T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/208 Esas
KARAR NO : 2024/439
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVA İHBAR OLUNAN : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA İHBAR OLUNAN : 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 31/03/2021
KARAR TARİHİ : 27/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ TALEBİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; .. salgını ile beraber maske ve tulum ihracatının, 4 Mart 2020 tarih ve... sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan KHK ile ön izne bağlandığı ve ön izin merciinin de ... olarak belirlendiği, maske ve tulum ihracatının yapılabilmesi için uygulanmakta olan en son prosedür için davalı ile 22.04.2020 tarihinde sözleşme imzalandığını, sözleşmeye göre ihracat izni alınabilmesi için şart ve mükellefiyet nedeniyle davalıya maske ve tulum teslim edilmesi karşılığında davalının kendisine teslim edilen maske ve tulum adeti kadar, teslim edene ihracat izni verilmesi için, ... bildirim yapacağının taahhüt edildiğini, gerek sözleşmede ve gerekse davalını resmi sitesindeki kılavuzlarda ihracat izni verilmesi için prosedürün açıkça anlatılmış ve gerekli tablolar ve sair metinlerin de açıkça belirtilmiş olduğunu, davalının teslim edilen ürünleri ...bildirdiğinde ön izin alabileceği ve ihracat yapabileceklerinin açık olduğunu, davalının .... bildirim yapmasında sonra ... izin vermeme gibi bir durumu söz konusu asla olamayacağını, ihracat izni verilmesi için bu şartlı ve mükellefiyetli teslim ile müvekkilinin bugüne kadar sözleşmedeki tüm taahhütlerini eksiksiz yerine getirilmiş olduğunu ve 2.952.000 adet maskenin ve 50.620 adet tulumun ...'ya teslim edildiğini davalıya teslim edilen ürün adeti kadar ihracat izni alınabilmesi noktasında davalıya başvuru yapıldığını ancak davalının söz konusu başvuruları reddettiğini, müvekkili tarafından teslim edilen ürünlerle birlikte yapılan ihracat izni başvuruları için davalının önce kendi sistemleri üzerinden reddettiğini sözleşmede taahhüt etmesine rağmen ihracat izni için ilgili kuruma bildirim yapmadığını ve taahhüdünü yerine getirmediğinin hatta ilgili kuruma yazı yazılarak başvuruların iptalini sağladıklarını da ikrar ettiğini, davalının sözleşmedeki taahhüdünü yerine getirmemesi ve edimini yerine getirmeksizin müvekkili tarafından teslim edilen malları dağıtmış olması ve dolayısıyla aynen iade edilmesi olanağı bulunmayan 50.620 adet tulum ve 1.617.000 adet maskenin teslim tarihi itibariyle tespit edilecek bedeli üzerinden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000TL'sinin ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsiline yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 19.11.2021 tarihli talep arttırım dilekçesi ile talebini 634,796,08TL 'ye çıkarmış ve bu bedelin temerrüt faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 28/03/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; HMK.m.107 ve devamı maddeleri gereğince, davalarının belirsiz alacak davasına konu kısmına ilişkin olarak fazlaya ilişkin, faize ve faiz oranlarına ilişkin ve başta ek dava olmak üzere sair tüm hak ve alacakları ve daha sonra bedelin artması durumunda müstakar Yargıtay içtihatları doğrultusunda yeniden talep arttırma hakları saklı kalmak kaydıyla 2.670.888,00TL olarak artırdıklarını alacaklarının ve bu alacağa teslim tarihinden itibaren işleyecek ticari avans temerrüt faiziyle birlikte hüküm altına alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALININ CEVABI: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davacının davayı belirsiz dava olarak açmasında hukuki yararı olmadığından davanın reddi gerektiğini, davacı tarafın iddialarının kaynağı davaya konu tıbbi koruyucu ekipmana ilişkin ihracat izni alamaması sebebiyle, ülke içinde dağıtım yapılması için bedelsiz olarak teslim ettiği malzeme bedelinin tahsili talebi