T.C. ... 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/380 Esas - 2024/488
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
...
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/380 Esas
KARAR NO : 2024/488
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/05/2023
KARAR TARİHİ : 11/07/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 11/07/2024
Mahkememize açılan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkili davacı Teşekkülün, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın ilgili kuruluşlarından biri olup biri İktisadi Devlet Teşekkülü olduğunu, İşletmeye bağlı Keban HES İşletme ile davalı firmalar arasında hizmet alım sözleşmesi mevcut olduğunu, müvekkili idare EÜAŞ mülga Orhaneli termik santrali İşletme Müdürlüğü ile davalı firmalar arasında anahtar teslimi işi mevcut olduğunu, muhatap Nazmiye Şeymen bu firmaların ...ile Orhaneli ilçesi Gümüşpınar köyü 686 nolu parselin üzerinde bulunan dramit patlatmaları neticesinde taşınmazının zarar görmesi nedeniyle müvekkil idareye dava açtığını, dava dışı Nazmiye Şeymen in davalı firmalarca taşınmasına zarar verilmesi nedeniyle Orhaneli Asiye Hukuk Mahkemesi açtığı alacak davası maddi tazminat dava aynı mahkemenin 20.04- 2021 tarih 2015/ 78 esas 2021/145 karar sayılı kararı ile hükme bağlandığını ve dava konusu edilen maddi tazminatın müvekkil idareden tahsiline karar verildiğini, Orhaneli Aslı'ya Hukuk Mahkemesine kararının Nazmiye Şeyma vekili tarafından ...19. İcra Müdürl 'nün 2023/1274 Esas sayılı icra dosyası ile takibe konulduğunu, müvekkil idarece icra dosyasına 28.02.2023 tarihinde 164.082,06 TL ödeme yapıldığını, yapılan ödemelerden daha bağlı şirketlerin sorumlu bulunduğunu teşekkül ile davalı yükleniciler arasında imzalanan sözleşmelerde ve eklerinde sözleşme kapsamında oluşan zararlardan firmaların sorumlu olacağına ilişkin hükümlerle yer verildiğini belirterek, şimdilik 200 TL'nin avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline yargılama gideri ve ile vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesine talep etmiştir.
CEVAP :
Davalılar vekili, cevap dilekçesinde özetle, davacı EÜAŞ (devirden önce TKİ Kurumu), Orhaneli BLİ Müdürlüğünün A-6 panosunun dekapaj, kömür kazı yükleme ve nakliye işi için plan, proje, etüd hazırlandığını, ihaleyi davalıların aldığını, 17/05/2011 tarihinde taraflar arasında sözleşme imzalanmış, yer teslimi ise 08/07/2011 günü yapıldığını, “İhaleye konu proje, TKİ Genel Müdürlüğü tarafından hazırlandığını ihale ile işi üstlenen davalıların proje ve ihale şartnamesinde belirtilen makine parkı, patlayıcı madde kullanımı, çalışma usulleri gibi teknik ve idari kurallara uymak zorunda olduğunu, TKİ Kontrol Teşkilatı bu hususları kontrol etmekle mükelleftir. İhaleyi üstlenen davalılar açısından projeyi değiştirmek gibi bir durum söz konusu olmadığını, TKİ tarafından davalılara hitaben yazılmış, üçüncü şahısların madencilik faaliyetlerinden zarar gördüğüne dair bir yazı, tebligat olmadığını, davalıların, BLİ Müdürlüğünün projesi kapsamında işi yüklenmekte olup iş, taahhüdün devamı süresince, işyerinde bulundurulacak idare görevlilerinden oluşan yapı denetim görevlileri tarafından denetlendiğini, yapı denetim görevlisinin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak vereceği talimatlara yüklenicilerin uyduğunu, davalıların madencilik faaliyetlerini, davacının hazırladığı projeye uygun olarak, davacının talimatlarına göre, davacının kontrol ve denetimi