T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/394
KARAR NO : 2024/346
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ... - T.C. Kimlik No: ...
VEKİLİ : Av. ... -....
DAVALI : ... - T.C. Kimlik No:...
...
VEKİLİ : Av. ... -....
DAVA : FSEK
DAVA TARİHİ : 22/11/2021
KARAR TARİHİ : 11/07/2024
KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 19/08/2024
Mahkememizde görülmekte olan FSEK davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin tanınmış bir iç mimar olduğunu, müvekkilinin, davalının da konutunun bulunduğu, .... muhitinde müvekkili tarafından yapılan projeleri övgüyle arşılayarak özgün tasarımları ile kendinden söz ettirdiğini, davalının 26/01/2021 tarihinde müvekkili ile görüşerek istediği yenilemeler ve tadilatlar konusunda 01/02/2021 tarihinde sözlü olarak anlaştığını, müvekkilinin rölöve ve yerleşim planlarının hazırlanması (330 m2), uygulama projesi duvar yıkım ve örüm planlarının hazırlanması ve şantiye takibi, 3D görselleştirme (giriş, vestiyer, giriş banyo, ebeveyn odası uyuma bölümü, ebeveyn banyo, çocuk banyo ve genç banyo olmak üzere (110 m2), malzeme seçimi ve proje aktarımı edimlerini üstlendiğini, müvekkilinin iş sırasında birden fazla 3D render çalışması meydana getirerek davalıya gönderdiğini, davalının bunun karşılığında 55.000 TL ve haricen bedel üzerinden KDV ödeme yapmayı taahhüt ettiğini ancak ödemeyi yapmadığını, göndermiş olduğu 3D renderlar üzerinde davalının değişiklikler talep ettiğini ve bu değişikliklerin müvekkili tarafından yapıldığını, taraflar arasında bu konuda açık bir irade uyuşması olmamasına rağmen COVID-19 pandemisi sürecinde mağaza mağaza gezerek çeşitli ürünler ve seçenekler üzerinde davalıyı bilgilendirdiğini, 3D render çizimlerinden önce müvekkili tarafından yerleşim planlarının hazırlanıp davalının onayına gönderildiğini, yerleşim planından kastedilen hususun bir evde yapılacak görsel düzenlemelerde neyin nerede olacağının sabitleşmesi anlamına geldiğini, yani projeye başlar başlamaz bitirdiğini, müvekkilinin 16/04/2021 tarihinde davalıdan 25.000,00 TL ve bu bedel üzerinden uygulanacak KDV’yi talep ettiğini, davalının bu ödemeyi yapmadığını ve başka bir iç mimar ile anlaştığını bildirdiğini, bu bildirimle sözleşmeyi feshetmiş olduğunu, 07/07/2021 tarihinde projenin müvekkilinin rızası dışında başka iç mimar ve kişilerle paylaşıldığını öğrendiklerini, bunun üzerine projenin yarısını bitiren müvekkilinin ödemelerin tam ve eksiksiz yapılması için davalıya e-posta gönderdiğini ancak yanıt alamadığını, yine 27/08/2021 tarihinde gönderilen ihtarnamenin de sonuçsuz kaldığını, davalının, fikri eser sayılan yerleşim planı ve 3D render projeyi hukuka aykırı olarak kullandığını, çoğalttığını, kamuya arz ettiğini, proje ve çizimlerin ilim ve edebiyat eseri olduğunu, eser sahibinin müvekkili olduğunu, vaki eylemler sebebiyle şimdilik 30.000 TL maddi tazminat ile ....000 TL manevi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı şirket vekili cevap dilekçesiyle; davacının esas itibariyle sözleşmede ifa ettiği edimlerden kaynaklı alacaklarının tam olarak ödenmediği iddiasının mevcut olması nedeniyle Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında bir durum söz konusu olmadığından uyuşmazlıkta Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, görevsizlik nedeniyle öncelikle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, öte yandan müvekkilinin davacının fikri haklarına tecavüzü yahut bu hakları ihlali söz konusu