T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/95 Esas
KARAR NO : 2025/180
...
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 02/09/2019
KARAR TARİHİ : 12/03/2025
KAR.YAZ.TAR. : 12/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
İDDİA:
Davacı vekilinin dilekçesi ile " ... Davacı ile davalı borçlu arasında, 26/03/2019 tarihinde ... yapılacak asansör imal sözleşmesi, 12/04/2019 tarihinde ... ait üst geçit için yapılacak asansör sözleşmesi olmak üzere 2 adet sözleşme imzalandığı, 26/03/2019 tarihli sözleşmede, sözleşme bedelinin 64.900,00 TL olarak belirlendiği, ... sözleşme gereği 13/05/2019 tarihinde işi teslim etmesinin gerektiği, 10/07/2019 tarihinde işi teslim ettiğini, sözleşme gereği geciken gün başına 150,00 TL cezai tazminat ödeneceğini, ...'ın işi 58 gün geciktirdiğini, 8.700,00 TL cezai tazminat ödemesinin gerektiğini, sözleşme bedeli - her ne kadar 64.900,00 TL olarak belirlense de malzeme farkı nedeni ile faturanın 70.000,00 TL olarak düzenlendiğini, 12/04/2019 tarihli sözleşme bedelinin 252.400,00 TL olarak belirlendiğini, ...'ın sözleşme gereği 10/07/2019 tarihinde işi teslim etmesinin gerektiği, işin zamanında teslim edilmediği, ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, sözleşme gereği gün başına günlük %0,2 oranında günlük 504,80 TL cezai tazminat ödeneceğini, 36 günlük 18.172,80 TL cezai tazminat ödemesinin gerektiğini, sözleşmeler için nakit olarak 89.500,00 TL, çek ile 248.000,00 TL toplam 337.500,00 TL ödendiğini, davanın kabulü ile 129.636,80 TL davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini ..." talep ve dava ettiği görülmüştür.
SAVUNMA:
Davalı vekilinin cevap dilekçesi ile "... yetkili mahkemenin davalının yerleşim yeri olan ....mahkemeleri olduğunu, yetkisiz mahkemede açılan işbu davanın esasına girilmeksizin yetkisizliğine karar verilmesini, davacı tarafın 129.636,80 TL alacakları olduklarının tespiti talebinin öncelikle hukuki yararın bulunmasına ilişkin dava şartı yokluğu sebebiyle usulden, mahkeme aksi kanaatte olması durumunda ise haksız ve hukuki mesnetten yoksun bulunması dolasıyla esastan reddine, davacı tarafın haksız ve hukuki mesnetten yoksun bulunan, 129.636,80 TL tutarında alacağın tahsili talebinin reddine, davacı tarafın toplam 101.000,00 TL tutarındaki 7 adet çek bakımından ödeme yasağı konulması yönündeki haksız ve hukuki mesnetten yoksun talebinin reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER:
Taraflar arasındaki 11.04.2019 tarihli sözleşmenin tetkikinde 1.madde ile Sözleşme konusunun ... ait üstgeçite malzeme ve işçilik dahil asansör imalatı ve yeşil etiket alınması , Sözleşme bedelinin birim fiyat teklif cetveli ile Asansör imalat+montaj+2 yıllık servis =124.373,00TL+KDV=146.760,14 TL, Alüminyum kompozit panel cephe ve çatı kaplama =40.320,00 TL Asansör kulelerine cam cephe kaplaması =62.920,00 TL Aylık bakımlar (12 ay için) =2.400,00 TL olmak üzere Toplam = 252.400,00 TL olarak kararlaştırıldığı, ödeme planı hazırlandığı,11madde ile işin süresinin 90 gün olduğunun, iş bitim tarihinin 10/07/2019 olduğununu, zamanında teslim edilmeyen iş için günlük %0,2 gecikme cezası uygulanacağının kararlaştırıldığı görülmüştür.
Taraflar arasındaki 26.03.2019 tarihli sözleşmenin tetkikinde 1.madde ile Sözleşme konusunun ... malzeme ve işçilik dahil asansör imalatı ve yeşil etiket alınması Sözleşme bedelinin birim fiyat teklif cetveli ile Asansör imalat+montaj =55.000,00+KDV=64.900,00 TL olarak kararlaştırıldığı, ödeme planı hazırlandığı, 8madde ile işin süresinin 30 gün olduğunun,iş başlama tarihinin 11/04/2019, iş bitim tarihinin 13/05/2019 olduğununu, zamanında teslim edilmeyen iş için günlük 150,00 TL cezası uygulanacağının kararlaştırıldığı görülmüştür.
Davacı ... tarafından davalıya gönderilen ... 15/08/2019 tarihli ihtarının tetkikinde"....... ile .... Asansör arasında düzenlenen 12/04/2019 tarihli ... belediyesine ait ... karayolu üzerinde bulunan Şehit polis memuru ... caddesi kavşağındaki üst geçite yapılması için imzalanan asansör imar sözleşmesinin feshi ile ...iş sayılı dosyası gereği hesap edilen 99.474,00-TL olan zararın , sözleşme gereği işlemiş olan 17.500,00-TL cezai şartın ve işin gecikme nedeniyle 15.000,00-TL cezai şartın 3 gün içerisinde ihtar edildiği ihtarın muhatabına 20/08/2019 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür.
... D.iş sayılı dosyası getirtilmiş tespit isteyenin davacımız aleyhine tespit istenen davalımız tespit konusunun ...karayolu üzerinde bulunan Şehit Polis Memuru ... caddesi kavşağındaki üst geçitte bulunan asansörlerin devreye alınmaması teslim edilmemesi nedeniyle eksik ve ayıplı işlerin delil tespiti olduğu bilirkişi heyetinin 15/08/2019 tarihli rapor ibraz ettiği raporda asansörlerin çalışır vaziyette olmadığı sözleşmede iş bitim süresinin 10/07/2019 tarihi olarak belirlendiği ancak keşif tarihi itibariyle işin tamamlanmadığı keşif sırasında tespit edilen eksikliklerin bütünsel olarak değerlendirildiğinde işin tamamlanma oranının %60 seviyesinde olduğu asansörlerin devreye alınabilmesi yönünde eksikliklerin giderilmesi için toplam kdv dahil 99.474,00-TL masraf gerektirdiğinin bildirildiği bilirkişi listesinde yapılacak işlerin listesinin ve birim fiyatınında bildirildiği görülmüştür.
.... taraflar arasındaki sözleşme konusu işlere aik geçici ve kesin kabul tutanakları ile hak ediş belgelerinin getirtildiği görülmüştür.
Dosya , tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi üzerine alınan 08/11/2022 tarihli raporda "... Somut olayda davacı ve davalının sunduğu bilgi ve belgelere göre davalının borcunu zamanında ifa etmediği açık olmakla birlikte; işin gecikmesinde kusurun varlığı ve TBK m. 179/II'ye göre gerekli şartların gerçekleşip gerçekleşmediği hususları tartışmalıdır. Davacı, işin bitim tarihi ile fesih tarihi arasındaki süre için cezanın ifasını talep etmektedir. Davacı ayrıca ... değişik iş sayılı dosyası gereği 99.474,00TL olan zararın tazmini talep etmektedir. Davalı ise işin gecikmesinde kusurlu olmadığını ve herhangi bir süre verilmeden sözleşmenin feshi yoluna gidildiğini ve bu feshin haksız olduğunu; davacının işin ifasına başlanabilmesi için iş yerini gerektiği gibi ve zamanında teslim etme yükümlülüğüne aykırı hareket ederek işin ifasına başlanmasını geciktirdiğini; davacının sözleşmenin akdedilmesinden sonra iş değişikliği ve kompozit renkte değişiklik talebinde bulunarak işin ifa sürecinin uzamasına sebebiyet verdiğini iddia etmektedir. Taraflar arsında yapılan 12.04.2019 tarihli sözleşmenin 3-/c/3. maddesinde "Tüm kapı kasaları ve kapı kanatları "beğenilen renkte" elektro-statik boyalı olacaktır." yazılmaktadır. Sözleşmenin "Poz tarifleri" başlıklı tablunun "tarifi" kısmında alemiyum kompozit panel kaplamanın "idarenin istediği renkte" monte edileceği yazılıdır. Sözleşmenin "asansörün teknik özellikleri" kısmının "6-Kat Kapıları" başlığı altında yer alan "6.3 Kapı kanatlarının özellikleri ve malzemesi" bölümünde "kanat saçları antipas boya ile boyanacaktır" yazmak birlikte herhangi bir boya rengine yer verilmemiştir. Benzer şekilde "6.9 Kanat ve kasaların koruyucu boyası" başlığı altında da antipas boya kullanılacağı yazmakta olup herhangi bir renge yer verilmemiştir. Davacının