T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2023/231 Esas - 2024/447
T.C.
...
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/231 Esas
KARAR NO : 2024/447
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ : 31/03/2023
KARAR TARİHİ : 19/07/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 26/07/2024
Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı sigorta şirketi nezdinde 35846679 poliçe numarası, 38002 acente no ile Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalanmış, ...'a ait ... plakalı aracın ...'ın sevk ve idaresinde iken 08/04/2022 tarihinde ... .... ... ... önünde müvekkil ...'a ait ... plakalı araca çarpması sonucu müvekkil ...'ın sağ işaret parmağının | boğumunun kopmasına neden olduğu ve meydana gelen kaza nedeniyle müvekkilinin geçici ve sürekli malul kalacak derece ağır yaralandığını, müvekkilinin yaralanması nedeniyle kovuşturmanın ... ... ... ... E sayılı dosyasıyla devam ettiğini, kaza sonucu ağır yaralanan müvekkilin tedavisi ... Üniversitesi Hastanesinde yapıldığını, kaza tespit tutanağını kabul anlamına gelmemekle birlikte kazanın meydana gelmesinde müvekkili ...'un kusursuz, davalı araç sü ...'ın tam kusurlu olduğunu, kaza sırasında 42 yaşında olan müvekkilinin kazaya bağlı oluşan sürekli iş göremezlik, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderlerinin tespiti amacıyla ... Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'na başvuruda bulunduğunu, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla alınan raporun sonuç kısmında; “08/04/2022 tarihinde gerçekleşen trafik kazasına bağlı hastada meydana gelen işaret parmağı DİF eklem amputasyonu dikkate alınarak; 20 Şubat 2019 tarih ve 30692 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik” ve ekinde cetveller esas alınmak kaydıyla engel oranı hesaplandığında; Kas-İskelet Sistemi-Üst ekstremite ait sorunlarda engellilik, Tablo 2.7. Üste ekstremite amputasyonlarının neden olduğu özürlülük oranları; İşaret parmağı DİF eklem ampütasyonu... %5 olduğu, kişinin engel oranının kişinin %5 (yüzdebeş) olduğu ve sekel halini aldığı ve sürekli olduğu, kaza nedeniyle mağdurun tedavisine başlanmasından itibaren tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı ihtiyaç süresinin 1 (bir) ay olduğu, tıbbi iyileşme süresinin 3 (üç) ay kadar uzayabileceği kanaatinde olduğu” şeklinde değerlendirme yapıldığını, raporun düzenlenmesi için 2.095,00 TL ödeme yapıldığını ileri sürerek müvekkilinin geçirdiği trafik kazası sonucu yaralanması sebebiyle maddi zararın tam ve kı nesinin mümkün olduğu anda artırılmak üzere şimdilik asgari 2.395,00-TL (müvekkilin uğramış olduğu sürekli iş göremezlik zararı için 100,00-TL, geçici iş göremezlik zararı için 100,00-TL, bakıcı gideri zararı için 100,00-TL ve adli tıp rapor ücreti 2.095,00-TL olmak üzere) maddi tazminat bedelinin (HMK 107. Maddesi gereği belirsiz alacak davasındaki geçici talebimizdir) temerrüt tarihi olan 08/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte diğer kusurlu kişilerin kusurlarına düşen sorumluluk dahil olmak üzere limit sınırları içerisinde 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 61, 2918 sayılı KTK'nın 88/1. ve Türk Borçlar Kanunu'nun 163. maddeleri gereği teselsül hükümleri uyarınca tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 100.000,00-TL manevi tazminat bedelinin kusurlu kişilerin kusurlarına düşen sorumluluk dahil olmak üzere 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 61, 2918 sayılı KTK'nın 88/1 ve Türk Borçlar Kanunun 163/1 maddeleri gereği, haksız fiilin meydana geldiği 08/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt (avans) faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsiline ve müvekkile ödenmesine (davalı sigorta şirketinden manevi tazminat talebimiz yoktur), yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasını istemiştir.
Davacı vekili 16/02/2024 tarihli talep arttırım dilekçesinde, 100,00 TL sürekli iş göremezlik talebini 181.502,92 TL'ye, 100,00 TL bakıcı gideri talebini 2.502,00 TL'ye 100,00 TL geçici iş görmezlik talebini 6.588,41 TL'ye arttırdığını bildirmiştir.
