T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/47 Esas - 2024/463
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/47 Esas
KARAR NO : 2024/463
H
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/01/2023
KARAR TARİHİ : 04/07/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 10/07/2024
Mahkememize açılan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, davalı şirket ile müvekkil İdare arasında imzalanan hizmet alım işi kapsamında çalıştırılan personellerden bir kısmının işten çıkarılması sonucunda, hem müvekkil idare ile hem de yüklenici şirket aleyhine 4857 sayılı yasadan kaynaklı kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, alacaklarının tahsili için dava açıldığını, Tuğra PEKGENÇ tarafından ...12. Mahkemesi'nde açılan davada mahkeme 2017/734 E.-2021/940 K. sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verdiğini, anılan ilam ile hükme bağlanan alacak kalemleri (ihbar tazminatı alacağı, kıdem tazminatı alacağı, yargılama gideri, harçlar ve ilam vekalet ücreti) İstanbul Anadolu 17. İcra Müdürlüğü'nün 2022/1260 E. sayılı dosyası üzerinden takibe konulmuş ve takip sonrası ilamdan kaynaklanan müteselsil sorumluluk gereği müvekkil idare tarafından söz konusu icra dosyasına 18.687,83 TL yatırıldığını, Abdulbaki KILIÇ tarafından ...12.İŞ Mahkemesi'nde açılan davada mahkeme 2017/728 E.-2021/934 K. sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verdiğini, anılan ilam ile hükme bağlanan alacak kalemleri (ihbar tazminatı alacağı, kıdem tazminatı alacağı, yargılama gideri, harçlar ve ilam vekalet ücreti) İstanbul Anadolu 6. İcra Müdürlüğü'nün 2022/1288 E. sayılı dosyası üzerinden takibe konulmuş ve takip sonrası ilamdan kaynaklanan müteselsil sorumluluk gereği müvekkil idare tarafından söz konusu icra dosyasına 5.509,17-TL yatırıldığını, Murat ÇAYDİBİ tarafından ...12.İş Mahkemesi'nde açılan davada mahkeme 2020/70 E.- 2021/932 K. sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verdiğini, anılan ilam ile hükme bağlanan alacak kalemleri (ihbar tazminatı alacağı, kıdem tazminatı alacağı, yargılama gideri, harçlar ve ilam vekalet ücreti) İstanbul Anadolu 20. İcra Müdürlüğü'nün 2022/1298 E. Sayılı dosyası üzerinden takibe konulmuş ve takip sonrası ilamdan kaynaklanan müteselsil sorumluluk gereği müvekkil idare tarafından konusu icra dosyasına 7.851,77-TL yatırıldığını, Ali ÖZDEMİR tarafından ...12. İş Mahkemesi'nde açılan davada mahkeme 2017/733 E.- 2021/939 K. sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verdiğini, anılan ilam ile hükme bağlanan alacak kalemleri (ihbar tazminatı alacağı, kıdem tazminatı alacağı, yargılama gideri, harçlar ve ilam vekalet ücreti) İstanbul Anadolu 9. İcra Müdürlüğü'nün 2022/1293 E. Sayılı dosyası üzerinden takibe konulmuş ve takip sonrası ilamdan kaynaklanan müteselsil sorumluluk gereği müvekkil idare tarafından söz konusu icra dosyasına 21.346,70-TL yatırıldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme ve yürürlükte olan sair mevzuat gereği; müvekkil tarafından ödenmek zorunda kalınan alacakların ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müvekkil idareye ödenmesi talebiyle taraflarınca arabulucuya başvurulduğunu, arabuluculuk sonrası davalı ile anlaşmaya varılamadığını, müvekkil İdare tarafından ödenmek zorunda kalınan toplam 53.394,47-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle, Müvekkil şirket ile davacı idare arasında akdedilen 2015/62131 ihale kayıtlı numaralı 03.08.2015 tarih "ASKİ Genel Müdürlüğü ve Birimlerinde Çalıştırılmak üzere 1192 Özel Güvenlik Personeli Hizmet Alımı İşi" adı altındaki sözleşme kapsamında davacı idare bünyesinde çalıştırılmak üzere 1192 işçi istihdam edildiğini, Söz konusu