T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/329 Esas
KARAR NO : 2025/324 Karar
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ....
VEKİLLERİ : Av. ... - ...
Av. ... -
Av. ... -....
DAVALILAR : 1- ... - ...
2- ... - ...
VEKİLİ : Av. ... ....
DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/05/2022
KARAR TARİHİ : 09/05/2025
YAZIM TARİHİ : 14/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında Patlayıcı madde temini ve patlatma hizmetlerine ilişkin sözleşme kapsamında müvekkilinin bayisi statüsündeki diğer davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin patlatma işlerinde kullanılacak olan patlayıcı madde ve ateşleme sistemlerine istinaden ... tarafından kesilen faturaları elinde bulundurması sebebeyle müvekkilinin icra tehdidi altında bulunduğundan İİK'nın 72. Maddesi uyarınca söz konusu faturaların icraya konu edilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin Davalı ... A.Ş. ile aralarında patlayıcı madde temini ve patlatma hizmetine ilişkin sözleşme akdedildiğini, ...'nun işbu sözleşme uyarınca malzeme ve hizmet tedarik yükümlülüğünü Müvekkili ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. aracılığı ile ifa ettiğini, Eylül 2021 tarihi ile Ocak 2022 tarihleri arasında sözleşmede belirlenen birim fiyatların üzerinde fatura kesilmesi nedeniyle fazla bedellere ilişkin fiyat farkı faturası düzenlediklerini, bu faturaların Müvekkili tarafından her defasında iade edildiğini, Müvekkili ... ile ... arasında herhangi bir bayilik sözleşmesi bulunmadığını, Müvekkili ..., ...'nun bayisi olmadığını Müvekkili, Dava Dilekçesi ekinde sunulan sözleşmeye taraf olmadığı, haksız ve mesnetsiz davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı ... üzerinde bırakılması talep edilmiştir.
Davalı ... Mad. San. Ve Tic. A.Ş. vekilini cevap dilekçesi ile; müvekkili ile davacı arasında patlayıcı madde temini ve patlatma hizmetine ilişkin sözleşme akdedildiğini, müvekkilinin işbu sözleşme uyarınca malzeme ve hizmet tedarik yükümlülüğünü diğer davalı şirket ... aracılığı ile ifa ettiğini, Eylül 2021 tarihi ile Ocak 2022 tarihleri arasında sözleşmede belirlenen birim fiyatların üzerinde fatura kesilmesi nedeniyle diğer Davalı'ya fiyat farkı faturası düzenlediklerini, bu faturaların ... tarafından her defasında iade edildiğini, Müvekkili Şirketlere borçlu olmadıklarını ileri sürdüğünü, davacı ... her ne kadar Müvekkili ... Mad. San. Ve Tic. A.Ş. ile aralarında mal ve hizmet temini hususunda sözleşme olduğunu ileri sürse de taraflar arasında bu hususa yönelik geçerli bir sözleşme bulunmadığını, Müvekkili Şirket açısından herhangi bir sorumluluk doğurmadığını, huzurdaki davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı ... üzerinde bırakılması talep edilmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE:
Davanın, davacı ile davalılardan .... A.Ş arasında akdedildiği iddia edilen patlayıcı madde temini ve patlatma hizmetine ilişkin sözleşme kapsamında davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğu uyuşmazlığın davacının davalılara borcu olup olmadığı, davalı ... sanayi Ltd şti'nin anılan sözleşmeden sorumlu olup olmadığı, sözleşmenin davalı ... A.Ş yetkili temsilcisi tarafından imzalanıp imzalanmadığı, sözleşmenin geçerli olup olmadığı sözleşme ile belirlenen fiyatlara aykırı şekilde fatura tanzim edilip edilmediği hususlarında olduğu anlaşıldı .
