T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/585 Esas - 2025/171
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/585 Esas
KARAR NO : 2025/171
,
KARŞI DAVA : Alacak
KARŞI DAVADA DAVA
TARİHİ : 25/09/2023
KARAR TARİHİ : 18/03/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 24/03/2025
Mahkememize açılan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA:
Davacı-karşı davalı vekili, dava dilekçesinde özetle, müvekkilleri tarafından teşkil edilmiş adi ortaklık ile davalı/k.davacı arasında 09.09.2022 tarihinde, davalı/k.davacının uhdesinde bulunan ... Sulaması işine ait Alt Yüklenici sözleşmesi kurulmuş olduğunu, davalı/k.davacı vekili tarafından iş ortaklığına hitaben keşide edilen 13.03.2023 tarih ve 5180 yevmiye nolu ihtarname ile piyasa borçlarının ödenmediğinden alacaklılar tarafından müvekkili ve asıl işveren idare nezdinde girişimlerde bulunulduğu, iş programına uyulmadığı bu nedenle işi tamamlayıp tamamlamayacağının bildirilmesi bu konuda makina parkı ile ilgili bilgilendirme yapılmadığını, 2 nolu hakediş gereği fatura düzenlenmesi konularındaki eksikliklerin ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 10 gün içerisinde giderilmesi aksi takdirde sözleşmenin 19.1. Maddesi kapsamında sözleşmenin tek taraflı olarak feshedileceği ihtar edilmiş olduğunu, davalı/k.davacı tarafından keşide edilen ihtarname konusu ihtarların asılsız olduğunu, müvekkilleri tarafından teşkil edilen iş ortaklığınca işin aksatılmadığını, işe devam etmek ve tamamlamak istenildiği bildirilmiş olduğunu, piyasa borçları konusunda kusurun davalı/k.davacıya ait olduğunu zira hakkedişlerinin ödenmesi gerektiğinin bildir sözleşmenin haksız olarak feshedilmiş olduğunu, iş ortaklığı tarafından yapılmış işlere ait olmak üzere düzenlenmiş hakkediş tutarlarının ödenmemiş olduğunu, sözleşme kapsamında 2 adet hakediş raporu düzenlenmiş olduğunu, hakkedişleri davalı şirket yetkilisi Orhan Okur tarafından imzalanmış olduğunu, bu hakkedişlere ait faturalar düzenlenmiş olduğunu, ancak davalı tarafından gerekli ödemelerin yapılmamış olduğunu, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/6 D.İş sayılı dosyası kapsamında 05.07.2023 tarihinde iş mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporu ile yapılmış olan işin % 22,504 (KDV dahil 18.877.000,24 TL) mertebesinde olduğu tespitinin yapılmış olduğunu, sözleşmenin feshi nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararın tazminine yönelik şimdilik 100 TL'nin, sözleşme gereği ödenmesi gereken ve hiç ödenmeyen tutarlar için şimdilik 100 TL'nin, temerrüt tarihinden itibaren hesaplanacak avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı-karşı davacı vekili, karşı dava ve cevap dilekçesinde özetle, müvekkili ile davacıların ortağı olduğu iş ortaklığı arasında 09.09.2022 tarihinde Pay Sulaması işine ait alt taşeronluk sözleşmesi kurulmuş olduğunu, davacıların 2022 yılı 9. Ayında çalışmaya başlamış ve 20.12.2022 tarihine kadar çalışmış olduklarını, kış nedeni ile çalışılmayan dönem sonu Nisan 2023 tarihinden sonra hiçbir çalışma yapılmamış olduğunu, davacıların çalıştığı döneme ait olmak üzere 2 adet hakediş düzenlenmiş olduğunu, bu hakkedişlerden birincisi davacılar tarafından imzalanmış ve hakediş bedelinin kendilerine ödenmiş olduğunu, ikinci hakediş ise davacılar tarafından imzalanmamış faturasının da düzenlenmemiş olduğunu, buna rağmen ödemelerin müvekkili tarafından yapılmış olduğunu, davacıların, müvekkilinden alacaklı olmadığını, buna mukabil davacılar tarafından, gerçeği yansıtmayan ve onaylı olmayan hakkedişler düzenlenmiş olduğunu, buna istinaden düzenlenen faturanın da müvekkili tarafından kabul edilmediğini, davacıların sözleşme gereğince yerine getirmeleri gereken yükümlülükleri yerine getirmemiş olduklarını, bu kapsamda çalışma mevsimi başlamış olmasına rağmen şantiyede personel bulunmadığı, iş makinası bulunmadığı, piyasa borçlarını temizlemediği, 2022 yılı ödeneğinin harcanmadığı, bu nedenle harcanmayan ödeneğin cezalı olarak verileceği, bu konuda gerekli işlemlerin başlatılmadığı hususunun tutanakla tespit edilmiş olduğunu, bu nedenlerle 27.03.2023 tarihinde feshedilmiş olduğunu, davacılar tarafından yaptırılan ... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/6 D.İş sayılı delil tespiti dosyasında müvekkile haber verilmediğini, müvekkili yokluğunda keşif yapıldığı, dosya kapsamında 05.07.2023 tarihinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olduğunu, zira davacıların 20.12.2022 tarihinden sonra herhangi bir iş ve işlem yapılmadı ancak işveren idare tarafından düzenlenen 12 ve 13 nolu hakkedişler üzerinden değerlendirme yapıldığını, bu hakkedişlerde tespit edilen imalatların davacılar tarafından yapılmış gibi değerlendirilmiş olduğunu, başka bir taşeron tarafından yapılan imalatlar ile henüz yapılmamış olan servis yolu imalatlarının da ... hakkedişinde bulunduğunu, bunlar dahil olarak değerlendirme yapılmış olduğunu davacılar tarafından 7 hatta sadece kazı yaptıklarını beyan edilmesine rağmen, bütün hatların davacılar tarafından yapılmış gibi değerlendirme yapılmış olduğunu, bu nedenlerle bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olduğunu, diğer taraftan davacılar tarafından yapılan kazıların kaç m3 olduğu, bu kazıların şartnameye ve standartlara uygun olup olmadığı yönünde bir tespitin yapılmamış olduğunu, keza taraflar arasındaki sözleşme gereği uygulanması gereken tenzilatın bilirkişiler tarafından dikkate alınmamış olduğunu, bu nedenle bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, davacılar/k.davalılar tarafından teşkil edilen iş ortaklığı tarafından yapılan imalatlar için ödenmesi gereken miktardan daha fazla müvekkili tarafından davacılara ve davacılar adına ödemeler yapılmış olduğunu, arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamamış olduğunu, davacılar tarafından açılan huzurdaki davanın reddine, davacılar tarafından fotokopileri sunulan hakkedişlerin asıllarının dosyaya celbedilmesine, karşı dava kapsamında davalıya yapılan şimdilik 20.000 TL fazla ödemenin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari, avans faizi ile birlikte karşı davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı/k.davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden Pay Sulaması İnşaatı projesine ilişkin 2015/171326 kayıt numaralı ihale kapsamında davalı ...İnşaat Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi ile imzalanan taşeronluk sözleşmesi, davalının yükümlülüğünde olan işlere ilişkin hak ediş evrakları, ihale dosyaları, geçici ve kesin kabul tutanakları istenilerek dosyaya kazandırılmıştır.
...Ticaret Sicili Müdürlüğünden davalı-karşı davacı ...İnşaat Tic. ve San. Ltd. Şti. 'nin yetkili temsilcilerini ve açık kimlik bilgilerini gösterir kayıtlar istenilerek dosyaya kazandırılmıştır.
... Sulh Hukuk Mahkemesinin 2023/6 Değişik İş sayılı dosyası istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
...Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/14296 soruşturma sayılı dosyası istenilerek incelenmiş ve sureti dosyaya kazandırılmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında mali müşavir, inşaat mühendisi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişilerden alınan 02/08/2024 tarihli raporunda özetle,
Mali Yönden; davacılar tarafından teşkil edilen iş ortaklığına ait ticari defterler Kızılırmak Mah. 1450 Sokak No: 16/5 Hayat Plaza Çankaya ...adresinde incelemeye ibraz edilmiş olup, ibraz edilen ticari defterler; 2022 ve 2023 yılları iş ortaklığına ait Yevmiye defteri ile Envanter defteri olup, Büyük Defter (Defter-i Kebir) ise ibraz edilmemiş olduğunu, ibraz edilen ticari defterlerin tasdik işlemlerinin raporun önceki bölümünde tabloda gösterildiği gibi, 2022 yılı Yevmiye Defteri kapanış tasdikinin yaptırılmamış olduğu tespit edilmiş olup, 2022 yılı yevmiye defterinin bu haliyle sahibi lehine delil teşkil edip etmeyeceğinin Mahkemenin takdirinde olduğu, 2023 yılı Yevmiye Defteri kapanış tasdikine ilişkin yasal süre 30.06.2024 tarihinde dolacağını, davalı/k.davacı şirket 2022-2023 yıllarında, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu, Vergi Usul Kanunu Uygulama Genel Tebliğlerinde belirlenen usul ve kayıt sistemine uygun olarak yasal defter ve kayıtlarını tutmuş olduğu, ticari defterlerin tasdik işlemlerinin raporun önceki bölümünde tabloda gösterildiği gibi, yasa usul ve esaslara uygun olduğunu, davacı/k.davalı taraf ticari defter kayıtlarından oluşturulan ve raporun önceki bölümünde yer alan tablodan da görüleceği üzere 17.08.2023 dava tarihi itibariyle davacı taraf ticari defter kayıtlarına göre Davacının/k.davalı Davalı/k.davacı şirketten 7.438.710,80 TL Alacaklı olduğunu, davalı/k.davacı taraf ticari defter kayıtlarından oluşturulan ve - raporun önceki bölümünde yer alan tablodan da görüleceği üzere 17.08.2023 dava tarihi itibariyle davalı taraf ticari defter kayıtlarına göre, davacının/k.davalı Davalı/k.davacı şirkete, 159 nolu hesap bakiyesi olarak 4.339.036,83 TL Borçlu, 426 nolu hesap bakiyesi olarak 215.155,88 TL Alacaklı olduğunu, bu haliyle tarafların ticari defter kayıtlarının birbiriyle uyumlu olmadığını, raporun önceki bölümünde, tarafların ticari defter kayıtlarından istihsal edilen hesap ekstrelerinde, uyumlu olan kayıtlar faklı yazı karakteri ve farklı fonlama ile mukayeseli olarak aşağıda tablo halinde gösterilmiş olduğunu, mukayase tablosundan da görüleceği üzere, davacı/k.davalı şirket kayıtlarındaki rakamlar içerisinde bulunan ve aynı şekilde davalı/k.davacı tarafın da ticari defter kayıtlarında bulunan yansıtma fatura bedelleri Kasadan ödeme yapılmış gibi kayıt edilmiş olduğunu, ancak ödemelerin miktarlarına bakıldığında, 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu uygulama tebliğlerince belirlenen 7.000 TL'nin üzerinde olması ve devam eden ticari nedeniyle aralarında bulunan açık hesap bakımından, davalı/k.davacı tarafından düzenlenen yansıtma faturalarının nakten kasadan ödenmiş olması uygulamada görülen bir durum olmadığı gibi davalı/k.davacı taraf ticari defter kayıtlarında böyle bir tahsilat bulunmaması karşısında bu işlemlerin hukuki mahiyeti ve sonuçları Mahkemenin takdirinde olduğunu,
Dava dilekçesi ekinde dosyaya kazandırılmış bulunan da adına düzenlenen faturaların; 30.11.2022 tarih ve GIB20220000001 nolu “... Sulama 1 Nolu Hakediş” açıklamalı 4.303.117,60 TL hakediş bedelli fatura KDV'si 774.561,17 TL, KDV tevkifatı 309.824,47 TL ve ödenecek tutarın 4.767.854,30 TL olduğunu, 26.12.2022 tarih ve GIB20220000002 nolu “... Sulama 1 Nolu Hakedişi Ek Fatura” açıklamalı 1.198.712,83 TL hakediş bedelli fatura KDV'si 215.768,31 TL, KDV tevkifatı 86.307,32 TL ve ödenecek tutarın 1.328.173,82 TL olduğunu, 30.12.2022 tarih ve GIB20220000003 nolu “... Sulama Yapım İşi 2 Nolu Hakediş” açıklamalı 4.151.597,38 TL hakediş bedelli fatura KDV'si 747.287,53 TL, KDV tevkifatı 298.915,01 TL ve ödenecek tutarın 4.599.969,90 TL olduğunu, Son iki fatura birleştirilmek suretiyle davacı/k.davalı ticari defterine 31.12.2022 tarih ve 48 nolu yevmiye ile kayıt edilmiş olduğu, bu iki bon faturanın davalı/k.davacı taraf ticari defterlerinde kayıtlı olmadığını, diğer taraftan ticari defter kayıtları arasındaki uyumsuzluğun bir başka nedeni ise, davalı/k.davacı şirketin, davacı/k.davalı şirket adına yapmış olduğu ödemeler bulunmakta olup, bu ödemeler davacı/k.davalı şirket ticari defter kayıtlarında yer almamasının olduğunu, tarafların ticari defter kayıtlarında, taraflar arasında düzenlenen sözleşme kapsamındaki iş ve işlemlere ilişkin olarak gerçekleşen ilişkilerin yer almış olmasına rağmen bir takım işlemlerin karşı taraf ticari defter kayıtlarında yer almadığı bu nedenle tarafların ticari defter kayıtlarının birbiriyle uyumlu olmadığı, bu bakımdan tarafların ticari defter kayıtlarının hukuki mahiyeti ve sonuçları Mahkemenin takdirinde olduğunu,
