T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2020/239 Esas
KARAR NO: 2023/777
HAKİM : ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... - ....
DAVALI : ... - ... ....
VEKİLİ: Av. ... -....
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 12.06.2020
KARAR TARİHİ: 17.11.2023
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 21.11.2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkili şirket distribütör ile davalı arasında 01.03.2016 tarihinden geçerli olmak üzere "Açık Satış Noktası (Standart- Süreli) Sözleşme" akdedildiğini, müvekkili şirket tarafında davalıya sözleşme kapsamında 84.875,00-TL katkı sağlandığını, davalının sözleşme kapsamında üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmediğini, sözleşme konusu bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun, düzeni satın almadığını, müşteri taleplerini karşılayacak şekilde etkin olarak bulunmadığını, Temmuz 2019 dan sonra ise yetkili bayi ve distrütörden hiç ürün satın almadığını böylelikle sözleşmeyi ihlal ettiğini, sözleşmenin 19 ve 20. Maddeleri kapsamında davalıya .... Noterliği kanalı ile gönderilen 11 Aralık 2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin 20. Maddesi uyarınca 85.000,00-TL cezai şart ve 85.000,00-TL nakit bazlı tutarlarının ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesinin talep edildiğini ancak ödenmemesi üzerine alacağın tahsili için ... sayılı dosyası üzerinden icra takibine geçildiğini, davalının takibe itirazı ile takibin durduğunu, dava öncesinde ... Değişik İş sayılı tespit dosyası ile davalının Açık Satış Noktası Sözleşmesi ile üstlendiği yükümlülükleri yerine getirmediğinin tespit edildiğini beyanla icra takibine vaki itirazın iptali ile alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini ayrıca yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle : Öncelikle zamanaşımı itirazında bulunduklarını, müvekkili ile davacı şirket arasında 5 ayrı sözleşme yapıldığını, en son 01.03.2016 tarihinde Açık Satış Sözleşmesi'nin tanzim edildiğini, müvekkilinin söz konusu sözleşmenin tüm şartlarını yerine getirdiğini, müvekkiline sözleşme süresinin 3 yıl olarak sözlü şekilde beyan edildiğini ve müvekkilinin davacı şirket ile aralarındaki güvene dayanarak sözleşmeyi okumadığını ve bu şekilde imzaladığını, ancak sözleşmenin tarih kısmının sonradan kötü niyetli olarak davacı şirketçe değiştirildiğini ve sözleşme süresinin 3 yıl 10 ay yapıldığını, davacı şirket tarafından müvekkiline sözleşmenin yenilenmeyeceğine ilişkin bildirim yapılması akabinde 2,5 ay sonra delil tespiti istenildiğini, Kullanım Ödüncü Sözleşmesi gereği olarak birtakım demirbaşlar sağlandığını, yine bu sözleşme gereği demirbaşların geri alındığını ve bu geri alım işleminden hemen sonra müvekkiline ait işyerine .... D. İş dosyası üzerinden keşfe gelindiğini ve bilirkişi raporu alındığını, alınan bilirkişi raporuna dayanarak feshedilen Açık Satış Sözleşmesinin haklı neden olmaksızın feshedildiğini, demirbaşların sözleşmenin feshedilmesi amacıyla kötü niyetli olarak geri alındığını, davalının sözleşmenin feshedildiği kendisine ihtar edilmeden önce ve edildikten sonra davacı şirketin yetkilendirmiş olduğu ... bayisinden iddia edilen gibi hiç ürün alınmamasının söz konusu olmadığını, söz konusu yetkili bayiden sürekli ve düzenli olarak davacı şirkete ait maldan satın alındığı ve müvekkiline ait işyerinde bulundurulduğu, bu durumunun kesilen faturalarla delillendirildiğini, sözleşmenin feshedildiğine dair ihtarın davalıya 11.12.2019 tarihinde ulaştığını, bu ihtardan sonra bile tarafların sözleşme devam ediyormuşçasına yükümlülüklerini yerine getirdiklerini ve fesihten sonra bile davacı şirketin davalıya mal satmaya devam etmesinin fesih beyanın geçerliliğini etkileyeceğini, sözleşmenin kanunen geçerli bir şekilde feshedilmediğini, bu nedenlerle davacı şirketin hukuki dayanaktan yoksun davasının reddi ile alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir .
YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava; Sözleşmeden kaynaklanan taraflar arasındaki açık satış sözleşmesi kapsamında nakit bazlı katkı payı tutarı, cezai şart delil tespiti masraflarına ilişkin başlatılan .... esas sayılı icra takibinin iptali davasına ilişkindir.
.... tarafından gönderilen ...-... Restauranta ilişkin bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
.... tarafından gönderilen ...-... Restauranta ilişkin tüm bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
... tarafından gönderilen ...-... Restauranta ilişkin tüm bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
.... tarafından gönderilen ...- ... Restauranta ilişkin tüm bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
.... tarafından gönderilen ...- ... Restauranta ilişkin tüm bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
.... tarafından gönderilen ...- ... Restauranta ilişkin tüm bilgi ve belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
... esas sayılı dosyası mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
.... Değişik iş sayılı dosyası mahkememiz dosyası arasına alınmıştır .
Bilirkişi kök ve ek raporlarında özetle; sözleşme kapsamında davalının sözleşmeye aykırılığının ... d. İş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, asıl alacak 85.000-TL ve işlemiş faiz borcunun hesaplandığını, hem cezai şart hem asıl borç tutarının talep edilebileceği hususunun mahkemenin taktirinde olduğu yönündeki kanaatini belirtmiştir.
15.05.2016 tarihli "Açık Satış Noktası Sözleşmesi" incelendiğinde; 2. Maddesinde “....” adresindeki işyerinde, Müvekkil şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distrribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı kabul ve taahhüt eder..."
6. Maddesinde "İşletici, şirkete önceden bildirip yazılı onay almadan sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştiremez, işyerini başkasına devir ve temlik edemez, kiralayamaz ve yeni ortak alamaz veya ortak değiştiremez. İşletici devir ve temlik, kiralama ve yeni ortak alma veya ortak değiştirme durumlarında en az 30 gün önce yazılı bilgi verip onay almayı ve müvekkil şirket ile yeni şahıs veya şahıslara veya onlarla birlikte aynı şartlarda akdin yapılmasını temin etmekle yükümlüdür.. Şirketin, sözleşmeyi ihlal eden işleticiye karşı dava hakkı saklıdır... "
7. Maddesinde "İşletici, şirkete önceden bildirip yazılı onayını almak kaydıyla, herhangi bir nedenle işyerini başka bir adrese taşıyarak, faaliyet alanını yeni yerinde devam ettirmek zorunda kalsa dahi işbu sözleşme aynen geçerli olacaktır."
8. Maddesinde "İşletici, işyerini faal olarak işletmeye açmak ve ruhsat, izin, satış belgesi vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları belirtilen süreye kadar yerine getirerek bira satışını sağlamakla yükümlüdür..."
9/b Maddesinde "İşletici sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısamaz veya bira ve biraların satışını azaltacak ve şirketin ve biraların kalite, marka ve imajını olumsuz yönde etkileyecek herhangi bir davranış ve eylem içine giremez. İşletici işyerindeki personelin de bu konuda aynı itinayı göstermesini ve sözleşmedeki hükümlere harfiyen riayet etmesini sağlamakla yükümlüdür."
9/h Maddesinde "İşletici kendisine ariyet olarak verilen soğutucuları veya başkaca raf, teşhir veya stantları temiz, bakımı yapılmış ve çalışır halde bulundurarak ... soğutuculara ilişkin 10.04.2008 tarih, 08.-287321-105 sayılı kararı başta olmak üzere ilgili tüm mevzuat ve kararlar ile ve piyasa koşullarına uygun olmak kaydı ile belirlenen yerlerde konumlandırmayı ve kullanmamayı da ayrıca kabul ve taahhüt eder."
9/i Maddesinde "İşletici, kendisine sadece şirket ürünlerinin satış ve sunumunda kullanılması kaydı ile ariyet olarak verilen fıçı tesislerini (kule, soğutucu, dolu fıçı ve CD2 tüpünü) işletme içerisinde belirtilen ve şirketin de öngördüğü şekil ve yerlerde konumlandırmayı kabul ve taahhüt eder." 9/l Maddesinde "İşletici menülerinde şirketin pazarlama, satış ve dağıtımını yaptığı tüm markaları ve logoları bulundurmak zorundadır."
