T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/790 Esas - 2025/141
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/790
KARAR NO : 2025/141
B
DAVA : İtirazın İptali
DAVA TARİHİ : 24/12/2021
KARAR TARİHİ : 12/03/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 07/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, taraflar arasında '25/10/2017 Tarihinde... .... .... tarihinde de yer tesliminin yapıldığını, sözleşmede iş bitirme tarihinin yer tesliminden itibaren 120 takvim günü olarak belirlendiğini, sözleşme imzalandıktan sonra sözleşme ve projede almayan birçok hususun (tamir, tadilat ve değişiklik) ortaya çıktığını ve söz konusu hususların tamamının müvekkili tarafından davalıya bildirildiğini, gerekli ödemelerin yapılmadığını, işi devam ettirme niyetiyle herhangi bir iş durdurma işleminin gerçekleştirilmediğini, hak edişlerin tam ve eksiksiz ödenmediğini, müvekkilinini ekonomik dengesinin sarsıldığını, 06/12/2019 tarihli cari hesap ekstreleri ile 5 adet hak edişten kaynaklı bakiye alacağın ödenmesinin ihtar edildiğini, ayrıca her türlü tadilat ve değişiklik sonucu çıkan maliyet artışlarının da talep edildiğini, bir ödeme yapılmadığını, tahsili için başlatılan icra takibinin de itirazla durduğunu ileri sürerek, davalının itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, müvekkili ile Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi'nin 24.04.2017 Tarih ve 2017/105846 ihale kayıt numaralı ihalesi sonucu müvekkili ile 05.06.2017 tarihli .... .... .... Projesi Mal alım İşi konulu sözleşme imzalandığını, belediye iştiraki davacı tarafla Ana Tamir Atölyesi ve İdari Bina Yapım İşi” konulu 24.10.2017 tarihli alt yüklenici sözleşmesi akdedildiğini, 31/10/2017 tarihinde yer teslimi yapıldığını, müvekkilinin bilgisi olmadan esas iş sahibi belediye ile davacının atölye binası ve idari bina projelerinde değişikliğe gittiğini, ancak revize projelerin sunulmadığını, sözleşme konusu işler devam ederken davacı tarafından müvekkiline keşide edilen ... .... .... yevmiye sayılı ihtarnamesinde onaylı projelerin kendisine sunulmadığını ve hakkedişlerinin eksik ödendiği gerekçesi ile işin durdurulduğunun bildirildiğini, hakedişlerle ilgili olarak ise; işlerin tamamlanmadığı ve fen ve sanat kurallarına uygun yapılmadığını, davacının iştiraki olduğu asıl işveren ile birlikte müvekkilinin haberi olmadan projelerde değişiklik yaptığını, davacının onaysız projeye dayalı yaptığı imalatların eksik ve ayıplı olduğunu, tam ifanın doğru olmadığını, müvekkilinin 01/12/2021 tarihli ihtarnamesi ile süre vererek davacıya onaylı projelerin hazır halde sunulması için 10 günlük süre verildiğini, ayrıca işin yapılmaması halinde 3. kişiye yaptırılarak bedelin ve bu sebeple katlanılan zararların tazmin edileceği, hak edişlerde mahsubunun yapılacağının bildirildiğini, dolayısıyla sözleşmenin müvekkilince haklı nedenlerle feshedildiğini savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KANITLAR :Arabuluculuk anlaşamama tutanağı ibraz edilmiştir.
...8. Genel İcra Dairesi'nin 2023/124158 sayılı dosyası getirtilmiş, takip alacaklısının davacı, takip borçlusunun davalı, takibin ilamsız icra takibi niteliği taşıdığı, 2.885.780,07 TL asıl alacak ve 559.921,49 TL işlemiş faiz alacağı üzerinden takibin başlatıldığı, dayanağının cari hesap olarak bildirildiği, takibin itirazla durduğu ve işbu itirazın iptali davasının süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Tarafların birbirine keşide ettikleri ihtarname örnekleri, yazışmalar, toplantı tutanakları ibraz edilmiştir.
Taraflar arasında akdedilen 25/10/2017 tarihli Şanlıurfa 1. Etap Troleybüs Projesi kapsamında anahtar teslim-götür bedeli, ana tamir atölyesi ve idari bina yapım inşaat işi sözleşmesi ve ekleri sunulmuştur.
İş yeri teslim tutanağı ibraz edilmiştir.
27/10/2017 protokol örneği sunulmuştur.
Davalı ile dava dışı Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile akdedilen Şanlıurfa 1. Etap Troleybüs Projesi Malı Alım İşi başlıklı ve 05/06/2017 tarihli sözleşme örneği ibraz edilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen hak ediş raporları ve faturalar sunulmuştur.
06/12/2019 Tarih 65114 Numaralı ihtarname örneği dosyaya ibraz edilmiştir.
Davalı tarafından gerçekleştirilen 24/06/2021 tarihli ödeme emrine itiraz dilekçe örneği sunulmuştur.
Talimat yolu ile davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir, elektrik mühendisi ve inşaat mühendisi bilirkişiden oluşturulan bilirkişi heyetinden bilirkişilere yerinde inceleme yapma yetkisi verilmek suretiyle kök rapor alınmış, düzenlenen bu raporda; mahallinde keşif yaptıklarını, hak ediş tutanaklarını incelediklerini, 5 adet hak edişin birlikte imza altına alındığını, işlerin farklı seviyede yapıldığını, davacıya süre uzatımının verildiğini, işin yapımı sırasında aksaklıklar olduğunu, taraflar ile asıl iş sahibi arasında yazışmaların bulunduğunu, taraflar arasında düzenlenen toplantı tutanakları, fotoğraflar, uzay kafes çelik çatı sistemi, giriş kapısı ölçüleri vs. yönlerde eksik ve kusurların bulunduğu, iş kurallarına riayet edilmediği, iş programı ve revize programının belirtilen süre zarfında hazırlanmadığı, hazırlanmamasından kaynaklı gecikmeler olduğu, davalının dava dışı firma ile kalan kısmın yapılmasına ilişkin 18/04/2022 tarihli ve 8.808.561,08 TL bedelli anlaşmanın imzalandığı, bu anlaşmanın asıl iş veren tarafından uygun görüldüğü, keşif tarihi itibariyle farklı firma tarafından da imalat yapıldığından işin bırakıldığı tarih itibariyle inşaat seviyesinin tespitinin mümkün olmadığı, davacının ticari defter ve kayıtlarını usülüne uygun tuttuğu, davalı ile olan ticari ilişkisinin belirlendiği, 2018 yılı itibariyle davacının 3.538.545,18 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği hususları görüş olarak açıklanmıştır.
Davalı defter ve kayıtları üzerinde SMM bilirkişi ile inceleme yaptırılmış, bu raporda; davalı defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, takip ve dava tarihi itibariyle davacının davalıdan 2.892.764,18 TL alacaklı görüldüğü, davacının talebinin 2.885.780,07 TL olduğu, aradaki 6.984,11 TL rakamın iş hacmi dikkate alındığında defter ve kayıtların uyumu bakımından ihmal edilebilecek mertebe de olduğu beyan edilmiştir.
Tarafların itirazları doğrultusunda 1.bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış, anılan raporda, önceki kök raporu tekrarla sözleşme kapsamındaki iş kalemlerinin farklı seviyelerde olduğu, 05/12/2022 tarihinde yerinde görülen imalatların ne kadarın ve hangi oranda 3. kişiye yaptırıldığına dair bir ayrımın yapılmasının mümkün olmadığı açıklanmıştır.
Yaptırılan incelemelerin hüküm vermeye el verişli olmaması ve denetime tabi bulunmaması nedeniyle mahkememizce resen yeniden resen inşaat mühendisi, elektrik mühendisi ve nitelikli hesap bilirkişiden oluşan bilirkişi kurulundan rapor alınmış, anılan raporda; davalı ile dava dışı iş veren idare arasındaki sözleşmenin 5. maddesinde sayılan ve 12. iş olarak açıklanan Tronbus sistemi, ana tamir atölyesi ve idari bina, makine, elektrik işleri işi için taraflar arasında 25/10/2017 tarihli ve 6.100.000,00 + KDV bedelli sözleşmenin imzalandığı, yer tesliminden sonra 120 gün takvim günü süresinin belirlendiği, ödemelerin onaylanan hak edişten sonra düzenlenecek faturanın tesliminden itibaren 1 ay içerisinde yüklenicinin banka hesabına ödeneceği şeklinde hükme yer verildiği, fiyat farkının hesaplanmayacağının düzenlendiği, tarafların başkaca hak, yetki ve sorumluluklarının tayin edildiği, bu sözleşmenin götürü bedel sözleşme olduğu, davalı tarafından 01/12/2021 tarihli ve 20449 nolu ihtarla sözleşmenin feshinin bildirildiği, mevcut hak edişler ve tüm dosya kapsamı dikkate alındığında fesih tarihi itibariyle davacının ediminin %67'sini ikmal ettiği, işin yapımı sırasında projelerde revizyona gidildiği, karşılıklı yazışmaların ve toplantıların olduğu, davacıya süre verildiği, takipten önce 5 hak edişin düzenlendiğini, davalının 23/12/2019 tarihli son ödemesine göre davacının 2.892.767,18 TL alacaklı olduğunun anlaşıldığı, davacının işi bırakmasından sonra 6 nolu hak edişin düzenlendiği, ancak işte bir ilerleme olmadığı, davacının yaptığı işin tespitine yönelik bilgi ve belge sunulmadığı, ayrıca davacının fazla imalat yaptığına dair bir kanıt ibraz edilemediği, bu yönüyle bir hesaplama yapılmadığı, keza maliyet artışına yönelikte hesaplamanın mümkün bulunmadığı, davacının 06/12/2019 tarihinde hak edişin ödenmesini ihtar ettiği, davacının işleri fen ve sanat kurallarına uygun yapmaması, işçi sağlığı ve güvenliği kurallarına dikkat etmemesi, iş programını sunmaması nedeniyle temerrüdünün olduğu, davalının da asli edimi olan ödemeler bakımından temerrüdünün bulunduğu hususları görüş olarak açıklanmıştır.
Tarafların itirazları doğrultusunda son bilirkişi heyetinden ek rapor alınmış, anılan raporda; kök rapor tekrar edilmekle birlikte, sözleşmenin zaten 01.12.2021 tarihli ihtarname ile fesih edildiğinin kabulü gerekeceği, takip tarihinde davacının hakediş alacağının 2.892.764,18 TL olduğu, davacının takipte 2.885.780,07 TL asıl alacak ve 1.020.866,87 TL işlemiş faiz talebi bulunduğu, 1 hafta süre de eklenmek suretiyle 13.12.2021 tarihinden takip tarihine kadar talep edilen 13,75 faiz oranı üzerinden hesaplama yapılması halinde, 559.921,49 TL işlemiş faiz talep edilebileceği, sözleşme kapsamında hakedişlerin 1 aylık ödeme opsiyonu dikkate alınarak icra dosyasındaki takip talebinde talep edilen 13,75 faiz oranı üzerinden ödenen tutar bir önceki hakedişten kalan bakiyeye mahsup edilerek yapılan hesaplamaya göre ise 848.806,20 TL işlemiş faiz talep edilebileceği açıklanmış, davacı yüklenicinin işleri fen ve sanat kurallarına uygun yapmaması, İSG kurallarına uymaması, iş programını sunmaması nedeniyle temerrüdünün olduğu, davalının ise asli edimi olan ödemeler bakımından temerrüdünün olduğu, davalının eksik iş ve fazla ödemeye ilişkin beyanları ile sair beyanlarının uygun mütalaa olunmadığı hususları görüş olarak bildirilmiştir.
GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.