CEVAP : Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde, kazanın oluşumunda sigortalı araç sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, dosyada bulunan ifade tutanakları incelendiğinde, ... plakalı araç sürücüsü ...'ın olay başlangıcında önündeki aracı hatalı geçme manevrası yaptığı, arkasından gelen aracın geçmesini beklemediği, dolayısıyla 2918 sayılı KTK'nın 54. maddesine aykırı davrandığından asli kusurlu olduğu, devamında ise iki araç yan yana geldiklerinde aracından inerek ... plakalı araca fiziki şiddet uyguladığı, aracın sürücüsü ...'a saldırdığı, sürücü ...'ın ise aracıyla olay yerinden uzaklaşmak istediğinde parmağının kendi aracının açık olan sürücü kapısı ile diğer araç arasında sıkışarak koptuğunun anlaşıldığını, bu nedenle ...'ın yanından araç geçmekteyken aracının sürücü kapısını açtığından kendi yaralanmasıyla sonuçlanan olayda %100 oranında tamamen kusurlu olduğunu, sürücü ... ise ... plakalı aracından inmediğinden, diğer araca karşı bir fiziki müdahale yapmadığından, sürücü ...'ın saldırılarından kurtulmak için olay yerinden uzaklaştığından olayda kusursuz olduğunu, davacının maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu marifetiyle şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesinin gerektiğini, her halükarda adil ve güvenilir bir yargılama bakımından, maluliyet oranının Yargıtay'ın işaret ettiği şekilde belirlenmesinin gerektiğini, itirazları baki kalmak kaydıyla her halükarda tazminat tutarının TRH-2010 tablosu ve %1,8 teknik faiz esas alınarak hesaplanmasının gerektiğini, geçici iş göremezlik, geçici bakıcı ve tedavi gideri tazminatı trafik poliçesi teminatı kapsamında olmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
Davalı ... davaya karşı cevap dilekçesi vermemiş, davalı vekili 07/01/2024 tarihli bilirkişi raporuna karşı itiraz ve beyan dilekçesinde olayda tamamen davacı sürücünün kusurlu olduğunu, davacının maluliyet oranının Adli Tıp Kurumu marifetiyle şüpheye yer bırakmayacak şekilde tespit edilmesi gerektiğini belirterek bilirkişi raporuna itirazlarının kabulü ile farklı bir bilirkişiden alınmasını talep etmiştir.
DELİLLER : Arabuluculuk son tutanağı, ZMMS sigorta poliçesi örneği, trafik kazası tespit tutanağı, hasar dosyası, eksper dosyası, davacıya ait tedavi belgeleri, bilirkişi raporları, araç ve sigorta bilgilerini gösteren belgeler, gerçek kişi tarafların ekonomik ve sosyal durum araştırmaları, dava dosyasında bulunan diğer deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası nedeniyle davacının geçici iş görmezlik, sürekli iş görmezlik, bakıcı gideri ve manevi zararının tazmini istemine ilişkindir.
Davalı sigorta şirketi tarafından, davacının ... plakalı aracına çarparak hasarlanmasına sebebiyet veren ... plakalı araç için 25/07/2021 ilâ 25/07/2022 tarihlerini kapsar şekilde ZMMS poliçesi düzenlendiği, poliçenin araç başına 43.000,00 TL maddi teminat sağladığı, 08/04/2022 olay tarihinde ... plakalı aracın davacının ... plakalı aracına çarpması sonucunda meydana gelen trafik kazası nedeni ile davacı vekilinin, davacının uğradığı geçici iş görmezlik, sürekli iş görmezlik, bakıcı gideri ve manevi zararının tazmini istemi ile bu davayı açtığı görülmektedir.
İşletenin sorumlu olduğu zararların belirlendiği 2918 sayılı KTK'nun 85. maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." düzenlemesi, aynı Kanun'un 91/1. maddesinde ise "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." hükmü yer almaktadır. 2918 sayılı KTK'nun "Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar" başlıklı 92. maddesinde ZMMS kapsamı dışında kalan hususlar sayılmış olup, bu haller dışında sigortacı, sigortalı aracın sebep olduğu zararlardan sigorta sözleşmesi kapsamında ve sigorta limiti ile sorumludur.
Bedensel zararların tazmini istemi yönünden yapılan değerlendirmede;
TBK'nun "Bedensel zarar" başlıklı 54. maddesinde bedensel zararlar "(1) Tedavi giderleri, (2) Kazanç kaybı, (3) Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar, (4) Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar" olarak belirtilmiş, bedensel zarara uğrayan kimsenin tamamen veya kısmen çalışamamasından ve ilerde ekonomik yönden uğrayacağı yoksunluktan kaynaklanan zarar ve ziyanı ile bütün masraflarını zarar verenlerden isteyebileceği belirtilmiştir. Bu zararlar doktrin ve Yargıtay uygulamaları ile, geçici iş göremezlik nedeniyle iş ve kazanç kaybı, sürekli iş göremezlik (kalıcı sakatlık yada maluliyet) nedeniyle çalışma gücü ve kazanç kaybı, tedavi giderleri ve tüm iyileşme sürecinde yapılan her türlü masraflar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar olarak kabul edilmektedir.
Manevi tazminat istemi yönünden yapılan değerlendirmede;
TBK'nun 56/1. maddesinin "Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir." hükmü uyarınca bedensel bütünlüğü zedelenen kimse manevi tazminat adı altında bir miktar para ödetilmesini isteyebilir.
Hakim, manevi tazminatın miktarını tayin ederken aynı Kanun'un 51. maddesi uyarınca durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önünde tutmalıdır. Kanunun takdir yetkisi tanıdığı veya durumun gereklerini ya da haklı sebepleri göz önünde tutmayı emrettiği konularda hakimin hukuka ve hakkaniyete göre karar vereceği Türk Medeni Kanunu’nun 4. maddesi hükmüdür. Bu kapsamda manevi tazminatın miktarı belirlenirken tarafların kusur oranı, sıfatı, statüsü, sosyal ve ekonomik durumları ile eylemin işleniş biçimi ve yöntemi dikkate alınmalıdır. Miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hal ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenler karar gerekçesinde objektif olarak gösterilmelidir. Manevi tazminat adı altında hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek nitelikte olmalı fakat bir ceza olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanmasını da amaç edinmediği unutulmamalıdır. O halde bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerekli olan kadar olmalıdır.
Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuş, ... Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'nın 19/12/2022 tarihli raporunda, 20 Şubat 2019 tarih ve 30692 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik” ve ekindeki cetveller esas alınmak kaydıyla bedensel engel oranı hesaplandığında,
- Kas İskelet Sistemi,
- Üst ekstremiteye Ait Sorunlarda Engellilik,
-Tablo 2.7 Üst ekstremite amputasyonlarının neden olduğu özürlülük oranları;
- İşaret Parmağı DİF eklemden amputasyonu....... %5 olduğu,
- 15/04/1980 tarihli olaya bağlı kişinin toplam vücut engel oranının %5 (yüzdebeş) olduğu, sekel halini aldığı, sürekli olduğu, kaza nedeniyle kişinin tedavisine başlanmasından itibaren tedavi süresince ortaya çıkan bakıcı ihtiyaç süresinin 1 (bir) ay olduğu, tıbbi iyileşme süresinin 3 (üç) aya kadar uzayabileceği kanaatinde olduklarını belirtmişlerdir.
07/01/2024 tarihli bilirkişi kurulu raporunda, 08.04.2022 tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu %5 oranında malul olan ve %50 kusurlu olduğu tespit edilen 1980 doğumlu davacı ... için; 6.588,41 TL geçici tam işgücü kaybı, 181.502,92 TL sürekli kısmi işgücü kaybı yönünden maddi tazminat ile, 2.502,00 TL geçici bakıcı gideri hesaplanmıştır, davalılardan ... kazaya karışan ... plakalı hususi otomobilin sürücüsü ve maliki/işletenidir. Araç davalılardan ... Sigorta A.Ş'ye 25.07.2021 - 25.07.2022 tarihleri arasında 35846679 no'lu Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalıdır. Poliçe kaza tarihi itibariyle sakatlanma halinde azami 500.000,00 TL, sağlık gideri olarak da azami 500.000,00 TL teminat sağlamaktadır. Mahkemece hükmedilecek tazminatı itibariyle davalılardan ... bakımından kaza tarihi itibariyle, davalılardan ... Sigorta A.Ş'ye ise poliçe teminatının ödenmesi konusunda davacı tarafından davadan önce 02.01.2023 tarihinde başvuruda bulunulmuş, hasar dosyası açılmış, sigorta şirketi tarafından sigortalısının kusurunun bulunmadığı gerekçesiyle ödeme yapılmamıştır. Karayolları Trafik Kanununun 99. maddesi uyarınca başvuruyu takip eden 8 iş günü sonunda davalının temerrüde düşürüldüğü kabul edilerek, hükmedilecek tazminata 13.01.2023 tarihi itibariyle yasal faiz takdir edilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, mahkememizce dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve gerekçeli görülerek benimsenen her iki bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, 08/04/2022 tarihinde ... plakalı aracın davacının ... plakalı aracına çarpması sonucunda meydana gelen trafik kazasında ... plakalı araç sürücüsü davalı ...'ın “şeride tecavüz etmek” asli kuralını ihlal etmesi nedeniyle olayda %50 oranında, ... plakalı araç sürücüsü davacı ...'ın “doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma” asli kuralını ihlal etmesi nedeniyle olayda %50 oranında kusurlu olduğu, kaza nedeniyle davacının toplam vücut engel oranının %5 olduğu, sekel halini aldığı, sürekli olduğu, kaza nedeniyle davacının bakıcı ihtiyaç süresinin 1 ay olduğu, tıbbi iyileşme süresinin 3 aya kadar uzayabileceği, davacının sürekli iş görmezlik zararının 181.502,92 TL, geçici iş görmezlik zararının 6.588,41 TL, bakıcı giderinin 2.502,00 TL olduğu anlaşıldığından bu miktarlar üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.
Manevi tazminat miktarının takdirinde, tarafların ekonomik ve sosyal durumları, her iki tarafın olayda % 50 oranında kusurlu olması, davacın olay nedeni ile % 5 oranında malul kalması ve 3 ayda iyileşmesi dikkate alınarak 25.000,00 TL manevi tazminat miktarının davacının manevi huzurunu doyurmaya yetecek ancak zenginleşmesine de yol açmayacak miktarda olduğu kabul edilerek bu değer üzerinden aşağıdaki şekilde manevi tazminat talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Maddi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulü ile 181.502,92 TL sürekli iş görmezlik tazminatı, 6.588,41 TL geçici iş görmezlik tazminatı, 2.502,00 TL bakıcı giderinin davalı sigorta şirketi yönünden 13/01/2023 temerrüt tarihinden, davalı ... yönündne 08/04/2022 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte (davalı sigorta şirketi sigorta poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydıyla) davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin 0,03 TL sürekli iş görmezlik tazminatı talebi ile 2.095,00 TL adli tıp rapor ücreti talebinin reddine,
2-Manevi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulü ile takdiren 25.000,00 TL manevi tazminatın 08/04/2022 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
3-Maddi tazminat talebi yönünden kabul edilen toplam 190.593,33 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 13.019,43 TL karar ve ilam harcından 179,90 TL peşin harç, 804,00 TL ıslah harcı toplamı olan 983,90 TL harcın düşümü ile eksik kalan 12.035,53 TL harcın, HMK'nun 326/3. maddesi uyarınca davalılardan müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Maddi tazminat talebi yönünden davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı, 179,90 TL peşin harç, 804,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.163,80 TL harcın, HMK'nun 326/3. maddesi uyarınca davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Maddi tazminat talebi yönünden davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 190.593,33 TL üzerinden takdir edilen 30.494,93 TL vekalet ücretinin, HMK'nun 326/3. maddesi uyarınca davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Maddi tazminat talebi yönünden davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 2.095,03 TL üzerinden takdir edilen 2.095,03 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
7-Manevi tazminat talebi yönünden kabul edilen 25.000,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 1.707,75 TL karar ve ilam harcının davalı ...'dan alınarak hazineye gelir kaydına,
8-Manevi tazminat talebi yönünden davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 25.000,00 TL üzerinden takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine,
9-Manevi tazminat talebi yönünden davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 75.000,00 TL üzerinden takdir edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'a verilmesine,
10-Davacının karşıladığı 210,50 TL tebligat gideri, 4.000,00 TL bilirkişi ücreti, 2.095,00 TL adli tıp rapor ücreti olmak üzere toplam 6.305,50 TL yargılama giderinin, maddi ve manevi tazminat toplam talep miktarının toplam kabul oranına göre hesaplanan 4.150,91 TL'sinin maddi tazminat talebi yönünden, 2.154,59 TL'sinin manevi tazminat talebi yönünden yapıldığının tespitine, maddi tazminat talebi yönünden yapılan 4.150,91 TL yargılama giderinin kabul / talep oranına göre hesaplanan 4.105,78 TL'sinin HMK'nun 326/3. maddesi uyarınca davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 45,13 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, manevi tazminat talebi yönünden yapılan 2.154,59 TL yargılama giderinin kabul / talep oranına göre hesaplanan 538,65 TL'sinin davalı ...'dan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan 1.615,94 TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
11-Maddi tazminat talebi yönünden 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan 33,92 TL'sinin davacıdan, 3.086,08 TL'sinin, HMK'nun 326/3. maddesi uyarınca davalılardan müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
12-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı sigorta şirketi vekili ile diğer davalı yokluğunda, gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka yer Asliye Ticaret Mahkemesine ya da bulunmadığı takdirde Asliye Hukuk Mahkemesine dilekçe verilmesi sureti ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/07/2024
¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır