, 1.300,00 TL motorin bedeli ile beton pompasının süresinden önce iade edilmesi sebebiyle sözleşmenin 4.maddesi uyarınca uğranılan zarar yönünden şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere toplam 20.095,97 TL’nin sözleşme tarihinden itibaren işletilecek en yüksek ticari avans faiziyle birlikte davalı şirketten tahsiline karar verilmesini istemiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete usulüne uygun olarak tebliğ edilen bir faturanın bulunmadığını ve davacı tarafın kendi defterlerine işlediğini iddia ettiği bu sanal fatura ile hiçbir hak talebinde bulunamayacağını, davacıya ait kiralık aracın 01/01/2016 günü işe giderken ve kendi operatörünün kullandığı sırada şanzımanının dağıldığını, aracın tamir edilmeye çalışılmasına rağmen gönderilen parçanın uyum sağlamadığını ve arızası devam ettiğinden çalışmadığını, araç sahibi tarafından yan sanayi parça gönderildiğinden tamirci tarafından sökülerek araç sahibine geri gönderildiğini, davacı tarafından iddia edildiği gibi sözleşmenin haksız nedenle değil haklı nedenle aracın uzun süren ve yapılamayan arızası nedeniyle feshedildiğini, 03/12/2015 tarihinde müvekkili şirket tarafından davacıya 15.000 TL ödeme yapıldığını, taraflar arası sözleşmenin 9.maddesine göre 2 günü aşan arıza süresinin aracın hakedişinden kesildiğini, davacı tarafından yapılması gerekip yapılmayan birçok ödemenin müvekkili tarafından yapıldığını ve hakkedişlerden kesildiğini, davacı tarafın sözleşme gereğince kendisine ait olmasına rağmen pompa operatörünün ücretini dahi ödemediğini, operatörün ücreti olan 1.300 TL’nin bile müvekkili tarafından ödendiğini, müvekkilinin aracın kullanılmaması nedeniyle başka bir araç ile işlerini devam ettirmek zorunda kaldığını, davacı tarafa 3.230,37 TL borçlarının bulunduğunu ve bu miktarı kabul ettiklerini fakat davacı tarafından fatura kesilmediğinden dolayı ve defalarca kendisinden istenilmesine rağmen usule uygun ve gerçek hakediş üzerinden fatura gönderilmediğinden dolayı bu borcun ödenmediğini, tanıklarının dinlenilmesini talep etmiş ve bu nedenlerle taraflar arası sözleşmenin müvekkili tarafından haklı nedenlerle feshedildiğini ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE :
Dava, Alacak (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasıdır.
Mahkememize tevzi edilen dosyanın ........... 9.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2023/332 Esas, 2023/482 Karar sayılı görevsizlik kararı ile mahkememize gönderilmekle, yukarıda belirtilen esas sırasına kaydı yapıldı.
........... 9.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/871 Esas 2018/285 Karar sayılı ilamı gibi;Taraflar arasındaki ihtilafın; iş makinesi ödenmeyen kira alacağı ile iş makinesi/ yakıt bedeli ve haksız fesih nedeniyle uğranılan zararın varlığına ilişkin olduğu noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında tanzim edilen 22/11/2015 tarihli Beton Pompası İşletme Sözleşmesinin 1. maddesinde; araç sahibinin mülkiyetinde ve/veya işletmesinde olan iş makinasının aşağıdaki koşullara uyulması şartı ile işverenin Antalya ili .......... ilçesi şantiyelerinde beton pompası ile pompalanması işi olduğu, 3. maddesinde; işletilecek makinanın 1 adet şoförlü beton pompası olduğu, 4. maddesinde; işin 23/11/2015 tarihinde başlayacağı, 23/01/2016 tarihinde sona ereceği, işverenin bu sürenin kısaltılmasını talep edemeyeceği, araçları teslim etse dahi işverenin işletme sorumluluğunun devam edeceği, sürenin karşılıklı mutabakat ile en az iki ay çalışılacağı ve süre bitiminde iki ayda opsiyonlu olarak uzatılabileceği, sözleşme imzalandıktan sonra 3 gün içinde araçların şantiyede olacağı, şantiyeye varılan günün işin başlama süresi sayılacağı, işi bitiminin 15 gün öncesinden bildirilmesinin gerektiği, araçların 2 ay işe tahsisli olduğundan işverenin ve araç sahibinin araçları başka işe sevk edemeyeceği, işi fesih edemeyeceği, 5. maddesinde; beton pompasının aylık kira bedelinin 19.000 TL + KDV olduğu, mesai varsa ilave edileceği, beton pompası mesai ücretinin 60,00 TL + KDV olduğu, aracın ...........’dan Antalya’ya şantiye gidiş yakıt bedelinin işverene ait olduğu, 7. maddesinde; çalışma sırasında mazot, su giderleri, şoförlerin yemek ve konaklama giderlerinin işverene ait olduğu, 8. maddesinde; şoförlerin sigorta giderleri, maaşları, araçların tüm işçilik, bakım, onarım, yedek parça ve tamirat giderlerinin araç sahibine ait olduğu, 9. madde çalışma saatinin sabah başlama saati ve bitiş saati olarak 11 saat çalışma süresi saat olduğu, operatörün yemek molasının günlü çalışma süresi içinde olduğu belirtilmiştir.
Davacı tarafından davalı adına tanzim edilen 31/12/2015 gün ve 071500 sayılı faturada; beton pompasının kira bedelinin 40 günlük, günlük 633,33 TL’den 25.333,20 TL, fazla mesai ücretinin 41 saat, saatlik 60,00 TL’den 2.460,00 TL olmak üzere toplam 32.795,97 TL olduğu belirtilmiştir.
Davalı tarafından davacıya 05/04/2016 tarihli çekle 15.000,00 TL ödeme yapılmıştır.
Davalının dosyaya sunmuş olduğu belgeler ve hesap dökümüne göre, dava konusu beton pompası davalıya ait şantiyede 23/11/2015-30/11/2015 arası 8 gün ve 01/12/2015-31/12/2015 arası 1 ay çalışmıştır. Kira sözleşmesi aylık bedel üzerinden kurulmuş olup beton pompası çalıştığı süre buna göre 1 ay 8 gündür. Beton pompası 41 saat süreyle fazla mesai yaptığı her iki tarafında kabulündedir. Davalı taraf beton pompasının bakım ve onarımı ile beton pompasının operatörü için yapmış olduğu bir takım harcamaları da dava dosyasına ibraz etmiştir. Davalı tarafın ibraz etmiş olduğu belgeler makbuzlar incelendiğinde; davalı tarafın beton pompasının esas şoförü olan ........ yerine gelen şoför ..........’a 1.300,00 TL, ........... 68 firmasına dava konusu ........... plakalı beton pompasının hidrolik yağı için 625,00 TL, beton pompasının elektrik arızaları için .............’a 250,00 TL, lastik tamiri için..........’e 50,00 TL, şaftın tamiri için ......’ye 600,00 TL, beton pompası operatörü ........’e 300,00 TL, beton pompası operatörü ........’e 70,00 TL, beton pompası operatörü ..........’e 500,00 TL, motor muhafazası ve şanzımanın çalışır duruma getirilmesi için ...... Ağır Vasıta Tamir servisine 2.478,00 TL, şanzımanın bakım ve onarım bedeli için ... Ağır Vasıta Tamir servisine 6.989,28 TL ödenmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşme, davalı tarafın yapmış olduğu harcamalar dikkate alındığında; davacı tarafın iş makinasının çalıştığı dönem ile çalışmadığı dönem ve davalının yapmış olduğu ödemelerde dikkate alınarak talep edebileceği miktar beton pompasının çalıştığı döneme ilişkin kira bedeli;
Beton pompasının çalıştığı döneme ilişkin kira bedeli; Taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinde beton pompasının aylık kira bedelinin 19.000,00 TL olduğu belirtilmiştir. Sözleşmeye göre, beton pompası 23/11/2015-23/01/2016 tarihleri arasında 2 ay süreyle çalışacaktır. Ancak, beton pompası 1 ay 8 gün süreyle çalışmış olup çalışılan gün sayısına göre kiralama bedeli = 19.000,00 TL + 19.000,00 TL x 8 gün/30 gün = 24.066,66 TL ve KDV eklendiğinde; 24.066,66 x 1,18 = 28.398,65 TL olarak hesaplanmıştır.
Dava konusu beton pompası bu dönemde 41 saat fazla çalışmış olup sözleşmeye göre saatlik fazla çalışma ücret 60,00 TL + KDV’dir. Buna göre fazla çalışma bedeli = 41 saat x 60,00 TL/saat + 18 KDV = 2.902,80 TL olarak hesaplanmıştır.
Davacıya ait beton pompasının çalıştığı süre içerisindeki toplam alacağı = 28.398,65 TL + 2.902,80 TL = 31.301,45 TL olarak hesaplanmıştır.
Davalı taraf beton pompasının bakım ve onarımı ile beton pompasının operatörü için yapmış olduğu bir takım harcamaları da dava dosyasına ibraz etmiştir. Sözleşmenin 8. maddesine göre, şoförlerin sigorta giderleri, maaşları, araçların tüm işçilik, bakım, onarım, yedek parça ve tamirat giderlerinin araç sahibine aittir. Davalı tarafın yapmış olduğu bakım ve onarıma ilişkin işler piyasa rayiçlerine uygun olup bu bakım ve onarımlar ile operatör için yapılan harcamalar sözleşmeye göre davacıya ait olup davalının sözleşme kapsamına yapmış olduğu harcamaların bedeli aşağıda arz edilen biçimde hesaplanmıştır;
-Şoför ........ yerine gelen şoför ..........’a yapılan ödeme 1.300,00 TL, ........... 68 firmasına dava konusu beton pompasının hidrolik yağı için yapılan ödeme 625,00 TL -Beton pompasının elektrik arızaları için .............’a yapılan ödeme 250,00 TL, -Lastik tamiri için..........’e yapılan ödeme 50,00 TL, -Şaftın tamiri için ......’ye yapılan ödeme 600,00 TL, -Beton pompası operatörü ........’e yapılan ödeme 300,00 TL, -Beton pompası operatörü ........’e yapılan ödeme 70,00 TL, -Beton pompası operatörü ........’e yapılan ödeme 500,00 TL, -Motor muhafazası ve şanzımanın çalışır duruma getirilmesi için yapılan ödeme 2.478,00 TL, -Şanzımanın bakım ve onarımı için yapılan ödeme 6.989,28 TL olmak üzere toplam 13.162,28 TL,
Davalı tarafından davacıya 05/04/2016 tarihli çekle 15.000,00 TL ödeme yapılmıştır. Buna göre, davacı tarafın beton pompasının çalışması döneminde talep edebileceği miktar= 31.301,45 TL – (13.162,28 TL + 15.000,00 TL) = 3.139,17 TL olarak hesaplanmıştır.
Beton pompasının ...........-Antalya arası yakıt bedeli; Davacı taraf sözleşmesinin 6. maddesinde; “araçların şantiyeye gidiş ve dönüş yakıt bedellerinin işverene ait olduğunu, şantiyeye gidiş yakıt bedeli peşin olarak alınacağı” şeklinde düzenlendiğini, bu kapsamda aracın davalı yan şantiyesine gidiş motorin gideri olan 1.300,00 TL (700 km x 0,5 x 3,75 TL) bedelin de davalı yanca karşılanmasının gerektiğini belirtmiştir. Taraflar arasında tanzim edilen sözleşmeye göre aracın ...........’dan Antalya’ya olan gidiş yakıt bedeli işverene aittir. Beton pompasının ...........-Antalya arası mesafe,aracın teknik özellikleri, ... marka Actors tipi beton pompasının kilometre tüketim durumu dikkate alındığında 1.300,00 TL yakıt bedeli uygun olduğu,
Beton pompasının çalışmadığı döneme ilişkin kira bedeli; Taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin 4. maddesinde; işin 23/11/2015 tarihinde başlayacağı, 23/01/2016 tarihinde sona ereceği, işverenin bu sürenin kısaltılmasını talep edemeyeceği, araçları teslim etse dahi işverenin işletme sorumluluğunun devam edeceği belirtilmiştir. Beton pompasının iki ay içerisinde çalıştığı gün sayısı 1 ay ve 8 gün olup çalışmadığı süre ise 22 gündür. Çalışılmayan gündeki kiralama bedeli = 19.000,00 TL x 22 gün/30 gün + % 18 KDV = 16.441,33 TL olarak hesaplanmıştır.
Tarafların itirazları ve iş makinesi onarım yükümlülük ve sorumluluğunun tespiti bakımından aldırılan 19/12/2017 tarihli bilirkişi ek raporunda;
Taraflar arasında tanzim edilen 22/11/2015 tarihli Beton Pompası İşletme Sözleşmesinin 8. maddesinde; şoförlerin sigorta giderleri, maaşları, araçların tüm işçilik, bakım, onarım, yedek parça ve tamirat giderlerinin araç sahibine ait olduğu, 9. madde çalışma saatinin sabah başlama saati ve bitiş saati olarak 11 saat çalışma süresi saat olduğu, operatörün yemek molasının günlü çalışma süresi içinde olduğu, bakım günü talep edilmeden oluşabilecek arıza sürelerinin 2 günü bakım günü olarak kabul edileceği, 2 günü aşan arıza süresinin aracın hakkedişinden kesileceği,
Taraflar arasında tanzim edilen sözleşmeye göre iş makinasının çalışmaması halinde arızayı onarma yükümlülüğü davacı tarafa ait olup arızanın 2 günde onarılmamasıyla davacı tarafın kusuru bulunmadığı, dava konusu araçtaki arıza şanzıman arızası olup 01/01/2016 tarihinde meydana gelen arızanın 2 günde tamiri mümkün olmadığı gibi 05/01/2016 tarihinde motor muhafazası gelmiş ve parçanın uygun olmamasıyla iade edilmiş, 03/02/2016 tarihine kadar ancak şanzıman tamir edilerek şanzıman ve motor muhafazası takılmadığı,
Taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin 4. maddesinde; işin 23/11/2015 tarihinde başlayacağı, 23/01/2016 tarihinde sona ereceği, işverenin bu sürenin kısaltılmasını talep edemeyeceği, araçları teslim etse dahi işverenin işletme sorumluluğunun devam edeceği belirtilmiştir. Beton pompasının iki ay içerisinde çalıştığı gün sayısı 1 ay ve 8 gün olup çalışmadığı süre ise 22 gündür. Çalışılmayan gündeki kiralama bedeli = 19.000,00 TL x 22 gün/30 gün + % 18 KDV = 16.441,33 TL olarak hesaplanmıştır. Ancak, beton pompası davacı tarafından tamir edilmediğinden ve kusur davacı tarafından olduğundan dolayı davacının bu bedeli talep edemeyeceği,
Davalının dosyaya ibraz ettiği harcana belgelerinin VUK ve TTK hükümleri uyarınca alınması/düzenlenmesi gereken teşvik edici belgeler olmadığı, 2015 yılı belgelerinin ticari defterlere kaydedilmediği, 2016 yılı belgelerinin de ilgili yıl defterlerine kaydedilmemiş olduğunun düşünüldüğü, ayrıca davacıya olan borç/alacak tutarının davalı defter kayıtlarında görülmediği belirtilmiştir.
Mahkememizce delillerin takdir ve değerlendirilmesine göre; taraflar arasında tanzim edilen 22/11/2015 başlangıç tarihli beton pompası kira sözleşmesinde aylık kiranın 19.000 TL + KDV olduğu, 2 aylık kira süresinin 23/01/2016 tarihinde biteceği, 31/12/2015 tarihine kadar 1 ay 8 gün çalıştığı KDV dahil 28/398,65 TL normal kira bedeli, bu miktardan 01/01/2016 tarihinde iş makinesi arızası nedeniyle sarf edilen 13.162,28 TL ile davalının 05/04/2016 tarihli çekle ödediği 15.000 TL düşüldüğünde bakiye 3.139,17 TL kira alacağı hesap edildiği, davalı bu kısım bakımından biraz fazlası olan 3.237, 30 TL kabul ettiğinden bu miktar kira alacağının tahsiline fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Davacının haksız fesih iddiasıyla tazminat talebinin incelenmesinde; kiracının yazılı fesih ve ihbarı bulunmuyor ise de; davalı tarafından dosyaya ibraz edilen iş makinesi arızasına ilişkin faturalar, ödeme kayıtları, yazışmalar incelendiğinde kira sözleşmesi sürerken 01/01/2016 tarihinde oluşan arızanın önemli ve akdin başındaki gibi teslim edilip sürdürülmesine mani olduğu TBK 301 maddesi uyarınca kiralananın amacına kullanımının ortadan kalktığı, kiraya verenin operatörü ile kiraladığı aracın arızasında kusurun kiracıda olmadığı, iş makinesinin çalışmadığı 22 günlük süre için KDV dahil 16.441,33 TL'nin davalıdan talep edilemeyeceği kabul edilerek haksız fesih nedeniyle tazminat ve çalışmayan dönem kirası tahsil talebinin reddine,
Kira sözleşmesi 6 maddesi hükmüne göre kiralanan aracın şantiye gidiş-dönüş yakıt bedeli iş verene (kiraya verene) ait olduğundan davalı yan şantiyesine gidiş motorin giderini karşılayan davalının 1.300 TL bedeli rücuen talebe haklı olduğu hükme esas alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamından anlaşılmakla aşağıdaki karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Açılan davanın KISMEN KABUL-KISMEN REDDİNE,
Kira alacağı tazminat talebinin kısmen kabulü ile 3.237,30-TL nin dava tarihi itibari ile işletilecek avansı faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine , fazlaya ilişkin istemin reddine,
Yakıt bedeli tazminat talebinin kısmen kabulü ile 1300,00-TL nin dava tarihi itibari ile işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine , fazlaya ilişkin istemin reddine,
Davacının haksız fesih tazminatı talebinin ispatlanamadığından reddine,
2-Alınması gerekli karar ve ilam harcı olan 615,40-TL olduğundan peşin alınan 343,19-TL'nin mahsubu ile bakiye 272,21-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,
3-Davacı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 4.537,30-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davalı duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 15.558,67-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 356,69-TL harç toplamı ve 1.282,40-TL posta, tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplamı 1.639,09-TL yargılama giderinin red kabul oranına göre hesaplanan 369,94-TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, geri kalan 1.269,15-TL 'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Davacının yüzüne karşı tebliğden itibaren 2 haftalık kesin süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 22/12/2025
✍e-imzalıdır