Somut olayda davalının taşeron, dava dışı idarenin ise iş veren olduğu, Şanlıurfa 1. Etap Troleybüs Projesi Malı Alım İşi başlıklı ve 05/06/2017 tarihli sözleşme akdedildiği, bu sözleşme kapsamında, taraflar arasında akdedilen 25/10/2017 tarihli Şanlıurfa 1. Etap Troleybüs Projesi kapsamında anahtar teslim-götür bedeli, ana tamir atölyesi ve idari bina yapım inşaat işine dair davacının alt taşeron sıfatıyla edimler üstlendiği, bu sözleşmede tarafların hak, yetki ve sorumluluklarının belirlendiği, yer tesliminin yapıldığı, sözleşmenin süresinin 120 takvim günü olarak belirlendiği, ancak bu sürelere uyulmadığı, taraflar arasında toplantı ve yazışmaların olduğu, dava dışı asıl iş verenin davalıdan taleplerinin bulunduğu, bu taleplerin davacıya yansıtıldığı, süre uzatımları verildiği, takip tarihinden önce sözleşmeye uygun olarak davacı tarafından 5 ayrı hak edişin düzenlendiği, ihtirazi kayıtsız olarak hak edişlerin taraflarca imza altına alındığı, davalı tarafından davacının proje değişikliklerinin sunması, işlerin hızlandırılması, iş güvenliği gibi hususlarda uyarıldığı, işin süresinin uzadığı, davacının hak ediş bedelinin ödenmesi yönünde davalıya ihtarname keşide ettiği, davalının da 01/12/2021 tarihli ihtarname ile süre vererek eksikliklerin giderilmesini, aksi takdirde masrafı ve zararı davacı nam ve hesabına ve işlerin 3. kişilere yaptırılacağı hususunda fesih bildiriminde bulunduğu, daha sonra davacının işten el çektirildiği ve kalan işin 3. kişiye yaptırılması yönünde davalı tarafından sözleşme imzalandığı, bu sözleşmenin de asıl iş veren tarafından kabul edildiği, davacının hak ediş alacağının tahsili için icra takibi başlattığı, anılan takibin itirazla durduğu, iş bu itirazın iptali davasının süresinde açıldığı, davalının sözleşmeyi haklı nedenlerle feshettiği, davacının alacağının olmadığı, var ise nam ve hesabına yapılan masraftan mahsubunun gerektiğini savunarak davanın reddini istediği hususları uyuşmazlık konusu değildir.
Çekişme, taraflar arasındaki eser sözleşmesi uyarınca davacının, takip ve dava tarihleri itibariyle davalıdan alacağının olup olmadığı, varsa tutarı, inkar tazminatı koşullarının bulunup bulunmadığı, sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle feshedilip edilmediği, davalı tarafından davacı nam ve hesabına yaptırıldığı savunulan işlerin mahsubunun gerekip gerekmediği yönlerinde toplanmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlıkta taraflar arasında eser sözleşmesi bulunduğu açıktır. Eser sözleşmesi, taraflarına haklar sağlayan ve borçlar yükleyen tam iki taraflı iş görme akdidir. Ana edim olarak yüklenici, yapımını üstlendiği eseri sözleşmeye, eklerine, teknik ve sanatsal ilkeler ile amacına uygun imal edip iş sahibine teslim, iş sahibi de kararlaştırılan bedeli ödemekle yükümlüdür. Yüklenici teslimi, iş sahibi de bedeli ödediğini ispat etmelidir.
İddia, savunma, davalı ile dava dışı idare arasındaki ana sözleşme, taraflar arasındaki taşeron sözleşmesi, yazışmalar, yapılan toplantılar, karşılıklı çekilen ihtarlar, yaptırılan bilirkişi incelemeleri sonucu düzenlenen bilirkişi raporları kapsamından, 25/10/2017 tarihli Şanlıurfa 1. Etap Troleybüs Projesi kapsamında anahtar teslim-götür bedeli, ana tamir atölyesi ve idari bina yapım inşaat işine dair davacının edimlerini ifa etmeye başladığı, öncesinde kendisine yer tesliminin yapıldığı, 120 takvim günü içinde edimlerini ifa etmediği, sözleşmenin ayakta olduğu, tarafların sık sık bir araya gelerek proje değişiklikleri yapıldığı, davalının gerek işin yapımı gerekse iş güvenliği bakımından davacıyı uyardığı, ek süreler verildiği, davacının da 5 ayrı hak ediş düzenlediği, kısmi ödemelerin olduğu, 06/12/2021 tarihli ihtarla davacının bakiye hak ediş tutarının ödenmesi ile 6 hak edişin tanzimini istediği, davalının da öncesinde 01/12/2021 tarihli ihtarnamesiyle süre vererek sözleşmenin feshini bildirdiği, daha sonra davacının işten el çektiği, davalının kalan işlerin yapımı için dava dışı 3. kişi ile sözleşme imzaladığı, takip ve dava tarihi itibariyle işlerin henüz tamamlanmadığı, dava dışı 3. kişinin keşif tarihi itibariyle işe devam ettiği, yaptırılmış bir tespitin