veya İdarenin dava konusu ürünün rengine yönelik değişiklik taleplerine ilişkin dosya kapsamında bir belgeye rastlanılamamıştır. Somut olayda borcun zamanında yerine getirilmediği anlaşılmakla birlikte borcun zamanında yerine yetirilememesine yönelik tarafların kusurunun varlığına ilişkin yeterli belgeye dosya kapsamında ulaşılamamıştır. Dosyada davacının davalının iddia ettiği iş yeri teslimi yükümlülüğünü gecikmeli olarak yerine getirip getirmediğine veya ürüne ilişkin renk değişikliği talebinin söz konusu olup olmadığına yahut bu durumun varlığı kabul edilse dahi bunun ne kadar bir gecikmeye sebep olduğuna ilişkin dosya kapsamında herhangi bir belgeye rastlanmamıştır. Ayrıca sözleşmenin feshinden sonra TBK m. 179/II'ye göre cezai şart istenemeyeceği konusu doktrinde ve yargı kararlarında tartışmalıdır. Doktrindeki savunulan görüşe göre: "Fesih zamanına kadar sözleşme hüküm ve sonuçlarını doğurduğu için, bu ana kadar gerçekleşen ihlale dayanarak ceza koşulu talep edilebilir." (.... 62). Zira sözleşmenin feshi ileriye doğru etkili olarak borç ilişkisini ortadan kaldırdığı için, fesih beyanından önceki bir tarihe ait borç ihlali cezayı isteme hakkı doğurmuşsa, fesih bunu etkilemez. Sadece, fesih bildiriminden sonraki bir olaya dayanarak ceza istenemez. (..). Yargıtay bazı kararlarında, ceza koşulunun sözleşmenin feshinden önce muaccel olup olmadığına bakmaksızın, sözleşmenin feshi durumunda ceza koşulunun talep edilemeyeceğini; ancak tarafların anlaşmasıyla aksinin kabul edilebileceğini ifade etmiştir. (..."Taraflar arasında depo inşaatı yapım işine ilişkin 06.07.2012 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Sözleşmenin konusu depo inşaatı yapım işine ilişkin olduğundan uyuşmazlığın TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi hükümlerine göre çözümlenmesi gerekir. İş bedeli bir miktar nakit ödeme olarak kararlaştırıldığından sözleşme tek yanlı irade beyanının karşı tarafa ulaşmasıyla feshedilebilir. Davada, eserin kararlaştırılan tarihte teslimi yapılmadığından sözleşmenin feshiyle, sözleşmenin 11. maddesinde düzenlenen cezanın ödenmesi de istenmektedir. Sözleşmenin 11. maddesiyle düzenlenen, teslim tarihinde iş bitirilemediğinde davalının her ay için 5.000,00 TL cezai şart hesabından kesileceğine ilişkin hüküm, TBK'nın 179/2. maddesindeki ifaya ekli cezai şarttır. Sözleşmeye aykırılık halinde, aksine hüküm olmadıkça alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Taraflar arasındaki sözleşmede, fesih halinde ayrıca cezanın da ödeneceğine ilişkin bir hükme yer verilmediğinden ve davacı sözleşmeyi feshettiğinden, feshedilen sözleşmeye dayanılarak ifaya ekli cezai şartın da ödenmesi istenemez." (... "Dairemizin yerleşik içtihat ve uygulamalarına göre fesih halinde sözleşmede kararlaştırılan BK'nın 158/II. maddesine uygun ifaya ekli gecikme cezası ya da müspet zarar kapsamındaki gecikme tazminatının talep edilmesi mümkün değil ise de; sözleşmedeki cezai şart gecikme halinde fesih edilemeyen süreyle ilgili olarak kararlaştırılmış olduğundan, bu hüküm gereğince yüklenici temerrüdü gerçekleşse dahi belirtilen süre geçinceye kadar arsa sahibinin sözleşmeyi fesih etmesi mümkün değildir. Bu halde davacı arsa sahibi daha sonra fesih hakkını kullansa dahi fesih edilemeyen cezalı süreyle sınırlı olarak gecikme cezası ya da tazminatını isteyebilir." (...). Somut olayda sözleşmede fesih halinde ayrıca cezanın da ödeneceğine ilişkin bir hükme rastlanmamış; davacı, davalıya gönderdiği .... numaralı 15.08.2019 tarihli sözleşmenin feshine ilişkin ihtarnamede "17.500,00TL cezai tazminatın ödenmesini" talep etmiştir. Yukarıda belirtilen hususların tespiti ve bu kapsamda ayrıca TBK.md.179/2 anlamında cezai şartın ve TBK anlamında bir tazminatın talep edilip edilmeyeceği tespiti hukuki bir değerlendirmeyi gerektirdiğinden takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olması gerektiği düşünülmektedir. ... Belediyesine Ait Üst Geçit İçin Dolayısıyla Talep Edilen 99.474,00TL Miktara İlişkin Değerlendirme Davacı, ... D.İş sayılı delil tespiti dosyası üzerinden alınan bilirkişi raporu ile keşif sırasında tespit edilen eksiklikler itibariyle işin tamamlanma oranının %60 seviyesinde olduğunun tespit edildiğini; söz konusu eksikliklerin giderilebilmesi için toplam KDV dahil 99.474,00 TL masraf gerektiğini iddia etmiştir. Dava dosyası kapsamındaki bilgiler, iddia edilen eksikliklerin varlığı ve bu eksikliklerin giderilebilmesi için yapılması gereken masrafların hesaplanması için yeterli olmayıp bu kapsamda bir değerlendirme yapılması bilirkişi heyeti bakımından mümkün değildir. Sonuç: Davalının ticari defter kayıtları ve Dosya kapsamında yapılan incelemeler neticesinde aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir: 1. Taraflar arasında sözleşmeye dayalı faturadan kaynaklı ticari ilişkinin bulunduğu. 2. Davalının 2019 yılı ticari defterinin Açılış tasdini süresi içerisinde yaptırdığı kapanış tasdikini yaptırmadığı; bu sebeple HMK m 222 gereğince ticari defterin kendisi lehine delil teşkil etmediği,3. Davacının yevmiye defterine 4 Adet toplam 337.533,10 TL miktarlı faturayı ticari defter kayıtlarına işlemiş olduğu ve aynı zamanda davacının defter kayıtlarından bu tutarın yevmiye defterine peşin olarak ödenmiş olduğu; 4. HMK m. 222/III'e göre: "...Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz...". bu hükme göre davacının yevmiye defterindeki borcun ödendiğine ilişkin kaydın davalının defterlerinde bulunmaması sebebi ile borcun ödenip ödenmediği hususu ticari defterlerdeki kayıtlara dayanılarak ispatlanamayacağı hususunun Sayın Mahkeme'nin takdirinde olduğu;5. Ticari defterlerin yahut banka havaleleri ve çekle yapılan ödemelerin dikkate alınması durumunda: davalı 4 adet 337.533,10 TL fatura düzenlendiği ticari defter kayıtlarına işlediği 337.533,10 TL alacaklı göründüğü; davacı tarafından davalıya düzenlenen 248.000,00 TL tutarındaki çekler ile 89.500,00 TL tutarındaki banka yoluyla havaleler ile toplam (248.000,00+89.500.00)=337.500,00 TL ödediği; 337.533,10 TL faturaya karşılık davacının 337.500,00 TL ödemesinin olduğu (337.533,10-337.500,00)=33,10 TL davalının alacaklı olduğu görülmekle birlikte davacının defter kayıtlarına göre tarafların borç- alacak bakiyesi bulunmadığı yönünde görüş beyan ettiği ve ayrıca davalının da 07.04.2022 tarihli bilirkişi raporuna yönelik beyan ve itiraz dilekçesinde "tarafların borç-alacak" bakiyesinin bulunmadığı ifade ettiği dikkate alındığında taraflar arasında asansör imal sözleşmesi kapsamında borç-alacak ilişkisinin bulunmadığı sonucuna ulaşılabileceği; 5. Gecikme tazminatının talep edilip edilemeyeceğine, miktarına ve ... Belediyesine Ait üst geçit işinden dolayı talep edilen 99.474,00 TL tazminat miktarının tespitine ilişkin yeterli belgelere dosya içerisinde rastlanılamaması ve bu hususun hukuki bir değerlendirmeyi gerektirmesi sebebi ile takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olması gerektiği," denildiği görülmüştür.