olmadığını, taraflarca daha evvel beğenilmiş bir fayansın kullanılmasının fikri hak ihlali olarak değerlendirilemeyeceği, evin son hali ile davacı tarafından hazırlanan 3D Render çalışmaları incelendiği takdirde görüleceği üzere, evin yapısının her iki iç mimarı yapmaya mecbur kıldığı düzenlemeler yapıldığı ve bu şekilde daha önceki tasarımdan intihal söz konusu olmadığını, bu iddia doğru olsa bile, davacı bu tasarımları bir sözleşme ilişkisi çerçevesinde davalıya iletmiş ve buna ilişkin alacak hakkı talep etmiş olduğundan kabul anlamına gelmemek üzere söz konusu tasarımlardan esinlenilmiş olsa bile bu durum davacının fikri hakkına tecavüz teşkil etmeyeceği, ortada FSEK anlamında fikri hak ihlali olsaydı bile bu durumun muhatabı davalı müvekkili olmadığını, olsa olsa sonraki iç mimar olabileceğini, bu şekilde, davalı müvekkili bakımından fikri hak ihlali teşkil edecek bir davranışın bulunmaması nedeniyle davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, esasa ilişkin olarak özetle; davacı tarafın müvekkili ile en başta anlaşan iç mimar olduğunu, iç mimar olarak yaptığı işlere ilişkin ücret talebi bulunduğunu, davacı tarafından üretilmiş bir projenin sözleşmenin yine davacı tarafından haksız olarak feshedilmesi sonrasında müvekkil tarafından kullanılmaya devam edilmesinin söz konusu olmadığını, bir evin içerisindeki koltuğun nereye konulacağı Fikir Sanat eserlerinin konusu olamayacağını, davacının iddia ettiği gibi 3D bir projenin çizilmediğini, davacı tarafından üretilmiş fikir sanat eseri bulunmadığı gibi davanın konusu olan şeylerde sözleşme kapsamında davacı tarafından yarım bırakılmış ve yine sözleşme davacı tarafından haksız feshedilmiş olduğunu, bundan sonra bir başka iç mimarla anlaşıldığını, işlere devam edildiğini, yeni iç mimarın eski projeyi kullanmasının söz konusu olmadığını, daha evvel tespite yapılan itirazlarının olduğunu, belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMA:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının davasına dayanak olarak gösterdiği 3D yerleşim planlarının Fikir sanat eseri niteliği taşıyıp taşımadığı bu kapsamda maddi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı, taraflar arasındaki sözleşmenin niteliği ve davamıza etkisi sözleşmenin feshin davamıza etkisi, sözleşmenin feshi kapsamında maddi ve manevi tazminat koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmıştır.
Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
Bilirkişi HEYETİ tarafından düzenlenen RAPORDA özetle:
1- Davaya konu mimari projenin FSEK 2/3. Madde kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu,
2- Davacının davaya konu proje üzerinde eser sahibi olduğu,
3- Dilekçe ekinde bulunan teklif mektubunda tarafların imzasının bulunmadığı,
4-Yerinde tespit ile proje dokümanları benzerlik açısından karşılaştırıldığında, ürün bazında birçoğunun tasarım ve malzeme açısından benzerlik teşkil ettiği, ancak bazı kalemler ile ilgili ya hiç uygulanmadığı ya da değişiklik yapılarak uygulandığı,
5-Taraflar arasında yürütülen süreç dikkate alındığında izinsiz kullanım olmadığından FSEK 68. madde kapsamında tazminat talebinin şartlarının oluşmadığı,
6- Davacının piyasa rayiçlerinde talep edebileceği yaklaşık bedelin 24.220 TL olabileceği,
7- Davacı projesinde teknik açıklama kısmında açıklanan değişikliklerin FSEK 16. Madde ihlali niteliği taşıdığı, manevi tazminat miktarı değerlendirmesinin mahkemeye ait olduğu,
takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.
TANIK BEYANLARI:
Tanık (TC:.... ): Ben taraflardan davacı ...sitesinde yaptırdığı projede uygulama çalışması yapan ...'ın yanında ustabaşı olarak çalıştığım için tanırım, ben ... numaralı villada çalışırken çıta işleri ile alakalı orada bulunan arkadaşlara size proje şekil ve ölçüler verildiğimi diye sordum onlarda ... numara yani karşıdaki daireye gitmemi oradaki ölçüleri birebir uygulamamı söylediler bunun üzerine giderek bütün çıta işlerine ilişkin örneğin şömine başı yatak başı salon duvarı gibi ölçüleri oradan aldık ve ... numaraya uyguladık bu husus benim birebir gördüğümdür keza uygulamada oradaydım ancak daha sonra duyduğuma göre davalının eşi olan Hülya hanım uygulamayı beğenmemiş ve 2 numaralı villanın uygulamasını istemiş ve söktürüp yeniden yaptırmış bu hususu diğer işçilerden duydum bunun dışında görgüye dayalı bilgim yoktur, ... numaranın tasarımı ... Hanıma aittir, 2 numaranın tasarımı da yine ... Hanıma aittir, biz şantiye içerisinde 3 ayrı şantiye olduğu için ustabaşılar olarak sürekli kontrol yaparız, işçilerde onlara verdiğimiz talimatlar doğrultusunda işlerini yaparlar ... numarada öncelikle duvar kırım işleri yapıldı yanılmıyorsam mart ayındaydık ... Hanımın projesi uygulandı daha sonra tesisat işi girdi kontrollerini yaptığımızda yanılmıyorsam yine mart ayındaydık burada da ... hanımın projesi uygulandı hemen akabinde elektrik işi girdi nisan ayı gibi olduğunu düşünüyorum ancak hangi projenin kullanıldığını hatırlamıyorum elektrik işinden sonra alçıpan ve çıta işleri yaptık bura da da biraz önceki beyanımda bahsettiğim ... numaralı daireye gidilerek ölçü alınması olayı yaşandı bu olayında da tam olarak hangi ayda yaşandığını hatırlamıyorum o tarihte genel proje asılıydı bu proje ... hanımın projesidir ancak genel projede çıta gibi detaylar bulunmaz bu sebeple biz mimarı arayarak bilgi alır ona göre işlem yaparız genel projede detay olmadığından arkadaşlar ... numaraya gidilecek dediğinde bizde o şekilde yaptık yoksa çıta için ayrı bir proje yoktur, davacı ve davalı ayrıldıktan sonra ... numaraya gittik çünkü biz o tarihte ... hanımın ayrıldığını duymuştuk biliyordum ancak tam tarihi hatırlayamıyorum ... nolu daireye gittiğimizde genel proje asılıydı ancak nerede asılı olduğunu hatırlamıyorum, yeni bir mimar geldiğini ve o mimarın ... bey olduğuna da bilmiyordum birisi gelip zaman zaman dolaşıyordu ancak bir kaç gelmesinden sonra kendisiyle konuştuk bana bir yeni proje vermedi, eski uygulamalarımıza devam ettik;
... nolu dairede mart ayı gibi ...'ın iş verenliğinde ustabaşı olarak çalıştım 1 sene kadar önce ayrıldım, ... nolu daire bitene kadar denetimin her aşamasında ustabaşı olarak bulunuyordum ..., ... ve 30 nolu dairelerin yapılısında bizimle alakalı olan işlerin bitişine kadar orada bulundum şöyle ki ben ayrıldığımda artık ... nolu villanın terasının mobilyaları ve TV ünitesi yerleştiriliyordu bizlik bir iş kalmamıştı bu yüzden bu safhadan sonra bir daha gitmedim ...de projelerin dış görünüşü aynıdır ancak iç görünüş müşterinin isteğine göre yapıldığından birbirinden farklıdır, şu anda başka bir iş verenin bünyesinde yine ...de başka bir villanın yapımında ustabaşı olarak çalışıyorum, bu villada da proje sahibi ... hanımdır, ... hanım işten ayrıldığında ... nolu villada duvar ve su tesisatı yapılmıştı elektriğinden emin değilim alçı aşamasında olduğunu hatırlıyorum bilgi ve görgüm bundan ibarettir dedi.