sözleşmenin 9.1 numaralı maddesi uyarınca sözleşme kapsamındaki işin süresi işe başlama tarihinden itibaren 12 ay olmakla birlikte davacı kurum tarafından asgari ücret artışı neden gösterilerek ihale kapsamında çalışan işçilerle kurulan belirli süreli iş sözleşmeleri müvekkilin iradesi dışında kurum tarafından feshedildiğini, müvekkil şirketin bu hizmet alımı sözleşmelerinin feshine sebebiyet vermediğini, ilgili kanun hükümleri ve güncel içtihatlar gereğince işçilik alacaklarından sorumlu olmadığını, müvekkil şirketin bitim süresinden önce feshedilen hizmet alım sözleşmeleri sebebiyle maddi ve manevi zarara uğradığını, davacı idarenin müvekkil şirketin hakediş ve teminat alacaklarını ödemediğini, söz konusu fesihle işine son verilen işçiler tarafından işçilik alacakları istemli olarak açılan davalar kapsamında hükmedilen ücretler davacı idare tarafından ödendiğini, davacı idare tarafından müvekkil şirketin iradesi dışında alınan fesih kararları sebebiyle doğan işçilik alacaklarının ödenmesine ilişkin müvekkil şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkil şirketin ihalenin feshinde hiçbir kusurunun bulunmadığını, davaya konu edilen ihale sözleşmesinin feshi için alınan kararların, feshe ilişkin tüm belgelerin kuruma yazılacak ihtaratlı müzekkere ile celbini veya yerinde incelenmesini talep ettiklerini, davaya konu edilen ihale sözleşmesi, davacı kurum ASKİ tarafından alınan yönetim kurulu kararı neticesinde feshedildiğini, bu sebeple söz konusu işletmesel karar ASKİ yönetiminin almış olduğu müvekkil şirketten bağımsız bir karar olduğunu, müvekkil şirketin feshe sebebiyet vermediğini, kanun ve yargı kararları gereğince işçilik alacaklarından sorumlu olmadığını, davacı kurum tarafından müvekkil şirkete hak edişler ödenmediğini, açılan işçilik alacakları davalarında, davacı kurumun müvekkil şirkete ödemesi gereken hak edişlerin içerisinden işçilerin alacaklarını ödediğini düşündüklerini, İşbu sebeple işçilere yapılan ödemelerin davacı kurum tarafından elde tutulan hak edişlerden mi yapıldığını öğrenebilmek adına davacı kurumdaki müvekkil şirkete ait muavin defter kayıtlarının celbini talep ettiklerini, davacı kurum ASKİ kendi sebep olduğu fesihler neticesinde hükmedilen alacak kalemlerini kötü niyetli olarak zarara uğramış olan müvekkil şirketten tahsil amacı güttüğünü, davacı kurum mahkeme kararıyla hükmedilen alacak kalemlerinin tahsilini hem müvekkil şirketin kurumdan alması gereken hak edişlerden hem de huzurda ki davayı açarak tekrar müvekkil şirketten tahsili amaçladığını, dürüstlük kuralına aykırılık içeren davacının açmış olduğu haksız davanın reddi gerektiğini, huzurdaki davaya konu edilen dava dışı işçilerden Murat ÇAYDİBİ tarafından ...12. İş Mahkemesi 2020/70 E. Sayılı dosyasında verilen kararlar henüz kesinleşmediğini, davacı kurum tarafından söz konusu işçilik alacağı dosyası henüz kesinleşmeden icra dosyasına ödeme yapıldığını, ilgili dosyalar henüz kesinleşmeden davacı kurumun ödeme yapması ve bu alacak kalemlerine ilişkin rücu etmesi hakkaniyete aykırı olduğunu, davanın usulden reddi gerektiğini, davacı ASKİ'nin kendisinin sorumlu olduğu işçilik alacağı kalemlerini müvekkil şirkete rücu etmesinin sebepsiz zenginleşmeye yönelik olduğunu, tarafları ve konusu aynı ...14. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan 2021/226 esas sayılı dava dosyasına sunulan 19.01.2023 tarihli ek raporun (EK-İ5)"SONUÇ ve KANAAT" başlıklı kısmında "1-) ASKİ'nin 320 Hesap Muavin defter kayıtlarından TRADE CAPİTAL'in 11.044.320,96TL Alacağının ve 330.01.02 Nolu Kesin Teminatlar Muavin defter“ dökümlerinden 5.292.311,31 teminat Alacağını ve Toplam da (11.044.320,96TL 45.292.311,31 TL > 16.336.632,27TL) — 16.336.632.27TL'lik — TRADE CAPİTAL Alacağının tamamının, TRADE CAPİTAL'in personelinin Dava dışı İş mahkemelerine ve icra dairelerine açmış olduğu davalar için ödemelerin yapıldığı ve cari hesapların sıfırlanarak kapatıldığı, 3-) TRADE CAPİTAL 'in Ticari defter kayıtlarında; 120.A.06 numaralı ve 126.05 numaralı cari hesaplardan ASKİ'den Toplam Alacağının 16.483.201,39TL olduğu .(11.529.638,61 TL 44.953.562,78TL -16.483.201,39TL) 4-) ASKİ tarafından İş mahkemelerine ve İcra Müdürlüklerine yapılan ödeme işlemlerinin TRADE CAPİTAL'in ticari defter ve kayıtlarında kayıtlı olmadığı " şeklinde davacı kurumun müvekkil şirkete ait nakit teminat ve hak edişlerden kesinti yaptığını, işbu kesintileri dava dışı işçilerin ödemelerinde kullandığı hususu açıkça tespit edildiğini, İşbu dava ile tarafları ve konusu aynı olan ...5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/388,389,390 esaslı dosyaya sunulan ASKİ Genel Müdürlüğü Stratejik Geliştirme Başkanlığı'nda yapılan yerinde inceleme sonucu hazırlanmış bilirkişi ek raporuna sunulmuş olan muavin defter kayıtlarında davacı kurum tarafından müvekkil şirkete ait hak edişlerden birçok kesinti yapılarak dava dışı işçilere ödeme yapıldığının tespit edildiğini, müvekkil şirket ile ASKİ arasında yapılan 130 ve 1192 kişilik özel güvenlik görevlisi alımı işi kapsamında müvekkil şirkete ait kesin teminatlardan beş milyona yakın kesinti yapıldığı ...5. Ticaret Mahkemesi 2021/388,389,390 esas sayılı dosyaya bilirkişi Medine Güneş tarafından sunulan raporda tespit edildiğini, işbu dava konusu alacakları ödenen dava dışı işçiler Bilal Cihan ve Seydi Ceylan'a yapılan ödemelerin, davalının hak edişinden kesilerek ödendiği belirtildiğini, 10.11.2022 tarihli bilirkişi raporu ve tarafımızca yapılan tüm itirazlar doğrultusunda davacı kurumun söz konusu işçilik alacaklarını müvekkil şirketin hakedişlerinden kesinti yaparak ödemesine rağmen müvekkil şirketten mükerrer olarak tahsil etmeye çalıştığını, Aski Genel Müdürlüğü Stratejik Geliştirme Dairesi Başkanlığı Muhasebe Şube Müdürlüğü tarafından dağıtım yerlerine hitaben yazılan E-81485015-640-179625 evrak sayılı yazıda davacı kurum tarafından adı geçen işçilerden Selçuk DUMAN'a yapılan ödemenin müvekkil şirketin teminat alacağından tahsil edildiğinin açıkça yazdığını, Ekte yer alan ödeme emri (EK-4) incelendiğinde görüleceği üzere dava dışı işçi Selçuk DUMAN'a davacı kurum tarafından ...26. İş Mahkemesi 2018/105 E. 2019/32 K. sayılı ilamı gereğince ...Batı İcra Müdürlüğü'nün 2019/11330 E. sayılı dosyasına ödenen bedelin rücuen tazmini talepli ...9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/738 E. sayılı davanın ikame edilmesi açıkça kötü niyetli olduğunu, hukuka aykırı olduğunu, Aski Genel Müdürlüğü Stratejik Geliştirme Dairesi Başkanlığı Muhasebe Şube Müdürlüğü" tarafından dağıtım yerlerine hitaben yazılan E-81485015-640-179625 evrak sayılı yazıda davacı kurum tarafından adı geçen işçilerden Murat ÇITAK'a yapılan ödemenin müvekkil şirketin teminat alacağından tahsil edildiğinin açıkça yazdığını, Ekte yer alan ödeme emri (EK-5) incelendiğinde görüleceği üzere dava dışı işçi Murat ÇITAK'a davacı kurum tarafından ...26. İş Mahkemesi 2018/104 E. 2019/31 K. sayılı ilamı gereğince ...Batı İcra Müdürlüğü'nün 2019/11323 E. sayılı dosyasına ödenen bedelin rücuen tazmini talepli ...9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/738 E. sayılı davanın ikame edilmesinin kötü niyetli olduğunu, hukuka aykırı olduğunu, huzurdaki uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi adına davacı kurumda bulunan müvekkil şirkete ait hakedişlerin kaydedildiği muavin defter kayıtlarının huzurdaki dosyaya emsal kararlar ışığında celp edilmesine veyahut söz konusu defterlerin yerinde incelenmesine, ihale sözleşmesinin feshi için alınan kararların, fesihlere ilişkin tüm belgelerin kuruma yazılacak ihtaratlı müzekkere ile celbine,işçilik alacaklarını ödeme yükümlülüğünün yalnızca müvekkil şirkette olmadığı, idarenin de sorumluluğunun bulunduğu dikkate alınarak TBK md. 167 gereği müvekkil şirket ile davacı ASKİ'nin eşit oranda sorumlu olduğuna, davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
İstanbul 17.İcra Dairesinin 2022/1260 sayılı dosyası, ...12.İş Mahkemesinin 2017/734-728-733, 2020/70 sayılı dosyası, ...14.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/226 sayılı dosyası, İstanbul Anadolu 9.İcra Dairesinin 2022/1293 sayılı dosyası, ... ... ... sayılı dosyası, İstanbul Anadolu 20.İcra Dairesinin 2022/1298 sayılı dosyası, SGK'dan dava dışı işçilerin hizmet dökümü getirtilmiş, İstanbul Anadolu 20.İcra Dairesinin 2022/1198 sayılı dosyası, getirtilmiş incelenmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında uzman bilirkişi heyetinden alınan alınan bilirkişi raporunda özetle,
1-Huzurdaki davanın; taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesinden kaynaklanan, rücuen tazminat davası olduğu,
2- Raporumuz içeriğinden ayrıntıları izlenip denetlenebileceği üzere; Taraflar arasında 2015/62131 ihale kayıtlı numaralı 03.08.2015 tarihli "ASKİ Genel Müdürlüğü ve Birimlerinde Çalıştırılmak üzere 1192 İşi" adı altındaki sözleşmesinin akdedildiğinin görüldüğü, Taraflar arasındaki sözleşmenin 22.1 maddesi doğrultusunda teknik — şartname 14.6.maddesinde;” Yüklenici yürürlükteki İş Kanununa ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı hükümlerine göre çalıştıracağı elemanların her türlü özlük haklarını karşılamak zorundadır.M evzuata göre işçi alınması,işçi haklarının ödenmesi ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye aittir.” Şeklinde hüküm bulunduğu, dava dışı işçilerin iş akdinin feshinden kaynaklı hak ve alacaklarının ödenmemesi nedeniyle iş mahkemelerinde huzurdaki dosya taraflarına karşı açtıkları davalardan kaynaklı alacakların davacı kurum tarafından ödendiği, taraflar arasındaki sözleşmede asıl işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olduğuna dair bir hükme rastlanmamış olup, nihai takdirin mahkemeye ait bulunduğu, incelenen mali kayıtlara göre; davacının ödeme emirleri ile 53.395,57 TL ödeme yaptığı, ancak davalının kesin teminat hesabından ve hak edişlerinden mahsup edilmediğinin tespit edildiği, yapılan maddi olgu tespitleri ışığı altında; takdiri mahkemeye ait olmak üzere yapılan terditli hesaplamaların aşağıda olup,
-Davalının tam sorumlu bulunduğu kanaatine varılması durumunda hesaplanan bedelin;
53.395,57 TL,
- Davalının yarı yarıya sorumlu bulunduğu kanaatine varması durumunda hesaplanan bedelin 26.697,78TL olduğunun, tespit edildiği,
Faiz talebinin nihai takdiri mahkemeye ait olmak üzere, davacının talebinde; ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi talep ettiği görülmekle; dava dışı işçiler Tuğra Pekgenç, Abdulbaki Kılıç, Ali Özdemir ve Murat Çaydibi için davacı kurum tarafından 17.03.2022 tarihinde ödeme emirlerinin düzenlenmiş olduğu, adı geçen dava dışı işçiler tarafından açılan İş Mahkemeleri dosyalarında ASKİ ile birlikte davalının firmanın da hasım olduğu görülmekte olup, temerrüt durumunun ve faiz talebinin takdirinin mahkemede olduğu, görüşlerini bildirmişlerdir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, davacı ...Su ve Kanalizasyon idaresi genel müdürlüğü ile davalı şirket arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerine istinaden davalı şirket nezdinde çalışan dava dışı işçiler için yapılan ödemenin rücuen tahsili için açılan alacak davasıdır.
Uyuşmazlık davacının davalıya rücu hakkının olup olmadığı, yapılan ödemenin yerinde olup olmadığı, ve davalıya rücu edeceği miktarın ne kadar olduğu noktasında toplanmaktadır.
Somut olayda davacı ASKİ ile sözleşme imzalayan davalı firma ihale yolu ile işi üstlenmiş olup, davacı ile ihaleyi alan firma arasında asıl alt işveren ilişkisi bulunmaktadır. Söz konusu işçilik alacaklarından asıl işveren olarak davacı ile alt iş veren olarak işi yapan davalı firma 4857 sayılı iş kanunu hükümlerine göre müteselsilen sorumludur.
Davacının müteselsil sorumluluk gereği ödediği işçilik bedellerini davalıya rücu hakkının olup olmadığı değerlendirilmesinde taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi, teknik ve idari şartnameler hükümlerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.
Dosyada bulunan teknik şartname hükümlerinin incelenmesinde; yüklenicinin yürürlükteki iş kanunun sgk mevzuatı hükümlerine göre çalıştıracağı elemanların her türlü özlük haklarını karşılamak zorunda olduğu, mevzuata göre işçi alınması, çıkarılması, işçi haklarının ödenmesi ve sair konularda tüm sorumluluğun yükleniciye ait olduğu düzenlenmiştir.
Yargıtay 23. Hukuk dairesinin (2019/2339 esas 2021/225 karar) içtihadında; taraflar arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinde işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede açık bir hüküm bulunmaması halinde işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğuna dair kararları bulunmaktadır.
Dosya kapsamında bulunan hizmet alım sözleşmeleri, teknik şartnameler , mahkeme kararları icra dosyaları bilirkişi raporu , yargı içtihatları değerlendirildiğinde; davacının hizmet alım sözleşmeleri gereği ödediği işçilik tazminat alacaklarının tamamını ve ferilerini davalıdan rücu edebileceğine kanaat getirilmiştir. Davalı dava dışı işçiler için ödenen bedelin davalının hak edişlerinden kesildiğini , mükerrer ödeme olacağını iddia etmiştir. Dosya kapsamında davacı şirketin ticari defterlerinin yerinde incelenerek rapor tanzimi için dosyanın mali müşavir ve nitelikli hesap bilirkişine tevdine karar verilmiş olup, alınan raporda dava dışı işçiler için davalı şirket hak edişlerinden veya teminatından kesinti işlemi olmadığı tespit edilmiştir. Davacının sözleşme teknik şartname hükümleri gereği işçiler için ödediği tazminat ve ferilerini talepte haklı olduğundan her bir işçi için yapılan ödemenin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
1-Davanın kabulü ile 53.395,47 TL'nin 17.03.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 3.647,44 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 911,87 TL harcın mahsubu ile noksan olan 2.735,57 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,
4-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.120,00 TL giderin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 911,87 TL peşin harç olmak üzere toplamı 1.091,77 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 8.098,00 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı ve bilirkişi ücreti yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 04/07/2024
*Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.