T.C. ANKARA 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/65
KARAR NO : 2024/182
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ....
VEKİLİ : Av. ... -..
DAVALI : ... -...
VEKİLİ : Av. ... - ....
DAVA : Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali
DAVA TARİHİ : 19/06/2023
KARAR TARİHİ : 07/05/2024
KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 23/07/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarımla İlgili Kurum Kararlarının İptali davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesiyle; başvurunun reddine mesnet gösterilen görsellerin kamuya arz tarihinin kesin olarak belirlenememesi sebebiyle anılan görsellerin başvurunun tescil edilebilirliği bakımından incelemeye esas alınamayacağını, dava konusu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde ilk dikkate çeken kısmının desen olduğunu, redde mesnet tasarımlarla başvuru kapsamında yer alan tasarımların benzer olmadığını, iptali talep edilen ... kararının hukuka aykırı olduğunu ifade ederek ... sayılı ... kararının iptaline ve ... sayılı başvurunun tescil işlemlerinin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... vekili cevap dilekçesiyle, verilen Kurum kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
YARGILAMA:
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; ... ...’nun ... sayılı kararının iptaline karar verilmesi talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Davanın açılmasını müteakip tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını müteakip taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.
...'den celbedilen işlem dosyasının tetkikinden; davacı adına yapılan 20.01.2022 tarihli ve ... sayılı “...” adlı tasarım tescil başvurusunun kapsamında yer alan 2, 3, 4 sayılı tasarımlar bakımından başvuru reddedildiği, ret kararına karşı davacı tarafından yapılan itiraz, ...’nın ... sayılı kararıyla; .... sıra numaralı tasarım tescil taleplerinin yenilik vasfını taşımadıkları gerekçesiyle 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 64/6(d) maddesi uyarınca reddedilmesi üzerine, başvuru sahibi tarafından yapılan itiraz incelenmiştir. Bilindiği gibi 6769 sayılı SMK’ nın Tasarım Hakkı ve Kapsamı başlıklı üçüncü kitabın birinci kısmında bir tasarımın tescil edilmesi için gerekli olan asgari şartlar düzenlenmiştir. SMK’nın, 56/1 maddesindeki “Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.” düzenlemesiyle söz konusu genel şartlar, “yenilik” ve “ayırt edici nitelik” olarak belirtilmiştir. Tasarım hukuku kapsamında birleşik ürün parçasında yeniliğin nasıl saptanacağı SMK m.56/2 ve 3. fıkrasında hüküm altın alınmıştır. SMK m.56/2 ve 3’e göre “ (2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır. (3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. SMK m.56 4. Fıkrasında ise birleşik ürün olmayan tasarımlarda yeniliğin nasıl saptanacağı düzenlenmiştir. SMK m.56/4’e göre “Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.” SMK 57/1 maddesine göreyse “Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. SMK 57/ 2 maddesi ise koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.” düzenlemesini ihtiva etmektedir. Görüldüğü üzere, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunun 56/4 maddesi kapsamında “yenilik” inceleme konusu tasarımın, başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulması ile ilgilidir. Bu kapsamda SMK 57/1 maddesi kamuya sunmayı tanımlarken 57/2 maddesi ise üçüncü kişilerce gerçekleştirilen kamuya sunmanın hangi hallerde yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesini etkilemeyeceğini düzenlemektedir. Yukarıdaki hükümler kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmede, itiraza konu ... sıra numaralı tasarım tescil talepleri ile reddine gerekçe olarak gösterilen önceki tarihli internet görselleri arasında başvuru sahibi vekilinin beyanının aksine sadece ayrıntılarda farklılık bulunduğu, tasarımların aynı olduğu ve başvuruya konu tasarımların bu görseller karşısında yeni olmadığı düşünülmüştür. İlaveten webarchive ve Instagram kayıtları internet sitesindeki ürünlerin kamuya sunulma tarihlerini kesin olarak ispatladığından başvuru sahibi vekilinin tarihin kesin olarak belli olmadığı biçimindeki iddiası da kabul edilebilir nitelikte bulunmamış ve belirtilen nedenlerle itirazın reddi gerekmiştir. İtirazın reddine ve ... sıra numaralı tasarımın tescilinin reddi yönündeki kararın devamına oybirliği ile karar verilmiştir.'' şeklinde karar verildiği, eldeki davanın yasal süre içerisinde tarihinde açıldığı anlaşılmış, işin esasına girilmiştir.
Ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için AYRI AYRI seçilen 2 bilirkişiye tevdiine karar verilmiş ancak mahkememizce 20/02/2024 tarihli duruşma dışı ara karar ile 23/01/2024 tarihli ön inceleme celsesi 3 nolu ara kararından rucü edilerek tespit edilen uyuşmazlık konusuyla ilgili iddia, savunmalar doğrultusunda rapor düzenlenmesi için dosyanın 3 kişilik bilirkişi heyetine tevdiine karar verilerek rapor alınmıştır.
Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen RAPORDA özetle:
-Dava konusu ...sayılı tasarımların reddine mesnet görsellerin kamuya sunulma tarihlerinin objektif ve kesin olarak tespit edilebildiği ve bu tarihlerin dava konusu tasarımın başvuru tarihi olan 20.01.2022 tarihinde önce olduğu,
Dava konusu neticesinde,
-Dava konusu ...sayılı tasarımların, redde mesnet görseller karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı, bu tespitin iptali talep edilen ... kararı ile uyumlu olduğu,
-Dava konusu ...sayılı tasarımların, redde mesnet görseller karşısında mutlak yenilik niteliğini haiz olmadığı
takdirin mahkemeye ait olduğu, bildirilmiştir.
Bilirkişi raporunda her iki tarafın iddia ve savunmasının kapsamı, taraf delilleri, marka kapsamları dikkate alınarak düzelendiği, hüküm kurmaya yeterli incelemenin yapıldığı, raporların usul ve yasaya aykırı yönünün bulunmadığı, hukuki değerlendirme nihai olarak mahkememizce yapılacağından yeniden rapor alınmasını gerektirir yön bulunmadığı anlaşılmıştır.
GEREKÇE:
Tescilli bir tasarımın sağladığı korumanın kapsamı ve sınırları 10.01.2017 tarihinde yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) ile düzenlenmiştir.
“Yenilik ve ayırt edicilik” başlığı altında düzenlenen 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununun 56. maddesi;
"Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur.
Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir:
a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır.
b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamalıdır.
Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder.
Bir tasarımın aynısı;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,
dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.
Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim;
a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,
b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce,
kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.
Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır." şeklindedir.
Aynı Kanun'un "Kamuya sunma" başlıklı 57. maddesi ise;
"Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz.
Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez." şeklindedir.
6769 sayılı SMK'nın 58. maddesine göre tasarım sahibi, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu kanundan doğan haklarını kullanabilir. Koruma kapsamının değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır.
Bir tasarımın yeni olabilmesi için, onun aynısının, tescil tarihinden evvel dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış olması gerekmektedir. Tasarımların aynı olup olmadığının tespiti için yapılacak benzerlik testinde; aynı izlenimi uyandırma, aynı etkiyi yapma, karıştırılma tehlikesi veya olasılığı incelenemez. Bunlar ikinci aşamaya yani ayırt edicilik tetkikine aittir. Tasarımın yeniliği yoktur diyebilmek için, hükümsüzlüğü istenilen tasarımın, önceden kamuya sunulan (faydalı model, marka ve) tasarım belgelerindeki tasarımlar ile aynı olması şarttır. Terkini talep edilen tasarım öncekinden sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilecektir. Yenilik önceki tasarıma göre belirlenecektir. Aynı kabul edilmeye engel olamayan küçük ayrıntılarda farklılık hâkimin takdirine göre belirlenecektir. Burada şu ölçü verilebilir; fark, aynı olmayı ortadan kaldırmıyor, mevcut önceki tasarım görünümünü sürdürüyor, fark sadece mevcut görünüme, yani mevcut tasarıma ek, onda bir değişiklik, ondan bir sapma niteliği taşıyorsa, yani farklılık o (mevcut tasarım) esas alınarak ondan hareketle yapılmışsa küçüktür. Bunun dışında kalan farklar ise büyüktür. Yenilik ne özgünlük, ne eşsizlik, ne estetiğe sahip bulunma, ne de estetiğin ve kalitenin basamağıdır.