olduğunu ve husumetin ihracat izni vermekle yetkili tek kurum olan ... Kurumu'na yöneltilmesi gerektiğini, müvekkilinin kesinlikle ihracat izni verilmemesi konusunda yetki ve sorumluluğu bulunmadığını, taraflar arasındaki sözleşme ile müvekkiline yüklenen sorumluluk, Sağlık Bakanlığı tarafından ülke içinde ücretsiz olarak dağıtımı yapılacak olan maske ve koruyucu ekipmanların temini ile temin edilen miktarın ...'na bildirilmesinden ibaret olduğunu, tedarikçilerin olası kötü niyetli iş ve davranışları nedeniyle kamu zararı doğmasının önüne geçmek ve yapılan iş ve işlemlerin hızlı ve kontrollü yürütülebilmesi için sözleşmenin 10/d maddesi gereğince hiçbir mücbir sebep gösterme yükümlülüğü olmaksızın sözleşmeyi feshetme hakkı tanındığını, müvekkili kurumunda kamu açısından sözleşmenin sürdürülebilirliği kalmadığından bu maddeye dayanarak sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmenin 14. Maddesi gereğince fesih halinde davacı şirketin hiçbir tazminat talebinde bulunamayacağı tarafların özgür iradesiyle kabul ettiğini, davacı taraf, özgür iradesiyle imzaladığı sözleşmede yer alan hükmü açıkça ihlal ettiğini, müvekkili kurumun sözleşmenin feshi için gerekçe sunma zorunluluğu olmadığını sözleşmenin feshine götüren sürecin davacının kendi kusuru ve müvekkilin kamunun zarar görme tehlikesinin bertaraf etme amacı taşıdığını, taraflar arasındaki sözleşmenin imzalanmasından sonra davacı firmanın daha önce aldığı ihracat ön izin belgeleriyle ilgili olarak ... ile hukuki sorunlar yaşadığını davacı hakkındaki bir kamu kurumuna karşı suç işlediği ve başka bir ülkenin ülkemize nota vermesine sebep olacak kusurlu işlemleri olduğunu , sözleşmede bila bedel imzalandığından ve 14. Md gereğince davacının herhangi bir ad altında tazminat talebinde bulunamayacağından davanın reddine , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
İHBAR OLUNAN ... vekili beyan dilekçesinde özetle; İhbarın zamanında ve usulüne uygun olarak yapılmadığını , ... sistemi üzerinden yapılan incelemede davacı firma tarafından 33 adet başvuru yapıldığını , bu başvuruların iki adedinini onaylandığını, 17.03.2020 tarihinde ve 24.03.2020 tarihinde davacı firmanın ... Devletine gönderilmek üzere maske ve tulum ihracatına izin verildiğini, ön izin belgesi üzerinde davacı firma tarafından tarih sayı ve adet üzerinde tahrifat yapıldığının kurumun ilgili dairesi tarafından tespit edildiğini , bu nedenle davacı firma hakkında resmi evrakta sahtekarlıktan suç duyurusunda bulunulduğunu, savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiğini ayrıca piyasaya arz edilen maskelerin uygunluğuna yönelik olarak yapılan denetimlerde davacı firma tarafından piyasaya sürülen , barkot numarası bulunmayan ... lot numaralı ... marka " Safe Mask "etiket isimli ürünlerin yapılan laboratuvar incelemesi sonucunda Bakteri Filtirasyon Etkinlik sonucunun uygunsuz bulunduğunu bu nedenle firmaya para cezası ve idari yaptırım uygulandığını, davacı firka tarafından iptal davası açındığını ve ... davanın reddine karar verildiğini bildirmiştir.
DELİLLER VE DEĞERLENDİRME:
Dava; taraflar arasında akdedilen sözleşmesi kapsamında sözleşmenin hükümlerinin ihlali iddiası ile davalıya teslim edilen 50.620 adet tulum 1.617.600 adet maskenin teslim tarihi itibariyle tespit edilecek bedeli üzerinden alacak istemine ilişkindir.
Davacı tarafından ... sayılı dosyası ile davalı aleyhine dava açılmış , mahkemece davanın görev nedeni ile reddine karar verilmiş ve bunun üzerine eldeki dava açılmış olup mahkememizin davaya bakmakla görevli olduğu kanaatine varılmıştır.
Taraflar arasındaki ihtilaf davalının sözleşme gereğince edimini yerine getirip getirmediği, bu nedenle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı ve alacaklı ise alacak miktarının ne kadar olduğu davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilip edilemeyeceği hususlarında toplanmaktadır.