Tanık ... (TC: .... ):
2021 yılında ...Villalarından bir konut aldık. Eşimin arkadaşları da almıştı. Davacı ... hanımı tavsiye ettiler, Ocak 2021 de ... hanım ve ustası ... bey ile bir araya geldik, genel konularda konuştuk. Bu konuşmada ... hanım açık tonlar seviyorsunuz diye söyledi, bizde koyu tonlar istemiyoruz dedik. Whatsap grubu kuracağız onun üzerinden görüşmelere devam edeceğiz dedi. Kendisine haziran sonuna kadar teslim istediğimizi bildirdik. Grup görüşmelerine başladık, koyu tonlar kullanılmamasını söyledik. Nisan ayında Renderler gelmeye başladı. Renk tonları koyuydu, antrasitler kullanılıyordu, girişte koyu kahve tonları duvar kağıtları kullanılmıştı. İki kez seramik bakmaya çıktık. ... hanım yeni çıkmış bir seramiği beğendi ben beğenmedim. Takriben gelen render da o seramik uygulanmıştı. Ben ... hanımı arayarak benim bu seramiği beğenmediğimi hatırlattım. Oda ben bilemeyeceğim şeklinde ifade kullandı. Akabinde benim hazırladığım Renderleri beğenmiyorsunuz ve ben sizin öğrenciniz değilim. Dönem ödevi değerlendirir gibi yaklaşamazsınız dedi. Bundan sonra hayırlısı olsun şeklinde söyledi. Bende eşimi arayarak ... hanımın işi bırakmak istediğini algıladığımı söyledim. Eşim işten ayrılarak konutta ... hanım ile bir araya gelmişler. Eşim benim 2.planda kalmamı ve ikisinin süreci yürütmesini söyledi. ... hanım çalışmayı düşünmediğini söylemiş ve sözel olarak sözleşmeyi feshetmiş. Son görüşmede ben bulunmadım, bunları eşimin aktarımından dolayı biliyorum. ... hanım işi bıraktıktan sonraki aşamada evin durumu kırım - örüm projesi yapılmıştı, elektrik ve su tesisatı buna dahil değildi, mutfakta bir duvarda bölüm açılmıştı, en üst katta çocuk odası için bir bölüm ayrılmıştı, evin girişinde vestiyer odası ayarlanmıştı. ... hanım bıraktığında arkadaşlarımız aracılığıyla ... beye ulaştık. ... hanım ile çalıştığımız dönemde evin tamamının renderleri gelmemişti. Banyonun, evin girişinin ve yatak odasının renderleri gelmişti. ... hanımdan sonra ... bey 1 ay içinde renderleri hazırladı su elektrik tesisatlarının projelerini hazırladı. Aynı yılın ekim ayı içerisinde de hatırladığım kadarıyla teslim etti. ... hanımın çizimlerini yeni çalıştığımız ... beye vermedik. Çizimleri kendisi yaptı eski evimizden üst kattan L koltukları, Tv Ünitesini getirdik, giriş kattan yemek masası ve ayna gibi eşyaları getirdik. ... hanımla çalışan dönemde duvar kırım örüm için ödeme yapıldığını biliyorum rakam olarak bir bilgim yok. İşi bıraktıktan sonra eşim kendisine bu zamana kadar yapılan işler için borcu olup olmadığını sorduğunu biliyorum. ... hanımın projesinin tamamına yakın bir ücret talep etmesi nedeniyle ücrette anlaşılamadığını biliyorum. Yıkım - örüm için ödenen para haricinde bir ödeme yapılmadı. ... hanımın seçtiklerinin dışında da bir çok alışveriş yaptık. ... beyin gönderdiği renderlar üzerinden revizelerde bulunduk, pinteres'den v.s yerlerden sürekli baktık. ... hanımla beraberken kızımın beğenmesi sonucu tercih ettiğimiz seramiği daha sonraki projede kullandık bu tasarım ... hanımın bir tasarımı değildi, kızımın beğenmesi neticesindeydi. Akabinde ... hanım bu seramiği içeren bir render da göndermişti dedi.
