T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/541 Esas - 2024/335
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
ON İKİNCİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2022/541
KARAR NO : 2024/335
...
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 05/08/2022
KARAR TARİHİ : 04/06/2024
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 03/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak ( Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 14.07.2021 tarihli ''Batman Bölge Hakkari-1 Lokasyonu için sondaj hazırlaması ve lokasyonu işleri için sözleşme imzalandığını, sözleşmede iş bitim süresinin 180 gün olup davalıdan kaynaklanan ve dava dilekçemizde belirttiğimiz nedenlerden dolayı süresinde işin tamamlanamadığını, öncelikle Gülpınar yolu yapılması gerekirken projede olmayan 12 km'lik Beytülşebap yolunun ve üst bölgesi güvenlik yolu olarak 6,5 km'lik yolun daha ilave edildiğini, bu yolları yapılması için zeminin kayalık olduğundan 3 km 'lik bir yol daha ilave edilmek zorunda kalındığını, bunun 2 km 'sinin yapıldığını, ancak kalan 1 kmlik kısım için kamulaştırma işlemi yapılmadığından devam edemediğini, bu eklemelerin müvekkilin esas işini bitirmesine mani olduğunu, davalı tarafın ise bu durum nazara alınarak süre uzatımı vermek yerine sözleşmeyi haksız feshederek teminatı irad kaydettiğini, ayrıca sözleşme imzasından sonra oluşan ekonomik şartlar nedeniyle taraflar arasında yapı fiyat zaptı ile işin birim fiyatı 7.20 TL iken 24.00 TL'ye çıkarılmış ise de yapılan işin 168.499,06 metre küpü için belirlenen yeni birim fiyat uygulanmadığını gibi eski birim fiyat üzerinde de ödeme yapılmadığını, yine müvekkilinden alınan bu işlerin bir başka firmaya 58,00 TL birim fiyatla ihale edildiğini, tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik sözleşmenin haksız feshi nedeniyle nakte çevrilen teminat bedeli 577.000,00TL'nin, ve yapılan işlerin ödenmeye bedeli için şimdilik 1.000,00TL ile mahrum kalınan kar kaybı için şimdilik 1.000,00TL olmak üzere toplam 579.000,00-TL'nin davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle:, öncelikle davada zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, davanın açılmasında hukuki yarar olmadığını, yer tesliminin 14.08.2021 de yapıldığını, davacının 28.01.2022 tarihli başvuru dilekçesi ile yer teslimini 06.08.2021 tarihinde yapıldığını ikrar ettiğini, sözleşmenin 9.2 maddesine göre iş bitim tarihi teslimden itibaren 180 gün olup 10.02.2022 tarihinde sona erdiğini, ayrıca sözleşmenin 3.Maddesinde ''idarenin yeni lokasyonlarda belirleyebileceğinin hüküm altına alındığı ve bu yeni lokasyonlara davacının 3 gün içerisinde itiraz hakkının bulunduğu belirtilmiş ise de, lokasyon değişikliğine ilişkin 3 gün içerisinde itiraz hakkı da kullanılmadığını, müvekkili tarafından sözleşmenin feshinin haklı nedene dayandığını, imalatın devam edeceği lokasyonun hava şartları nazara alınarak, bitim süresinin Mart ayına uzatıldığını, davacının esasen ekonomik krizi bahane ederek sözleşme şartlarına uymayarak edimini ifa etmediğini, müvekkili şirketinin ediminin tamamlanması için süre verildiği halde yerine getirilmediğinden sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini ve teminatın gelir kaydedildiğini, davacının haksız olarak işbu davayı açtığını belirterek davanın reddine karar verilmesinin talep ve cevap etmiştir.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinin haksız feshinden kaynaklı mahrum kalınan kar, bakiye (fiyatın güncellenerek tespit edilecek) iş bedeli ve nakte çevrilen teminat mektubu bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.
Davacı vekili delil olarak; ihale sözleşmesine, sözleşme kapsamında yapılan hakediş raporlarına, ihale dosyasına, keşif, tanık, kurum içi ve grup yazışmalarına, bilirkişi incelemesine, davalı vekili ise; SAY-21 PJM-946 sayılı ihale dosyasına, keşif, tanık, şirket olurlarına , dava dilekçelerine, müvekkil şirketin şartnameleri, yönetmeliklerine ve bilirkişi incelemesine dayanmıştır.
Davacı yüklenici vekili davasıyla; sözleşme dışı ve ilave işler nazar alınarak iş verence süre uzatımı verilmeden haksız olarak sözleşmenin fesih edildiğini, yine sözleşme imzasından sonra oluşan ekonomik şartlar nedeniyle taraflar arasında yapı fiyat zaptı ile işin birim fiyatı 7.20 TL iken 24.00 TL'ye çıkarıldığı halde, daha sonra yapılan işin 168.499,06 metre küpü için belirlenen yeni birim fiyatı uygulanmayarak, sözlemenin fesih ve sonrasında bakiye işin üçüncü kişiye 58,00 TL den ihale edilmesinin haksız olduğunu belirterek, teminatın nakde dönüşen bedeli, yapılan ve yeni fiyat üzerinden ödenmemesinden kaynaklı bakiye iş bedeli ve de haksız fesih nedeniyle mahrum kalınan karın tespiti ve tahsili talep edilmektedir.
Taraflar arasında “TPIC’e ait Batman Bölge Hakkari-1 Lokasyonu İçin Sondajın
Hazırlanması Ve Lokasyon İşlerine Ait" imzalı sözleşmenin; 1.Maddesinde; iş verenin Turkısh Petroleum Internatıonal
A.Ş., yüklenicinin ... İnş.San.ve Tic.
A.Ş. olduğu, 3. Maddesinde; işin adının; TPIC’e Ait Batman Bölge Hakkari-1 Lokasyon İçin Sondajın Hazırlanması ve
Lokasyon İşleri
olduğu, İşin Yapılma Yerinin; "Hakkari-1 Lokasyonu Şırnak İli Beytüşşebap İlçesinde yer aldığı, ancak belirtilen lokasyonların tamamlanması ve sözleşme bedelinin dolmaması
durumunda veya termin programında yapılacak değişiklik sonucunda İdare yüklenici firmaya
TPIC Genel Müdürlüğü’nün Termin Programına göre; TPAO Batman Bölge Müdürlüğü
Sondaj termin programında bulunan yeni veya başka lokasyonların imalatını
İsteyebileceği, İsteklilerin bu ihaleye teklif vermekle, yüklenici bu sözleşmeyi imzalamakla
değişiklik yapılarak yerine yapılması istenilen lokasyona teknik dökümanlar ile desteklenecek
haklı sebeplerle 3 gün içerisinde itiraz edebileceği, aksi takdirde kabul ve taahhüt ettiği, İstekli bu işe teklif verirken lokasyon yeri görüldü belgesi verecek olup, sözleşme
sonrasında lokasyon değişikliği olması halinde 3 gün içerisinde yeni lokasyona ait lokasyon
yeri görüldü belgesinin verileceği, 5. Maddesinde; sözleşmenin uygulanmasında 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 sayılı Kamu İhale
Sözleşmeleri Kanunu ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinde ve ihale dökümanında oluşturan
diğer belgelerde yer alan tanımların geçerli olduğu, 6. Maddesinde; bu sözleşmenin, birim fiyat sözleşme olduğu, ihale dökümanında yer alan kesin projeye/projelere
ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak, İdarece hazırlanmış
birim fiyat teklif cetvelinde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için
yüklenici tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı
9.607.400,00TL bedel üzerinden akdedildiği, 9.
Maddesinde; Sözleşmenin imzaladığı tarihten itibaren 15 gün
içinde YİGŞ hükümlerine göre yer teslimi yapılarak işe başlanacağı, yer tesliminden itibaren 3
gün içinde Madde 3 de yer alan hususlar kapsamında yüklenici işe başlamak zorunda olduğu, Aksi
takdirde sözleşme gereği cezai işlemler uygulanacağı ve kesin teminat irat kaydedileceği,
yine Yüklenici taahhüdünün tümünü, işyeri teslim tarihinden 180 gün içinde tamamlayarak
geçici kabule hazır hale getirmek zorunda olduğu, ve Sürenin hesaplanmasında; havanın fen
noktasından çalışmaya uygun olmayan dönemi ile resmi tatil günleri dikkate alındığından, bu
nedenlerle ayrıca süre uzatımı verilemeyeceği, 10.