Mahkememizce mahallinde yapılan tespitte dikkate alınmak sureti ile alınan 20/05/2024 tarihli raporda "...Dava, davacı ile davalı arasındaki iki ayrı eser sözleşmesinde davalının işleri eksik imal ettiği, eksik bıraktığı ve geciktiği iddiasıyla 12.04.2019 tarihli sözleşmeden kaynaklı olarak 99.474,00 TL zarar ve 18.172,80 TL gecikme cezası; 26.03.2018 tarihli sözleşmeden kaynaklı olarak 8.700,00 TL gecikme cezasının tahsili talebidir. Her iki sözleşme yönünden aşağıda ayrı ayrı değerlendirme yapılmıştır:12.04.2019 tarihli sözleşme yönünden: a) 99.474,00 TL'lik zarar talebi: Davacının bu talebinin dayanağı, Y.... İş sayılı dosyasından yapılan tespit ve sonucunda alınan bilirkişi raporundaki hesaplamalardır. Davacı ile davalı arasındaki sözleşmede işin 30.07.2019 tarihine kadar bitmiş olması gerektiği halde 08.08.2019 tespit tarihinde işin hala bitmediği 15.08.2019 tarihli tespit bilirkişi raporundan anlaşılmaktadır. Raporda, işin bütünsel olarak %60 mertebesinde tamamlanmış olduğu, asansörlerin devreye alınabilmesi için tamamlanması gereken eksik imalatların bedellerinin KDV dahil 99.474,00 TL olduğu tespit ve hesap edilmiştir. Nitekim işin 03.10.2019 tarihinde bitirilip idareye teslim edildiği, idarenin verdiği süre uzatımına rağmen 17.08.2019 tarihine kadar bitirip teslim edilemediği anlaşılmıştır. Dosyada davalı tarafından sunulmuş bir tespit raporu olmadığı ve eseri fiziken görüp inceleme imkanımız da olmadığı için dosyada mevcut olan davacı tarafından sunulmuş 15.08.2019 tarihli tespit raporundaki tespitlerden hareketle sonuca gitmek gerekmiştir. Mevcut dosya içeriği itibariyle, işin, tespit tarihi ile de uyumlu şekilde, idarece verilen süre uzatımının bitim tarihi olan 17.08.2019 tarihi itibariyle bitirilmediği, 17.08.2019 tarihi itibariyle tespit raporundaki eksikliklerin mevcut olduğu görülmektedir. Bu arada davacı tarafından da davalı ile aralarındaki sözleşme 15.08.2019 tarihli noter ihtarnamesi ile feshedilmiş ve fesih beyanı davalıya 20.08.2019 tarihinde ulaşmıştır. Davalı, imalat sırasında renk değişikliği talebi olduğunu, idarenin taleplerinin olduğunu, kendilerinden kaynaklanmayan ve idarenin taleplerinden kaynaklı durumlar nedeniyle gecikmeler yaşandığını, davacının bu gecikmelerden sonra işin tamamlanmasını beklemeden akdi feshettiğini, akit feshedilmemiş olsa idi eksikliklerin zaten tamamlanacağını ileri sürmüştür. Dosyadaki belgeler incelendiğinde; renk değişikliği ve idarenin talebi gibi hususlara ilişkin olarak dosyada bir belge/yazışma/vs. görülemediği gibi zaten idarece 30 gün ek süre verilmiş olup davalı, ek süre bitene kadar eksiklikleri tamamladığına dair de dosyaya bir delil sunmamıştır. Bu durumda, dosyada davalı tarafından sunulmuş farklı bir tespit raporu olmadığı da nazara alındığında ve idarece verilen ek süreye rağmen de işin süresinde teslim edilmediği tespiti karşısında, hukuki takdiri Mahkemeye ait olmak üzere, davalının 20.08.2019 fesih tarihi itibariyle işi %60 mertebesinde tamamladığı ve akdin davacı tarafça feshi nedeniyle 20.08.2019'dan sonraki imalatların davacı tarafça yapılarak/nama ifa yoluyla yaptırılarak tamamlandığının kabulü gerekip gerekmediği konusunda hukuki takdir ve değerlendirme Mahkemeye aittir. Davacının 20.08.2019'dan 03.10.2021 geçici kabul tarihine kadar işin kalan %40 eksikliklerini tamamlamış/tamamlatmış olması halinde davalıdan bedel talep edebilmesi için davalıya 20.08.2019'a kadar işin bedelinin %100'ünü ödemiş olması gerekir. Her iki sözleşmenin toplam bedeli 252.400,00 + 64.900,00 = 317.300,00 TL olup davalı tarafından davacıya toplamı 337.533,10 TL'lik dört adet fatura düzenlenmiştir ve faturalar her iki tarafın defterlerinde karşılıklı mutabık şekilde kayıtlıdır. Toplam 337.533,10 TL'ye karşılık davacı tarafça davalıya 89.500,00 TL'si nakit, 248.000,00 TL'si çek