Başvurusu yapılan bir tasarım yenilik testini geçebilirse ikinci olarak ayırt edicilik incelemesine tâbî tutulur. Bu test bir kıyaslama incelemesidir. Bir tasarımın ayırt ediciliğe sahip bulunması demek, bu tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile kıyaslanan tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim arasında belirgin bir farklılık bulunması demektir.
Bilgilenmiş kullanıcı ise, tasarımı kullanarak bilgi sahibi olmuş, tasarımı tanıyan, deneyim sahibi kullanıcı demektir. Bilgilenmiş kullanıcı ara veya nihaî tüketicidir. Ancak asla bir uzman değildir. Mahkememiz de bilgilenmiş kullanıcı konumunda bulunan ilgililerin katılımıyla oluşturulmuş bilirkişi heyetinden mütalâa almıştır.
Kıyaslama, tescili istenen tasarım ile kıyaslanan tasarımların tam karşılaştırılması ve değerlendirilmesidir. Ayırt edici niteliğin incelenme ve değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değerlendirilmesine ağırlık verilmesini ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğunun göz önüne alınmasını emredici bir ifadeyle istemiştir. Bilgilenmiş kullanıcının fark edebileceği değişiklikler ise daima göz önünde tutulmalıdır.
Seçenek özgürlüğü ibaresiyle kastedilen, tasarımcıya tasarımına ayırt edicilik vermesi için bir serbest hareket alanının bulunmasıdır. Bunun değerlendirilmesi nesnel olup kişiden kişiye değişmez. Bu nesnel değerlendirmede tekdüze özellik ve nitelikler göz önünde tutulur. Bazı biçimler (=görünümler) nesnenin işlevine sıkı surette bağımlıdırlar. Böyle tasarımlarda tasarımcının hareket alanı pek dardır. Meselâ, bir otomobilin, ütünün ve şişenin şekli gibi. Her otomobil, ütü ve şişe birbirine benzer. Ayırt edicilik için tasarımcının muhakkak nesnenin işlevine ters düşen tasarımlar geliştirmesi beklenemez. Dolayısıyla işlevin yerine getirilebilmesi için zorunlu olan alan dışında yapılabilecek olan tasarımların korunması mümkün olabilecektir. Seçenek özgürlüğünün hiç bulunmadığı hâllerde ise tasarım zaten korunamaz.
Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde;
Davacı Tasarımları
...
2 Sayılı Tasarım
3 Sayılı Tasarım
4 Sayılı Tasarım
Redde Mesnet İçerikler ve Kamuya Sunulma Tarihleri
....
.... (04.08.2020)
.... (30.06.2017)
Benimsenen bilirkişi raporlarında da ifade olunduğu üzere;dava konusu tasarım başvuruları, ... tasarımına ilişkin olduğu, piyasada yer alan emsal nitelikte ... tasarımı örneklerinden anlaşıldığı üzere, tasarımların yaslanma(sırt) bölgesi, oturma minderi, yanlarında iki kolçak bulunması ve ... ayak parçalarının mevcudiyeti haricinde bir mutat form veya teknik bir zorunluluğun bulunmadığı ve en nihayetinde tasarımların hangi renkte, hangi desende, motifte ve materyalde olacağı gibi hususlarda seçenek özgürlüğünün kapsamının oldukça geniş olduğu; dava konusu tasarımlar yönünden bilgilenmiş kullanıcının ise mobilya malzemeleri gibi ürünlerin satıldığı yerlerde çalışan bir satış sorumlusu veya benzer ürünleri ve alternatiflerini daha önce fiilen kullanmış, satın alma ve inceleme süreçlerinin içerisinde bulunmuş bir kişi olabileceği anlaşılmıştır.