altında, dekapaj ve kazı kurallarına uygun olarak gerçekleştirdiğini, taşınmazın bulunduğu bölgede, madencilik faaliyetlerine başlanmadan önce, TKİ Genel Müdürlüğü BLİ Müdürlüğü ile Nitromak-Dnx Şirketi, patlatmaların Gümüşpınar Köyündeki binalar ve kişiler üzerindeki çevresel etkilerinin etüd edilmesi amacıyla Doç.Dr.H.Aydın Bilgin ve ekibine, 17/05/2010 tarihli Teknik Rapor ve 01/08/2011 tarihli Teknik Ön Rapor hazırlatmışlardır. Köyün patlatmadan etkilenmemesi için, delme ve patlatma paternleri düzenlenerek, uygulanacak yöntemler raporlar halinde bildirildiğini, Teknik Rapor'da, 250 metre veya daha uzak mesafelerde gerçekleştirilen patlatmalarda hiç bir hasar riskinin bulunmadığının belirtildiği, taşınmazlardaki hasara, binanın eski olması, yapım hatası, farklı malzeme kullanmak, binanın oturması gibi nedenlerin etki ettiğini, patlatma tekniğinin davacı tarafça belirlendiğini, davacının 2015/78 Esas sayılı tazminat davasına verdiği cevap dilekçesinde "zararın meydana gelmesinde madencilik faaliyetlerinin (patlatma faaliyetlerinin) etkili olmaması nedeniyle davanın reddinin gerektiğini" ileri sürdüğünü, tazminat davasına alınan 08/07/2019 tarihli raporda zararın meydana gelmesinde maden ocağındaki patlatma faaliyetinin etkili olduğu tespit edilmiş ise de patlatma tekniğini davacı idare belirlemekte, davalının ise uyguladığını, davacı tarafından Teknik Şartnamenin 10.1 maddesi ile Yapım İşleri Şartnamesinin 9.10 maddesine dayanılması usul ve yasaya aykırı olduğu gibi hakkaniyete de aykırı olduğunu, davacının borcunu ödememesi nedeniyle aleyhine ilamlı icra takibi açılması, davacının icra harç, masraf ve vekalet ücreti ödemesinin sonuçlarından davalıların sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını , davayı kabul anlamına gelmemek kaydı ile; davacı avans faizi işletilerek alacağın hüküm altına alınmasını istemiş ise de bunun mümkün olmadığını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını belirterek, davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER :
...19.icra dairesinin 2023/1274 sayılı dosyası, Orhaneli Asliye Hukuk Mahkemesinin 2015/78 E 2021/145 K sayılı dosyası getirtilmiş, incelenmiştir.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında uzman bilirkişiden alınan bilirkişi raporunda özetle,
-Davacı EÜAŞ ile (Devirden önce TKİ Kurumu) ile SLİ müessese Müdürlüğü BLİ Müdürlüğünün A-6 panosunun dekapaj, Ara kesme dekapajı Kömür kazı yükleme ve nakliye işi için davalılar Tarhan Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi-... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı arasında 17.05.2011 tarihinde sözleşme imzalandığı, “Taraflar arası imzalanan Sözleşme hükümleri, Eki Teknik Şartname , Yapım İşleri Genel Şartnamesinin uyarınca, "... Patlayıcı maddelerin temini, muhafazası, kullanılması, ilgili mevzuatlara uyulması ve gerekli tedbirlerin alınmasından tamamen yüklenici sorumludur. Patlayıcı madde kullanımından kaynaklanacak tüm hukuki ve mali sorumluluk yükleniciye aittir. Yüklenici alacaktır. Tesislerde ve çevrede oluşan tüm hasarlardan yüklenici sorumludur." ".” İşyeri ve çevresindeki bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle doğabilecek hasar ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur.' düzenlemesi bulunduğu, patlayıcı maddelerin kullanılmasından çevrede oluşacak zararlardan, Patlayıcı madde kullanımından kaynaklanacak tüm hukuki ve mali sorumluluğun lıların olduğu düzenlemelerin yer aldığı davacı işverenin ise bu zararlardan sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığı,
Davacı Elektrik Üretim AŞ tarafından dava dışı Nazmiye Şeymen tarafından açılan tazminat (haksız fiilden kaynaklanan) davasında Orhaneli Asiye Hukuk Mahkemesinin 20.04.2021 Tarih 2015/78 Esas 2021/ 145 karar sayılı kararı gereğince ...19. İcra Müdürlüğü'nün 2023/1274 Esas sayılı icra dosyasına 28.02.2023 tarihinde yapılan ve ödemeyi Davalılar Tarhan Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi- ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'den müteselsilen Rücuen tazminini talep edebileceği kanaatine bildirmiştir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ GEREKÇE:
Dava, davacı (Devir öncesi TKİ) ile Tarhan Madencilik Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi- -... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi İş Ortaklığı
arasında arasındaki SLİ müessese Müdürlüğü
BLİ Müdürlüğünün A-6 panosunun dekapaj, Ara kesme dekapahı Kömür kazı
yükleme ve Nakliye işi için 17.05.2011 tarihindeki sözleşmeye göre dava dışı şahsın açtığı dava sonucu icra dosyasına ödenen bedelin kimin sorumluluğunda olduğu, davacı şirketin ödediği bu bedeli davalı şirketlere rücu edip edemeyeceğine ilişkindir.
Davalı yan zamanaşımı itirazında bulunmuş olup taraflar arasındaki hukuki ilişki sözleşmeye dayandığından bu sözleşme için zamanaşımı süresine ilişkin ayrık bir hüküm bulunmaması nedeniyle 6098 sayılı TBK 146. Maddesine göre 10 yıllık zamanaşımı ödeme tarihinden itibaren dolmadığından zamanaşımı definin reddine karar verilmiştir. (Aynı yönde Yargıtay 23. Hukuk Dairesi 20.02.2017 tarih 2016/8129 E ve 2017/479 K sayılı ilamı)
Taraflar arasındaki sözleşmenin ;" 21.1. İşin sözleşme ve ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılması,
taahhüdün devamı süresince işyerinde bulundurulacak İdare görevlilerinden oluşan
yapı denetim görevlisi tarafından denetlenir. Yapı denetim görevlisinin sözleşme ve
ekleri ile fen ve sanat kurallarına uygun olarak vereceği talimatlara Yüklenici uymak
zorundadır. Şu kadar ki, işin yapı denetim görevlisinin denetimi altında yapılmış
olması, Yüklenicinin, üstlenmiş olduğu işi bütünüyle projelerine,
şartnamelerine, sözleşmesine ve sözleşmenin varsa diğer ekleri ile fen ve
sanat kurallarına uygun olarak yapmak hususundaki yükümlülüklerini ve bu
konudaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
" hükmünü, Yüldenicilerin/Alt yüklenicilerin sorumluluğu
başlıkla 22. Maddesi " Yüklenici ve alt yüklenici, üstlenmiş olduğu işi, sözleşme ve ekleri ile sanat
kurallarına uygun şekilde yapmaya mecburdur.
Yapının fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmaması, hileli
malzeme kullanılması ve benzeri nedenlerle ortaya çıkan zarar ve ziyan
bakımından, alt yükleniciler işin kendi yaptıkları kısmından, Yüklenici ise işin
tamamından işe başlama tarihinden kesin kabul tarihine kadar sorumludur.
Bu sorumluluk, işin kesin kabulünün onay tarihinden itibaren onbeş yıl süreyle
müteselsilen devam eder.
Yüklenici ve alt yüklenicinin sorumluluğuna ilişkin diğer hususlarda
Yapım İşleri Genel Şartnamesinde yer alan hükümler uygulanır.
" hükmünü içermektedir. Sözleşme Eki Teknik Şartname Madde 10- DIĞER HUSUSLAR
maddesi ise ; "Panonun Gümüşpmar Köyüne yakın olması nedeniyle, patlatmalar kontrollü ve
sızıntı ölçümü yapılarak sürekli denetlenecektir. Yüklenici, patlatma konusunda
Üniversite risk etüdü yaptıracak olup, bu etüt sonucuna göre patlatmaları yapacaktır.
Yüzey ve delik içi gecikmeler verilecek olup, elektriksiz kapsül kullanılacaktır.
Patlayıcı maddelerin temini, muhafazası, kullanılması, ilgili mevzuatlara
uyulması ve gerekli tedbirlerin alınmasından tamamen yüklenici sorumludur.
Patlayıcı madde kullanımından kaynaklanacak tüm hukuki ve mali
sorumluluk yükleniciye aittir.
Yüklenici patlatmalarda yerleşim yerlerinin hasar görmemesi için gerekli tüm
tedbirleri alacaktır. Tesislerde ve çevrede oluşan tüm hasarlardan yüklenici
sorumludur. Gümüşpınar köyünün patlatmalardan etkilenmemesi için
titreşim ölçümleri yapılarak gerekli tedbirleri alacaktır. Yüklenici firma işe
başlamadan önce Gümüşpınar Köyünde sahaya yakın yerlerdeki binalarda
uzman bir heyet tarafından durum tespiti yaptıracaktır.
"hükmünü, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 9. Maddesinde “ İşyeri ve çevresindeki
bölgede, yeterli güvenlik önleminin alınmaması sebebiyle doğabilecek hasar
ve zararın ödenmesinden yüklenici sorumludur. Yüklenici, kazaların, zarar ve
kayıpların meydana gelmesini önlemek amacı ile gerekli bütün tedbirleri almak ve
yapı denetim görevlileri tarafından, kaza, zarar ve kayıp ihtimallerini azaltmak için
verilecek talimatlara uymak zorundadır. Ayrıca yüklenici, işyerinde kullanılan araç,
gereç ve makinelerle patlayıcı maddelerin yol açabileceği kazalardan korunma
usullerini ve tedbirlerini çalışanlara öğretmek zorundadır.”
düzenlemelerine, yer verildiği, tespit edilmiştir.
Tüm bu hükümler birlikte değerlendirildiğinde dava dışı Nazmiye Şeymen e maddi Tazminat (haksız fiiliden
kaynaklanan) dava nedeniyle icra dairesine ödeme yapan işverenin alt işverene
rücu hakkı bulunmaktadır. Orhaneli Asiye Hukuk Mahkemesinin 20.04-2021 tarih
2015/78 Esas 2021/ 145 Karar sayılı kararı gereğince ...19. İcra
Müdürlüğü'nün 2023/1274 Esas sayılı icra dosyasına 28.02.2023 tarihinde
(74.928,00 TL maddi tazminat asıl alacak için, faiz, yargılama gideri, vekalet ücreti ve
masraflarla birlikte) toplam 164.082,06 TL ödendiği görülmüştür. Bu bedelin taraflar arasındaki sözleşmeye göre rücu istemi yerindedir. Dava sözleşmeden kaynaklanan rücuan tazminat istemine ilişkin olup, rücu hakkı, başkasına ait bir borcu yerine getiren kişinin mal varlığında meydana gelen kaybı gidermeye yönelik tazminat niteliğinde bir talep hakkı olduğundan ve davacının mal varlığındaki eksilme ödeme tarihinde gerçekleştiğinden kabul edilen alacağa ödeme gününden itibaren -taraflar tacir olmakla- avans faizi hükmedilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
1-Davanın kabulü ile 164.082,06 TL'nin 28.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 11.208,44 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL harcın ve 2.798,70 TL ıslah harcının toplamı 2.978,60 TL'nin mahsubu ile noksan olan 8.229,84 TL'nin davalılardan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davacı yararına hesaplanan 26.253,13 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,
4-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.200,00 TL giderin davalılardan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafça yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, peşin alınan 179,90 TL harcın ve 2.798,70 TL ıslah harcının toplamı 3.158,50 TL'nin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 3.080,00 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı ve bilirkişi ücreti yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/07/2024
*Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.