Teknik yönden yapılan inceleme ve değerlendirmeye göre davacı-karşı davalı alt yüklenicinin fesih tarihine kadar gerçekleştirdiği işlerin bedelinin 8.055.765,88 TL + KDV olduğunu,
Nitelikli Hesap Yönünden Yapılan Değerlendirmede;
Asıl Dava Kapsamında: taraflar arasındaki sözleşmenin feshedilmesinde her iki yanın kusurunun bulunduğunu, bu nedenle davacı karşı davalı alt yüklenicinin fesih sebebiyle tazminat talebinin yerinde olamayacağının, davalı-karşı davalı asıl yüklenicinin de alt yükleniciye ait teminatı iade etmesinin gerekeceği ve alt yüklenici namına iş yaptırmasının mümkün olamayacağının Mahkemenin takdirinde olduğunu, davacı-karşı davalı alt yüklenicinin fesih tarihine kadar gerçekleştirdiği işlerin bedelinin % 18 KDV dahil ve 4/10 KDV kesintisi yapıldıktan sonra 8.925.788,58 TL olarak hesaplandığını, buna mukabil davacırkarşı davalı alt yükleniciye yapılan ödeme tutarının 9.365.504,20 TL olması sebebiyle davacı alt yüklenicinin asıl dava kapsamında davalı asıl yüklenici Gürsayol.. Ltd Yti.nden talepte haklı bir alacağının bulunmadığını,
Karşı Dava Kapsamında: davacı-karşı davalı alt yüklenicinin gerçekleştirdiği iş bedelleri tutarının 8.925.788,58 TL olduğu, buna mukabil davalı-karşı davacı asıl yüklenici ...Ltd.Şti tarafından yapılan ödemelerin 9.365.504,20 TL olduğu anlaşıldığından, Alt yükleniciye yapılan fazla ödeme tutarının (8.925.788,58 TL - 9.365.504,20) =- 439.715,62 TL olduğunu, karşı davacının talebiyle bağlı tutulması hususunun mahkemenin takdirinde olduğu yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
Bilirkişi kök raporuna karşı davalı-karşı davacı ...İnşaat tarafından 28/08/2024 tarihli itiraz dilekçesi ve davacı-karşı davalılar Erdoğuş-Hakyol firmalarınca ise 21/08/2024 tarihli itiraz dilekçesi sunulmuş olup, ayrıca davalı-karşı davacı ...İnşaat tarafından karşı yanın 21/08/2024 tarihli itiraz dilekçesindeki beyanlarına karşı 25/09/2024 tarihli dilekçe ile ek beyanda bulunularak dilekçe ekinde bir kısım deliller sunulduğu, mahkememiz 24/09/2024 tarihli 3 nolu celsesinde; davacı-karşı davalı tarafından dilekçe ve beyanların tekrarı ile dosya kapsamındaki tespit raporu ve kök raporumuz arasındaki alacak miktarındaki çelişkinin giderilmesi ve itirazların karşılanması için ek rapor alınmasına karar verilmiş, davalı-karşı davacı tarafından da dilekçe ve beyanların tekrarı ile Ercişten alınan raporun tek taraflı olduğu, itiraz da edildiği, itirazlar kapsamında ek rapor alınması talep edilmekle, dosya önceki bilirkişi heyetine tevdi edilerek alınan 02/12/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; taraf itiraz dilekçeleri ve eklerinde sunulan belgelerin incelenmesi neticesinde 02.08.2024 tarihli kök raporlarındaki görüş ve kanaatlerini değiştirecek bir hususa rastlanılmadığını, ancak davalı-karşı davacı ...firmasının itiraz dilekçesinde 2 nolu hakediş hesabı için işgören davacırkarşı davalı iş ortaklığının fatura düzenlememesi nedeniyle lehlerine KDV hesaplanmaması gerektiği itirazı ile fesihte haklılık takdirine göre teminatın irat kaydedilmesi gerektiği ileri sürüldüğünden tekrar hesap için ek rapora ihtiyaç duyulmaması amacıyla; KDV yönüyle alacak miktarının dava sonucunda işgören tarafından fatura düzenlenmesi şartına bağlı KDV dahil ve fatura düzenlenmemesi durumuna bağlı olarak KDV hariç olmak üzere 2 ayrı şekilde hesaplanma yapıldığını, Fesihte kusur durumunun takdiri münhasıran Sayın Mahkemeye ait olduğundan fesihte işverenin haklı olduğuna hükmedilmesi hali için teminatın irat kaydedilmesi durumuna ve haksız olduğuna hükmedilmesi hali için de ödeme olarak dikkate alınması durumuna göre 2 ayrı şekilde hesaplama yapıldığını, 1 nolu bentte açıklanan gerekçeler ile;
