T.C. ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2022/433 Esas
KARAR NO : 2024/442
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVALI : ... (T.C Kimlik No:...)
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 21/03/2013
KARAR TARİHİ : 27/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 27/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVACININ TALEBİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arsında... sınırları içinde kalan ...adet büyükbaş hayvan için süt sığırcılığı ve ahır inşaat işlerinin yapılması hususunda 27.09.2010 tarihinde anlaşma yapıldığını, Sözleşmenin 9/3 maddesinde; işverenin yüklenicinin alacağını bankalardan talep edilen kredi çıkması halinde ödeyeceğin, kredinin işveren haricinde bir sebepten çıkmaması halinde yüklenicinin işverenden herhangi bir alacak talep edemeyeceği, bankaların krediyi durdurması, kamu kurum ve kuruluş kaynaklı sorunlar nedeniyle ve yükleniciden kaynaklanan nedenlerle kredi çıkmaması durumunda yüklenicinin herhangi bir alacak talep edemeyeceğinin belirlendiğini, kredinin alınmasında yüklenici olan davacıdan kaynaklı bir sorun bulunmadığını, davalı işverenin kendisinin kredi başvurularını yapması ve gerekli teminatları göstermesi gerektiğini, davalının birçok mülkü olup kredi alabilecek konumda olduğunu, davalının... Ziraat bankasına başvurduğunu ancak bu kredinin gereği evrakları ve teminatları göstermediğinden başvurunun atıl kaldığını öğrendiklerini, işin teslim tarihi tarihinden itibaren 3 yıla yakın geçen sürede kredi alınmadığından davacının zarar ettiğini, Sözleşmenin 11. maddesinde müteahhidin yer teslimine müteakip ayda bir kere hakediş yapma hakkı olduğu, müteahhidin ödenmeyen kısımla ilgili vade farkı uygulanacağı, vade farkının vergi dairelerinin uyguladığı gecikme faiz oranı kadar olacağının belirlendiğini, davacının 2011 yılı ... verilerine göre yaklaşık 1.952.000 TL masraf yaptığı halde tek kuruş alamadığını,... sayılı dosyasında 18.05.2012 tarihinde mahalinde inşaatın değer tesbiti yapıldığını, 26.07.2012 tarihli inşaat mühendisi raporunda 1.322.950 TL değer biçildiğini, bu bedele sözleşmeye göre %5 nakliye gideri ve %18 KDV eklendiğinde davacının 1.627.228,50 TL hakediş alacağı bulunduğunu, ayrıca 65.000 TL İnşaat proje bedeli olarak davalı yerine projeyi hazırlayan Başarı şirketine ödemede bulunulduğunu, bu şekilde davacının toplam alacağının 1.692.228 TL olduğunu, sözleşmenin 22. Maddesine göre malzeme fiyat farkı talep etme hakkı olduğunu... yev. Nosu ile çekilen ihtarda alacaklarının ödenmemesi halinde sözleşmeyi ihtar tarihinden itibaren bir hafta sonra feshedeceklerinin bildirildiğini, davalı tarafın ... yevmiye Nolu ihtarı ile verdiği cevapta, taraflar arasında sözleşme gereğince doğmuş borçları olmadığını bildirdiğini, davalı tarafın herhangi bir ödemede bulunmadığını belirterek fazlaya dair haklan saklı kalmak kaydıyla 1.692.228 TL'nin hakedilen tarihten itibaren vergi dairelerinin uyguladığı faiz oranı uygulanarak davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALININ CEVABI : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; tahkim şartı bulunduğunu, asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğunu, tespit bilirkişisi raporunu kabul etmediklerini, davacı yanın geçmiş imalatı ibra ettiğini, ibradan sonra ise hiçbir imalat yapılmadığı için bedel talep edemeyeceğini, ödemenin krediye bağlı olduğunu, kredi teminatlarının müvekkilince gösterilmesine rağmen, kredinin çıkmamasından müvekkilinin sorumlu olmadığını, ayrıca yarım bırakılan yapının esaslı kusurları nedeniyle kabul edilebilir olmadığını, davalı yanca inşaat ruhsatı, tastikli projesi olmadan inşaata başlandığını, imalatın sözleşmeye uygun olmadığını, yapının kaçak yapı durumunda olduğunu, kaçak yapıya başlanmasında müvekkilinin kusuru ve bilgisi olmadığını, yapının inşaat ruhsatı olmadığı için yıkılması gerektiğini savunmuş, davanın reddini , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
YARGILAMA VE GEREKÇE :
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.