ile olmak üzere toplam 337.500,00 TL ödeme yapılmıştır. Çek bir ödeme aracı olup kural olarak çekin verilmesi ile ödeme yapılmış kabul edilmelidir. Ancak dosyada çeklerin tedavüle çıkıp çıkmadığı, bankaya ibraz edilip edilmediği belli olmasa da davalı, çeklerin karşılıksız çıktığı yönünde bir savunmada bulunmamıştır. Bu nedenle mevcut dosya içeriği itibariyle Mahkemece davacının sözleşme bedelini nakit ve çeklerle ödediği kabul edildiği takirde davacının davalıdan talep edebileceği eksik işten kaynaklı zarar bedeli 99.474,00 TL olacaktır. b)18.172,80 TL'lik gecikme cezası talebi: Gecikme cezası, sözleşmenin "işin süresi" başlıklı 11.maddesinde "zamanında teslim edilmeyen iş için günlük %0,2 gecikme cezası uygulanacaktır" şeklinde düzenlenmiş, başkaca bir ifadeye, özellikle de sözleşme feshedilse bile istenebileceği yolunda bir hükme yer verilmemiştir. TBK'nun 179.maddesi "Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır." şeklindedir Geç teslime bağlı olarak kararlaştırılan gecikme cezası ifaya ekli cezai şarttır. İfaya ekli cezai şart müspet zarar kalemlerinden kabul edilir. ... sayılı kararında "Eser sözleşmesinin muhataba varması gerekli tek taraflı irade beyanı ile sona erdirilmesi mümkün olup, kural olarak sözleşmenin haklı feshi halinde fesheden, 6098 sayılı TBK'nın 125. maddesi (818 sayılı BK'nın 106 ve 108. Maddeleri) uyarınca akdin hükümsüzlüğünden kaynaklanan zararın tazminini isteyebilir. Doktrinde hakim olan görüşe ve ... yerleşik uygulamasına göre burada oluşan zarar menfi (olumsuz) zarardır. Menfi zarar; sözleşmenin karşı tarafınca yerine getirileceğine olan güvenin boşa çıkması nedeniyle uğranılan zarardır. Kısaca bu zarar, alacaklının sözleşme yaptığı için uğradığı, sözleşme yapmamış olsa idi uğramayacağı zarar olup, sözleşmeye güvenilerek yapılan harcamaların (giderlerin) tamamının, başka bir anlatımla karşı tarafın mal varlığına girmese bile o sözleşme sebebiyle cepten çıkan paradır. Müspet zarar ise, sözleşme sebebiyle cebe girmesi gereken paranın, girmemesi sebebiyle meydana gelen zarardır. Bu niteliği gereği müspet zarar daima ileriye dönük olup, bir beklenti kaybıdır. Kısaca, akdin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarardır. Örneğin, kira geliri kaybı, geciken ifa sebebiyle ifaya bağlı ceza, seçimlik ceza, eksik işler bedeli, kâr kaybı müspet zarar kapsamındaki alacaklardandır. (Aynı yönde ... Karar) ... Davacı iş sahibince sözleşmenin 18.3 maddesine dayalı olarak istenen ifaya ekli cezai şart (gecikme cezası) ise olumlu (müspet) zarar niteliğinde olduğundan kural olarak ve sözleşmede aksi kararlaştırılmamış ise fesih halinde istenemez." denilmiştir. Yine .... 19.10.2023 sayılı kararında da "Somut olayda, taraflar arasındaki sözleşmenin 7.7.maddesi gecikme cezasına ilişkin olup, yüklenicinin işi zamanında bitirmemesi halinde sözleşme bedelinin % 0,1'i oranında günlük gecikme cezası ödemekle yükümlü olacağı belirlenmiştir. Sözleşmenin 7.7 maddesindeki cezaî şart, ifaya ekli cezaî şarttır. Bu cezaî şart akdin ifası ile birlikte istenebilir. Davalı iş sahibinin 30/12/2015 tarihinde sözleşmeyi feshettiği( sözleşmeden döndüğü); TBK 125. maddede borçlunun temerrüdü halinde alacaklının seçim hakları düzenlenmiş olup, alacaklı sözleşmeden dönme yolunu seçmiş ise, sözleşmenin hükümsüzlüğünden doğan zarar (menfi zarar), kapsamında kalmayan müspet zararlarını isteyemez. Gecikme cezası müspet zarar kapsamında kaldığından, sözleşmede aksine açık bir hüküm olmadıkça sözleşmeden dönen tarafın isteyebilmesi mümkün değildir. (... Karar sayılı) Buna göre davalı iş sahibinin sözleşmeyi feshettiği, sözleşmede akdin feshi halinde dahi cezanın istenebileceği düzenlenmediğinden artık aynı sözleşmeye dayanarak ifaya ekli cezai şart talebinde bulunulması mümkün olmadığından ilk derece mahkemesi tarafından 11.030,04 USD cezasi şart alacağının hak ediş bedelinden mahsup edilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan davacı vekilinin cezai şart yönünden yaptığı istinaf istemi yerinde görülmüştür." denilmiştir. Buna göre, davacının davalıdan gecikmeye bağlı cezai şart talebinde bulunup bulunamayacağı konusunda hukuki takdir Mahkemeye ait olmak üzere Mahkemece davacının gecikme cezası talep edebileceği kabul edildiği takdirde gecikme süresine isabet eden gecikme cezası aşağıdaki gibi hesaplanmıştır: İşin bitmesi gereken tarihi :10.07.2019, Sözleşmenin feshedildiği tarihi: 20.08.2019 ,Gecikme süresi : 51 gün, Davacının hesaba esas aldığı süre : 36 gün, Gecikme cezası: 252.400,00 X 2/1000 X 36 = 18.172,80 TL , 26.03.2019 tarihli sözleşme yönünden: Davacının idare ile arasındaki sözleşmede işin bitirilmesi gereken tarih 17.06.2019 olup işin 17.06.2019 tarihinde bitirilip teslim idareye geçici kabule hazır şekilde, herhangi bir eksik tamamlama ve düzeltme gerekmeksizin teslim edilmiş olduğu idarenin cevabi yazılarından anlaşılmıştır. Ancak davacı ile davalı arasındaki sözleşmede işin teslim tarihi 13.05.2019 olup dosyada davalının davacıya teslimi 13.05.2019 tarihinde sağladığına dair bir teslim belgesi veya buna dair bir tespit raporu yoktur. Bu durumda, dosyada davalının işi 13.05.2019 tarihinde teslim ettiğine dair bir bilgi/belge olmaması karşısında hukuki takdiri Mahkemeye ait olmak üzere teslim tarihi olarak idareye teslimin yapıldığı tarihin esas alınması gerektiği düşünüldüğü takdirde teslim tarihi 17.06.2019 olacaktır. Davacı, bu işle ilgili olarak davalının işi eksik bıraktığı, yarım bıraktığı, nama ifada bulunulduğu iddiasında bulunmamış, davalının işi geç teslim ettiğini ileri sürmüştür. Bu durumda 17.06.2019 tarihinde idareye teslim edilen işin davalı tarafından yapılıp tamamlandığı konusunda taraflar arasında bir uyuşmazlık olmadığı anlaşılmaktadır. Dosyada davacının işi teslim alırken ihtirazı kayıt ileri sürdüğüne dair bir tespit yapılamamıştır. Bu halde, ...T. 25.3.2024 sayılı kararında "Taraflar arasında imzalanan sözleşme hükümleri incelendiğinde TBK 179/2 maddesine göre ifaya ekli cezai şart mahiyetinde olduğu açıktır. Anılan hükme göre borçlu hem aynen ifayı hemde cezai şartı isteyebilecektir ifaya ekli cezai şartın istenebilmesi için sözleşmede açıkça kararlaştırılmadıkça ifanın çekincesiz olarak kabul edilmemesi gerekir. Aksi halde cezai şartı isteme hakkı düşer. Sözleşmede cezai şartın istenebilmesi için ihtirazı kayda gerek olmadığı kararlaştırılmamıştır, ifadan önce alacaklının bu hakkını saklı tuttuğuna anlamına gelecek bir davranışı da yoktur." şeklinde belirtildiği üzere davacının gecikme cezası talebinde bulunup bulunamayacağının takdiri Mahkemeye aittir. Mahkemece davacının gecikme cezası talebinde bulunabileceği kabul edildiği takdirde talep edilebilecek gecikme cezası tutarı aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır: İşin bitmesi gereken tarihi: 13.05.2019, İşin teslim edildiği tarihi : 17.06.2019, Gecikme süresi : 35 gün, Gecikme cezası : 150,00 TL X 35 gün = 5.250,00 TL ,S O N U Ç Yukarıda yapılan açıklamalar ve hesaplamalar sonucunda, hukuki durumun takdiri Mahkemeye ait olmak üzere, Mahkemece davacının davalıdan talepte bulunabileceği kabul edildiği takdirde davada talep edilen alacakların aşağıdaki şekilde hesaplandığı ,... ile olan 12.04.2019 tarihli sözleşmeden kaynaklı eksik imalat nedeniyle zarar iddiası 99.474,00 TL, ... ile olan 12.04.2019 tarihli sözleşmeden kaynaklı gecikme cezası iddiası 18.172,80 TL, .... için akdedilen 26.03.2019 tarihli sözleşmeden kaynaklı gecikme cezası iddiası 5.250,00 TL" denildiği, itirazlar üzerine alınan ek raporda "... kök rapordaki görüşlerimizde bir değişiklik veya yeniden hesaplama gerektirir bir husus bulunmadığı" belirtildiği görülmüştür.
DEĞERLENDİRME
Davacı tarafça taraflar arasındaki sözleşmeler gereğince ... Belediyesi işi kapsamında işin eksik yapılması nedeniyle eksik iş bedeli, işin gecikmesi nedeniyle sözleşme ile belirlenen cezai şartın tahsili, ...ait işin gecikmesi nedeniyle sözleşme ile belirlenen cezai şartın tahsili, davalı tarafça davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş olup:
Davalının taraflar arasındaki 11.04.2019 tarihli sözleşme ile ... ait üstgeçite malzeme ve işçilik dahil asansör imalatı ve yeşil etiket alınması , Sözleşme bedelinin birim fiyat teklif cetveli ile Asansör imalat+montaj+2 yıllık servisini toplam 146.760,14 TLe, 26.03.2019 tarihli sözleşme ile ... malzeme ve işçilik dahil asansör imalatı ve yeşil etiket alınması işini 252.400,00 TL e karşılığı üstlendiği, davacının üstlenilen iş bedellerini nakit ve çek olarak davalıya ödediği, bu hususta taraflar arasında çekişme bulunmadığı, 11.04.2019 tarihli sözleşme ile (... Belediyesine ait üstgeçite malzeme ve işçilik dahil asansör imalatı ve yeşil etiket alınması) zamanında teslim edilmeyen iş için günlük %0,2 gecikme cezası uygulanacağının, 26.03.2019 tarihli sözleşme ile de teslim edilmeyen iş için günlük 150,00 TL ceza uygulanacağının kararlaştırıldığı, işin 03.10.2019 tarihinde bitirilip idareye teslim edildiği, idarenin verdiği süre uzatımına rağmen 17.08.2019 tarihine kadar işin bitirip teslim edilemediği, ... Belediyesine ait üstgeçite malzeme ve işçilik dahil asansör imalatı işinin gecikmesi üzerine sözleşmenin ... 15/08/2019 tarihli ihtarının muhatabına tebliğ tarihi olan 20/08/2019 tarihinde davacı tarafça haklı nedenle fesh edildiği, fesih tarihi itibariyle sözleşmeye konu işin bitim yüzdesinin ... D. İş sayılı dosyasında tespitte dikkate alındığında % 60 seviyesinde olduğu, davacının davalıdan talep edebileceği eksik işten kaynaklı zarar bedelinin 99.474,00 TL olduğu, işin bitim süresinin 10.07.2019 olup, sözleşmenin feshedildiği tarihinin 20.08.2019 olduğu gözetildiğinde geçikme süresinin 51 gün olduğu ,davacının hesaba esas aldığı sürenin ise 36 gün olduğu dikkate alındığında , bu kapsamdaki sözleşme gecikme cezazının ( 252.400,00 X 2/1000 X 36 = 18.172,80 TL) 18.172,80 TL olduğu, ancak 26.03.2019 tarihli sözleşme ile kararlaştırılan cezai şartın ifaya ekli cezai şart niteliğinde olması nedeniyle sözleşmenin feshi halinde talep edilmesinin mümkün olmadığı, .... malzeme ve işçilik dahil asansör imalatına ilişkin 26.03.2019 tarihli sözleşmeye konu işin taraflar arasındaki sözleşmede bitim tarihinin 13.05.2019 olup işin ise 17.06.2019 tarihinde tamamlanıp idareye bu tarihte idareye geçici kabule hazır şekilde, herhangi bir eksik tamamlama ve düzeltme gerekmeksizin teslim edilmiş olduğu , iş tesliminin 35 gün geciktiği, taraflar arasında iş kabul ve hak ediş tutanağı düzenlenmediği, sözleşme kapsamında davacının talep edebileceği gecikme cezasının (150,00 TLX35 gün = 5.250,00 TL) 5.250,00 TL ı olduğu, bu kapsamda her iki sözleşmeden 104.724,00-TL talep edebileceği, ....iş sayılı dosyası, bu dosyada mevcut raporu doğrulaması nedeniyle itibar edilen mahkememizce alınan 20/05/2024 tarihli rapor ve ek rapor, taraflar arasındaki sözleşmeler, ve tüm dosya içeriği ile anlaşılmakla aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının kısmen kabulüne, 104.724,00-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye talebin reddine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 7.153,70-TL harçtan, dava açılışında alınan 2.213,88-TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 4.939,82-TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
3-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 44,40-TL başvurma harcı, 253,90-TL tebligat ücreti, 8.100,00-TL bilirkişi ücreti, 670,94-TL posta gideri, 74,50-TL diğer giderler toplamı 9.143,74-TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 7.386,55-TL'si ile dava açılışında alınan 2.213,88 TL peşin harç toplamından oluşan 9.600,43-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin kabul ve ret oranına göre 223,87-TL'sinin davacıdan, 1.096,13-TL'sinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 24.912,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine
Dair Taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 12/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır.
Hakim ...
¸e-imzalıdır.