Maddesinde; Kesin teminatın ve ek kesin teminatın geri verilmesi hususunda Yapım İşleri Genel
Şartnamesi hükümleri uygulanacağının belirtildiği, 14. Maddesinde;"yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılma süresi içerisinde sözleşmenin tamamen ifasına kadar, vergi ,resim harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin iddiası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamayacağı, fiyat farkı hesaplanmayacağı ve sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılmayacağı, 18. Maddesinde; süre uzatımı verilecek hal ve şartlar hususunda yapım işleri genel şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı, 25.Maddesinde; gecikme halinde uygulanacak cezalar ve sözleşmenin feshinin düzenlendiği, bu kapsamda sözleşmede belirtilen süre uzatımı halleri hariç yüklenicinin sözleşmeye uygun olarak işi süresinde bitirmediği takdirde en az 10 gün süreli yazılı ihtar yapılarak gecikme cezası uygulanacağı, işin süresinde bitirilmemesi halinde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin %0,06 oranında gecikme cezası uygulanacağı, ihtarda belirtilen süre sonunda aynı durumun devam etmesi halinde protesto çekmeye gerek kalmaksızın sözleşmenin fesh edilerek feshin teminatı gelir kaydedileceği ve hesabın tasfiye edileceği, 26.Maddesinde;sözleşmenin feshi ve tasfiyesinin düzenlendiği buna göre idarenin sözleşmeyi İşin süresinde bitirilmemesi üzerine 10 günden az olmamak kaydı ile sözleşmede belirlediği süreyi içeren ve nedende açıkca belirtilen aynı durumun devam etmesi... halinde protesto çekmeye gerek olmaksızın varsa kesin teminat ve ek kesin teminatların gelir kaydedilerek sözleşmeyi fesih edeceğini, yine mücbir sebeplerden dolayı tarafların sözleşmeyi tek taraflı olarak fesih edebilecekleri yüklenicinin mücbir sebebe dayalı süre uzatım talebi olması halinde, idarenin sözleşmeyi fesih edebilmesi için idarenin sürenin sonunda işin sözleşme ve eklerine uygun tamamlanmamış olması gerektiği, sözleşmenin fesih edilmesi halinde işi tasfiye edilerek ve teminatları iade edeceği, mücbir sebep olarak yüklenicinin neden olmadığı ve yüklenicinin kontrolünde olmaksızın sözleşmede belirlenen yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyen neden ve olayların meydana gelmesi halinde yüklenicinin olayın meydana geldiği tarihten itibaren 5 gün içinde olayın varlığını bildiren belgeler ile birlikte idareye bildirimde bulunması halinde; kanuni grev, doğal afet, genel sağlık hastalık, kısmi veya genel seferberlik ve gerektiğinde kurum tarafından belirlenecek benzeri hallerde, yüklenicinin süre uzatımı isteğinde bulunabileceği, yine yüklenicinin sözleşmeyi fesih edilebilmesi hallerinin, sözleşme yapıldıktan sonra mücbir sebepler dışında yüklenicinin mali aciz içinde bulunması nedeni ile taahüdünü yerine getirmeyeceği gerekçesi ile idareye yazılı bildirimde bulunması halinde ayrıca protesto çekmeye gerek olmaksızın teminatların gelir kaydedilerek sözleşmenin fesih edileceği ve hesabın tasfiye edileceği, 27. Maddesinde;sözleşme bedelinin %20 sine kadar ilave iş yaptırabileceğinin, sözleşme bedelinin %20 si miktarında iş artışının olabileceği, yine iş artışı miktarının sözleşmenin %20sini aşması halinde tespit edilecek birim fiyatın hesabı hususlarının düzenlendiği, yine diğer hususlar başlıklı 33. maddesinin (o) bendinde "lokasyon imalatları esnasında yer değişikliği veya herhangi benzer durum sonucunda idare kaynaklı olsa bile işin beklenmesi gerektiği zamanlarda yüklenici iş makinesi kira bedeli, bekleme bedeli, nakliye bedeli ve benzeri herhangi bir bedel talep edemeyeceği, bu gibi talepler karşılında herhangi bir ödeme yapılmayacağı hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
Taraflar arasında yapılan sözleşme kapsamında atıf yapılan Yapım İşleri Genel Şartnamesi ilgili 45. maddesinde;"Taahüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine
getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının
onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit
edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının;kesin kabul
tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için Sosyal
Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesi getirilmesi zorunludur.” hükmü düzenlenmiştir.
09/09/2021 Tarihli Şantiye Karar Tutanağında;Hakkari-1 lokasyon bağlantı yolunun Van ili Gürpınar ilçesi yönünde Aksu köyüne ulaşımı sağlayan grup köy yolunun güzergahı uzun ve güvenliğinin sağlanmasının zor olması gözetilerek, ilgili lokasyonun Şırnak İli Beytulşebap ilçesine yoluna bağlanmasına ve Şırnak Beytülşebap Karayolundan ekipmanların geçişine engel olacak kısmının, 3 kilometre uzunluğundaki by-pas yolu ile geçirilmesine karar verildiği, bu lokasyon değişikliğine sözleşme kapsamında davacının bir itirazının bulunmadığı anlaşılmıştır.
Davalı
TPİC Genel Müdürlüğü’nün, ... İnş.San.ve Tic.A.Ş.’ne hitaplı 13.01.2022 tarihli yazısıyla: ”…İklim şartlarından dolayı sözleşme süreniz saklı kalmak kaydıyla işin
durdurulmasına, mart ayı itibariyle uygun hava şartları sağlanmasıyla birlikte imalatlara
devam edilerek lokasyonun sondaja hazır hale getirilmesine karar verilmiştir.