Mahkememizin davanı reddine dair verdiği karar ... sayılı kararı ile " yüklenicinin iş bedeline hak kazanabilmesi için inşaatı sözleşmeye, plan ve projesine, imar mevzuatına ve teknik kurallarına uygun bir biçimde yapıp iş sahibine teslim etmesi gerektiği, kaçak yapı niteliğinde ve imar mevzuatına aykırı imalatlar yönünden bu aykırılıkların giderilip giderilmeyeceği belediyesi ve mahallinde keşifle belirlenmesi, giderme imkanı varsa yükleniciye bu aykırılıkların yasal hale getirilmesi noktasında yeterli süre ve yetki verilmesi, inşaatın yasal hale getirilmesi durumunda davacı yüklenicinin alacağının belirlenmesi, inşaatın yasal hale getirilmesinin mümkün olmaması ya da verilen süre ve yetkiye rağmen giderilmemesi halinde ise yine yerleşik içtihatlarda da (...kabul edildiği üzere kaçak ve yıkımı gereken imalatlar ekonomik değer ifade etmeyeceğinden davanın reddine karar verilmesi gerektiği " gereğine değinilerek kaldırılmıştır.
Taraflar arasındaki ihtilaf; yer teslimi yapılmadan inşaatın yapılıp yapılmadığı, ibra nedeniyle, kredi tahsis edilmemesi nedeniyle, davacının yaptığı imalatın ve inşaatın proje bedelini talep edip edemeyeceği, inşaatın ayıplı olup olmadığı, ayıplı ve eksik imalat varsa yada kaçak yapı mahiyetinde ise davacının yaptığı imalatın ve inşaatın proje bedelini talep edip edemeyeceği, kaçak yapı ve imar mevzuatına aykırı imalatlar yönünden aykırılığın giderilip giderilemeyeceği hususlarında toplanmaktadır.
Taraf vekilleri delillerini bildirmişler, davalı vekilleri 05/02/2018 tarama tarihli beyan dilekçeleri ekinde; özel teknik raporları uzman görüşü olarak dosyaya sunmuşlar, taraflar arasındaki sözleşmeler, davacı vekili tarafından ...İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu, tarafların noterden çekmiş olduğu ihtarnameler dosyada mevcuttur.
Taraflar arasında ... sınırları içinde kalan 109 sayılı parsel üzerinde 480 adet büyükbaş hayvan için süt sığırcılığı ahır inşaat işinin yapımını konu alan eser sözleşmesi ilişkisi mevcut olup davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.
Sözleşme uyarınca, davalı tarafa ait, ... sınırları içinde kalan 109 parsel üzerinde 480 adet büyükbaş hayvan için süt sığırcılığı ve ahır inşaat işlerinin yapılması işini davacı şirketin üstlendiği, Sözleşmenin 8.maddesinde, işyeri tesliminin inşaat izninin alınmasına müteakiben beş gün içerisinde başlanacağı, gecikme halinde cezai şart uygulanacağı hususlarının kararlaştırıldığı, Sözleşmenin 9.maddesinde; ''inşaatın yapımı ile ilgili yüklenici firmanın işverenden önden para almadan inşaat yaparak risk alması söz konusudur. İşveren kredi için bankaların uygun gördüğü teminatları veremez, kredi için mahsurlu hali çıkacağı bir durum ortaya çıkması halinde öngörülen düzenlemeleri yapmaz veya bankanın istediği belgeleri vermekten imtina eder veya işveren kredi almaktan vazgeçerse yüklenici alacağını öder. İşverenin bankalardan talep ettiği kredi işverenden kaynaklı bir sebeple çıkmaması durumunda işveren yüklenicinin alacağını ödemekten imtina edemez. İşveren yüklenicinin alacağını bankalardan talep edilen kredi çıkması halinde ödeyecektir. Eğer işveren talep ettiği kredinin işveren haricinde bir sebepten çıkmaması durumunda yüklenici işverenden herhangi bir alacak talep edemez. Kredi çıkmaması durumunda yüklenici herhangi bir alacak talep edemez'' hükmünün bulunduğu anlaşılmıştır.
...vekaleten ... arasında 30/06/2010 tarihli sözleşme imzalandığı, bu sözleşmenin 9.maddesinde de 27/09/2010 tarihli sözleşmenin 9.maddesine benzer hükümlerin bulunduğu, sözleşmenin 14.maddesinde, inşaatların denetiminin Protek firmasının tayin edeceği teknik heyet tarafından yapılacağının kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Protek firmasıyla davalı adına ... tarafından vekaleten imzalanan 30/06/2010 tarihli sözleşmede, davalı işverenin hizmet alan, Protek firmasının danışmanlık hizmetleri veren olduğu, sözleşmenin 5.maddesinde ''hizmet alanın Protek'e sunacağı ...parselde kayıtlı arsa üzerinde süt ahırları ve işleri için gerekli bütün projeleri yapmak fizibilite raporu hazırlayarak işverenin bankalar veya diğer kredi kuruluşlarından kredi almasına yardımcı olmak''şeklinde işin tanımının yapıldığı görülmüştür.
01/12/2012 tarihli ibrarname başlıklı belgede; "109 parselde kayıtlı arsa üzerinde yapılan ahır inşaatı ile ilgili proje ve danışmanlık hizmetleri protek şirketi tarafından yapılmış ve bütün işler tanımlanarak kredi dosyası... Şubesine teslim edilmiş, teslim edilen belgelerde 109 parsel üzerine ahır inşaatının işveren Gülistan Sümer adına yüklenici tarafından alt yüklenici ... Şirketine yaptırmıştır." denilmiş ayrıca ...şirketlerinin dosyamızın taraflarıyla ibralaştıkları yazılı olduğu an9laşılmıştır.
...Belediyesi Başkanlığının kaldırma kararı öncesinde 21/11/2013 tarihli cevabi yazısında özetle; 109 nolu parseldeki ahır inşaatına ait arsanın ruhsata tabi yerlerden olduğu, belediyelerinden herhangi bir ruhsat izni talebinde bulunulmadığı, söz konusu inşaatın belediyelerinden izinsiz ve kaçak olarak yapıldığı, inşaatın bulunduğu alanın belediyeleri imar sınırları dahilinde arsa vasfında olduğu, imar planında tarımsal niteliği korunacak alan olarak tescil edildiği,
... ile işbirliği sağlanarak önce mevzi imar planı yaptırılması gerektiği, belirtilen kurumlardan birinin olumlu görüş vermemesi halinde buranın değerlendirmeye alınmadığı, olumlu görüş verilmesi halinde... Meclisince onaylanması durumunda mevzi imar planının geçerli olacağı, ruhsat için gerekli belgelerin eksiksiz olarak belediyeye teslim edilmesi durumunda ruhsat verilmesinde sakınca bulunmadığı, dava konusu parselin imar planları dışında olduğu, önceki yazının sehven yazıldığı
-22.05.2019 tarihli cevabi yazısında özetle; 31.10.2014 tarihli bilirkişi raporu, 19.07.2019 tarihli bilirkişi ek raporu, 16.12.2016 tarihli karot basınç dayanım deney raporu ve 13.05.2017 tarihli mukavemet raporunun teknik elamanlar tarafından incelendiği, buna göre mevcut yapının deprem yönetmeliğine aykırı olarak yapıldığı anlaşıldığından ruhsatlandırılmasının ve yasal hale getirilmesinin mümkün olmadığı bildirilmiştir.
Bismil Belediye Başkanlığının kaldırma kararı sonrasında 14.11.2022 tarihli cevabi yazısında özetle; ... nolu parselin 06.03.2015 tarihli 3083 sayılı yasaya göre toplulaştırma işlemi ile pasife alındığını , 107 ada 1 ve 213 ada 2 nolu parsellere ayrıldığının tespit edildiği, taşınmazın imar planı dışında olduğu, koruma altına alınan ... (... ) olarak ilan edilen alan içinde kaldığı, parsel içinde bulunan süt sığırı ahırı inşaatının ruhsatlı hale getirilmesinin mümkün olmadığı,
...nolu parsellere ayrıldığı ve ... ) olarak ilan edilen alan içinde kaldığı, taşınmaz üzerinde daha her hangi bir faaliyet için izinlendirme yapılmadığı,... sınırları içinde tarımsal yapıların izinlendirilmesi için ...tarafından yapılacak etüt çalışmaları sonrasında İl Toprak Kurumunun uygun görmesi ve T... kamu yararı kararı verilmesi gerektiği bildirilmiştir.