Tanık ... (TC: ...):
Daha önce çalışmış olduğum bir doktor müşterimin yönlendirmesi sonucu ... beyle 2021 yılının Nisan ayının son haftası tanıştık. 25 yada 26 Nisan olabilir. Daha önceki iç mimarın bıraktığını bana söyledi. Bende hemen ertesi günü ölçü almaya gittim. Benim ölçüm almaya gittiğim de durumu ileri ... diye tabir ettiğimiz durumdaydı. Duvarlar kırılmış ve örülmüş idi. İnce işçilikler yoktu. Ölçüyü aldım, çizimlere başladım. Mahallin 3 boyutlu çizimleri ile 2 boyutlu çizimleri yaptım. 1 ay gibi bir süre içerisinde çizimleri teslim ettim. Çizimlerde kabul edilenlere ilişkin olanlara mal alımı yaptık. Kabul edilmeyenlere ilişkin revizyonlar oldu. Bunlarda mutabık olundukça uygulamaya geçidi. Ağustos ayının sonuna doğru projenin yüzde doksanının tamamlandığını söyleyebilirim. İlk önce üretim gereken mallar sipariş edildi. Sonra hazır mallar alındı. Önceki mimarın çizimlerini bana göstermediler ve bende bu çizimleri kullanmadım. Çizimlerimi kendim yaptım. Diğer villalardan da bir esinlenmem olmadı. Önceki iç mimar ile problem yaşadıklarını da bildiğim için hassas davrandım. Davalının almış olduğu villa kooperatif tarafından üretilmiş bir villadır. Dış cephesine dokunulamamaktır. Villaların yapım aşamasında kooperatif tarafından oluşturulmuş projeleri de bulunmaktadır, yapılabilecek değişiklikler belli ölçüde sınırlıdır. Davacı tanığı ...'u tanımıyorum çalışma prensibim gereği ustalarla birebir diyaloğa geçmem. Şantiye şefi yada usta başı ile diyaloğa geçerim. Çizmiş olduğum renderlerin dışında bir uygulama yapmadım. Şantiye şefi soyadını bilmediğim ... isimli şahıstı. ... bey isimli ustaya bir render gönderdim bu render bana gönderilen bir renderdi ben kendisine ilettim ancak uygulaması için değil, uygulamaması için ilettim. Hatta hemen akabinde de uygulanması gereken projeyi de ustaya ilettim. Yerleşim planı da müşteri ile mutabakat kapsamında yeniden tarafımdan yapılmıştır. ... bey bana yazılı bir sözleşme olmadığını söylediği için davacıdan ayrıca bir muvafakat alma gereği duymadım dolayısıyla muvafakat almadım dedi.
Tanık ... (TC: ... )
Davaya konu taşınmazın bulunduğu sitede ben 3 yıldır farklı projelerde çalıştım. Bu çalışmalarımın esnasında mimarların dediklerine ve çizimlerine göre çalışırım. Projelerin yapım aşamasında bazı katkılarım olur. Bunlar prizlerin dolaba gelip gelmediği, ışıklara dolap kapaklarının çarpıp çarpmayacağı gibi tecrübelerimi paylaşmak üzerinedir. Somut olayda ... hanım çalışırken bize bir yıkım ve duvar örüm projesi geldi. Duvarları yıkıp ördük daha sonra taraflar arasında bir kopma oldu. Bildiğim kadarıyla bizim yıkım ve örüm işimiz 20 gün kadar sürdü. Bu aşamadan sonra taraflar bir ay kadar proje üstünde çalıştılar daha sonra kopukluktan sonra da bir ay kadar bir süre geçti. Bu arada bizim diğer işlerimiz de vardı. Bir ay kadar onlarla da çalıştığımı hatırlıyorum. Bir ay sonra yeni projeler geldi. Uygulamaya geçtik. Benim uygulamam için gelen projelerin tamamı bana ... beyden geldi. Ben gelen projelerin kimin olduğunu bilmem. Bana gönderilen projeleri ve talimatları uyguladım. Davaya konu ev kooperatif üretimi bir konuttur, balkonu, mutfağı bellidir. Duvarlarda küçük oynamalar