Ayrıca imzalı sözleşmenin 14.maddesi hükmü gereği herhangi bir fiyat farkı ve fiyatların revize
edilmesi söz konusu değildir.”, yine 17.02.2022 tarihli yazısıyla; “Taahhüdünüz altında yapımı devam eden ‘TPİC’e Ait Batman Bölge Hakkari-1
Lokasyonu için Sondajın Hazırlanması ve Lokasyon İşleri” sözleşmesi 05.08.2021 tarihinde
imzalanmış olup, 27.12.2021 tarihine kadar çalışmalara devam edilmiştir.
Dilekçeniz ile güncel piyasa koşullarının aleyhinizde değişiklik göstermesi nedeniyle
sözleşme bedelinizin %75 oranında hakedişinizi aldığınız sözleşmenizin karşılıklı olarak feshi
talep edilmiştir.
Ancak, talebiniz sözleşme hükümlerine göre uygun bulunmamaktadır. Sözleşmede
taahhüt ettiğiniz hükümlere uymadığınız takdirde sözleşmenizin 26.maddesi hükümlerine göre
kesin teminatınız gelir kaydedilerek sözleşme feshedilecek ve hesabınız genel hükümlere göre
tsafiye edilecektir.
Sonuç olarak dilekçenizde yer alan taleplerinizin sözleşme hükümlerine göre karşılığı
olmayıp 15 gün içerisinde lokasyon imalatlarına başlamanız ve ivedilikle tamamlamanız gerekmektedir. Aksi taktirde cezai hükümler doğrultusunda hareket edilecektir.” şeklinde ihtarda bulunulduğu,
... İnş. San. Ve Tic. A.Ş.’nin işbu yazıya karşı gönderdiği 02.03.2022 tarihli yazısında:"
dilekçemizde belirttiğimiz hususların dikkate alınarak, eksik ödemelerin tarafımıza
yapılmasını, hafriyat işi birim fiyatının güncellenmesi ve 1 km özel mülkiyet alanında gerekli
yasal izinlerin alınarak tarafımıza bildirilmesi halinde iş yapımına tarafımızdan
başlanabileceğini ” bildirilmiştir.
TPİC Genel Müdürlüğü’nün 25.03.2022 tarihli ... İnş.San.ve Tic.A.Ş.ye hitaben yazılan yazısıyla;“…05.08.2021 tarihinde İdaremiz ile imzalamış
Olduğunuz TPİC’e ait Batman Bölge Hakkari-1 Lokasyonu İçin Sondajın Hazırlanması ve
Lokasyon işleri’ işi için tarafınıza yazılı ve sözlü yapılan ihtarlara rağmen, imalatlara devam
etmediğiniz ve sözleşme hükümlerine uymadığınız tespit edilmiştir. Sözleşmenin26.1
maddesinde ayrıca protesto çekmeye gerek kalmaksızın varsa kesin teminat ve ek kesin
teminatlar gelir kaydedilir ve sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye
edilir,hükmüne istinaden sözleşmeniz 24.03.2022 tarihi itibariyle fesih edilmiş olup, kesin
teminatınız gelir kaydedilip, sözleşme hesabının genel hükümlere göre tasfiye edileceği" bildirilmiştir.
Bu sözleşme kapsamında ...Sigorta A.Ş. .. tarafından davalı lehine 02/08/2021 tarihli 26/04/2023 tarihine kadar süreli 577.000,00 TL bedelli kesin teminat mektubunun düzenlenerek davalıya verildiği, iş bu teminatın 24.03.2022 tarihinde nakde dönüştürüldüğü, anlaşılmıştır.
Davacı tarafından sunulan 10.05.2022 tarihli SGK Borcu Yoktur Belgesinde;... İnş.San.ve Tic.A.Ş.nin 10.05.2022 tarihi itibariyle Türkiye geneli yapılan sorgulamada
Kuruma muaccel hale gelmiş borcunuz bulunmadığı, belirtilmiştir.
Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde ve dosya kapsamı belgeler üzerinde, resen oluşturulan inşaat mühendisi, mali müşavir ve nitelikli hesap bilirkişisinden oluşturulan heyetten alınan 16/06/2023 tarihli raporda; sözleşme kapsamında davacı şirket tarafından, davalı şirkete dört adet hakediş faturası (toplam 7.233.983,95TL tutarında) ve bir adet fiyat farkı faturası (551.090,56 TL tutarında) olmak üzere toplam beş adet toplam 7.785.074,51 TL tutarında faturanın kayıtlı olduğu, ayrıca bu sözleşme haricinde de faturaların kayıtlı olduğu ve 05/08/2022 dava tarihi itibari ile kayıtlara göre davacı şirketin, davalı şirketten 597.245,82TL tutarında bakiye alacağının kayıtlı olduğu, ayrıca nakit teminat kesintilerine ilişkin herhangi bir kayda rastlanılmadığı, yine söz konusu ihale dosyası kapsamında sözleşmenin 05/08/2020 tarihli birim fiyat usulü ile yapıldığı, sözleşme tutarının 9.607.400, 00 TL olduğu, iş yeri teslim tutanağına göre 14/08/2021 tarihinde işin teslim edildiği, işin bitim süresinin bu tarihten itibaren 180 gün olduğu, 09/09/2021 tarihli şantiye karar tutanağına göre Hakkari-1 lokasyon bağlantı yolunun Van ili Gürpınar ilçesi yönünde Aksu köyüne ulaşımı sağlayan grup köy yolunun güzergahı uzun ve güvenliğinin sağlanmasının zor olması gözetilerek, ilgili lokasyonun Şırnak İli Beytulşebap ilçesine yoluna bağlanmasına ve Şırnak Beytülşebap Karayolundan ekipmanların geçişine engel olacak kısmının, 3 kilometre uzunluğundaki by-pas yolu ile geçirilmesine karar verildiği, taraflar arasında düzenlenen ve imzalanan hak edişler incelendiğinde; 1. Hak edişin yeşil deftere göre “Güvenlik yollarında sert kayada kazı yapılması” miktarı 50.159,00
m3’ olup 24,00 TL/m3 birim fiyat ile tutar 1.203.816,00TL olduğu , bu bağlamda
yeni fiyat zaptı (YFZ-1) düzenlendiği, güvenlik yollarında kırılmamış ve elenmemiş çakıllı tüvanan
malzeme ile alt temel ve temel malzemesi temini ve 10 km’den nakliyesi, serilmesi, sıkıştırılması
ile ilgili de yeni fiyat belirleyen YFZ-2 düzenlediğini, 2. Hak edişin, “makine ile patlayıcı madde kullanmadan kazı hafriyat işleri (röpriz dahil)” miktarı
59.876,17 m3’ olup 7,20 TL/m3 fiyat ile tutar 431.108,42TL, bu bağlamda
Beytüşşebap Hakkari 1 Lokasyonu arası bağlantı yolunda kırılmamış ve elenmemiş çakıllı tüvenan
malzeme alt temel ve temel malzemesi temini ile ilgili yeni fiyat belirlemesine gidilerek YFZ-3
düzenlendiğini, 3.Hak edişin’de Şırnak Beytüşşebap by-pass yolu ve Hakkari 1 Lokasyon alanı lokasyon alanı etrafında dere
düzenleme çalışması kapsamında makine ile patlayıcı madde kullanmadan kazı hafriyat işleri
kapsamında yapılan 60.123,83 m3 kazının 7,20 TL ve 43.499,06 m3 kazının 6,86 TL birim fiyat ile
ödendiğinin görüldüğü, Şırnak Beytüşşebap arası by pas yolu, karayolu temizliği ve kontrolü ile
loder çalıştırılması kapsamında yeni fiyat belirlenerek YFZ-5 yeni fiyat zaptı düzenlendiğini, 4. Hak edişte, kazı ile ilgili ilave ödeme bulunmadığı, 11.04.2022 tarihinde 551.090,56 TL tutarlı fiyat farkı Hak edişi düzenlendiği ve taraflarca imzalandığı, İş yeri teslim tutanağında işyeri teslim tarihinin 14.08.2021 olarak göründüğü, ancak tüm yazışmalarda ve
HE’lerde iş yeri teslim tarihi olarak 06.08.2021 olarak geçtiğini nazara alındığından 180 günlük süre sonu yani iş bitirme tarihinin 10.02.2022 olduğu, sözleşmenin 9.2 maddesi gereği havanın fen noktasında çalışılmayacak günlerinde bu süreye dahil olduğu, İş yeri teslimi ile yüklenicinin işe başladığı, idarece işin 27.12.2021 tarihi itibarı ile hava şartları
kaynaklı sözleşme süresi saklı kalmak kaydı ile durdurulmasına ve Mart ayında havanın düzelmesi
ile başlanmasına karar verildiği, bu süreçte, yüklenicinin, sözleşme fiyatları ile % 75 oranında
işi gerçekleştirdiği, bu süreçte yüklenici ekonomik koşulların olumsuzluğu kaynaklı fiyat farkı
düzenlenmesini, aksi durumda sözleşmenin karşılıklı feshini talep ettiği, ancak idarenin 17.02.2022
tarihli yazısı ile işe başlanamadığı durumda sözleşmenin 26. Maddesi kapsamında işin fesih edilerek teminatın
irat kaydedileceğini belirterek, işe başlanması için 15 gün süre verildiği, Yüklenicinin işe devam etmeme sebebi olarak; ekonomik olumsuzluklar gereği fiyat farkı düzenlemesine
Gidilmesi, sözleşmede öngörülen Van Gürpınar yolunda değişikliğe gidilmisi ve Beytüşşebap
Bölgesinde 12, 6,5 ve 3 km yollar ilave edilmesi, bu yollarda kamulaştırma yapılmaması ve gerekli
izinlerin alınmaması nedeniyle işe devam edemediğinden sürecin uzaması ve maliyetlerin olumsuz etkilenmesi olarak gösterdiği, dosya kapsamında güvenlik birimleri ile yapılan whats up yazışmaları dışında
kamulaştırmaların yapılmadığını ve izinlerin alınmadığını gösterir tutanak, belge vs.
Bulunmadığını anlaşılmakla, İdare tarafından gün belirtilmemiş olmakla birlikte Mart döneminde uygun tarihte işe başlanacağının ihtar edilmesiyle Mart sonuna kadar süre verildiği halde, verilen süre içinde 17 Şubatta fesih ihtar gönderilmesi ve 24 Mart tarihinde de verildiği kabul edilen süre içinde işin fesih edildiği, diğer
Taraftan yüklenicinin 29.03.2022 tarihli yazısı içeriğinde bu tarihte işe
başlamadığı, gerekçe olarak fiyat düzenlemesi talep ettiği ancak sözleşmenin birim fiyatlı
Olduğu ve sözleşmede fiyat farkı verilmeyeceğinin kararlaştırıldığı nazara alındığından yüklenicinin fiyat düzenlemesi talebinin yerinde olmadığı nazara alındığında; idare tarafından süre verilmemekle birlikte 27.12.2021 tarihinde sözleşme süresi içinde hava
koşulları kaynaklı güvenlik sağlanamadığından işin Mart ayında uygun zamana kadar durdurulmuş olmasıyla, yükleniciyi belirsizliğe sürüklendiği, yüklenicinin de 29 Mart tarihi itibarı ile
fiyat farkı düzenlemesi olmadan ve izinler alınmadan işe başlamayacağını beyan etmesiyle, ayrıca kamulaştırma ve izinler ile ilgili somut belge sunulmadığından idarenin işi durdurmakla ve son tarihi net olarak belirlememekle, işin sürüncemede
kalmasına sebebiyet verdiği, yüklenicinin ise, yeni fiyat düzenlenmesi talebi ile işe başlamayacağını
belirterek işi sürüncemede bıraktığından, her iki tarafın sözleşmenin fesihinde ortak kusurlu oldukları, davacı yüklenicinin bakiye hak ediş alacağı talebinin; Yapılan iş kapsamında 4 hak ediş düzenlendiği ve toplam tutarın 7.233.983,95 TL’ olduğu, ilk üç hak edişte
kazı işi yaptığı, 1. hak edişte düzenlenen fiyat zaptına göre 24 TL/m3 bedelden ödeme yapıldığı,
diğer iki hak edişde de bu bedelden ödeme yapılması gerektiğini yüklenici tarafından beyan edilmiş ise de, sözleşmede kazı için tek fiyat verilmiş olup bedel 7,20 TL/m3 olduğu, düzenlenen yeni fiyat zaptı YFZ-
1 ile “Güvenlik yollarında sert kayada kazı yapılması” işi için 24,00 TL/m3 birim fiyat düzenlemesi
yapıldığı, yeni fiyat düzenlemesinin güvenlik yolları için olduğu ve dosya kapsamındaki yazışmalardan
anılan yolun 6.5 km uzunluğunda olan askeri üs bölgesine giden yol olduğu, bu nedenle 2. Ve 3. hak edişlerin Beytüşşebap Hakkari 1 Lokasyonu arası bağlantı yolu ve Şırnak
Beytüşşebap by-pass yolu kapsamında güvenlik yolu kapsamında olmadıkları ve sözleşmenin birim fiyatı ile düzenlendiğinden davacının hak edişlerden bakiye alacağı bulunmadığını, kar mahrumiyeti talebinin; sözleşmenin idare tarafından
haksız feshedildiği, yani idarenin fesihte kusurlu
olduğunun tespiti halinde, yüklenicinin kar mahrumiyeti talep edebileceği, ancak tarafların
ortak kusurlu olması yani yüklenicininde kusurlu olması halinde yüklenicinin kar mahrumiyeti talep edemeyeceği, kar
mahrumiyeti talebinin olumlu zarar kapsamında kaldığı ve kusursuz olan tarafın, sözleşmeden
haksız olarak dönen taraftan isteyebileceği tazminatın konusu olan zarar olup, iki tarafta
kusurlu ise (ortak kusur) birbirlerinden tazminat talebinde bulunamayacaklarından yüklenicinin kar mahrumiyeti talebinin yerinde olmadığını, Teminat İadesi talebinin ise; sözleşmenin 10.4. Maddesi ile teminatların iade vs şartlarında Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağı belirtilmekle, Yapım
İşleri Genel Şartnamesi‘nin 45.1. Maddesinde; Taahhüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine
uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul
tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun
olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların
yarısının; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade
edilebilmesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiksizlik belgesi getirilmesi zorunludur.” olunduğu hüküm
yer almakta olup, dosyaya sunulmuş olan SGK borcu yoktur belgesi ile ...
İnş. San. ve Tic. A.Ş. nin 10.05.2022 tarihi itibariyle borcunun bulunmadığı anlaşılmakla ve de tarafların ortak kusurlu olduğu gözetildiğinden, teminatın irat kaydedilemeyeceği ve taraflar arasında imzalanan sözleşme ile sözleşme eki YİGŞ maddeleri kapsamında teminatın yükleniciye iade edilmesi koşullarının gerçekleştiği tespit edilerek, bildirilmiştir.
Tarafların itirazları özellikle davacı yüklenicinin lokasyon değişikliği , güvenliğin sağlanamaması , yayla da bulunan çadırlar , kamulaştırma yapılmaması nedeniyle işin süresinin uzadığı ve ekonomik durum nedeniyle maliyetlerin arttığından süre uzatımı verilmemesi ve fiyatın güncellememesi nedenleriyle sözleşmenin feshini haksız olduğu bakiye alacakların güncellenmiş fiyat üzerinde hesap edilmesi, haksız fesihten kaynaklı kara mahrumiyeti zararı ile haksız fesih ve teminatın irat kaydı nedeniyle istirdatı istemlerinin yinelenmesi, özellikle sözleşmenin fesh sonrası iş bu işite kalan kısmın üçüncü kişiye 58.00 TL birim fiayt üzerinde yapılmış olmasına ilişkin ihale dosyası celbi talebi üzerine eksik bilgi ve belgeler celp edilerek, yine davalı tarafın ticari defterlerininde incelenerek ek rapor alınması talebi üzerine önceki heyettin davalı ticari defterlerini de incelenerek hazırladığı ek raporda; Tarafların ticari defter incelemeleri neticesinde, dava konusu sözleşme kapsamında davacı şirket tarafından
davalı şirkete düzenlenmiş olan 4 adet hakediş faturası (7.233.983,95.-TL tutarında) ve 1 adet
fiyat farkı faturası (551.090,56.-TL tutarında) olmak üzere toplamda 5 adet faturanın
(7.233.983,95+551.090,56=)7.785.074,51.-TL toplam tutarla kayıtlı olduğu, ayrıca dava konusu
sözleşme haricinde toplamda 4.962.882,99.-TL tutarındaki 6 adet faturanın kayıtlı olduğu,
davacı şirket tarafından davalı şirkete toplamda (7.785.074,51+4.962.882,99=)
12.747.957,50.-TL tutarında fatura düzenlendiği ve buna karşılık olarak davalı şirket tarafından
davacı şirkete toplamda (12.426.026, 90 +129.182,42=) 12.555.209,32.-TL tutarında ödeme yapıldığı,
(davacı adına ödenen vergi ve sgk dahil) ve toplamda 189.773,86.-TL tutarında 2 adet Ceza faturasının kayıtlı olduğu ve sonuç olarak davacı şirketin davalı şirketten dava tarihi (05.08.2022) itibariyle
(12.747.957,70-12.555.209,32-189.773,86=) 2.974,52.-TL alacak bakiyesi kayıtlı olduğu, üçüncü kişiye yapılan tamamlama ihalesi hak ediş vs nin bu dava yönünde neticeye bir etkisinin bulunmadığı, sözleşmenin feshinde ortak kusur bulunduğu vs yönündeki görüşler tekrar edilmiştir.
Tüm dosya kasamı, dava , cevap, sözleme ve ek şartanmeler ile YİGŞ , 09/09/2021 tarihli şantiye karar tutanağın, ihtarnameler, hak edişler, ticari defter ve kayıtlar üzerinde yapılan inceleme neticesi düzenlenen bilirkişi raporu ve ek raporu birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasındaki sözleşmenin 05/08/2020 tarihli birim fiyat usulü ile yapıldığı, sözleşme tutarının 9.607.400, 00 TL olduğu, iş yeri teslim tutanağına göre 14/08/2021 tarihinde işin teslim edildiği, işin bitim süresinin bu tarihten itibaren 180 gün ve teslim tarihinin 10.02.2022 olduğu , 09/09/2021 tarihli şantiye karar tutanağına göre Hakkari-1 lokasyon bağlantı yolunun Van ili Gürpınar ilçesi yönünde Aksu köyüne ulaşımı sağlayan grup köy yolunun güzergahı uzun ve güvenliğinin sağlanmasının zor olması gözetilerek, ilgili lokasyonun Şırnak İli Beytulşebap ilçesine yoluna bağlanmasına ve Şırnak Beytülşebap Karayolundan ekipmanların geçişine engel olacak kısmının, 3 kilometre uzunluğundaki by-pas yolu ile geçirilmesine karar verildiği, davacı yüklenicinin sözleşmenin 3. Maddesi gereğince, lokasyon değişikliği yapılacağını kabul ettiği ve itirazının olmadığı, lokasyon değişikliği sonrası yeri gördüğü kabul edildiği, sözleşmenin birim fiyatlı olup fiyat farkı istenemeyeceğinin belirtildiği, davacının işin bitim tarihi olarak kararlaştırılan 180 günlük süre sonu yani iş bitirme tarihinin 10.02.2022 olduğu, bu süreye havanın fen noktasında çalışılmayacak günlerinde dahil olduğu, İş yeri teslimi ile yüklenicinin işe başladığı, idarece işin 27.12.2021 tarihi itibarı ile hava şartları
kaynaklı sözleşme süresi saklı kalmak kaydı ile durdurulmasına ve Mart ayında havanın düzelmesi
ile başlanmasına karar verildiği,bu süreçte, yüklenicinin, sözleşme fiyatları ile % 75 oranında
işi gerçekleştirdiği, ancak yüklenici, ekonomik koşulların olumsuzluğunu ileri sürerek fiyat farkı
Düzenlenmesi yapılmasının, aksi durumda sözleşmenin karşılıklı feshini talep ettiği, ancak idarenin 17.02.2022
tarihli yazısı ile işe başlanamadığı durumda sözleşmenin 26. Maddesi kapsamında fesih edilerek teminatın
irat kaydedileceğini belirterek, işe başlanması için 15 gün süre verildiği, davalı yüklenicinin yine ekonomik şartlardaki maliyet artışı nediyle sözlemede ki fiyatın yeniden belirlenmesinin talep ettiği, işveren, davalıya sözleşme hükümlerine göre fiyat farkı verilmeyeceğinden istemi reddettiği, davalı işverenin aralık 2021 tarihinden mart 2022 ye kadar mevsim şartları ile çalışma sahasında güvenliği sağlanamayacağı gerekçesiyle işi durdurması, davacı yüklenicinin mağduriyetine neden olduğu gibi, süre uzatım tarihin beklemeden sözleşmeyi fesih ettiği için, davalının da, sözleşme kapsamında sahayı (lokasyon değişikliğinde de sahayı görüp itiraz ileri sürmediği için )görüp şartları kabul ettiği halde, daha sonra saha şartları ile ekonomik şartları ileri sürerek işin geri kalanının yapılmayacağını bildirmesiyle sözleşmenin feshine neden olduğu görülmekle, davacınında fesihde ortak kusurlu olup feshi nedeniyle kar mahrumiyeti, yine sözleşme hüküm gereği fiyat farkından kaynaklı bakiye alacağı talep edemeyeceği,yine sözleşmenin fesihinde davalı iş vereninde kusurlu olduğu nazara alındığında teminatın nakde çevirerek tahsil edemeyeceği anlaşılmakla, davacının teminatının iade şartlarının oluştuğu kabul edilerek davasının bu kısım yönünde kabulüne, diğer taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının kısmen kabulü ile; 577.000,00 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Kabul edilen 577.000,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 39.414,87 TL karar ve ilam harcından 80,70 TL peşin harç, 9.837,00 TL tamamlama harcı toplamı olan 9.917,70 TL harcın düşümü ile eksik kalan 29.497,17 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL başvuru harcı, 80,70 TL peşin harç, 11,50 TL vekalet harcı, 9.837,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 10.009,90 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının karşıladığı 310,00 TL yazışma gideri, 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 15.310,00 TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 15.257,12 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 52,88 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 5,39 TL'sinin davacıdan, 1.554,61 TL'sinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden takdir edilen 86.780,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen miktar üzerinden takdir edilen 2.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı oy birliğiyle verilen kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf konun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anltıldı.04/06/2024
"Bu Evrak 5070 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre UYAP Sistemi Üzerinden Elektronik Olarak İmzalanmıştır."