Kaldırma kararı öncesinde ;
Mahkememize yazılan talimat üzerine... 24/02/2014 tarihli mahallinde inşaat bilirkişisi marifetiyle keşif yapılmıştır. Bilirkişi raporunda özetle; yapılan ahır inşaatının temel su izolasyonu ve dolgusunun yapılmadığı, demir işçiliğinin dışarıdan gözleme dayanarak bir fikir vermediği, yapı ruhsatı işyeri teslim tutanağına rastlanmadığı, yapıların kaçak yapı konumunda olduğu, yapı şantiye şefinin olmadığı, projelerin onaysız olduğu bildirilmiştir.
Mahkememizce bilirkişi kurulundan alınan raporda özetle, yer teslimi yapılmadığına ilişkin savunmanın yerinde olmadığı, 03.11.2010 tarihinde nihai yer tesliminin yapıldığı, projenin onaysız olduğunun tarafların kabulünde olduğu, davalı tarafın 28.07.2011 tarihinde bir yıl dolmadan ... İdaresinden yapı ruhsatı talep ettiği, idarenin 10.38.2011 tarihli cevabi yazısında talep ettiği belgelerin, 09.03.2012 tarihindi sunulduğu ancak tüm bunlara rağmen kuruluş izni alındığına dair belgeye rastlanılmadığı, gerekli izinler alınmadığından kaçak yapı konumunda olduğu, nakliye dahil 964,817,85İ TL lik imalat gerçekleştiği, %15 tenzilat çıkarımı ile ve %18 KDV ilavesi ile birlikte toplam 967.712,30 TL'lik imalat gerçekleştiği, 65,000 TL lik proje bedeli ilavesi ile birlikte davacı tarafın talep edebileceği tutarın 2011 yılı birim fiyatları ile 1.032.712 TL olduğu, dava tarihi itibariyle ise 1.177.263,43 TL olduğu, kredi temin edilememe noktasında davacının kusurunun bulunmadığı, davalının kredi müracaatını takip etmediği ve müspet bir sonuç alınması noktasında gayretinin de bulunmadığı, davacının inşa ettiği binanın projesinin onaylı hale getirilmesi ve gerekli izinlerin alınması mümkün olduğu takdirde davacının yaptığı inşaatın bedelini talep edebileceği ancak onaylı projesi ve gerekli izinler alınmadan inşaata başlanılmasından doğacak zararları da davacının üstlenmesi gerekeceği, davacının yaptığı yapı tümüyle projeye bağlanamayacak ve yıkımı gerektirecek ise davacının hiçbir bedel talep edemeyeceği bildirilmiştir.
Yazılan talimat sonucu mahalli mahkemesince 08/05/2017 tarihinde resen seçilen bilirkişi marifetiyle davacı vekili Av....'ın hazır olduğu keşifte, binadan yirmi ayrı yerden alınan karot örneklerinin incelenmesi sonucu hazırlanan 13/05/2017 tarihli labovatuvar raporunda; binanın 20 adet kolonundan alınan karotlarda dayanıklılık değerlerinin 12.06 ila 22.16 N/mm2 (Mpa) arasında olduğu bildirilmiştir.
Bilirkişi kurulundan alınan 19/07/2018 tarihli ek raporda özetle; kök rapora ilaveten beton mukavemet sonuçları olumsuz çıktığından bu durumda tasarım kabullerinin değişmiş olacağı, yapısal yeterlilik bakımından yapının incelenerek sonucuna göre ilave tedbirlerin bedelinin tespiti gerektiği, bu hususun da davacının sorumluluğunda olduğu, eksikliklerin ve alınacak tedbirlerin parasal tutarının davacının imalat bedelinden düşülmesi gerektiği bildirilmiştir.
Kaldırma kararı sonrasında mahallinde yapılan keşif sonrasında alınan bilirkişi raporlar ve ek raporlarında özetle;109 nolu parselin 06.03.2015 tarihli 3083 sayılı yasaya göre toplulaştırma işlemi ... nolu parsellere ayrıldığını... parsel üzerinde fenni bilirkişi raporunda ... ile gösterilen 255m2 ahır inşaatı , B ile gösterilen 4860m2 ahır inşaatı ve C ile gösterilen 450m2 ahır inşaatı bulunduğunu , D ile gösterilen 9500m2 kısmın ekili alan olduğunu, taşınmaz içinde bulunan hayvan çiftliği inşaatının yarım kaldığını ve taşıyıcı kolonlardan ibaret olduğunu, dava konusu parselin 21.01.2017 tarihinde ...olarak ilan edildiğini, bu alan içinde kalan yerlerde tarımsal yapıların yapılabilmesi için 5403 sayılı yasanın 14. Maddesinde belirtildiği gibi Tarım ve Orman bakanlığını onayının gerektiği, hayvan çiftliğinin tarım arazisi üzerinde yapıldığı herhangi bir ruhsatının bulunmadığı, parselin köy yerleşim alanı dışında olduğu, inşaatın durumuna karar vermek için detaylı araştırmalarla zemin etüdü gibi,malzeme etüdü gibi, yapısal analiz gibi tahkiklerin sonucunda verilebicek bir karar olduğu, bu karar için ise ilk aşama Riskli Yapı Tespiti yaptırması , bunun için 6306 Sayılı Kanun Kapsmında Riskli Yapıların tespiti için Yetki verilen Kurum ve Kuruluşlara başvurulup onların birtakım deneyler yaptıktan sonra çıkan sonuca göre bina ile ilgili bir değerlendirme yapılabileceği görüş ve kanaati bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı tarafa ait ... arasında 27/09/2010 tarihli sözleşme imzalandığı, 01/12/2012 tarihli ibrarname başlıklı belgeye göre, ... şirketlerinin dosyamızın taraflarıyla ibralaştıkları ve bu şirketlerin dava konusu inşaat işinden ayrıldıkları, taraflar arasındaki sözleşmede kredi alınması halinde davacının hakediş alacağının ödeneceğinin belirtildiği, davalı tarafça kredi başvurusunun yapıldığı ancak kredi başvurusundan sonuç alınamadığı, davacı tarafından imal edilen binanın ruhsatının bulunmadığı, bilahare taşınmazın 3083 sayılı yasaya göre yapılan toplulaştırma işlemi 107 ada ...nolu parsellere ayrıldığı, inşaatın...parsel üzerinde kaldığı ve bu parselin 21.01.2017 tarihinde Büyük ...sayılı yasanın 14. maddesinde belirlenen şartları taşıması gerektiği, parsel üzerinde yapılan inşaatın bu şartları taşımadığı , binanın kolonlarından alınan karotların labaratuvar raporuna göre basınç değerlerinin düşük olduğu, ... Başkanlığından gelen 22/05/2019 tarihli yazıda, binanın deprem yönetmeliğine aykırı olması nedeniyle bu haliyle binaya ruhsat verilemeyeceğinin bildirildiği, yapılan inşaatın riskli yapı olması nedeniyle bu durumda ayıplı ve kaçak yapılan imalatın ekonomik değerinin bulunmadığı ve davalı tarafça kabul edilemeyeceği, davacının dava konusu imalat bedelini ve onaysız inşaat proje bedelini davalı taraftan talep edemeyeceği, alacak taleblerinin yerinde olmadığı kanaatine varıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60-TL harcın peşin alınan 28.899,05-TL harçtan mahsubu ile kalan 28.471,45-TL harcın kararın kesinleşmesinden sonra talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafın yapmış olduğu masrafların davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafından talimat, keşif giderleri için yapılan toplam 10.997,80-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı tarafa verilmesine,
5-A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 207.378,24-TL vekalet ücretinin davacı taraftan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalı tarafa ödenmesine,
6-Arta kalan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341 ve devamı maddeleri gereğince kararın tebliğinden itibaren Mahkememize ... Dairesine gönderilmek üzere verilecek dilekçe ile iki haftalık süre içinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/06/2024
Başkan ...
E-İmzalıdır
Üye ...
E-İmzalıdır
Üye ...
E-İmzalıdır
Katip ...
E-İmzalıdır