Taraflar arasında 22.04.2020 tarihinde imzalanan sözleşme ile davacının sözleşme kapsamında belirlenen niteliklerde maske ve tulum vermeyi, davalı kurumunda sözleşmeye uygun alarak teslim edilen ürün sayısında ihracat izni verilmesi için TİTCK 'ya bildirimde bulunmayı taahhüt ettiği, sözleşmede davacı tarafından verilecek olan cerrahi maske, N95 maske ve tulumların fiyatının belirlenmediği, sözleşmenin 7. Maddesi kapsamında ihracat izninin düzenlendiği, sözleşmenin 10. Maddesinde de ... 'nun sözleşmeyi fes etme şartlarının düzenlendiği, davalı kurum tarafından 02.05.2020 tarihinde sözleşmenin 10/1 (d) bendi gereğince fes edildiği, davacı tarafından 29.04.2020 tarihinde 2 adet ihracat izni verilmesi için başvuruda bulunduğu , başvurunun red edildiği ve ...'nun cevabi yazısından davacı şirketin iki ayrı ihracat başvurusunun iptal edilmesi için 30.04.2020 tarihinde 46584 sayılı yazı ile ... yazı yazıldığı anlaşılmıştır.
Davacı tarafından davalı ... 'ya sözleşmeye istinaden 2.952.000 adet maske ve 50.620 adet tulum teslim edilmiş, davalı ... tarafından 6 Mayıs 2020 tarihinde 1.334.400 adet maskenin davacı Şirkete iade edilmiş, dolayısıyla 1.617.600 adet maske ve 50.620 adet tulum iade edilmemiştir.
Mahkememizce alınan ve bilirkişi Hamza Çimen tarafından düzenlenen rapor ve ek raporda özetle; Sözleşmenin uygulandığı döneme ait şartlar dikkate alındığında piyasada arz ve talep dengesi bozulduğundan, kesin bir fiyat belirlenemediği için, Ticaret bakanlığınca belirlen, maskeler için azami satış fiyatı olarak KDV dahil l(bir) TL esas alındığında yine Cerrahi tulumlar için ise, o günkü piyasa şartlarındaki arz ve talep dengesi bozulduğundan ve fahiş fiyatlarla kara borsa tabir edilen satışlar yapıldığından, olması gereken fiyatlar esas alınarak, 15.08.2021 tarihinde belirtilen en düşük perakende fiyatlarının esas alınarak KDV dahil 8,50 (sekiz virgül 50 kuruş) TL esas alındığında nihai karar ve tasarruf ile faiz oranları mahkemenize ait olmak üzere, geri iade edilmeyen, 1.617.600 adet maske l(bir) TL birim fiyatı üzerinden en fazla 1.617.600 TL bedel olarak, 50.620 adet Tulum için ise 8,50 TL birim üzerinden en fazla 430.270 TL toplam ise KDV dahil en fazla 2.047.870 TL olarak tespit edileceğini, piyasaların arz ve talep dengelerinin normalleştiği, bu günkü normal şartlar dikkate alındığında, maske fiyatı KDVdahil en fazla 0,0708 TLolarak dikkate alındığında 1.617.600 adet maske 114.526,08 TL, Tulum fiyatı en fazla KDV dahil perakende olarak 8,50 TL olarak dikkate alındığında 50.620 adet Tulum için ise 430.270 TLolarak, toplam ise KDV dahil en fazla 544.796,08 TL olarak tespit edildiği görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan ve bilirkişiler DR.... tarafından düzenlenen rapor ve ek raporda özetle; 22 Nisan 2020 tarihli Sözleşme kapsamında davacı Şirketin ; 23 Nisan 2020 tarihinde 288.000 adet Maske, 24 Nisan 2020 tarihinde 288.000 adet Maske, 25 Nisan 2020 tarihinde 288.000 adet Maske ve 3 farklı boyutta (M, L ve XL) toplanı 25.690 adet Koruyueu Tulum, 26 Nisan 2020 tarihinde 288.000 adet Maske ve 24.930 adet Koruyucu Tulum, 30 Nisan 2020 tarihinde 864.000 adet (Telsiz) Maske ve 1 Mayıs 2020 tarihinde 936.000 adet (Telsiz) Maske olmak üzere, toplam 1.152.000 adet telli Maske, 1.800.000 adet Telsiz Maske ve 50.620 adet Koruyucu Tulumu Davalı ...’ya teslim ettiği, 22 Nisan 2020 tarihli sözleşmenin 7(1) maddesine göre Davalı ...'nun 23-26 Nisan 2020 tarihleri arasındaki (hafta içi) toplam 1.152.000 adet Telli Maske ile 50.620 adet Koruyucu Tulum teslimi hakkında...’ya 27 Nisan 2020 Pazartesi günü bilgi vermesi gerektiği ancak ...'nun 27 Nisan 2020 Pazartesi günü davacının bu teslimatı hakkında ilgili kurum...’ya bilgi vermediği ve davacı HG Promosyon Şirketinin yaptığı iki adet ihracat başvurusunun iptal edilmesi konusunda ...’na 30 Nisan 2020 tarih ve 46584 sayılı yazıyı gönderdiği, yani davalı ..., Davacının ihracat başvurusunun iptali konusunda ilgili kuruma (...ya) yazı gönderdiği gün (30 Nisan 2020 Perşembe günü) ve sonraki gün (I Mayıs 2020 Cuma günü) toplam 1.800.000 adet telsiz maskeyi davacıdan teslim aldığı , ... 'nun 2 Mayıs 2020 tarih ve 46931 sayılı yazısı ile davacı Şirkete 22 Nisan 2020 tarihli (Yazıda sözleşme tarihi 25 Nisan 2020 olarak belirtilmiştir) sözleşmeyi Sözleşmenin 10 (d) maddesi uyarınca feshettiğini bildirdiği ve 6 Mayıs 2020 tarihinde 1.334.400 adet maske davacı Şirkete iade ettiği, dolayısıyla 1.617.600 adet maske (ve 50.620 adet tulum) iade edilmediği, Cerrahi maske (ve koruyucu tulum) satışının yasaklanmasından önce Davacı Şirket tarafından ... .’ne yapılan (25 Mart-14 Nisan 2020 tarihleri arasındaki) satışlara ilişkin dava dosyasına sunulan faturalara göre, cerrahi maske birim fiyatı 0,8 TL + KDV {80 Kuruş, KDV dahil 86.4 Kuruş}, koruyucu tulum birim fiyatı ise 24,00 TL + KDV (KDV dahil 25,92 TL olduğu, yapılan Sözleşme tarihi olan 22 Nisan 2020 tarihi itibariyle, cerrahi maske için birim fiyatın KDV hariç 0,75 TL (75 Kuruş), koruyucu tulum için ise birim fiyatın KDV' hariç 24,00 TL olarak dikkate alınabileceği sonucuna varılmış olup, bu çerçevede 22 Nisan 2020 tarihi itibariyle davacı Şirket tarafından talep edilebilecek tutarların Cerrahi maske için (1.617.600 X 0,75=) 1.213.200,00 TL, Koruyucu tulum için (50.620 X 24,00=) 1.214.880,00 TL olmak üzere KDV hariç 2.428.080,00 TL {(KDV dahil 2.428.080 X 1,10=)} 2.670.888,00 TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde ; taraflar arasında yapılan sözleşmeye istinaden davacının davalı ... 'ya ihracat izni verilmesi karşılığında toplam 1.152.000 adet Telli Maske ile 50.620 adet Koruyucu Tulum teslim ettiği , bunlardan 1.334.400 adet maskenin 06.05.2020 tarihinde iade edildiği, davalı tarafından teslim edilen tulum ve koruyucu maskelere ilişkin olarak ..ya bildirim yapılması gerekirken bildirim yapılmadığı, davacı tarafından yapılan iki adet ihracat başvurusunun iptal edilmesi konusunda da ...na 30 Nisan 2020 tarih ve 46584 sayılı yazıyı gönderdiği, yazının gönderildiği tarihten sonra da toplam 1.800.000 adet telsiz maskeyi davacıdan teslim aldığı ve 2 Mayıs 2020 tarih ve 46931 sayılı yazısı ile sözleşmeyi Sözleşmenin 10 (d) maddesi uyarınca feshettiğini bildirdiği, davalı ... tarafından davacı şirket tarafında davalı kuruma teslim edilen malların sözleşmede belirlenen şartları taşımadığına dair bir bildirim yapılmadığı gibi , buna ilişkin davalı tarafından bir incelemeninde yapılmadığı, bir rapor alınmadığı, davacı şirket yöneticileri aleyhine açılan ...E. sayılı dosyasının dava konusu sözleşme ile ilgisi bulunmadığı gibi mahkemece sanıkların beraatine karar verildiği ve kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davanın da dava konusu sözleşme ile ilgisinin bulunmadığı, ... tarafından davacı şirkete verilen 17.03.2020 ve 24.03.2020 tarihli ihracat izinlerinin sözleşmeden önce verildiği ve yine dava konusu sözleşme ile ilgisinin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Dava sözleşme kapsamında davalıya verilen ve geri iadesi yapılmayan ürün bedelinin tahsiline ilişkin olup taraflar arasındaki sözleşmede bedel kararlaştırılmamış olduğundan dava mahkememizce belirsiz alacak davası olarak kabul edilmiştir.
Covid-19 salgını ile beraber “koruyucu (cerrahi) maske ve (koruyucu) tulum (iş elbisesi)” ihracatı, ... tarafından 4 Mart 2020 tarih ve 31058 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “İHRACI YASAK VE ÖN İZNE BAĞLI MALLARA İLİŞKİN TEBLİĞ (İHRACAT: 96/31)’DE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR TEBLİĞ (İHRACAT: 2020/4)” Tebliğ ile ön izne bağlanmış ve ön izin mercii olarak Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) belirlenmiştir. Cerrahi Maske ve Koruyucu Tulum ihracatının yapılabilmesi için söz konusu kişisel koruyucu donanımları üreten/temin eden şirketlerin Devlet Malzeme Ofisine (...’ya) ücretsiz olarak maske ve tulum teslim etmeleri gerekmektedir. ..., kendisine teslim edilen maske ve tulum hakkındaki bilgileri...'ya bildirecek, ...’da ilgili Şirkete ihracat izni verecektir. Dolayısıyla kişisel koruyucu donanımları üreten/temin eden bir Şirket için, o dönemde söz konusu koruyucu donanımları ihraç edebilmenin ön şartı ...’ya bedelsiz olarak koruyucu donanım- cerrahi maske ve koruyucu tulum- teslim etmektir. Davacıda bu sözleşme kapsamında ihracat izni almak için donanımları bedelsiz olarak davalıya teslim etmiştir. Daha sonrakoruyucu (cerrahi) maske ve (koruyucu) tulum (iş elbisesi) alımları .. tarafından yapılmış olup davacı ile ... 'ın yaptığı sözleşmeler kapsamında cerrahi maske birim fiyatı 0,8 TL + KDV {80 Kuruş, KDV dahil 86.4 Kuruş}, koruyucu tulum birim fiyatı ise 24,00 TL + KDV (KDV dahil 25,92 TL olduğu,) anlaşıldığından bu bedeller esas alınarak düzenlenen bilirkişi raporu yerinde görülmüş olduğundan ve sözleşmenin feshi ile her kez aldığını geri iade etme borcuna girdiğinden davalı tarafından alınan ve iade edilmeyen 1.617.600 adet maske bedeli ile 50.620 adet tulum bedeli toplam 2.670.888,00 TL olduğundan, davacının 19.11.2021 tarihli dilekçesi talep arttırım dilekçesi , 28/03/2024 tarihli dilekçesi de ıslah dilekçesi olarak kabul edilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın Kabulü ile 2.670.888,00TL' nin 634.796,08TL lik kısmının dava tarihi olan 31.03.2021 tarihinden , 2.036.091,92Tl lik kısmının ıslah tarihi olan 28.03.2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 182.448,35TL harç peşin yatırılan 59,30TL peşin harç ile yargılama sırasında yatırılan 45.610,00TL tamamlama harcı düşürüldükten sonra eksik alındığı anlaşılan 136.779,05TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Dava açılırken alınması gereken 1.560,00TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Bu yargılama nedeni ile yapılan 10 adet e tebligat gideri 77,50TL, bilirkişi ücreti 6.000,00TL, dosya kapağı 2,50TL , 2 kep ücreti 2,50TL , 12 normal tebliğat ücreti 370,00TL ile dava açılışında alınan 59,30TL peşin harç ve 59,30TL başvurma harcı ve 45.610,00TL tamamlama harcı toplamından oluşan 52.178,60TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Davacı davada kendini vekille temsil ettirmiş olduğundan, kabul edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte olan Av. Asgari Ücret Tarifesinin 13/1. Maddesi gereğince taktir edilen 271.544,40TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan 311,00TL yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının HMK'nın 333.maddesi uyarınca davacıya iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize ... gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.27/06/2024
Başkan ...
E-İmzalıdır
Üye ...
E-İmzalıdır
Üye ...
E-İmzalıdır
Katip ...
E-İmzalıdır