Kök raporlarının sonuç bölümünde; “Davacı-karşı davalı alt yüklenicinin fesih tarihine kadar gerçekleştirdiği işlerin bedelinin % 18 KDV dahil ve 4/10 KDV kesintisi yapıldıktan sonra 8.925.788,58TL olarak hesaplandığı” şeklindeki görüşlerinin; “Taşeron firmanın 2 nolu hakediş için fatura kesmesi halinde 8.925.788,58 TL olarak hesaplandığını, "Taşeron firmanın dava sonucunda 2 nolu hakediş için fatura düzenlememesi halinde 4.303.117,60 TL4 KDV'lik ikinci hakedişe ait tevkifatlı KDV tutarı olan 774.561,17-309.824,47 - 464.736,70 TL'lik kısmın mahsubu ile 8.925.788,58 TL - 464.736,70 TL = 8.461.051,88 TL olarak hesaplandığını, şeklinde terditli olarak değiştirildiğini,
Kök raporlarının değerlendirmeler bölümünde; bu miktardan davacı alt yükleniciye yapılan ödemelerin ve onun namına yapılan ödemelerin indirilmesi gerekli olduğunu, eser sözleşmesinde yapılan işlere karşılık gerçekleştirilen ödemelerin iş sahibi tarafından kanıtlanması gerekli olup, asıl yüklenici ticari defterlerinde kayıtlı ve ilişik listede yer alan ödeme tutarı 9.890.484,55 TL olduğunu, bu ödemeler arasında 309.824,47 TL | nolu hakediş KDV tevkifatı ve 215.155,88 TL Inolu hakediş teminat kesintisi olarak yer aldığını, Davacı-karşı davalı kesin hakedişi KDV kesintisi dahil edilerek hesaplandığından mükerrer ödemeye yol açılmaması için bu miktarın ödeme tutarından indirilmesi gerekli olduğunu, ayrıca fesihte iki tarafın kusurlu olduğu yönündeki kurulumuzun kanaati uyarınca 215.155,88 TL teminat kesintisinin iadesi gerekeceğinden bu miktarında ödeme tutarından indirilmesi gerekecektir. Bu durumda davacı-krşı davalı iş ortaklığına yapılan ödeme tutarı toplam ;
(9.890.484,55TL — ( 309.824,47TL * 215.155,88 TL)— 9.365.504,20 TL olacaktır. şeklindeki değerlendirmemize karşı işveren yanın teminatın fesihte haklı olduklarına hükmedilmesi halinde irat kaydedilmesi gerektiğinden mahsup edilmemesi gerektiği beyan edildiğinden; Mahkemece işveren yanın fesihte haklı olduğuna hükmedilmesi halinde 1 nolu hakedişteki teminat bedelinin ödeme tutarından mahsup edilmemesi ve irat kaydı gerekçesi ile işverenin işgörene yaptığı ödemeler toplamının 9.365.504,20+215.155,88 = 9.580.660,08 TL olarak dikkate alınmasının gerekeceğini, aksi halde yani işverenin fesihte kusurlu olduğuna hükmedilmesi halinde ise teminatın iadesi gerekeceğinden kök raporumuzda belirtildiği şekilde 9.365.504,20 TL olarak dikkate alınmasının gerekeceğini, bu aşamada her iki hesap yönteminde de ödenen tutarın yapılan iş tutarından fazla olmasının devam etmesi nedeniyle kök raporlarındaki görüş ve kanaatlerini değiştirecek bir hususun da oluşmayacağını, raporlarının İncelemeler ve Değerlendirmeler bölümünde taraf itirazlarına ve cevaplarına yer verilmiş olup, yukarıda belirtilen itiraza konu terditli hesaplamalarımız dışında 02/08/2024 tarihli 46 sayfadan müteşekkil kök raporlarındaki tespit ve değerlendirmeler ile sonuç bölümündeki kanaatlerinin değiştirecek bir husus bulunmadığı yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.
DELİL DEĞERLENDİRME VE HUKUKİ NİTELENDİRME:
Asıl dava; Eser sözleşmesinden kaynaklanan hak edişler doğrultusunda ödenmesi gereken ödenmeyen ve eksik ödenen alacak için açılan ve sözleşmenin haksız fesih edilmesi nedeni uğradığı zararların tazmini için açılan kısmi alacak davasıdır.
Karşı dava; aynı eser sözleşmesinden kaynaklı davalılara fazla ödeme yapıldığından fazla yapılan ödemenin tahsili için açılan kısmi alacak davasıdır.