A.... müzekkere cevapları mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Bilirkişi raporunda özetle; Davalı tarafından dava dosyasına sunmuş olduğu yerinde inceleme talebi kapsamında davalı şirketin Yasal kayıtlarının inceleneceği adres olarak beyan edilen .... Mali Müşaviri ... nezdin de yapılan incelemede Davalının 2021-2022 yılı yasal yevmiye defterinin e defter olarak tutulmuş olduğu ve e defter beratlarının yasal süresinde sisteme yüklendiği TTK nunu hükümlerine uygun olduğu ve tutulan muhasebe kayıtlarının genel kabul görmüş muhasebe standartlarına uygun olduğu, Davacı yanca Davalıya Temel Fatura olarak düzenlenen; 30.11.2021 tarih ve ... seri nolu 23.600,00 TL bedelli Fiyat Farkı Faturası/alış) -15.02.2022 tarih ve ... seri nolu 164.807,90 TL tutarlı İade Faturası, 25.04.2022 tarih ve ... seri nolu 209.812,92 TL tutarlı Fiyat Farkı Faturası (alış Faturası, fark faturaların davalı yasal kayıtlarında yer almadığı, davalının bu faturaları Noter ihtarnamesi ile davacıya iade etmiş olduğu, ... dava dosyasına sunulan 20.07.2022 tarih ve ... seri nolu yazı ekinde sayın Mahkeme talebi ile istenen ... San.Ltd.Şti. nin 20212022 yılı BS formlarının dava dosyasına sunulmuş olduğu ve bu formlarda yer alan bilgilerdeki tutar ve sayının ... San.Ltd.Şti. nin Davacı ... A.Ş. ye düzenlenen fatura sayısı ile uyumlu olduğu, Davalının davacıya düzenlemiş olduğu faturalarda davacı tarafından dava dilekçesine ek olarak sunmuş olduğu ve sözleşme hükümlerinde Fatura düzenleme tarihindeki ... satış kuru baz alınarak düzenlenmesi gereken faturaların bu sözleşme hükümlerine uygun düzenlenip düzenlenmediği fatura içeriğindeki mallar miktarları ve sözleşmedeki birim fiyat çalışması yapılmış ve davacının itiraza konu ettiği faturalardaki fark olduğu raporun içeriğindeki tabloda ve ek olarak sunulan tablo çalışmasında detay veri olarak hesaplanmış ve 339.225,26 TL KDV hariç davacıya fazla tutarda kurdan kaynaklı fatura tanzim edildiği tespit edilmiş ve bu bulunan fark tutarın KDV sinin 61.060,55 TL olduğu ve toplam ( 339.225,26+61.060,55=) 400.285,81 TL sözleşmede yer alan kur farkından farklı kur ile oluşan davacı ... faturalarındaki fazla tutar davalı ... tarafından hesaplanmış ve davacıya fazla fatura tutarı olarak düzenlenmiştir, yönündeki kanaatini belirtmiştir.
Mali müşavir ile nitelikli hesap uzmanı bilirkişinin raporun özetle; Davacı ... ...A.Ş. ile davalı ....A.Ş. arasında herhangi bir alışveriş, ticaret, cari hesap ilişkisine rastlanmadığı, Davalılardan ....Ltd.Şti. ile davalı ... ...A.Ş. arasında ki ticari ilişkiye yönelik ise, davalı ....A.Ş. tarafından davalı ....Ltd. Şti.’ ne 29/04/2022 tarihli ... sıra numaralı Danışmanlık Bedeli açıklamalı 2.065,00.-TL tutarında E-Fatura düzenlendiği, Dosya içerisinde bulunan flash diskin incelenmesinde; ticari defter kayıtları bulunduğu düşünülmekle birlikte, pdf formatında olmadığından incelenemediği, Davacı defterleri incelenmeksizin, taraflar arasındaki ticari ilişkinin mahiyeti ve dava konusu faturalara ilişkin davacının menfi tespit talebine ilişkin bir değerlendirme yapılamadığı, yönündeki kanaatini belirtmiştir.
Mali müşavir ile nitelikli hesap uzmanı bilirkişinin ek raporun özetle; Davacı ... ...A.Ş. ile davalı ....A.Ş. arasında herhangi bir alışveriş, ticaret, cari hesap ilişkisine rastlanmadığı, Davalılardan ....Ltd.Şti. ile davalı ... ...A.Ş. arasında ki ticari ilişkiye yönelik ise, davalı ....A.Ş. tarafından davalı ....Ltd. Şti.’ ne 29/04/2022 tarihli ... sıra numaralı Danışmanlık Bedeli açıklamalı 2.065,00.-TL tutarında E-Fatura düzenlendiği, Sözleşmenin 6 Maddesi / Fiyatlar bölümünde; Malzeme birim fiyatlarının 01.03.2022 tarihine kadar sabit tutulacağı hüküm altına alınmış ise de, yukarıda detayı tablo halinde arz edildiği üzere, fatura kur farklarının sabit olmadığı, değişkenlik gösterdiği, buna göre faturalarda oluşan TL fark toplamının 339.225,26 TL olduğu, % 18 KDV tutarının 61.060.55.-TL olduğu ve (339.225,26+61.060,55)= 400.285,81.-TL tutarında davalı tarafça düzenlenen faturalarda sözleşme kapsamı dışına çıkılarak davacıya fazla tutar olarak tanzim edildiği, Davacı şirketin 31/12/2022 tarihi itibari ile davalı ...…Ltd. Şti’ ne 374.550,90.-TL tutarında borçlu olduğu, davalı şirketçe sözleşme kapsamı dışına çıkılarak davacıya fazla düzenlenen 400.285,81.-TL tutarında ki faturaların mahsubu halinde (374.550,90 – 400.285,81)= 25.734,91.-TL fark ortaya çıktığı, Sn. Mahkemenizce davalı ...’nın sabit fiyat konusunda “garantör” olduğu kabul edilse dahi, huzurdaki dava menfi tespit talebine dayandığından, yukarıda yer verilen Yargıtay kararı ve TBK’nun 128. Maddesi uyarınca; Faturaları düzenleyen ... Ltd. Şti.’nin sözleşmede imzasının olmaması nedeniyle, davacının ...’a karşı borçsuz olduğunun tespiti talebinin yerinde olmadığı, Davalı ...’nın, -garanti taahhüdü olsa dahi- fatura alacaklısı olmaması sebebiyle, davacının menfi tespit talebinin tarafı olamayacağı, hususunun Sn. Mahkemenizin takdirinde olduğu, yönündeki kanaatini belirtmiştir.
Sözleşmelerin nispiliği ilkesi gereği sözleşme, kural olarak o sözleşmede taraf olanları bağlar. Sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda davanın tarafları da sözleşmenin taraflarıdır. Yargıtay içtihatlarında ve öğretide bu durum taraf sıfatı olarak adlandırılmaktadır.
Taraf sıfatı, bir başka deyişle husumet ehliyeti, dava konusu hak ile kişiler arasındaki ilişkiyi ifade eder. Sıfat, bir maddi hukuk ilişkisinde tarafların o hak ile ilişkisinin olup olmadığının belirlenmesi anlamına gelir. Davacı sıfatı, dava konusu hakkın sahibini, davalı sıfatı ise dava konusu hakkın yükümlüsünü belirler. Uygulamada davacı sıfatı, aktif husumeti, davalı sıfatı ise pasif husumeti karşılayacak şekilde değerlendirilmektedir. Dava konusu şey üzerinde kim ya da kimler hak sahibi ise, davayı bu kişi veya kişilerin açması ve kime karşı hukuki koruma isteniyor ise o kişi veya kişilere davanın yöneltilmesi gerekir. Bir kimsenin davacı veya davalı sıfatına sahip olup olmadığı tıpkı hakkın mevcut olup olmadığının tayininde olduğu gibi maddi hukuka göre belirlenir. Taraf sıfatının bu anlamda önemli özelliği ise, def'i değil itiraz niteliğinde olması nedeniyle taraflarca süreye ve davanın aşamasına bakılmaksızın her zaman ileri sürülebileceği ve taraflar ileri sürmemiş olsalar bile mahkemece re'sen nazara alınmasıdır.
Somut olayda, Davanın, davacı ile davalılardan .... A.Ş arasında akdedildiği iddia edilen patlayıcı madde temini ve patlatma hizmetine ilişkin sözleşme kapsamında davacının davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğu uyuşmazlığın davacının davalılara borcu olup olmadığı, davalı ... sanayi Ltd şti'nin anılan sözleşmeden sorumlu olup olmadığı, sözleşmenin davalı ... A.Ş yetkili temsilcisi tarafından imzalanıp imzalanmadığı, sözleşmenin geçerli olup olmadığı sözleşme ile belirlenen fiyatlara aykırı şekilde fatura tanzim edilip edilmediği hususlarında olduğu anlaşılmaktadır. Davacı ... ...A.Ş. ile davalı ....A.Ş. arasında herhangi bir alışveriş, ticaret, cari hesap ilişkisine rastlanmadığı, Davalılardan ....Ltd.Şti. ile davalı ... ...A.Ş. arasında ki ticari ilişkiye yönelik ise, davalı ....A.Ş. tarafından davalı ....Ltd. Şti.’ ne 29/04/2022 tarihli ... sıra numaralı Danışmanlık Bedeli açıklamalı 2.065,00.-TL tutarında E-Fatura düzenlendiği, davalılar arasında bayilik ilişkisinin ispat edilemediği, uyuşmazlığa konu faturaların davacı ile davalı ... arasında düzenlendiği, anılan sözleşmenin geçerli olduğu kabul edilse dahi, davalı ...'a sözleşme kapsamında talepte bulunulamayacağı, yine faturalarında davalı ... tarafından tanzim edilmediği dikkate alındığında bu davalı yönünden de talepte bulunulamayacağı anlaşılmakla her iki davalı yönünden davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE;
2-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40-TL harçtan, dava açılışında alınan 80,70-TL peşin harcın düşülmesi ile bakiye 534,70-TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına
3-Davalılar davada kendini vekille temsil ettirmiş olduğundan, red edilen miktar üzerinden karar tarihinde yürürlükte olan Av. Asgari Ücret Tarifesinin 13/1. Maddesi gereğince taktir edilen 1.000,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
4-Davacı tarafın yapmış olduğu yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansından HMK'nın 333.maddesi uyarınca taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır