T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
...
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/416 Esas
KARAR NO : 2024/501
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
D
DAVA : Menfi Tespit (Kooperatif Aidat Borcundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/09/2020
KARAR TARİHİ : 16/07/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/07/2024
Mahkememize açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkile Nuray'ın eşi, müvekkili Halil İbrahim'in babası olan ...'ın 2018 yılında vefatı sonucu müvekkillerin ... iline taşındıklarını, müvekkillerle ilgili muhtarlığa yapılan tebligat sonucu iş bu davaya konu İcra takibinden haberdar olduklarını, yapılan incelemede 2018 yılında vefat eden ... ... 'ın Kooperatif üyeliğinden kaynaklanan aidat adı altında 2010 yılından bu tarihe kadar alacak talep edildiğinin anlaşıldığını, adı geçen Kooperatifile ilgili yaptıkları araştırmada bu kooperatifin ... ili, Güdül ilçesinde bir kısım Villa benzeri inşaat yapmaya çalıştığını ve bu aidatların bu inşaattan kaynaklandığının anlaşıldığını, icra dosyasındaki alacak kalemleri incelendiğinde 2010 yılının ilk 6 ayı için 1.150,00 TL aidat talep edilirken, sonraki aylar ve devamındaki yılların tamamında sadece aylık 150,00 TL aidat talep edildiğini, bu talep ve miktarın neye göre istendiğinin taraflarınca anlaşılamadığını, her ay için istenen faiz oranının da yüksek hesaplanıp talep edildiğini, bahsi geçen kooperatif evinin müvekkilleri Nuray'ın eşi ve Halil İbrahim'in babası olan müteveffa ... adına değil dava dışı ...adına kayıtlı olduğunu, haliyle bir aidat veya başka alacak talep edilecek ise bu durumda gayrimenkulün üzerine kayıtlı olduğu Gürkan Şahin'den talep edilmesi gerektiğini, gelinen noktada müvekkillerinin icra takibinden haberdar olmadıkları için icra takibine itiraz edemediklerini, davalı kooperatif yöneticilerinin art niyetli olduklarını ve haklarında diğer ortakların da suç duyurusunda bulunduklarını, kooperatif üyesi olan müteveffa ...'ın iş bu icra ve dava konusu olan kooperatife ait gayrimenkulü 2010 yılında dava dışı 3. şahıs olan Gürkan Şahin e devrettikten sonra kooperatife başvuruda bulunup üyelikten de ayrıldığını, bu hususun davalı kooperatif kayıtları istendiğinde ortaya çıkacağını, açıklanan nedenlerle, icra takibine konu gayrimenkulün dava dışı 3 bir şahıs adına kayıtlı olması, davalı kooperatif yöneticileri hakkında şikayet ve suç duyuruları bulunması da dikkate alınarak müvekkillerinin Mağduriyetine sebebiyet verilmemesi için takdiren teminatsız, olmadığı halde icra dosyasındaki faiz dışında kalan asıl ana para miktarının müvekkiller yönünden miras payları oranında belirlenecek teminat mukabilinde ... 28. İcra Müdürlüğü'nün 2019/11491 E. Sayılı icra dosyası ile yapılan ilamsız icra takibinin dava sonuna kadar tedbiren durdurulmasına, müvekkilin davalıya borçlu olmadığının tespiti ile icra takibinin iptaline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili kooperatifin, üyelerinden aidat borçlarını ödemeyenleri tespit edip tahsil amacıyla icra takipleri başlattığını, bu üyelerden birinin ... olduğunu ve aleyhine ... 28. İcra Müdürlüğünün 2019/11491 E. sayılı dosyası ile İcra takibi başlatıldığını, takıp başlatıldıktan sonra ...'ın vefat ettiğinin anlaşılması üzerine takibin, mirasçıları ... ve Nuray PIRBUDAK'a yöneltildiğini, davacılar suresi içerisinde itiraz etmediklerinden takibin kesinleştiğini, davacıların murisinin kooperatif üyesi olup 2009 yılı Aralık ayından itibaren aidat borçlarını ödemediğini, davacıların, takibe uygulanan faiz oranının neye göre belirlendiğini bilmediklerini beyan ettiklerini, oysa genel kurul kararlarında, aidat borçlarını zamanında ödemeyen üyeler için aidat bedellerine; önceki donemler itibariyle 31 12.2017 tarihine kadar aylık 965,31 12.2017 tarihi ile 2019 Mart ayı arasındaki dönemlerde aylık 961,8, 2019 Mart sonrasındaki dönemlerde aylık 962 gecikme cezası uygulanacağının belirlendiğini, aidatların ayın son gününe kadar ödenmesi gerektiğinden faiz başlangıç tarihlerinin ayın son günü olarak belirlendiğini, davacıların bazı dönemler 150,00 TL bazı dönemler 1.150.00 TL aidatın neye göre belirlendiğini bilmediklerini dile getirdiklerim, 21.06.2009 tarihli genel kurul toplantısında Haziran 2009 - Mayıs 2010 (dahil) donemi için aylık 1.150.00'TL aidat ödenmesine karar verildiğini, bu nedenle icra takibindeki aidat dönemlerine kim miktarların değişiklik gösterdiğini, davacılar her ne kadar Zeki PIRBUDAK'ın taşınmazı devrettiği ve aidatlardan sorumlu olmadığını belirtmişlerse de salt taşınmazın devredilmiş olmasının tek başına üyeliği sona erdirmediğini, Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, murisin kooperatiften çıkma konusunda bir istifası ve kooperatif tarafından alınan istifanın kabulüne dair bir karar da bulunmadığını, bu nedenle icra takibi başlatılmasının hukuka uygun olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.
DELİLLER :
... 28. İcra Dairesinin 2019/11491 esas sayılı takip dosyası istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında kooperatif uzmanı bilirkişiden alınan 06/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davalı kooperatifin kayıt ve defterleri incelenemediği kesin bir tespit yapılamadığını, davalının icra takibine konu ettiği aidat alacağının doğru olduğu durumda takip tarihi itibarıyla muris ortaktan talep edebileceği aidat anapara tutarı 60.795,00 TL, Borçlar Kanunu 120. Maddesi hükmüne göre hesaplanan faiz tutarı 282.542,90 TL, Genel kurullarda belirlenen faiz oranlarının esas alınması durumunda takip tarihi itibarıyla talep edilebilecek faiz tutarı 300.804,48 TL olarak hesaplandığını, 31.12.2009 tarihli bakiyenin içeriği ancak kooperatifin yasal defterleri üzerinden belirlenebileceğini, bu tespit yapılmadan yani 31.12.2009 tarihli bakiyenin hangi tarihte doğan borç olduğu ve toplam içerisinde işlemiş faiz olup olmadığı belirlenmeden yapılan hesaplamanın kesinliğinden bahsedilemeyeceğini, kooperatifin yasal defter ve kayıtlarının incelenme imkanı sağlandığı tarihte kesin tespitlerin yapılabileceği yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
Tarafların itiraz ve beyanları ile eksik hususlar ikmal edilerek dosya önceki bilirkişiye tevdi edilerek alınan 01/04/024 tarihli ek raporda özetle; müteveffa ortak ...'ın ölüm tarihi itibarıyla muaccel olmuş olan aidat anapara borcu 58.945,00 TL, takip tarihindeki faiz hesabındaki birinci seçeneğe göre borca tahakkuk eden faiz tutarı 282.079,77 TL, ikinci seçeneğe göre tahakkuk eden faiz 300.302,10 TL olarak hesaplandığını, bu durumda davalı kooperatifin alacağı ...'ın ölüm tarihi itibarıyla takip tarihine kadar işleyen faiz,birinci seçeneğe göre: 58.945 TL * 282.079,77 TL - 341.024,77 TL, ikinci seçeneğe göre: 58.945 TL * 300.302,10 = 359.247,71 TL olarak hesaplandığını, Müteveffa ortak ...'ın ölüm tarihi itibarıyla muaccel olmuş olan aidat anapara borcu 58.945,00 TL, ölüm tarihine kadar birinci seçeneğe göre borca tahakkuk eden faiz tutarı 250.131,62 TL, ikinci seçeneğe göre tahakkuk eden faiz 263.995,04 TL olarak hesaplandığını, bu durumda davalı kooperatifin alacağı ...'ın ölüm tarihi itibarıyla birinci seçeneğe göre: 58.945 * 250.131,62 - 309.076,62 TL, ikinci seçeneğe göre: 58.945 * 263.995,04 - 322940,04 TL olduğunu, dosya kapsamındaki belgelere göre, muris Zeki'nin vefatından sonra kooperatif tarafından mirasçılara ortaklığa devam edip etmeme konusunda bir bildirim talebinde bulunulmamış, mirasçılar da kooperatife ortaklığın devamı konusunda herhangi bir beyanda bulunmadığını, Kooperatif yönet ortaklığın devamı veya tasfiyesi konusunda herhangi bir karar almamıştır. Sonuç olarak kooperatif ana sözleşmesinin “Ölen ortağın Durumu” başlığını taşıyan 16. Maddesi hükmünün uygulanmasına ilişkin bir işlem yapılmadığını, bu durumda yerleşik Yargıtay kararlarına göre davacıların kooperatif ortaklığının varlığının tespit edilmediği yönünde görüş ve kanaatini bildirmiştir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyeliğinden kaynaklanan alacak için yapılan icra takibine yönelik menfi tespit ve icra takibinin iptali davasıdır.
Davacı davalı kooperatif tarafından 2018 yılında ölen murisleri ...'ın kooperatif üyeliğinden kaynaklanan borcu için takip başlatıldığını, yapılan icra takibinin muhtarlığa yapılan tebligat sonucu kesinleştiğini, icra takibinden haberdar olmadıkları için itiraz edemediklerini, icra takibine konu hisse devrinin ve tapusunun 3. Kişi olan Gürkan Şahin'e devredildiğini, murislerinin tapuyu devrettikten sonra kooperatif üyeliğinden de ayrıldığını, aidat borçlarının neye göre istendiğinin belli olmadığını ,faizlerin yerinde olmadığından bahisle borçlu olmadığının tespitin talep etmektedir.
Uyuşmazlık davacının murisi olan ...'ın kooperatif üyesi olup olmadığı, takibe konu olan aidat alacaklarından dolayı davacının borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
Dosyaya sunulan veraset ilamından davacının ...'ın mirasçısı olduğu, ve takibin tüm mirasçılara yöneltilmiş olduğu , mirasçıların bir kısmının icra takibine itiraz ettiği, bir kısmının ise reddi mirasta bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarından, davacıların murisleri ölen ...'ın davalı kooperatif ortağı olduğu, ...'nın Güdül ilçesinde yer alan gayrimenkulünü 14/08/2007 tarihinde Gürkan Şahin'e sattığı, fakat tapu devri ile birlikte ortaklığını da devrettiğine dair dosyaya bir belge sunulmadığı, tapudan yapılan satışın ortaklığın devrini içermediği tapudan devir yapılsa bile ortaklığında ayrıca yönetim kuruluna başvurularak devredilmesi gerektiği, bu yönde bir delil dosyaya sunulmadığından davacıların murisini kooperatifin üyesi olduğu anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında ölen ortağın aidat borçları için davalı kooperatif tarafından icra takibi başlatıldığı, takibin 2009-2019 dönemini kapsayan aidatlar için yapılmıştır.
1163 sayılı Kooperatif yasasının ölen ortağın durumu başlıklı 16. Maddesinde ;'' Ferdi münasebete geçilmeden önce ortağın kanuni mirasçılarının 3 ay içerisinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder, mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde ölen ortağın hak ve alacakları ve borçları 15. Madde hükümlerine göre tasfiye edilir'' şeklinde düzenlenmiştir.
Yine aynı kanunun 14 maddesinde; '' Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Ana sözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatifte ortak olarak kalmaları sağlanabilir.'' şeklinde düzenlenmiştir.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında; muris Zeki'nin vefatından sonra kooperatif tarafından mirasçılara ortaklığa devam edip etmeme konusunda bir bildirimde bulunulmadığı, mirasçılarında kooperatife ortaklığın devamı konusunda herhangi bir beyanda bulunmadıkları, kooperatif yönetiminin ortaklığın devamı veya tasfiyesi konusunda herhangi bir karar almadığı, kooperatif yasası sözleşmesinin ölen ortağın durumu başlıklı 16. Maddesi uyarınca işlem yapılmadığı, murisin mirasçılarının kooperatif ortaklığının varlığı tespit edilememiştir.
Davacı mirasçıların kooperatif üyesi olduğu tespit yapılamadığından murisin öldüğü tarihten sonraki kooperatif aidat borçlarından dolayı davacı mirasçılar hakkında takip başlatılamayacağından , ancak murisin ölmeden önceki kooperatif aidat borçlarından, mirasçılar müteselsilen sorumlu olduğundan, bilirkişiden alınan 01/04/2024 tarihli son rapor ile murisin öldüğü tarihe kadar olan aidat borçlarının hesaplanması istenmiştir. Alınan 01/04/2024 tarihli son raporda murisin öldüğü tarihe kadar ( takibe konu olan ) aidat borçları hesaplanmış, hesaplamanın terditli yapıldığı 1. Seçenekte 6098 sayılı yasanın yürürlüğe girdiği tarihe kadar genel kurullarda belirlenen faiz oranı, bu tarihten sonra ise Borçlar kanunu 120 maddesi uyarınca faiz oranı yasal faiz oranının %100 fazlası ( yıllık %18 aylık %1,5 ) uygulanarak hesaplanmış olup, alınan 01/04/2024 tarihli son rapordaki 1. Alternatifli hesaplama denetime ve yasaya uygun bulunmakla hükme esas alınmıştır. Dosya kapsamında alacaklı davalı aleyhine tedbir kararı verildiğinden İİK 72/4 maddesi gereğince davalı için tazminata hükmedilmiştir.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
Davanın KISMEN KABULÜNE;
1-Davacıların ... 28İcra Müdürlüğünün 2019/11491 esas sayılı dosyasında takibe konu olan 2009 yılı öncesi birikmiş aidat borcu ve 2010 ocak ayı 2018 temmuz ayı aidat borcu ve faizi olarak 01/04/2024 tarihli bilirkişi raporu ile belirlenen 58.945,00 TL asıl alacak ve 250.131,62 TL faiz toplamı olan 309.076,62 TL'lik kısımdan dolayı davalı kooperatife borçlu olduğunun, fazlaya ilişkin 15.990,46 TL'lik kısımdan ise borçlu olmadıklarının tespitine,
2-Dosya kapsamında alacaklı aleyhine tedbir kararı verildiğinden İİK 72/4 Maddesi gereğince 61.815,32 TL tazminatın karar kesinleştikten sonra davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 1.092,30 TL nispi karar ve ilam harcın, peşin alınan 5.551,34 TL'den indirilmesi ile arta kalan 4.459,04 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacılar yararına kabul miktarına göre hesaplanan 15.990,46 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacılara verilmesine,
4.a-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı yararına red miktarına göre hesaplanan 48.361,49 TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.360,00 TL giderin kabul ve red oranına göe 66,77 TL'sinin davalıdan, 1.293,23 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
6-Davacı tarafça yatırılan peşin harçtan alınması gereken 1.092,30 TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 54,40 TL başvuru harcı, 3.351,50 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.405,90 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 167,22 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bıkarılmasına, kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 16/07/2024
Katip ...
e-imzalıdır.
Hakim ...
e-imzalıdır.
*