... Genel Müdürlüğü tarafından davalı- karşı davacı ...İnşaat şirketine ihale edilen ... Sulaması inşaatı işinin ana sözleşme , yapım işleri genel şartnamesi ,diğer şartnameler ve birim fiyatlarındaki şartlara göre yapılması konusunda davanın tarafları arasında 09/09/2022 tarihli sözleşme imzalandığı, davacı- karşı davalı iş ortaklığının bu sözleşme ile davalı- karşı davacı ...şirketinin ... Genel Müdürlüğüne karşı yapımını taahhüt ettiği ... sulaması işinin ve ... ile asıl yüklenici arasındaki sözleşme eklerine uygun biçimde birim fiyat esasıyla ve asıl yükleniciye ... tarafından düzenlenecek fiyat farkı dahil hak ediş bedellerinden %18 tenzilatla davacı iş ortaklığı tarafından yapımının üstlenildiği, dosya kapsamında giren belgelerden ve bilirkişi raporuna göre taraflar arasındaki sözleşmenin akdedilmesinden önce 11 adet hak edişin bulunduğu, bunun davacı- karşı davalı alt yükleniciden önce bir kısım işlerin önceki alt yüklenici tarafından yapılmış olduğunu gösterdiği, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı - karşı davacı asıl yüklenici ...şirketi tarafından feshedildiği hususlarında ihtilaf yoktur.
Uyuşmazlık taraflar arasındaki eser sözleşmesinin feshetmekte davalı- karşı davacının haksız olup olmadığı, davacı- karşı davalının hiç ödenmeyen ve eksik ödenen hak ediş alacağı olup olmadığı, miktarı, sözleşmenin feshedilmesinden kaynaklı davacı- karşı davalının uğradığı zararının olup olmadığı, miktarı, davalı- karşı davacı tarafından fazla ödemenin yapılıp yapılmadığı, karşı davacı- davalının fazla ödemeden kaynaklı alacaklı olup olmadığı, miktarı hususundadır.
Dosya da bulunan ara hak edişlerin incelenmesinde taraflar arasındaki sözleşme ve eki olan yapım işleri genel şartnamesine göre; hak edişin alt yüklenici tarafından yapılan başvuru üzerine işveren ( asıl yüklenici ) tarafından alt yüklenici ile davacı asıl yüklenici kontrol mühendisinin birlikte yapacağı ölçüm ve metraj sonucu tanzim edileceği, alt yüklenicinin hak ediş tanzimi için metraj yapılmasına katılmadığı takdirde idare ( asıl yüklenici) kontrol mühendisince tek taraflı olarak metrajların tanzim edileceği, bu metrajlara göre tanzim edilecek hak edişlerin alt yüklenici tarafından imzalanmaması halinde işleme konulacağı, ve yapılan işin bedelinin bu şekilde tanzim edilecek hak edişe göre ödeneceği, alt yüklenicinin hak edişe bir itirazı var ise sözleşme eki yapım işleri genel şartnamesi 39 maddesinde belirtilen usulde işverene bildirmesi gerektiği, Yüklenicinin başvurmaması halinde işverenin (asıl yüklenicinin ) en çok 3 ay içinde tek taraflı hak ediş düzenlemesi gerektiği, yine bu hak edişinde işleme konulması için alt yüklenici tarafından imzalanması varsa itirazlarının YİGŞ 39 maddesi uyarınca bildirilmesi gereklidir.
Dosya kapsamında davalı - karşı davacı tarafından tanzim edilen 30/10/2022 tarihli 1 numaralı hak ediş bulunduğu, davacı- karşı davalıların bu hak edişte imzası bulunmasa da , davacı- karşı davalı tarafından anılan hak edişteki metrajlara, yapılan imalata ,fiyat farkına itirazda bulunulmadığı, davacı- karşı davalının bu hak ediş gereğince 30/11/2022 tarihli fatura keşide ettiği, 1 numaralı hak edişin davacı -karşı davalı tarafından da kabul edilmiş olduğu,
Davacı- karşı davalılar tarafından 1 numaralı hak ediş kabul edildikten sonra, 1 numaralı ek hak ediş tanzim edildiği, önceki hak edişe eksik konulan metrajların daha sonraki hak edişlere dahil edilmesi mümkün ise de; fiyat farkı, gecikme cezasına itiraz edilmemesi bağlayıcı sonuç doğuracağı, davacı- karşı davalıların yeniden 1 numaralı hak ediş adı altında hak ediş tanzim etmesi, bu hak edişte yapılan iş bedelini, metrajlarını arttırarak yüksek göstermesi, fiyat endeksini mayıs haziran temmuz endekslerine aykırı göstermesi, tek taraflı tanzim ettiği hak edişe dayanarak fatura keşide etmesi, davalı- karşı davacı yükleniciyi bağlamayacaktır.
Yine davacı- karşı davalı tarafından tek taraflı , asıl yüklenicinin imzası taşımayan 2 numaralı hak ediş adı altında tanzim edilen hak edişinde sözleşme ve YİGŞ uygun olmadığı tespit edilmiştir. Belirtilen sebeplerle davacı -karşı davalı tarafından keşide edilen tek taraflı 1 numaralı ek hak ediş faturası ve 2 numaralı hak ediş faturasının ödenmesi yönündeki davacı- karşı davalılarının talebinin yerinde olmadığı, davalı- karşı davacı asıl yükleniciye iş sahibi idarece 23/12/2022 tarihli 13 numaralı hak ediş tanzim edildiği ve ödendiği, asıl iş sahibi idare ile davalı- karşı davacı asıl yüklenici arasında tanzim tasdik ve tediye edilen bu hak ediş esas alınarak davalı- karşı davacı asıl yüklenici tarafından davacı- karşı davalı alt yükleniciye 2 numaralı hak ediş tanzimi ve imzalanmasının talep edilmesi, ve sözleşme uyarınca alt yüklenici ödemelerinin ,idarenin işverene yaptığı ödeme tarihinden itibaren 15 gün içinde fatura karşılığı ödeme yapılması gerektiği, davalı -karşı davacı asıl yüklenicinin alt yükleniciye keşide ettiği, ihtarname ile 2 numaralı hak ediş için fatura kesilmesini talep ettikleri, davacı - karşı davalı alt yüklenicinin 2 numaralı hak edişi kabul etmediklerini bildirmiş iseler de usulüne uygun şekilde YİGŞ Hükümleri gereği itirazda bulunmadıkları, ödemelerin kendilerince tek taraflı tanzim edilen 1 numaralı ek hak ediş ve 2 numaralı hak edişe göre yapılmasında ısrarcı oldukları anlaşılmıştır.
Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında davacı -karşı davalı alt yüklenicinin iş programınında gerisinde olduğu edimlerini tam ve zamanında yerine getirmediği, davacı - karşı davalı alt yüklenicinin sözleşme ve ekleri gereği hak edişlere usulüne uygun itirazda bulunmadığı, yapılan ihtara rağmen kesinleşen hak edişlere uygun fatura kesmediği, sözleşmeye aykırı bu hareketinde ısrarcı olduğu, işçi ücretlerini, SGK primlerini, malzeme temin ettiği piyasa borçlarını zamanında ödemediği, işin devam etmesi için iş mevsiminin başlamasından önce makine ekipman ,teknik personel temin ederek iş başında bulunmasını gerektirir hazırlık eylemlerine başlamadığı, davalı -karşı davacı asıl yüklenici tarafından keşide edilen ihtarname ile davacı- karşı davalı alt yükleniciye 2 numaralı hak ediş faturasının kesilmesi, işin yapıldığı ... ilinde çalışılamaz dönemin sonra erecek olması nedeni ile iş makineleri teknik personel ve araç gereç ve ekipmanların iş yerinde hazır edilmesi, yönünde verilen 10 gün süreli ihtara rağmen davacı- karşı davalı alt yüklenicinin 2 numaralı hak ediş faturasını kesmediği, piyasaya olan borçlarını ödemediği, fesih ortamının doğmasına sebebiyet verdiği, kusurlu olduğu anlaşılmıştır. Davacı - karşı davalı iş ortaklığının fesihte kusurlu olması nedeni ile fesih nedeni ile uğradığını ileri sürdüğü zarar ziyanı talep edemeyeceğine karar verilmiştir.
Davalı -karşı davacı asıl yüklenici ise keşide ettiği ihtarda haklı olmasına rağmen ... ilinde çalışılmaz mevsimin 31/03/2023 tarihinde sona ereceği dikkate alınarak hareket etmesi gerekirken, davacı -karşı davalı alt yükleniciye keşide ettiği ihtarın tebliğ tarihine göre 10 günlük sürenin dolması üzerine 27/03/2023 tarihinde ... ilinde çalışılır mevsim başlamadan sözleşmeyi feshetmesinde kusurlu olduğu, fesihte kusurlu olması nedeni ile davacıya ait teminatları iade etmesi gerektiği, ayrıca davacı- karşı davalı namına işin yaptırılmasının söz konusu olamayacağı yönündeki bilirkişi heyet raporuna iştirak edilmiştir.
Sözleşmenin feshedilmesi nedeni ile tarafların karşılıklı olarak ifa hükümlerinden kurtulacakları, ve daha önce ifa ettikleri edimleri geri isteyebilecekleri, davacı- karşı davalı alt yüklenicinin gerçekleştirdikleri imalatların taşınmaz üzerinde gerçekleştirildiği ve idareye teslimi gerçekleştiğinden davacı- karşı davalı alt yüklenicinin yaptığı işlerin bedeli sözleşme ve ekleri dikkate alınarak çıkartılacak kesin hesaba kesin hak edişe göre değerlendirilmesi ve varsa alacağın davacı- karşı davalıya ödenmesi, gerektiği, fazla ödeme yapılmış ise davalı -karşı davacıya iadesi gerektiği, alınan bilirkişi raporu ile davacının 06/06/2022 -31/12/2022 tarihleri arasında iş gerçekleştirdiğinin ve davacının hak edişinin 8.925.788,58 TL olduğunun belirlendiği, belirlenen miktardan davacı- karşı davalı alt yükleniciye yapılan ödemelerin indirilmesi ile( 9.890.484,55 TL toplam ödemeden 215.155,88 TL teminatın iadesi gerekeceğinden ve 309.824,47 TL kesin hak ediş KDV hesap edilerek hesaplandığından mükerrer ödemeye yol açılmaması için düşülerek) davalı -karşı davacı asıl yüklenicinin 439.715,62 TL fazla ödeme de bulunduğunun tespit edildiği, alınan bilirkişi kök ve ek raporunun denetime elverişli ve itirazları karşılar nitelikte olduğundan hükme esas alınmış olup, aşağıdaki şekilde asıl davanın reddine, karşı davanın ise bilirkişi raporunda belirtilen kısım üzerinden kısmen kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal ve hukuksal gerekçeye, dosyadaki kanıtlara göre;
1-Asıl Davanın REDDİNE,
1.a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının, peşin alınan 269,85 TL mahsubu ile noksan olan 345,55 TL'nin davacı-karşı davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
1.b-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.200,00 TL giderin davacı-karşı davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
1.c-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, davalı-karşı davacı yararına hesaplanan 200,00 TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalı-karşı davacıya verilmesine,
1.d-Davacı-karşı davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
1.e-Asıl davada taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
2-Karşı Davanın KABULÜNE; 20.000,00 TL'nin dava tarihi olan 25/09/2023 tarihinden, 419.715,62 TL'nin ise ıslah tarihi olan 02/01/2025 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan alınarak karşı davacıya verilmesine,
2.a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 30.036,97 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 342,00 TL karşı dava harcı ile 7.539,99 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 7.881,99 TL harcın mahsubu ile noksan olan 22.154,98 TL'nin karşı davanın davalılarından tahsili ile hazineye irad kaydına,
2.b-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, karşı dava davacısı yararına kabul miktarına göre hesaplanan 69.957,34 TL vekalet ücretinin karşı davanın davalılarından alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren karşı davanın davacısına verilmesine,
2.c-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, karşı dava davalıları yararına red miktarına göre hesaplanan 2.000,00 TL vekalet ücretinin karşı davanın davacısından alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren karşı davanın davalılarına verilmesine,
2.d-Karşı dava davacısı tarafından yatırılan 342,00 TL karşı dava harcı ile 7.539,99 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 7.881,99 TL'nin karşı davanın davalılarından tahsili ile karşı davanın davacısına ödenmesine,
7-Karşı dava davacısı tarafından yapılan 269,85 TL başvuru harcı, 10.050,00 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.319,85 TL yargılama giderinin kabul ve red oranına göre 10.272,37 TL'sinin karşı dava davalılarından alınarak karşı davacıya verilmesine, bakiye kısmın karşı dava davacısı üzerinde bıkarılmasına, kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde karşı dava davacısına iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/03/2025
Tashih Şerhi
Mahkememizce verilen 18/03/2025 tarih 2023/585 Esas 2025/171 karar sayılı kararda her ne kadar 2 no'lu bendinde "Karşı Davanın KABULÜNE," yazılmış ise de kararın içeriğinden reddedilen kısmın bulunduğu anlaşılmış olup, "Karşı Davanın KISMEN KABULÜNE," yazılmak yerine sehven bu şekilde yazılmış olduğu anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK' nun 304. Maddesine göre, "Hükümdeki yazı ve hesap hataları ile diğer benzeri açık hatalar, mahkemece resen veya taraflardan birinin talebi üzerine düzeltilebilir. Hüküm tebliğ edilmişse hakim, tarafları dinlemeden hatayı düzeltemez. Davet üzerine taraflar gelmezse, dosya üzerinde inceleme yapılarak karar verilebilir." denilmektedir.
Hüküm taraflara henüz tebliğ edilmeden maddi hata fark edilmiş olup, HMK 304'ncü maddeye göre açık yazım hatalarının tashih yolu ile düzeltilmesi mümkün olduğundan bu hatanın HMK'nın 304. maddesine göre düzeltilmesi mümkün olmakla aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
KARAR :
Mahkememizce verilen 18/03/2025 tarih 2023/585 Esas 2025/171 karar sayılı dosyasının gerekçeli kararının hüküm kısmının 2 nolu bendindeki "Karşı Davanın KABULÜNE," hüküm fıkrasının yerine, "Karşı Davanın KISMEN KABULÜNE,
" şeklinde yazılmasına,
Hükmün bu şekilde tashihine, hüküm altına şerh edilmesine karar verildi. 24/03/2025
*Bu belge 5070 sayılı Yasa hükümlerine göre elektronik olarak imzalanmıştır.