9/n Maddesinde "İşletici, şirket ve bayi veya distribütör tarafından işletmesinin açılması ve yenilenmesi amacıyla ne ad ve ne şekilde olursa olsun kendisine sağlanan her türlü masa, sandalye vs. gibi her türIü işletme mobiIyaları, dekorasyon malzemeleri ve mefruşatı mutabakata varıldığı şekilde işbu sözleşme süresince işletmesinde bulundurmayı ve kullandırmayı kabul ve taahhüt eder."
9/o Maddesinde "İşletici işyerinde satacağı işbu sözleşme konusu şirket ürünlerini bizzat şirketten yetkilendirilmiş olan ve ... toptan satış belgesini haiz Bayi veya Distribütör’den veya yine şirketin satma görevi verdiğini bildirdiği yetkili ve ...( toptan satış belgesini haiz başka bir teşebbüsten satın almakla yükümlüdür. İşleticinin, şirket tarafından yetkilendirilmeyen ve ... toptan satış belgesini haiz olmayan kişi veya kuruluşlardan şirket bira ürünlerini tedarik etmesi, 4733 sayılı "..." ve işbu Sözleşme'ye aykırılık teşkil edeceği tarafların kabulüdür. İşbu maddenin uygulanması, şirket bayi veya distribütörlerinin pasif satışlarının kısıtlanması ya da işleticiler tarafından başka marka bira çeşitlerlnln satıImaması anlamına gelmemektedir."
10. Maddesinde "İşletici, şirketten doğrudan doğruya veya bayi veya distribütör veya şirketin görevlendireceği veya yetkilendireceği kişiler aracılığıyla kendisine teslim edilecek her türlü malzeme ve eşyanın kendisine ariyet olarak verildiğini ...bilerek Ariyet Sözleşmesi'ni imzalamayı kabul ve taahhüt eder..." 11. Maddesinde "Şirket, işyerinin açılmasına veya işletilmesine katkıda bulunmak ve işyerindeki ticari faaliyetlerini artırmak amacı ile bayi veya distribütör ile işleticinin karşılıklı mutabakata vardığı 85.000,00 TL tutarında nakit... Söz konusu işleticiye bayi/distribütör tarafından pazarlama ve satış harcamalarına destek olmak amacıyla aktarılacak katkılar, işbu Sözleşme süresince bir defap mahsus olmak üzere... Gerçekleştirilecektir." 19. Maddesinde "Şirket, işleticinin veya onunla birlikte çalışanların, işbu sözleşmede belirtilen hükümlerinden, yükümlülüklerinden veya taahhütlerden herhangi birini yerine getirmemesi veya ihlal etmesi halinde önceden herhangi bir ihtar ve hükme gerek kalmaksızın tek tarflı olarak derhal işbu sözleşmeyi feshetmeye, katkının ödenmemiş kısmını elinde tutarak ödememeye ve işleticiden Md.20’de belirtilen her türlü hak ve alacaklarıyla birlikte uğradığı her türlü zararı talep etmeye ve... her türlü yasal yola başvurmaya yetkilidir. İşletici fesihten dolayı şirketten veya bayi/distribütörden hiçbir hak ve tazminat talebinde bulunmaz." 20. Maddesinde "İşletici, sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya işbu sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi.. gibi nedenler ile işbu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, kredi ve/veya katkının kendisine henüz ödenmemiş kısmını talep etme hakkını yitireceği gibi şirket veya bayi/distributor kayıtlarındaki borçları ile şirket ve/veya bayi/distribütörden almış olduğu mali yardım, katkılar ve her türlü sabit yatırım harcamaların tümünü ve uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş faizi de dahil olmak üzere ... Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile nakden ve defaten itirazsız ödemeyi ve ayrıca yapılan katkı/yatırım tutarı kadar cezai şart ile birlikte şirket ve/veya bayi/distribütörün kar kaybı da dahil olmak üzere uğradığı her türlü zararını itiraz etmeksizin nakden ödemeyi, cezai şartın tenkisini talep etmemeyi kabul ve taahhüt eder." 26. Maddesinde "Tarafların önceden, tamamı üzerinde karşılıklı mutabakata varmış oldukları... işbu sözleşme 01/03/2016 ile 31/12/2019 tarihleri arasında geçerli olmak üzere 15/05/2016 tarihinde imzalanmıştır..." hükümleri yer almaktadır.
Taraflar arasında akdedilen "Ariyet Sözleşmesi" incelendiğinde; Sözleşmenin 2. Maddesinde "İşletici şirketin gerek görmesi halinde işleticiye önceden bildirilmesine gerek kalmaksızın işbu kullanım ödüncü sözleşmesi ile verilmiş her türlü malzeme ve eşyanın tespit ve sayımını istediği zaman yapmaya yetkili olduğunu, söz konusu tespit ve sayıma muvafakat ettiğini ve şirkete ve onun görevlendireceği kişilere karşı her türlü kolaylığı göstermeyi ve yapılacak tespit ve sayım işlemine katılarak düzenlenecek tespit tutanağını imzalamayı... şimdiden kabul ve taahhüt eder." Sözleşmenin 7. Maddesinde "İşletici kendisine işbu kullanım ödüncü sözleşmesi ile verilmiş bulunan her türlü malzeme ve eşyayı şirketin dilediği zamanda kendisinden geri almaya hakkı olduğunu ve şirketin kendisinden yazılı olarak iadesini talep ettiği her türlü malzeme ve/veya eşyaları 3 gün içinde şirkete geri vermeyi şimdiden kabul ve taahhüt eder." denildiği görülmüştür.
Somut olayda, taraflar arasında 01.03.2016 tarihinde geçerli olmak üzere açık satış noktası sözleşmesinin akdedildiği, davacı tarafından sözleşme kapsamında davalıya 84.750,00-TL ve 125,00-TL olmak üzere toplam 85.000,00 TL katkı payı ödemesi yapıldığı, ... Mahkemesinden alınan 27.11.2019 tarihli tespit raporunda tespit edilen hususlar dikkate alındığında davalının sözleşmenin 9 uncu maddesi hükümlerini ihlal ettiği, davacı tarafından 16.12.2019 tebliğ tarihli fesih ihtarı ile sözleşmenin feshedildiği anlaşılmaktadır. Davalı sözleşmenin 20 inci maddesi uyarınca sözleşmeyi ihlal etmiş sayılacağından davacının 85.000,00 TL cezai şart bedelini ve katkı payının tutarını talep etme hakkı bulunmaktadır.
TTK'nın 22. maddesi uyarınca tacir sıfatını haiz bir borçlu, fahiş olduğu iddiası ile cezai şarttan indirim yapılmasını isteyemez ise de; sözleşmede belirtilen cezai şart miktarının ekonomik yönden borçlunun mahvına sebebiyet verecek derecede fahiş olduğu dosya arasına alınan rapor ve tespitler kapsamında anlaşılmakla %25 oranında indirim yapılmak suretiyle 63.750,00-TL cezai şarta hükmedilmiştir. Delil tespiti ve ihtarname masrafının haklı nedene dayalı fesih kapsamında davalıdan istenebileceği ayrıca cezai şartın takdiri indirim nedeniyle reddedilen kısım için davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemiş olup aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; ... esas sayılı icra takibine yapılan itirazın 85.000,00-TL nakit bazlı katkı payı tutarı, 63.750,00-TL cezai şart, 996,00-TL delil tespiti masrafı, 369,23-TL ihtarname masrafı 43.675,54-TL işlemiş faiz yönünden yapılan itirazın iptali ile takibin bu miktar üzerinden aynı koşullarla devamına, fazlaya dair istemin reddine,
2-Kabul edilen miktarın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 13.237,85-TL harçtan, dava açılışında alınan 2.601,15-TL peşin harcın düşülmesi ile bakiye 10.636,70-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
4-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin, 2,50-TL'sinin davacıdan; 1.317,50-TL'sinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
5- Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 54,40-TL başvurma harcı, 109,50-TL tebligat ücreti, 3.700,00-TL bilirkişi ücreti, 213,10-TL posta gideri, 151,75-TL diğer giderler toplamı 4.228,75-TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 4.221,65-TL'si ile dava açılışında alınan 2.601,15-TL peşin harç toplamından oluşan 6.822,80-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 31.007,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7- Davalının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 330,68,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 17.11.2023
Katip ...
¸ e-imzalıdır
Hakim ...
¸ e-imzalıdır