olmadığı anlaşılmıştır. O halde, davalı tarafından sözleşmenin feshedildiği sabittir. Feshin haklı olup olmadığı hususu incelenmelidir. Yapılan yargılama ve toplanan kanıtlardan, davacının başta üstlendiği edimi süresinde yapmaması, proje değişikliklerini sunmaması, işçi sağlığı ve güvenliğini uymaması, yapım hızını artırmaması gibi yönleriyle kusurlu olduğu anlaşılmakla birlikte, davalının da düzenlenen hak edişleri zamanında ödememesi, davacının ekonomik dengesinin sarsılması, işin niteliği, kararlaştırılan süre, yapılan yazışmalar ve ihtarlara rağmen devamlı süre uzatım vermesi, işin gereğinden fazla uzamasına neden olması dikkate alındığında, sözleşmenin feshinde kendisinin de kusurlu olduğu sonucuna varılmıştır. O halde, davacının alacağının tespiti yapılmalıdır. Her ne kadar davacı taraf, 6. hak ediş alacağı, fazla imalat farkı, fiyat farkı gibi alacaklarının da olduğunu ileri sürmüş ise de fiyat farkı ödenmeyeceğine dair sözleşme hükmü ile diğer alacaklarının varlığına dair bilgi, belge ve tespit sunamadığından, bu kalem alacaklarına yönelik iddialarına itibar edilmemiştir. Ticari defter ve kayıtlar, düzenlenen hak edişler, yapılan ödemeler ve talep dikkate alındığında, davacının yaptığı işlerden dolayı 2.885.80,07 TL alacağının olduğu kabul edilmiştir. Anılan alacak tutarı, fatura ve belgeye dayalı olduğundan, davalı kayıtlarında yer aldığından, likit bulunduğundan, başka bir ifadeyle belli ve bilinebilir olduğundan inkar tazminatı koşullarının da olduğu sonucuna varılmıştır. Öte yandan, inşaat işinin bitmediği, 3. kişinin işe devam ettiği, işten el çekme sonrası yapılan tespit olmadığı, diğer kanıtlardan da belirleme bulunmadığından, davalının eksik ve ayıplı iş savunmasına itibar edilmemiş, sözleşmenin feshinde kendi kusuru da kabul edildiğinden, 3. şahsa yapılan ödemenin mahsubu da yapılmamıştır. Her ne kadar taraflar arasındaki sözleşmede bedelin ödenmesine ilişkin olarak 9. maddede hükümler mevcut ise de anılan bu düzelemeler kesin bir vade içermediğinden, davacının keşide ettiği ihtarname ve verilen süre esas alınarak davalının temerrüte düştüğü kabul edilmiş ve takip tarihine kadar 559.921,49 TL işlemiş faiz alacağı doğacağı kabul edilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının kısmen kabulüne, davalının ...8. İcra Genel Müdürlüğü’nün 2023/124158 takip sayılı (Kapatılan ...3. İcra Müdürlüğü’nün 2021/6237 takip sayılı) dosyasında yaptığı itirazın kısmen iptaline, icra takibinin 2.885.780,07 TL asıl alacak ve 559.921,49 TL işlemiş faiz alacağı üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren 13,75 oranının geçmemek üzere avans oranında temerrüt faizi uygulanmasına,
2-Hüküm altına alınan alacağın %20’sine isabet eden 689.140,31TL inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 235.375,87 TL nispi karar ve ilam harcı için peşin alınan 59,30 TL ile 66.656,46 TL tamamlama harcı toplamı 66.715,76 TL'nin mahsubu ile noksan olan 168.660,11 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı tarafça yatırılan 59,30 TL peşin harç ile 66.656,46 TL tamamlama harcı toplamı 66.715,76 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.320,00 TL'den davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 1.164,25 TL'nin davalıdan, 155,75 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, karar kesinleştiğinde bu yönde vergi dairesine müzekkere yazılmasına,
6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 419.656,12 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,
7-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 73.141,81 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
8-Davacı tarafça yapılan 59,30 TL başvuru harcı, 571,90 TL keşif harcı ile 25.941,90 TL posta/tebligat/bilirkişi gideri toplamı 26.573,10 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan taktiren 23.437,74 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
9-Davalı tarafından yapılan 3.050,00 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan taktiren 359,87 TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,
10-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere 12/03/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.