yapılır. Tuvaletin aksları yerleri değişir, merdivenin yeri bakidir değişemez. Sistem odası, ısı odası aynı yerindedir. ... bey ile bir problemleri yoktu, ... hanımın çizdiklerini beğenmemesinden kaynaklanan bir uyuşmazlık vardı. Benim de olduğum bir ortamda ... bey eşini devre dışına çıkarmayı ve kendisi ile projeye devam etmesini istemesine rağmen ... hanım bunu kabul etmedi, ... bey okullar açılıncaya kadar projeyi bitirmek istiyordu. İşi bıraktı, bizim taşeron firmalarımızın davaya konu projede çalışmasını engellemek istedi ben bunu kabul etmedim. Bu sebepten dolayı diyaloğumuz koptu. ... hanımın ayrıldığı aşamada yıkılması gereken duvarlar yıkılmış, örülmesi gereken duvarlar örülmüştü. ... bey benim yanımda davacıya bir para teklif etti ama ... hanımın alıp almadığını şu anda hatırlamıyorum. Bununla birlikte ... hanımın ben size bir hesap çıkarayım dediğini hatırlıyorum. Konuşma içeriğinden ... hanımın çalışmak istemediğini ve işi bırakmak istediğini algıladım. ... beyin eğilimi işin devamı yönündeydi. Proje konusunda anlaşmanın ... hanım ile yapıldığında Ocak 2021 gibiydi. O aşamada rahat hareket etmemiz gerektiği söylenmişti. Bir bitirme süresi verilmemişti, devamla ... hanıma davalının oturduğu evin satıldığı ya da satılmak üzere olması sebebiyle hızlı hareket etmesi gerektiği söylenmiş, okulların açılmasına yetişmesi istenilmiş, biz projeye Mart 2021 gibi başladık, yani proje geldi ve biz yıkım işlemine başladık. ... hanım bıraktıktan sonra da duvarlarda yıkım örüm ufak tefek yapılmıştır. ... benim talimatım altımda çalışan ustadır. Alçı boya işi yapar, işleri benim talimatım ile yapar. Şuan da yanımda değil, 1,5 - 2 sene önce ayrıldık, yani dava konusu projenin sonlarına doğru kendisinden ayrıldık. ...'u herhangi bir yere göndererek ölçüm yap buraya uygula gibi bir talimatım olmadı. Çalışma prensibimiz olarak da böyle bir uygulamamız yoktur. İç mimarların projelerini uygularız, dedi.
Bilirkişi HEYETİ tarafından düzenlenen EK RAPORDA özetle:
Tarafımıza verilen görev çerçevesinde, yapılan itirazlar sonrasında dosya içerisindeki bilgi ve belgelerle yerinde yapılan inceleme sırasındaki tespitlerimizin incelenmesi ve değerlendirilmeleri neticesinde; kök raporda belirtilen hususlarda bir değişiklik olmadığını belirterek tekraren;
1- Davaya konu mimari projenin FSEK 2/3. Madde kapsamında ilim ve edebiyat eseri olduğu,
2- Davacının davaya konu proje üzerinde eser sahibi olduğu,
3- Dilekçe ekinde bulunan teklif mektubunda tarafların imzasının bulunmadığı,
4- Yerinde tespit ile proje dokümanları benzerlik açısından karşılaştırıldığında, ürün bazında birçoğunun tasarım ve malzeme açısından benzerlik teşkil ettiği, ancak bazı kalemler ile ilgili ya hiç uygulanmadığı ya da değişiklik yapılarak uygulandığı,
5- Taraflar arasında yürütülen süreç dikkate alındığında izinsiz kullanım olmadığından FSEK 68. Madde kapsamında tazminat talebinin şartlarının oluşmadığı,
6- Davacının piyasa rayiçlerinde talep edebileceği yaklaşık bedelin 24.220 TL olabileceği,
7- Davacı projesinde teknik açıklama kısmında açıklanan değişikliklerin FSEK 16. Madde ihlali niteliği taşıdığı, manevi tazminat miktarının mahkemeye ait olduğu,
bildirilmiştir.
Bilirkişi raporlarının her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzenlendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporların usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.
GEREKÇE:
Bilindiği gibi 5846 sayılı FSEK’nun 1/B maddesinin ‘a’ bendinde eser, “sahibinin hususiyetini taşıyan ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsullerini” ifade eder. Buna göre bir fikri ürünün eser sayılabilmesi için iki koşulu birlikte gerçekleştirmesi gereklidir. İlk olarak fikri ürünün sahibinin hususiyetini taşıması, bir başka deyişle kendinden önce ortaya konmuş benzerlerine göre özgün bir niteliğe sahip olması gerekir. İkinci olarak bu fikri ürünün FSEK’nun ikinci ve devamı maddelerinde belirlenen eser kategorilerinden birine dahil edilebilmesi aranmalıdır.
Yasada fikir ve sanat eserlerinin çeşitleri ikinci maddede düzenlenen ilim ve edebiyat eserleri, üçüncü maddede yer verilen musiki eserleri, dördüncü maddede tanımlanan güzel sanat eserleri, beşinci maddede düzenleme bulan sinema eserleri ve son olarak altıncı maddedeki işleme ve derlemeler olarak sayma yöntemiyle belirlenmiş bulunmaktadır. FSEK 2/(1) hükmü uyarınca, 'Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları' ilim ve edebiyat eserleri arasında sayılmıştır.
Fsek 2/3 maddesine göre; Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, herçeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri. İlim ve edebiyat eseri sayılır.
FSEK 22. maddeye göre “Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir...''.
Yasa eser sahibinin bir eseri meydana getiren kişi olarak belirlemiştir. (FSEK md. 8/1) Yasanın 9. maddesinde eser sahiplerinin birden fazla oluşu hallerine yer verilmiştir. Buna göre birden fazla kimsenin birlikte vücuda getirdiği eserin kısımlara ayrılması mümkünse, bunlardan her biri meydana getirdiği bölümün sahibi sayılır. Ancak birden fazla kimsenin iştirakiyle vücuda getirilen eser ayrılmaz bir bütün teşkil ediyorsa, bu takdirde eserin sahibi onu meydana getirenlerin oluşturduğu birliktir. (FSEK md. 10/1) Bu ikinci hale yasa eser sahipleri arasındaki birlik adını vermiştir.
Yine eser sahipliği yönünden belirlenen karineler yasanın 11 ve 12. maddelerinde yer almaktadır. Buna göre FSEK 11 uyarınca yayınlanmış eser nüshalarında veya güzel sanat eserlerinin aslında eserin sahibi olarak adını veya bunun yerine tanınmış müstear adını kullanan kimse aksi kanıtlanıncaya kadar bu eserin sahibi sayılır. Yayımlanmış olan bir eserin sahibi, eser nüshalarında veya aslında mutat olduğu şekilde belirtilmemiş ise bu takdirde eseri yayımlayan, o da belli değilse çoğaltan eser sahibine ait hak ve yetkileri kendi adına kullanabilir.
Diğer taraftan memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken meydana getirdikleri eserler üzerindeki mali hakları, kullanma yetkisi aralarındaki sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça, bunları çalıştıran veya tayin edenlerce kullanılır. Tüzel kişilerin organları hakkında da bu kural uygulanır. (FSEK 18/II).
Eser sahibinin kullanabileceği mali haklar, FSEK 21 ve devamında düzenlenmiştir. Buna göre, mali haklar, FSEK’nun, 21. maddesindeki işleme hakkı, 22. maddesinde düzenlemesini bulan eserin aslı veya kopyalarının herhangi bir şekil veya yöntemle tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı, geçici veya sürekli çoğaltma hakkı; 23. maddede belirlenen eserin aslını veya çoğaltılmış nüshalarını kiralama, ödünç verme, satışa çıkarma veya diğer yollarla yayma hakkı; 24. maddede doğrudan veya dolaylı olarak bir eserden ses veya resim nakline yarayan aletlerle umumi mahallerde okumak, çalmak, oynatmak, göstermek gibi temsil suretiyle faydalanma hakkı; 25. maddedeki işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı olarak belirlenmiş bulunmaktadır. FSEK'nun 48.maddesi uyarınca mali haklar süre, yer ve içerik itibariyle sınırlı veya sınırsız; karşılıklı veya karşılıksız olarak başkalarına devredilebilir. Mali hakların sadece kullanma yetkisi de bir başkasına bırakılabilir.
Manevi haklar ise Yasa'nın 14-17.maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre, eser sahibi, eserinin umuma arz ve yayımlanma zamanı ve tarzını belirleme (FSEK md.14); adın belirtilmesi (FSEK md ...); eserde değişiklik yapılmasını men (FSEK md. 16) ve bir kısım eserler yönünden geçerli bulunan zilyed ve malike karşı ileri sürülebilecek eserin aslına ulaşma haklarına sahiptir. Manevi haklar mali hakların aksine, bir başkasına devredilemez ve vazgeçilemez haklardır. Ancak bu hakların kullanılması yetkisi bir başkasına bırakılabilir.
Eser üzerindeki mali ve manevi hakları ihlal edilen kişi, FSEK’nun 66. maddesi uyarınca, tecavüz edene karşı tecavüzün ref’ini (ortadan kaldırılmasını), 69. madde uyarınca muhtemel devam eden tecavüzlerin men’ini (önlenmesini), 68. madde uyarınca, sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya rayiç bedel itibariyle uğradığı zararın en çok üç kat fazlasını isteyebilir.
5846 Sayılı Yasanın 54 ncü maddesine göre; Mali bir hakkı yahut kullanma ruhsatını devre salahiyetli olmıyan kimseden iktisap eden, hüsnüniyet sahibi olsa bile himaye görmez. Salahiyeti olmaksızın mali bir hakkı başkasına devreden veya kullanma ruhsatını veren kimse; salahiyeti bulunmadığına diğer tarafın vakıf olduğunu veya vakıf olması lazımgeldiğini ispat etmedikçe tasarrufun hükümsüz kalmasından doğan zararı tazminle mükelleftir. Kusur halinde mahkeme; hakkaniyet gerektiriyorsa daha geniş bir tazminata hükmedebilir.
Tüm dosya kapsamı kapsamında tanık anlatımlarından:
Davaya konu talebin fikir eseri sayılan yerleşim planı ve 3D render projeyi hukuka aykırı olarak kullandığını, çoğalttığını, kamuya arz ettiğini, proje ve çizimlerin ilim ve edebiyat eseri olduğunu, eser sahibinin müvekkili olduğunu, vaki eylemler sebebiyle şimdilik 30.000 TL maddi tazminat ile ....000 TL manevi tazminat talebine ilişkin olduğu, davacının projesinin fikir eseri olduğu ancak dosya kapsamında davacının fikir eserinin izinsiz olarak kullanıldığına ilişkin bir tanık beyanı bulunmadığı gibi bilirkişi raporuyla da tespit edilmediği, benzerliklerin planların uygulandığı konutun aynı olmasından kaynaklandığı, bu kapsamda iddiaların ispat edilemediği, taleplerin fikir eserinin haksız kullanımına ilişkin olduğu, diğer alacaklara ilişkin bir talebi içermediğinden ayrılış anına kadar yapılan giderlerin davada çözümlenecek uyuşmazlık kapsamında kalmadığı anlaşılmış olup davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere:
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Harçlar Yasasına göre hesaplanan 427,60-TL karar harcının peşin alınan 768,49-TL harçtan mahsubu ile bakiye 340,89-TL’nin kararın kesinleşmesini müteakip istem halinde davacıya iadesine,
3- Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden;
a-Reddedilen maddi tazminat talebi yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 25.500,00-TL ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
b-Reddedilen manevi tazminat talebi yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren ....000,00-TL ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yargılama gideri sarfedilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatırana iadesine (HMK m.333),
Dair, verilen karar hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemelerinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/07/2024
Katip ... Hakim ...
e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır