T.C. ...10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/764 Esas - 2025/145
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/764
KARAR NO : 2025/145
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/11/2023
KARAR TARİHİ : 12/03/2025
KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 07/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacılar vekili, taraflar arasında 27/10/2022 tarihinde “Veri Toplama İşlerinde Kullanılmak Üzere Vasıfsız İşçilik Hizmet Alımı İşi" sözleşmesi imzalandığını, müvekkillerinin sözleşme ve hukuka uygun olarak işe devam ettiklerini, ancak davalının sözleşmenin 27.1.1 maddesinin (c) bendini gerekçe göstererek 14.06.2022 tarih ve E-81203086 sayılı idari işlem ile sözleşmeyi feshettiğini, ayrıca davalı Kurumdan ihalelere katılmaktan yasaklanılmasına ilişkin yazı gönderilerek müvekkilleri yetkilileri hakkında 1 yıl süreyle tüm ihalelere katılmaktan yasaklanması kararı aldırdığını, dava konusu işin Kamu İhale Kanunun istisnası dışında olması sebebi ile sözleşmeye aykırılıktan bahsedilerek ihaleden yasaklama verilmesinin mümkün olmadığını, bu hususta ayrıca idare mahkemesinde dava açıldığını, İdarenin, sözleşmeye eklediği bir madde ile protesto çekmeye gerek kalmadan sözleşmeyi feshetme kararı aldığını, bu kararın hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek, sözleşmenin haksız fesih edildiğinin tespitine, teminat mektubu bedelinin paraya çevrilme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte idareden alınarak müvekkili şirkete verilmesine, Mayıs ve Haziran 2022 hakediş bedelleri için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin, 01.11.2021-14.06.2022 arası 320 kişinin üzerinde çalışan personele ödenmeyen sağlık taraması, OSGB Hizmeti, iş kıyafet bedeli için fazlaya hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin, 01.11.2021-14.06.2022 arası yapılan ek fiyat farkı için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin, sözleşmenin haksız feshi sebebiyle ceza kesintisi bedeli için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin, 11.08.2022 ve 12.08.2022 tarihinde düzenlenen faturaların bedelleri için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin, sözleşmenin haksız feshi sebebiyle bankalar ve diğer kurumlar nezdinde oluşan maddi zarar için fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin, sözleşmenin haksız feshi sebebiyle yaptırılmayan işlerin bedeli için fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL'nin ayrı ayrı temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı İdareden alınarak müvekkili şirketlere verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, davacıların iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, idare mahkemesine açılan davanın reddine karar verildiğini, sözleşme hükümlerine göre taahhüdünü hukuka uygun bir şekilde yerine getirmediğini, çok sayıda sözleşme ve teknik şartnameye uygunsuzluk tutanağı düzenlendiğini, davacıların uyarıldığını, eksikliklerin yerine getirilmediğini, yine tutanaklar tanzim edildiğini, giderilmesi yönünde ihtar keşide edilerek süre verildiğini, uygunsuzlukların giderilmediğini, ulaşım için kullanılan servis araçlarının 20 kişilik olması gerekirken 15 kişilik olduğunu, araçların 5 yaşında ve daha yeni olması gerekirken 2009 ve 2012 model bulunduğunu, servis araçlarının "araç sigortası, araç ruhsatı, yolcu taşıma yetki belgesi, araç muayenesi, ehliyet, SRC ve psikoteknik belgelerinin" işverene teslim edilmediğini, kişisel koruyucu donanım ve iş elbiselerinde aksamalar, eksik malzeme verilmesi ve kişisel koruyucu donanım zimmet tutanaklarında eksiklikler bulunduğunu, çalışanların EK-2 formunda iş yeri hekiminin onayı olmadığını, çalışanların EK-2 formunda geçersiz ve yanlış tarih bulunduğunu, belirtilen projelerde işbaşı yapmak üzere 75 vasıfsız personel talep edildiği halde 22 personelin istihdam edildiğini, talep edilen personel eksikliğinin tüm uyarılara rağmen giderilemediğini, bu durumun açıkça iş kaybına neden olduğunu, sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, alacağının olmadığını savunarak, davanın öncelikle usul yönünden hukuki yarar yokluğu sebebiyle, esasen de haksız ve mesnetsiz olması nedeniyle esastan reddine karar verilmesini istemiştir.
KANITLAR : 2021/639764 İhale kayıt numaralı ihaleye ilişkin sözleşme örneği ibraz edilmiştir.
Kara Sismik Müdürlüğü Sismik Veri Toplama - Vasıfsız İşçilik Hizmet Alımına Ait Teknik Şartname örneği sunulmuştur.
14/06/2022 tarihli davalı idare tarafından düzenlenen sözleşme fesih bildirim yazısı örneği ibraz edilmiştir.
Arabuluculuk son tutanağı ibraz edilmiştir.
25/10/2021 tarihli 2.456.000 TL bedelli kesin teminat mektubu örneği sunulmuştur.
İdare ile yapılan yazışmalar ve idarenin tuttuğu tutanak örnekleri, davalı idare tarafından düzenlenen fatura örnekleri, personel listesi, whatsapp görüşme kayıtları, davacı tarafından yapılan iş kapsamında kesilen fatura örnekleri, aylık hakedişler raporu örneği ibraz edilmiştir.
Tarafların kayıtlı olduğu vergi müdürlüklerinden BA-BS formları celp edilmiştir.
Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O Çankaya Bölge Müdürlüğü'nden davacı Abb Grup Eğitim Sosyal Hizmetler Sağlık İnşaat İmalat Emlak Temizlik Taşımacılık Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nin (V.NO: 0010714914) ve davacı Abb İnsan Kaynakları Temizlik Yemek İnşaat Taşımacılık Danışmanlık Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi'nin (V.NO: 0010758289) 2023 yılı Mayıs ayı dahil- 06/11/2023 tarihleri arasında kullandıkları kredi/kredilerin tespiti ile kredi bilgileri celp edilmiştir.
...5. İdare Mahkemesi'nin 2023/43 Esas-2023/2072 Karar sayılı dosyası getirtilmiş ve davanın reddine ilişkin kararın kesinleştiği anlaşılmıştır.
Nitelikli hesap, SMM alanında uzman bilirkişi, inşaat mühendisi ve enerji uzmanı bilirkişi heyetinden kök rapor alınmış, bu raporda; taraflar arasındaki sözleşme ile eklerinin, tutulan tutanakların, karşılıklı yazışmaların, ticari defter ve kayıtlar ile Ba-Bs formlarının incelendiği, tarafların hak, yetki ve sorumluluklarının irdelendiği, sözleşmenin vasıfsız işçi teminine ilişkin olduğu, 40.926.436,80 TL bedel üzerinden sözleşmenin imzalandığı, sözleşmenin feshi, uygulanacak cezalar, alınan teminatların akıbeti gibi hususlarda ayrıntılı düzenlemeye yer verildiği, tutanakların incelenmesinde araçların yaşına, kapasitesine, iş mevzuatına, işçi sayısına vs. ilişkin olduklarını, davalının eksikliklerin giderilmesine yönelik yazılar gönderdiği, çok sayıda tutanak düzenlendiği, davalının 14/06/2022 tarihli yazısı ile sözleşmenin 27.1.1/c maddesi uyarınca feshinin bildirildiği, teminat mektubunun nakde çevrildiği, cezai işlem uygulandığı, Mayıs 2022 vasıfsız işçi maaş ödemesi 1.617.780,97 TL'nin hak edişten kesileceğinin bildirildiği, Haziran 2022 hak edişinin gönderilmesinin istendiği, fesih sonrasında davalının faturalar düzenlediği, bunları ceza faturalarına ve güncellenen kesin teminat tutarına ilişkin bulunduğu, davacıların sözleşmenin feshine kadar 1298 kişiyi değişik tarihlerde çalıştırdıkları, 11 adet fatura düzenledikleri, tutarının 4.948.809,81 TL olduğu, aylık hak edişleri raporu düzenledikleri, davacıların ayrı ayrı kullandıkları kredi sözleşmelerini incelediklerini, davacıların defter ve kayıtları incelemesi sonrasında 2.746.157,28 TL davacı alacağının 2023 yılına devrettiğinin gözlemlendiğini, davalı kayıtlarına göre 971.227,17 TL'nin 2023 yılına alacak olarak devrettiği, 2021 yılında davacılarca gönderilen 8 adet faturanın kayıtlara işlendiği, yine 2022 yılında davacılarca düzenlenen 47 adet fatura tutarının kaydının yapıldığı, bu yıl itibariyle ödemelerinin 10.953.298,33 TL olduğu, ceza kesintisinin 28.648,48 TL, personel servis ücretinin 67.121,55 TL, personel Bes ödemesinin 111.782,00 TL, 2022/06 maaş ödemesinin 735.178,35 TL, 2022 Mayıs maaş ödemesinin 1.616.093,79 TL, ceza kesintisinin 261.928,96 TL ve kesin teminat güncelleştirme tahsilatının 2.415.436,43 TL olarak kayıtlı bulunduğu, buna göre alacaklı göründüğü, ceza kesintilerinin sözleşme cezası niteliğinde bulunduğu, bu cezalara ilişkin dayanakların tutanaklarla ve faturalarla açıklandığı, maaş ödemesi ile diğer ödemelerin yine temellerinin olduğu, ...5. İdare Mahkemesi'nin kararı ile de sözleşmeye aykırılığının tespit edildiği, davacıların sözleşme hükümlerine uymadıkları, davalı tarafından uyarıldıkları, uygun süre verildiği, yine uygunsuzluklarının tespit edildiği ve sözleşmenin feshedildiği, bu feshin haksız olup olmadığının mahkemenin takdirinde bulunduğunu, kesin teminat ve ek kesin teminatın tazmin edildiği, sözleşmede gelir kaydedileceğinin bildirildiği, fiyat farkının sadece asgari ücret değişikliği kapsamında ödeneceğinin hükme bağlanıldığı, davacıların çalışanlarının bir kısım ücretlerinin davalı tarafından ödendiği hususları görüş olarak bildirilmiştir.
GEREKÇE : Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinden kaynaklı olarak sözleşmenin haksız feshedildiği iddiasına dayalı hak ediş, kesilen ceza, sağlık taraması, OSGB hizmeti, iş kıyafetleri bedeli, fiyat farkı alacakları ile uğranılan zararın tazmini ve paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsili istemlerine ilişkindir.
Somut uyuşmazlıkta taraflar arasında hizmet alım sözleşmesi imzalandığı, bu sözleşmede tarafların hak, yetki ve sorumluluklarının ayrıntılı olarak düzenlendiği, davacıların üstlendiği edimleri sözleşme ve ekindeki belgeler kapsamında ifaya başladığı, devamında davalının sözleşmeye aykırılıklar nedeniyle uygunsuzluk tutanakları tanzim ettiği, davacıları uyardığı, süre verdiği, sonrasında yine uygunsuzluklar tespit ederek tutanaklar düzenlediği, giderilmesi için süre verdiği ve sonrasında davalının sözleşmeyi feshettiği, davacıların ihale yasaklılığı uyarınca idare mahkemesinde dava açtıkları, bu davanın reddine karar verildiği, davacıların sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedildiği iddiasıyla iş bu davayı açtıkları, davalının da sözleşmenin feshinin haklı olduğunu ve davacıların bir alacağının bulunmadığını savunduğu hususları uyuşmazlık konusu değildir.
Çekişme, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından sözleşme ve eklerine aykırı şekilde feshedilip edilmediği, edilmiş ise, davacının talep ettiği alacak kalemlerinin mevcut olup olmadığı ve varsa tutarları yönlerinde toplanmaktadır.
İddia, savunma, taraflar arasındaki sözleşme ile bu sözleşme ekleri, davalı tarafından tutulan uygunsuzluk tutanakları, yazışmalar, banka bilgileri, davalının fesih bildirimi, ...5. İdare Mahkemesi'nin 2023/43 Esas-2023/2072 Karar sayılı dosyası, tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi kök ve ek raporu kapsamından, davacıların, işbu sözleşme ve ekleri uyarınca yüklenici sıfatıyla davalıya vasıfsız işçi temin etmeyi üstlendikleri anlaşılmaktadır. Sözleşmenin ifası sırasında davacıların işçilerin sayısı, bu işçilerin taşınmasında kullanılan araçların kapasitesi, yaşı, sigorta vs. evrakları ile işçilik mevzuatına aykırı davranışlarının olduğu, sözleşme ve eklerine uymadıkları, bu yönüyle davalı tarafın birden ziyade uygunsuzluk tespiti yaptığı, giderilmesi yönünde davacıları uyardığı, bu uyarıların karşılıksız kaldığı, yine tutanakların düzenlendiği, sözleşme ve eklerine aykırılığın giderilmediği, davalının uygun süre vererek sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği, bu durumun tutanaklar, yazışmalar, ihtarlar ile idare mahkemesi kararı ile de sabit olduğu sonucuna varılmıştır. Sözleşme ve eklerinde ayrıntılı şekilde tarafların hak, yetki ve sorumlulukları belirlenmiştir. Teminat mektubunun hangi koşullarda tazmin edileceği ve gelir kaydedileceği hükme bağlanmıştır. Sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle feshi halinde kesin teminat mektubunun bedelinin hatta güncellenerek gelir kaydedileceği kararlaştırılmıştır. Öte yandan, sözleşmede bu sözleşme ve eklerine aykırılık halinde ceza hükümlerinin uygulanacağı düzenlenmiştir. Bu hükme dayalı olarak da tutanaklara bağlı ceza uygulaması yapılmış ve davalı tarafından faturalandırılmıştır. Ayrıca, sözleşmenin feshi aşamasında davacıların çalıştırdığı bir kısım işçilerle ilgili olarak dayanaklarıyla sabit olduğu üzere, davalı tarafından işçilik hakları ile ilgili ödemeler yapılmıştır. Hizmet sözleşmesinin sona ermesi nedeniyle tasfiyesi gerçekleştirilmelidir. Dolayısıyla, tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan incelemeyi de kapsayan bilirkişi raporu esas alındığında, davalının, davacılardan alacaklı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum karşısında, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle feshedildiği, irad kaydedilen teminat mektubu bedelinin tahsili talebinin yerinde bulunmadığı, ceza kesintilerinin sözleşmeye uygun olduğu, feshin haklı olması nedeniyle davacıların zarar taleplerinin yerinde bulunmadığı, 2022 yılı Mayıs ve Haziran işçilik bedelinin davalı tarafından ödendiği, davalının alacakları dikkate alındığında davacıların tahsilini talep edebilecekleri hak edişlerin bulunmadığı, davacıların çalıştırdığı personeline ödenmeye sağlık taraması, OSGB hizmeti ve iş kıyafeti bedelinden kendilerinin sorumlu olduğu, fiyat farkının sadece asgari ücret değişikliği halinde ödeneceği, esasen son işçi ücretlerinin davalı tarafından da ödendiği, bu yönüyle de davacıların bir alacağı olmadığı sonucuna varılmış ve aşağıdaki şekilde davanın reddi yönünde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacıların davasının reddine,
2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince, alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 53.896,59 TL'den mahsubu ile arta kalan 59.281,19 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacılara iadesine,
3-Arabuluculuk aşamasında harcanan 1.560,00 TL giderin davacılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
4-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına hesaplanan 396.480,00 TL nispi vekalet ücretinin davacılardan alınarak kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafça yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca tarafça yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere 12/03/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.