Davacı vekili tarafından redde mesnet görsellerin kamuya sunulma tarihlerinin kesin olarak belli olmadığı yönündeki iddiaların karşılaştırmaya geçilmeden önce incelenmesi gerekmektedir. Zira tarih tespit yapılamayan görsellerin bir tasarımın yenilik ve ayırt edicilik incelemesine esas alınması mümkün değildir.
Dava konusu başvurunun başvuru tarihi 20.01.2022 olduğu, dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik vasfına ilişkin yapılacak incelemede anılan tarih esas alınacak olup, bu tarihten önce kamuya sunulan tasarımlar redde gerekçe oluşturabileceği, başvurunun reddine gerekçe görsellerin kamuya sunulma tarihleri incelendiğinden en yeni olanının 04.08.2020 tarihinde, bir başka ifadeyle dava konusu başvurudan önce kamuya sunulduğu, açıklanan gerekçelerle redde mesnet görseller, tarihsel olarak yenilik ve ayırt edicilik değerlendirmesinde incelemeye esas alınabilecek nitelikte olduğu anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusu ... emtiasının bilgilenmiş kullanıcıları olan, son tüketiciler ile ticari kullanıcılar açısından davacıya ait tasarımlarla redde mesnet görseller karşılaştırıldığında; dava konusu ... sayılı tasarım ile redde mesnet tasarım arasında renk dışında herhangi bir fark bulunmadığı, somut uyuşmazlıkta tasarım özelliklerine etkisi olmayan renk farkı, dava konusu tasarıma yenilik ve ayırt edicilik vasfı kazandırmadığı, dava konusu ... sayılı tasarımın redde mesnet görsel karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı; dava konusu ... sayılı tasarım ile redde mesnet tasarım, ... ayaklarının yapıldığı malzemeden kaynaklı olduğu düşünülen ayak rengi farklılığı ile ... rengi farklılığı dışında bire bir nitelikte görsel özelliklere sahip olduğu, anılan renk farklılıkları küçük ayrıntı niteliğinde olup yenilik veya ayırt edicilik bahşedecek nitelikte olmadığı, dava konusu ... sayılı tasarımın redde mesnet görsel karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı; dava konusu ... sayılı tasarım ile redde mesnet tasarımlar, oturma minderinin kenarında yer alan çizgilerin belirginliği, oturma minderinin ön uç kısmından tabana doğru inen çizginin belirginliği, tabanda yer alan kaidenin rengi ile gövde rengi unsurları bakımından farklılaştığı, söz konusu farklılıkların küçük ayrıntı niteliğinde olup, genel izlenime etkili olmadığı, dava konusu ... sayılı tasarımın redde mesnet görsel karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı; dava konusu tasarım tescil başvurusunun yapıldığı tarih olan 20.01.2022 tarihinden evvel redde gerekçe görsellerin tamamı kamuya sunulmuş olduğu, dava konusu tasarımın söz konusu tasarımlar karşısında mutlak yenilik niteliğini de haiz olmadığı anlaşılmış açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi açıklandığı üzere:
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Dava açılırken alınan peşin maktu karar ilam harcı yeterli olduğundan ve yeniden değerleme oranı nedeniyle ortaya çıkan güncel peşin harca denk olduğundan, denk olan harcın güncel olan harca tamamlanması mülkiyet hakkı ihlali olacağından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 25.500,00-TL maktu ücreti vekâletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yargılama gideri sarf edilmediğinden bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
6-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen yatırana iadesine (HMK m.333),
Dair, verilen karar hazır olan taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemelerinde istinaf yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/05/2024
Katip ... Hakim ...
e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır