T.C. ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2018/733 Esas - 2024/303
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
ANKARA
ON İKİNCİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2018/733
KARAR NO : 2024/303
...
...
DAVA : Tazminat ( Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/10/2018
KARAR TARİHİ : 21/05/2024
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 21/06/2024
Mahkememizde açılan asıl ve birleşen dosyada açılan tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davalarının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: 1-)Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 02/10/2007 tarihinde imzalanan IV. Boraks Pentahidrat Tesisi Çözme Üniteleri ve Mevcut Boraks Pentahidrat Tesisleri İçin Proses Buharı ve Elektrik İhtiyacını Karşılamak Üzere Mevcut Buhar Santral Tesislerine İlave Olarak Yeni Buhar Santrali Ünitesi Yapılması İşine ilişkin sözleşme gereğince, davalının 720 gün içerisinde avan projelere dayalı olarak Kırka Buhar Santrali (Demi Kazanı ve Turbojenaratör Komple Anahtar Teslim Yapım İşinin( dizayn, imalat, nakliye (temin), stok, montaj ve işletmeye alınma işlerini) üstlendiğini, 30/06/2010 tarihinde geçici kabul tutanağının imzalandığını, ancak işin teminat dönemi içinde kapsamlı tadilat gerektiren pek çok arızanın yaşandığını, bu nedenle bir çok tadilatın yapıldığını ve kazanın toplam 3 yıl 10 ay 20 gün, turbojeneratörün toplam 2 yıl 4 ay 29 gün çalışmadığını, davalı tarafından yapılan tadilatların yetersiz kaldığını, arızaların ancak üretici firma desteği sağlandıktan sonra tamamen giderilebildiği ve sözleşme konusu eserlerin kullanıma alınabildiğini, geçici kabul eksiklerinin tamamlanmasından sonra 2011- 2016 yıllarında Kazan-Turbojeneratör Yapım İşi kapsamında satın alınan 160 ton/h kapasiteli kazan ve 10 MW kapasiteli turbojeneratör ünitesinde meydana gelen arızalara bağlı duruşlar nedeniyle İşletme tarafından mobil kazanlar kullanılmak zorunda kalındığını, mobil kazanlarda üretilen buhar özellikleri turbojeneratör ünitesinde elektrik enerjisi üretimine uygun olmadığı için 2011-2016 yıllarında İşletmenin ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisinin eksik kalan miktarını ulusal şebeke ve ortak portföyden satın alarak karşılamak zorunda kaldığını, davalının eserinin ayıplı olması nedeniyle müvekkilinin 2012-2016 yılları arasındaki süreçte yaşanan arıza ve duruşlardan kaynaklı; 13.544 m3 daha fazla Demineralize su tüketiminden; 8.399,934 Sm3 daha fazla Doğalgaz tüketiminden ve Elektrik üretilememesinden kaynaklanan olmak üzere en az 14.336.829,00TL kayıp yaşadığını, söz konusu zarar ayıbın giderilmesi sürecinde mobil kazanlardan sağlanan buharın, dava konusu 160 ton/h'lik kazandan elde edilmesi halinde kullanılacak ve üretilecek enerji, girdi ve çıktılar dikkate alınarak tespit edildiğini belirterek, netice olarak davalının temin ettiği mobilize kazanların daha fazla demineralize su tüketiminden kaynaklanan toplam 33.005,00TL ve daha fazla doğalgaz tüketiminden kaynaklanan toplam 5.874.230, 00 TL zarar ile elektrik üretilememesinden kaynaklanan toplam 14.336.829,00TL zarar olmak üzere toplam 20.244.064,00 TL kayıp yaşandığını ileri sürerek ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak, bu miktarın zararın doğduğu tarihlerden itibaren ...'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı oranda işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
2-)Birleşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Taraflar arasında 02/10/2007 tarihinde imzalanan IV. Boraks Pentahidrat Tesisi Çözme Üniteleri ve Mevcut Boraks Pentahidrat Tesisleri İçin Proses Buharı ve Elektrik İhtiyacını Karşılamak Üzere Mevcut Buhar Santral Tesislerine İlave Olarak Yeni Buhar Santrali Ünitesi Yapılması İşine ilişkin sözleşme gereğince, davalının 720 gün içerisinde avan projelere dayalı olarak Kırka Buhar Santrali (Demi Kazanı ve Turbojenaratör Komple Anahtar Teslim Yapım İşinin( dizayn, imalat, nakliye (temin), stok, montaj ve işletmeye alınma işlerini) üstlendiğini, 30/06/2010 tarihinde geçici kabul tutanağının imzalandığını, ancak işin teminat dönemi içinde kapsamlı tadilat gerektiren pek çok arızanın yaşandığını, bu nedenle bir çok tadilatın yapıldığını ve kazanın toplam 3 yıl 10 ay 20 gün, turbojeneratörün toplam 2 yıl 4 ay 29 gün çalışmadığını, davalı tarafından yapılan tadilatların yetersiz kaldığını, arızaların ancak üretici firma desteği sağlandıktan sonra tamamen giderilebildiği ve sözleşme konusu eserlerin kullanıma alınabildiğini, geçici kabul eksiklerinin tamamlanmasından sonra 2011- 2016 yıllarında Kazan-Turbojeneratör Yapım İşi kapsamında satın alınan 160 ton/h kapasiteli kazan ve 10 MW kapasiteli turbojeneratör ünitesinde meydana gelen arızalara bağlı duruşlar nedeniyle İşletme tarafından mobil kazanlar kullanılmak zorunda kalındığı, mobil kazanlarda üretilen buhar özellikleri turbojeneratör ünitesinde elektrik enerjisi üretimine uygun olmadığından 2011- 2016 yıllarında İşletme ihtiyacı elektrik enerjisinin karşılanmasında kullanılamadığını, işletme ihtiyaç duyduğu elektrik enerjisinin eksik kalan miktarını ulusal şebeke ve ortak portföyden satın alarak karşılamak zorunda kaldığını, işletme bu dönemde 190.111.471,6 kWh elektrik enerjisini 28.242.845,88 TL bedelle satın alarak karşıladığını, işletmenin elektrik enerjisi üretim miktarındaki kayıpların sebebi yapılan 160 ton/h kapasiteli kazanın ve 10 MW kapasiteli türbinin kesintisiz çalışmamış olduğundan, netice itibariyle davalının eserinin ayıplı olması nedeniyle müvekkili idarenin, 8.399.934 sm3 daha fazla doğalgaz ve 13.544 m3 daha fazla demineralize su tüketmek zorunda kaldığını, 160 ton/h kapasiteli kazan yerine mobil kazanların çalışmış olması nedeniyle 78.750.966 kWh elektrik enerjisi üretebilecekken bu üretimi gerçekleştiremediğini ve 190.111.471,6 kWh dışarıdan elektrik enerjisi satın alarak 28.242.845,88 TL elektrik faturası bedeli ödediğini, müvekkilinin 2012-2016 yılları arasındaki süreçte yaşanan arıza ve duruşlardan kaynaklı; 13.544 m3 daha fazla ... su tüketiminden; 8.399,934 Sm3 daha fazla Doğalgaz tüketiminden ve Elektrik üretilememesinden kaynaklanan olmak üzere toplam 23.888.064,00-TL kayıp yaşadığını, bunun 20.244.064,00TL'sinin ... esas sayılı dosyada talep edildiğini, bakiyesi olan 3.644.000 ,00TL bakiye zararın bulunduğu belirtilerek ve fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak, bu miktarın zararın doğduğu tarihlerden itibaren ...'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı oranda işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Birleşen dosyada davacı vekili 09/12/2021 tarihli dilekçesiyle; davalının ayıplı iş yapması ve ayıp giderimi sırasında temin ettiği mobil kazanların yetersiz olmasından kaynaklı olarak sebebiyet verilen elektrik, doğalgaz ve deminarelize su tüketiminden kaynaklı zararın davalıdan tahsilinin istendiği ancak HMK'nun 141/2 ve 176. Vd. maddeleri gereğince birleşen dosyada açılan davalarını tam ıslah ederek, davalının eksik ve ayıplı imalatının sebebiyet verdiği elektrik, doğalgaz, deminarelize su tüketim artışı nedeniyle oluşan KDV zararının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutarak şimdilik 4.980.085,78 TL nin zararın doğduğu tarihten itibaren TCMB nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı oranda faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesi şeklinde davasını tam ıslah etmiştir.
Davacı vekilinden asıl ve birleşen davalarda dava dilekçelerinde taleplere ilişin olarak farklı tarihlerin yer aldığı nazara alınarak talebini açıklaması istemi üzerine, sunduğu 02.05.2024 tarihli dilekçesinde; feragat anlamına gelmemek koşulu ile asıl ve birleşen davaların ... sayılı makam OLURU gereğince, 2012-2016 yıllarına ilişkin ikame edildiği bildirilmekle, geçici kabul eksiklerinin tamamlanmasından sonra devreye alınan 160 ton/h kapasiteli kazanda meydana gelen arızalar nedeniyle daha fazla demineralize su ve doğalgaz tüketiminden vede elektrik üretilememesinden kaynaklanan zararların dava konusu edildiği belirtilmiştir.
CEVAP:1-) Asıl davada davalı cevap dilekçesinde özetle; Davacı İdarenin dava dilekçesinden özetle, Davalı firma ile imzalanan 02/10/2007 tarihli sözleşme konusu, "Kırka IV. Pentahidrat Yeni Buhar Santrali, Kazan-Turba Jeneratör Üniteleri Komple Anahtar Teslim Yapım İşi" nin geçici kabulü ile kesin kabulü arası dönemde işletmede yaşanan bir takım arıza ve tadilatların müvekkilinin ayıplı eser tesliminden kaynaklandığına ilişkin iddiaları kabul edilemeyeceğini, davacı idarenin, inisiyatifinde bulunan çalışmaları gerektiği şekilde yürütmemesi ve isletmeye yönelik hatalı uygulamaları nedeniyle sistemde yaşanan teknik sorunları ve arızaları, müvekkili firmaya kusur olarak atfetmeye çalışmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkili firmanın ihale ile yapımını üstlendiği, "Kırka J.V. Pentahidrat Yeni Buhar Santrali, Kazan-Turbo Jeneratör Üniteleri Komple Anahtar Teslim Yapım İşi" müvekkili tarafından, 02/10/2007 tarihli sözleşmeye, yapım işleri genel şartnamesine, teknik ve özel şartnamelere uygun olarak ve her aşamada idarenin onayı ve kabulüyle. eksiksiz bir şekilde tamamlandığını, geçici kabulün yapıldığını ve geçici kabul tutanağı 30/06/2010 tarihinde onaylandığını, davacı idarenin, dava dilekçesinde eserin ayıplı olduğuna ilişkin ileri sürmüş olduğu eksiklik ve ayıplarn hiçbiri, dilekçe ekinde sunulan Geçici Kabul tutanağında yer alan eksiklikler arasında yer almadığını, Geçici Kabul Tutanağında eksik olduğu belirtilen hususlar için müvekkiline 30/09/2010 tarihine kadar ek süre verildiğini, geçici kabul eksiklikleri 20/10/2010 tarihinde tamamlandığını, kesin kabul işlemlerinin 26/04/2017 tarihinde yapıldığını, kesin kabul tutanağında tespit edilen eksiklikler için, davacı tarafından, müvekkiline 26/07/2017 tarihine kadar cezasız süre verildiğini, 13/10/2017 tarihinde kesin kabul onaylandığını, davacının16/04/2018 tarihli iadeli taahhütlü yazısında 2012-2016 yılları arasında sistemde yaşanan arıza ve duruşlardan kaynaklanan 20.244.064 TL zararı olduğunu ve bu zararına 31/03/2018 tarihi itibariyle işleyecek yasal faizi ve KDV si ile beraber toplam 32.647.228,98 TL'nin müvekkilli tarafından ödenmesi için 10/04/2018 tarih... no1u faturayı müvekkiline gönderdiğini, söz konusu fatura, müvekkili firma tarafından, 24/04/2018 tarih ve 7866 sayılı ihtarname ekinde davacı idareye ihtirazı kayıtla iade edildiğini, davacı İdare tarafından, müvekkili firmaya, işin kesin kabul eksikliklerinin tamamlanması için işin sözleşmesi çerçevesinde günlük 250,00 TL cezalı olmak üzere 26/08/2017 tarihine kadar süre verildiğini, davacının, 18/10/2017tarihli yazısı ile 15.640,42TL tutarındaki cezai bedelin ödenmesini aksi takdirde müvekkilinin kesin ve süresiz teminat mektubundan kesileceğini bildirdiğini, bu bedelin 18/10/207 tarihinde davacıya ödendiğini, 20/10/2017 tarihli müvekkilinin yazısı ile süresiz teminat mektuplarımızın taraflarına iade edilmesinin talep edildiğini, 01/11/2017 tarihli idare yazısı ile teminatlarımızın iade edilmeyeceğinin taraflarına bildirildiğini, 13/09/2013 tarihli 197.723,00 TL bedelli, 27.374,00 EURO bedelli ve 328.422,00 USD bedelli süresiz teminat mektuplarının sözleşme ve yazışmalara aykırı olarak idare tarafından müvekkiline iade edilmediğini, müvekkilinin buna ilişkin zararından doğan her türlü talep ve dava haklarını saklı tuttuğunu, davacının huzurdaki davayı 17/10/2018 tarihinde açtığını, işin yapımı ve teslimi aşamalarında müvekkilinden, dava konusu bu zarar iddialarına yönelik tek bir talebi dahi bu1unmadığını, ihale kapsamı içeriğinde yer alan 160 ton/h kapasiteli kazanın doğalgaz performans testinin 05/05/2010 tarihinde tamamlanmış olduğu da dikkate alındığında, 05/05/2010 tarihinden bu yana sistemi kullanmaya devam ederek ve eseri işletmeye alarak, gelir elde eden davacının 2018 yılında dava açmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, söz konusu zararın davacının hatalı uygulamalarından kaynaklandığını müvekkilinin kusuru bulunmadığını ileri sürerek, davanın reddini talep etmiştir.
2-) Birleşen davada davacı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle derdestlik nedeniyle davanın usulden reddi gerektiğini, hak düşürücü süre ve zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, müvekkilinin dava konusu işi davacının onayı ve kabulünü alarak eksizlik tamamladığını, davacının ileri sürdüğü eksikliklerin geçici kabul tutanağında yer alan eksiklikler arasında yer almadığını, davacının eksik ve ayıplı olarak belirttiği işlerin davacının işletme hatasından kaynaklandığını, Dava dilekçesinde, 2012 ile 2016 yılları arasında mobil kazanlar ile üretildiği iddia edilen 935.552 Ton buhar, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne ait olan 2X20 Ton/Saat, 50 Ton / saat ve 70 Ton/ saat kapasiteli kazanlar ile mobil kazanların birlikte çalışması suretiyle temin edildiğini, sadece mobil kazanların ürettiği buhar miktarının net olarak tespit edilmesi teknik olarak mümkün olmadığını, Bu miktar, idare tarafından, ancak bazı dolaylı ve gerçek dışı varsayımlardan hareket edilmek suretiyle bulunmuş fiktif bir rakam olduğunu, teknik geçerliliğinin olmadığını, davacının yapmış olduğu bütün hesaplamalar da doğru olmayan bu fiktif rakam üzerinden yapıldığını, davacının, kondens dönüş oranları üzerinden yapılan mukayese, gerçekler ile bağdaşmadığını, kondens dönüş oranları, kazanların tip ve kapasiteleri gibi özelliklerinden bağımsız olduğunu, buhar tüketen tesislerin işletilmesi ile ilgili olduğunu, davacının üretilemediği iddia edilen, 78.750.966 Kwh elektrik enerjisinin karşılığında daha az doğalgaz tüketildiğini, ulusal şebeke ve ortak portföyden elektrik satın alınmasından daha ucuz olması mümkün olmadığını, bu nedenle de, davacının iddia ettiği şekilde zarının söz konusu olmadığını müvekkilinin sistemde yaşanan sıkıntılara ve aksaklıklara yönelik hiçbir kusuru olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, asıl dosyada eser sözleşmesinin ayıplı ifasından kaynaklı zararların tazmini, birleşen dosyada bu zararlar kapsamında fazla ödenen KDV zararının tahsili istemine ilişkindir.
Davacı vekili delil olarak, ihale dokümanı 17/11/2017 tarihli soruşturma raporu, 08/11/2017 tarihli çalışma raporu ve ekleri, elektrik faturaları, doğalgaz faturaları,...'den celp edilecek belgeler, taraflar arasındaki yazışmalar, ihtarnameler, deminarelize su zararına esas belgeler, ticari defterler, keşif, bilirkişi incelemesi ve uzman görüşüne dayanmıştır.
Asıl ve birleşen dosyadaki davayla ilgili olarak ilgili kurumlardan belge ve bilgiler celp edilerek, mali müşavir bilirkişi Selma ÜN, makine mühendisi bilirkişi..., elektrik- elektronik mühendisi bilirkişi Yeşim İlimoğlu, kimya mühendisi bilirkişi Mustafa Turan, ve nitelikli hesaplama bilirkişisi Sait Bingöl'den oluşturulan bilirkişi heyetten alınan 21/06/2021 tarihli raporda; taraflar arasında 02/10/2007 tarihinde imzalanan Kırka Buhar Santrali Demir-Kazan- Turbojenaratör Komple Anahtar Teslimi Yapım İşi Sözleşmesinin imzalandığı, ihale kapsamında bulunan 160ton/h kapasiteli kazanın doğalgaz performansı testinin 05/05/2010 tarihinde başarılı olması ve teknik şartlarının yerine getirilmesi nedeniyle 30/06/2010 tarihinde geçici kabul tutanağının imzalandığı, geçici kabul eksikliklerinin 20/10/2010 tarihinde tamamlandığı, söz konusu sözleşmenin 17. Maddesi gereğince yüklenici firmanın 1 yıl arızalara karşı garantisinin bulunduğu, bu sürenin geçici kabule göre 30/06/2010 tarihinde sona erdiği, bu süre içinde bir takım arıza ve tadilatların meydana geldiği, davalı tarafından garanti süresinde giderildiği, ancak devamında yine garanti süresi bitmeden ve sonrasında arızaların devam ettiği, davalının arıza giderimi işini kısa sürede yapamadığı, tadilat süresinin uzadığı ancak tüm oluşan zararların davalı tarafından giderildiği ve neticede sistemin çalışır şekilde davacıya teslim edildiği, sonradan çıkan hasarların beklenen hasarlar olmadığı, hasarların gideriminde iki tarafın da yetersiz kaldığı, davalının 6 yıl boyunca hasarları gidermek için çaba sarf ettiği, masraf yaptığı, işletmenin zarar görmemesi için bu süre içinde mobil kazanlar kiraladığı, söz konusu işe ilişkin teknik özelliklerin uygulama ve tatbik projesinin davalı tarafından oluşturulduğu, davacı idareye sunulduğu, onay alarak imalatların gerçekleştirildiği, bu uygulama projesinin oluşturulması ve uygulaması aşamasında fenni mesul sıfatıyla davalı sorumlu olsa dahi denetim kontrol ve onay yetkisinin davacı olması nedeniyle tek taraflı bir sorumluluktan söz edilemeyeceğini, oluşan zararların tüm sistemin çalışmasını etkilemesi nedeniyle son tadilatın tamamlama tarihi 01/06/2016 tarihi itibariyle garanti süresinin yeniden başladığı ve 01/06/2017 tarihine kadar garantinin devam edeceği, dolayısıyla işin kesin kabul işlemlerinin 24/04/2017 tarihinde başladığı, kesin kabulün 13/10/2017 tarihinde yapıldığı, söz konusu arızaların giderilmesi sürecinde davalının mobil kazanlar kiraladığı, bu kazanların sorunsuz çalıştığı, davacının yeni mobil kazan talebinin olmadığı, davalının işletmenin zarar görmemesi için gerekli tedbirleri aldığı, edimlerini yerine getirdiği, mobil kazan kiralarını davalının ödediği, ayrıca bu süreçte yani 22/06/2011 ile arızanın giderildiği kesin kabul tarihi olan 13/10/2017 arasında "Doğalgaz, demisuyu tüketimi ve elektrik üretimi" kayıplardan bahsedilmediği, bu tip değerlerin 1 yılda rahatlıkla tespit edileceği, 8 yıl beklenmeyeceği bu zararların talebine ilişkin bilgi ve belgelere rastlanmadığını, davalının 6 aylık süre içinde gizli ve açık ayıpları bedelsiz olarak giderdiği, geçici kabul ile kesin kabul arasında 6 yıl boyunca işletmede çalıştığı, bu süre içinde geriye dönük üretim ve kayıpların kontrollerin yapılarak çıkan farkların davalıdan talep edilebileceğini, ancak bunların bu süreç içinde talep edilmediği, davacı kumunun teftiş kurulu başkanlığının soruşturmasının 09/05/2016 tarihinde soruşturmanın garanti süresi içinde başladığı, raporun 17/11/2017 tarihinde tanzim edildiği, kazan ve turbojenaretör ünitelerindeki arızalın giderilmesi süresinin 5 yıl olduğu, süreçte davalı tarafından getirilen kazanların yeterli olmadığı" buhar, elektrik ve doğalgaz" kayıplarının yaşandığı, 2012/2016 yılları arasındaki süreçte yaşanan arıza ve duruşlardan kaynaklı olmak üzere toplam 20.744.064,00TL kayıp yaşandığı, tadilat süresinin normal işin yapım süresinin 3 katı olduğu, davacının tüm taleplerinin bu süreçte yerine getirildiği, tüm bu nedenlerle kayıplara kimin sebep olduğunun tam olarak tespit edilemediğini, bu konudaki karar ve takdirin mahkemede olduğunu, ayrıca teftiş raporu tarihinden hemen sonra davalı şirkete gizli ayıp ihbarında bulunulmadığı, davanın yaklaşık 1 yıl sonra açıldığını, davanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı hususunda takdirin mahkemede olduğunu yönünde rapor sunulmuştur.
Tarafların rapora itirazı üzerine aynı heyetten alınan 06/11/2021 tarihli raporda ise; daha önce sundukları kök raporlarındaki görüş ve tespitlerinde bir değişiklik olmadığını, davacının ayıp ihbar külfetini zamanında yapmadığını, bu nedenle işi kabul etmiş sayıldığını ve de tek taraflı olarak davalının sorumluluğundan söz edilemeyeceğini rapor etmişlerdir.
Davacının, birleşen dosyadaki davasını tam ıslah etmesi ve tarafların önceki heyet raporuna itirazları ile teknik yönde yeterli inceleme yapılamadığı nazara alınarak, yeniden heyet oluşturulmasına karar verilerek, mali müşavir ...." sözleşmesinin imzalandığı, İhale kapsamı içinde
bulunan 160 ton/h kapasiteli kazanın doğalgaz performans testinin 05/05/2010
tarihinde başarılı olması ve teknik şartların yerine getirilmesi nedeni ile 30/06/2010
tarihinde "Geçici Kabul Tutanağı"nın imzalandığı ve eksikliklerin tamamlanması için
30/09/2010 tarihine kadar süre verildiği, Geçici kabul eksikliklerinde de 20/10/2010
tarihinde tamamlandığı, Taraflar arasında yapılan Sözleşmenin Montaj, İşletmeye
Alma, Performans, Eğitim, Bakım-Onarım, Yedek Parça Gibi Destek Hizmetlerine Ait
Şartlar 17 maddesinde "Yüklenici firmanın 1 yıl ( bir yıl ) arızalara karşı
garantisi olduğu, sözleşmeye göre "Garanti Süresinin geçici kabul ile kesin kabul arası
olduğu, Sözleşmenin Montaj, İşletmeye Alma, Performans, Eğitim, Bakım-Onarım,
Yedek Parça Gibi Destek Hizmetlerine Ait Şartlar Madde 17 “Garanti süresinde
yükleniciden kaynaklanan hasarlı mal veya parçaları ücretsiz olarak tamir edecek veya
yenisi ile değiştirecek varsa eksik kısımları da tamamlayacaktır. Bu kısımlar için garanti
süresi yeniden başlayacaktır.” hükmü nazara alındığında, son tadilatın
tamamlanma tarihi olan 01/06/2016 tarihi itibari ile garanti süresinin yeniden
başladığı ve 01/06/2017 tarihinde kadar garantinin devam edeceği, ayrıca işin kesin
kabul işlemlerinin 26/04/2017 tarihinde başladığı, kesin kabul tutanağında tespit
edilen eksiklikler için, davacı idare tarafından, davalı firmaya 26/08/2017 tarihine
kadar süre verildiği, 13/10/2017 tarihinde kesin kabulü yapıldığı tespit edilmiştir.
30/06/ 2010 tarihinde geçici kabul tutanağı imzalanarak devreye alınan
sistemde, besi suyu pompaları ile ilgili ilk arızanın 16/10/2010 tarihinde ortaya
çıktığı, daha sonra eserin geçici kabul eksikliklerinin tamamlanarak 20/10/2010
tarihinde teslim alındığı, daha sonra meydana gelen arızaların derhal yükleniciye
bildirildiği, 28.10.2010 tarihinde pompanın servise gönderildiği, 01.11.2010 tarihinde
kazan besi suyu pompalarından ikincisinin yatak hasarı belirtisi gösterdiği, davalı
şirketin aynı arızaların yaşandığı sistemdeki 3 adet pompayı, üretici firma olan Alman
32/32
Sterling firmasının Almanya fabrikasına göndererek revizyon yapıldığı ve sorunun
05.09.2011 tarihinde tam olarak giderilebildiği , dava konusu eser sözleşmesinde kaynaklı ayıplı imalat nedeniyle iş sahibi seçimlik haklarından olan eserin
onarılması hakkını kullandığı ve bilaharede iş bu davalarla tazminat talep etmiştir.Yapılan teknik inceleme ve değerlendirmeler çerçevesinde;
Kazan Kızdırıcı Borularında ve Turbojenertörde meydana gelen arıza ve
hasarların; dava konusu tesisin Kazan Teknik Şartnamesinde belirtilen tasarım
şartlarına uygun işletilmemesinden kaynaklı olduğu, bu nedenle yükleniciye
atfedilecek kusur bulunmadığı,
ancak ... Pompalarında meydana gelen arıza ve hasarların
; davalı yüklenici tarafından verilen ayıplı mal/hizmetten kaynaklandığı,
yüklenicinin kusurlu olduğunun ve ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu, 16.10.2010
tarihinde ortaya çıktığı ve ayıbın süresi içerisinde derhal davalıya bildirildiği, davalı
tarafından ayıbın giderilmesi hususunda yapılan bir çok müdahale sonucunda Alman
Sterling marka pompaların imalatçısı tarafından Almanya fabrikasında revizyon
yapıldığı ve sorunun 05.09.2011 tarihinde tam olarak giderilebildiği, Kazan Besi Suyu Pompalarında ki arızaların; ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu ve ayıp ihbarının süresinde yapıldığı, ayıpta yüklenicinin kusurlu olduğu,
15/11/2010 ile
08/12/2010 tarihleri arasında besi suyu pompası arızası nedeniyle 23 gün üretim
yapılmamasından kaynaklı zarar olduğu, hesapların yapılması uzun
zaman, emek ve mesai gerektirdiğinden, yargılama sürecinin uzamaması için raporun sunulduğu belirtilmiştir.
Dosya aynı heyete itirazların değerlendirilmesi vede hesap için tevdi edilmiş, heyetten alınan 05/09/2023 tarihli ek rapor ve itirazların değerlendirilmesi için alınan 17.04.2024 tarihli ikinci ek raporda; önceki teknik tespitler tekrar edilerek, 15/11/2010 ile 08/12/2010 tarihleri arasında çalışmamada davalının kusurlu olduğu ve davacı işletmenin
zararının (
üretilmesi gerekli elektrik bedeli: 938.682,94.-TL
, harcanması gerekli doğalgaz yakıt gideri: (2.428.800,00–2.384.580,00(*)=
(işletme içi gerekli elektrik enerjisi üretimi için gerekli yakıt gideri mahsup
edilerek) 44.220,00 TL
, harcanması gerekli demi suyu gideri 67.530 TL olmak üzere toplam= 938.682,94 - 44.220,00 - 67.530 =] 826.932,94 TL olarak hesaplandığını, yine birleşen dava konusu KDV bedelleri
yönüde;[ üretilmesi gerekli elektrik bedeli kdv’si: 7.398,57.-tl
, harcanması gerekli doğalgaz yakıt gideri kdv : (437.184- 431. 024,4=) (işletme içi gerekli elektrik enerjisi üretimi için gerekli yakıt gideri mahsup
edilerek) 6.159,60 TL , harcanması gerekli demi suyu gideri kdv: 5.402,40 TL
olmak üzere toplam= 7.398,57 + 6.159,60 + 5.402,40 =] 18.960,57 TL ve neticede her iki dosya yönünde, dava konusu sistemde davalı tarafça verilen gizli ayıplı mal/hizmetten kaynaklı
besi suyu pompalarında 15/11/2010 ile 08/12/2010 tarihleri arasında 23 günlük
duruştan dolayı davacı işletme zararının 08/12/2010 tarihi itibariyle 826.932,94
TL + 18.960,57 kdv = 845.893,51 TL olarak hesap edildiği, bildirilmiştir.
Dava konusu sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu ve davalı tarafından meydana getirilen yapının taşınmaz niteliğinde olduğundan TBK m. 474 ile 478. Maddeleri hükümleri nazara alınarak; eserin sözleşmeyle taahhüt edilen veya dürüstlük kuralı gereğince
kendisinden beklenen vasıfları taşımaması halinde ayıplı sayılacağı ve yüklenicinin ayıptan dolayı sorumlu olacağı, ayıp halinde iş sahibinin seçimlik haklarının bulunduğu ve bu hakkın kullanımı için eserin tamamlanarak iş sahibine ayıplı teslimi
ile eserdeki ayıbın iş sahibine yüklenmemesi gerektiğini, dosyamızda davacı iş sahibi seçimlik haklarından olan eserin
onarılması hakkını kullandığı ve onarım sürecinde işletmenin olması gereken kapasitede çalıştırılamadığından bahisle kaynaklanan zararların tazminini talep ettiği,
İş sahibinin yükleniciden tazminat isteyebilmesinin şartları; eserin ayıplı olması,
iş sahibinin zarara uğramış olması, eserdeki ayıpla zarar arasında uygun illiyet
bağının bulunması ve yüklenicinin kusurlu olması gerektiği yine TBK m. 472, yüklenicinin eserde kullandığı malzemenin iyi cinsten olması
hususunda satıcı gibi olacağının belirtildiği ve satış sözleşmelerine ilişkin TBK m.
229 hükmünün, eser sözleşmesinde de uygulanması durumunda, yüklenicinin kendi
sağladığı malzemenin elverişsizliği yüzünden eserde bir ayıp meydana gelmesinden
dolayı, malzemenin bu sonuca yol açacağını bilemeyecek durumda olsa dahi TBK m. 229'da düzenlenen kusursuz sorumluluk hükmü uygulanacağı , ANCAK İş sahibinin, malzemedeki elverişsizlik dışında
ileri süreceği tazminat taleplerinde ise mutlaka yüklenicinin kusurunun aranacağı anlaşılmıştır. Yine ayıplara dayalı talepler için TBK m. 478 iki türlü zamanaşımı süresi düzenlemiş olup, olağan
zamanaşımı süresi, taşınmaz yapılar dışındaki eserde, özellikle
taşınır ve gayri maddi eserlerde ayıp ister açık ister gizli ayıp olsun bu süre iki yıl, taşınmaz yapılardaki olağan süre, teslimden itibaren beş
Yıl, Olağanüstü zamanaşımı süresi ise yirmi yıldır. Dosyamızda meydana getirilen eser taşınmaz niteliğinde olup 5 yılık süreye tabi olup bu süre dolmadan davacı işveren ayıp ihbar ve onarım talebinde bulunulmuş ise de, Ayrıca TBK m. 476’ya göre, “Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara
karşın, iş sahibinin verdiği talimattan doğmuş bulunur veya herhangi bir sebeple iş
sahibine yüklenebilecek olursa iş sahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını
kullanamaz”
hükümü düzenlenmiş olup İş sahibinin kusuru ile ayıp arasında illiyet bağı varsa, iş sahibinin ayıptan
doğan seçimlik hakları doğrudan doğruya etkileneceği gibi tazminat isteme hakkı da
kısmen veya tamamen ortadan kalkacağı ve buna karşılık yüklenici, ayıbı takip eden zararda, kusuru bulunduğu takdirde
tazminat ödemekle yükümlü isede kusurunun bulunmaması halinde sorumlu olmayacağı, anlaşılmaktadır.
Tüm dosya kapsamı, asıl ve birleşen dosyada dava ve cevap dilekçesi, birleşen dosyada tam ıslah dilekçesi ve taraflar arasındaki sözleşme ilgili kurumlarda celp edilen belgeler, geçici kabul ve kesin kabul tarihi arasındaki ayıp ihbarları, arıza durumları ve arızanın giderimine ilişkin yapılan iş ve işlemlere dair bilgi ve belgeler ile hüküm kurmaya elverişli rapor sunan ikinci heyetin asıl ve ek raporları birlikte nazara alındığında; taraflar arasında imzalanan 02/10/2007 tarihli sözleşmenin eser sözleşmesi niteliğinde olduğu, sözleşme gereğince davalı tarafından işin yapıldığı, 30/06/2010 tarihinde geçici kabul tutanağının imzalandığı, geçici kabul eksikliklerinin 20/10/2010 tarihinde tamamlandığı, bu tarihten kısa bir süre sonra işin teminat dönemi içinde kapsamlı tadilat gerektiren pek çok arızanın yaşandığı, bu arızaların 01/06/2016 tarihinde giderildiği ve kesin kabulün 13/10/2017 tarihinde yapıldığı, davacı vekilinin dava dilekçesinde ve taleplerini açıklayan dilekçesinde söz konusu arızalar nedeniyle tesisin işletilmemesinden kaynaklı olarak 2012-2016 yılları arasındaki süreçte yaşanan arıza ve duruşlardan kaynaklı olarak davalının imal ettiği kazanın tamiratı nedeniyle yerine mobil kazanların çalıştırılması ve bu nedenle elektrik üretiminin gerçekleştirilememesi nedeniyle elektrik enerjisi satın alınmasından, yine daha fazla deminarelize su tüketilmesi ve daha fazla doğalgaz tüketilmesinden kaynaklı zararlarının bulunduğu belirtilerek, asıl davada 20.244.064,00TL zararın giderilmesinin talep edilmiş ise de, son heyetin teknik inceleme ve değerlendirmeleri sonucu söz konusu 2012-2016 yılları dönemindeki işletmenin çalışmamasının yükleniciden kaynaklanmadığı, davacı işverenin kullanım/ işletme hatalarından kaynaklı ayıplar olduğu ve bu nedenle TBK'nun 476. maddesi hükümde nazara alınarar davalı yükleniciye atfı kabil bir kusur bulunmadığından zarar tazmini talep edilemeyeceği, bu dönemde gerçekleşen zararlardan davalının sorumlu olmayacağı anlaşılmakla bilirkişilerin tespit ettiği yükleniciden kaynaklı ayıplı imalat nedeniyle besi suyu pompalarında 15/11/2010 ile 08/12/2010 tarihleri arasında 23 günlük
duruştan dolayı oluşan zararın yönünde davalı aleyhinde hüküm tesis edilmemiştir. Davacını dava konusu ettiği 2012-2016 yıllarındaki arıza ve çalışmamanın işverenin kullanma hatasında kaynaklandığı yükleniciye atfı kabil bir kusur bulunmadığı anlaşılmakla asıl davadaki talebin reddi gerekmiştir.
Yine birleşen dosyada yüklenicinin ayıplı imalatı yani kusurundan kaynaklı nedenlerle işletmenin çalışmamasından ötürü doğan zararlar kapsamında KDV'den kaynaklanan zarar talep edilmiş ise de dava konusu edilen 2012-2016 yılları arasında davalıdan kaynaklı işletmenin çalışmaması durumunun bulunmadığı, yani davalıdan kaynaklı bir kusurun bulunmadığı anlaşılmakla, KDV'den doğan zararın da davalıdan talep edilemeyeceği görülmekle, asıl ve birleşen davaların reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl dosyada; davacının davasının REDDİNE,
2-Birleşen ... esas sayılı dosyasında; davacının davasının REDDİNE,
3-Asıl dava yönünden;
A-Alınması gereken 427,60 TL maktu harcın, 345.718,01 TL peşin harçtan düşümü ile artan 345.290,41 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
B-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
C-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 506.440,64 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Birleşen Ankara 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/36 esas sayılı dosyası yönünden;
A-Alınması gereken 427,60 TL maktu harcın, 62.230,41 TL peşin harç, 22.817,00 TL ıslah harcı toplamı olan 85.047,41 TL harçtan düşümü ile artan 84.619,81 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
B-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
C-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
D-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 345.601,72 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.21/05/2024
...