T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ
T.C.
...
ON İKİNCİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
K A R A R
ESAS NO : 2024/335
KARAR NO : 2025/80
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVA : Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
DAVA TARİHİ : 14/05/2024
KARAR TARİHİ : 14/02/2025
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 24/02/2025
Mahkememizde açılan Kooperatif üyeliğinden İhraç Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; Davacıların murisi ...'ın davalı kooperatifin üyesi iken 25/05/2020 tarihinde vefat ettiğini, bu tarihten sonra kooperatifin 20/04/2024 tarihli genel kurul 6. Gündem maddesiyle 1163 sayılı KK 16. ve 27. maddesinin emredici hükümlerine aykırı ve belirtilen usul yerine getirilmeksizin ihracının karar alındığını, kooperatif yetkilileri ile yapılan şifahi görüşmede, üyelikten ihraç işlemine dayanak birinci ve ikinci ihtarnamelerin, müvekkilleri adına değil muris ... adına çıkartıldığını, ihtarname tarihinde müteveffa olan murise yönelik ihtarname tebliğinin geçersiz olduğunu, kanununda belirtilen usul izlenmediği gibi devamında yapılan işlemlerin de usule aykırı olduğunu, ayrıca ... 65. Noterliğinin 05/12/2023 tarih ve 43755 yevmiye numaralı ikinci ihtarnamesinde murise yükümlülüklerini yerine getirmesi için 30 günlük süre verildiğini, ancak 1163 sayılı KK'nun 27. Maddesinde verilmesi gereken sürenin en az bir ay olması gerektiğini belirterek, davalı Kooperatifin 20/04/2024 tarihli Genel Kurulu 6 numaralı gündem maddesiyle alınan müvekkilleri murisinin kooperatif üyeliğinden ihracına ilişkin kararın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle:Davacılar murisi ...'ın, 10/03/2007 tarihinde1.900,00TL giriş aidatını ödeyerek Kooperatife ortak olduğunu, ancak kooperatife, faiz ve posta giderleri hariç olmak üzere 21.500,00 TL aidat borcu bulunduğunu, kooperatif genel kurullarına katılmadığını ve kooperatif ile iletişime geçmediğini, kooperatife bildirdiği "Bahçelievler Mah. Bahar Cad. No:13/6 Merkez/ÇORUM" adresine ilk olarak ... 65. Noterliğinin 27/ 10/2023 tarih ve 39148 yevmiye no.lu ihtarnamesi gönderilerek birikmiş aidat borcunun 10 gün içerisinde ödemesi ihtar edildiği ve 06/12/2023 tarihinde TK m.21 uyarınca muhtara tebliğ edildiğini, yine birikmiş aidat borcunun ödenmemesi üzerine ... 65. Noterliğinin 05/12/2023 tarih ve 43755 yevmiye no.lu ihtarnamesi ile 2. İhtarın düzenlendiğini ve işbu ihtarın 13/12/2023 tarihinde TK m.21 uyarınca muhtara tebliğ edildiğini, birikmiş aidat borcunun ödenmediğini, davacılar murisinin genel kurul toplantılarına çağrılmasına rağmen katılmadığı ve işbu durumun ortağın çıkarılma nedenlerinden olduğunu, alınan ihraç kararının usul ve esasa uygun olduğunu, davacılar murisinin ortaklığının kendiliğinden düştüğünü, murisin üyeliğinin davacılar ile devam etmesi talepleri varsa bu durumun KK. m.14 gereğince mirasçıları tarafından kooperatife bildirilmesi gerekirken, bu yönde bir işlem yapılmadığından dolayı, murisin adresine tebligat yapılmasının usule uygun ve tebligatın geçerli olduğunu, ... 65. Noterliğinin 05/12/2023 tarih ve 43755 yevmiye no.lu ihtarnamesinde bir aylık süre tanınması gerektiği yönündeki iddianın kötü niyetli olduğunu, zira ilgili kanun maddesinde "ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin" denilmekte olup, ihtarnamede 1 ay olarak süre belirtilmesinin zorunlu olmadığı, ihtarnameye 30 gün yazılmasının ancak verilen sürenin yazılmamış sayılmasına neden olacağını, verilen süre ile 1 aylık süre arasındaki farkın muhatabın mağduriyetine sebep olmadığını, borcun ödenmemesi nedeniyle 20/04/2024 tarihinde ortaklıktan çıkarma kararı alındığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, kooperatif üyeliğinde ihraca ilişkin kararın iptaline ilişkindir.
Deliller davalı kooperatifin tüm kayıt ve belgelerine, 20/04/2024 tarihli genel kurul kararına, nüfus kaydına, veraset ilamına, ihtarnamelere ve bilirkişi incelemesine dayanılmıştır.
Davalı kooperatife ait genel kurul toplantı tutanakları ve hazirun cetvelleri ve diğer bilgi ve belgeler incelendiğinde; davacıların murisi ...'in davalı kooperatifin üye kayıt defterinin 94. sayfasında kayıtlı üye olduğu, kooperatife 2007 yılında üye olduğu, ve bu yılda tahakkuk eden 11.900,00 TL'nin kendisinden tahsil edildiği, ancak 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 yılı dahil kooperatife toplam üyelik aidatı borcunun 21.000,00 olduğu ve bu miktarca 2023 yılına devir edildiği, yine 2023 yılı üyelik aidatı olarak temmuz ayı sonuna kadar ödemesi gereken 500,00 TL'nin de ödenmemesi sonrasında toplam 21.500,00 TL murisin vadesinde ödenmeyen üyelik aidatı borcunun bulunduğu, davalı kooperatif yönetim kurulu tarafından 27/10/2023 tarihinde 1. ihtarnamenin, 05/12/2023 tarihinde 2. ihtarnamenin gönderildiği ve muhasebe kayıtlarında yer aldığı, yine dava konusu 20/04/2024 tarihli genel kurul toplantısının 6. maddesinde ihraç edilecek ortakların görüşüldüğü, ortaklık vecibeleri (parasal yükümlülüklerini) yerine getirmeyen ve yönetim kurulunca ortaklıktan ihraç kararı alınmış kooperatif ortağı (...,..) 'nın ihraç kararının müzakereye açıldığı, 1163 sayılı KK'nın 14. ve 16. maddelerinde belirtilen işlemlerin yönetim kurulu tarafından yerine getirildiği, adı geçenlerin ortaklıktan ihracının görüşüldüğü, oylama sonucu oy birliğiyle ihraç kararının kabul edildiği, görülmüştür.
Davacılar murisine ait aile nüfus kaydı incelendiğinde; muris ...'in 25/05/2020 tarihinde vefat ettiği ve geriye kızı davacı ... ile oğlu ... ve eşi ...'i mirasçı bıraktığı anlaşılmıştır.
Davalı Kooperatif Anasözleşmesinin 14. maddesinde; “Durumları aşağıda gösterilen hallere uyanlar yönetim kurulu kararı ile ortaklıktan çıkarılır. 1) 10 uncu maddede yazılı ortaklık şartlarını kaybedenler. 2) Parasal yükümlülüklerini 30 (Otuz) gün geciktirmeleri üzerine, yönetim kurulunca noter aracılığı ile yapılacak ihtarı takip eden 10 (On) gün içinde bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere yine aynı kurulca ikinci ihtar yapılır. İkinci ihtarı takip eden 1 (Bir) ay içerisinde de yükümlülüklerini yerine getirmeyenler. ....Çıkarma kararı gerekçeli olarak yönetim kurulu karar defteri ile ortaklar defterine kaydedilir. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere 10 (On) gün içinde notere verilir. Ortak, çıkarma kararının tebliğ tarihinden itibaren 3 (Üç) ay içinde iptal davası açabilir veya genel kurula itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine iptal davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı iptal davası hakkı saklıdır. 3 (Üç) aylık süre içinde genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarma kararları kesinleşir.. Yine 16. maddesinde; “Ferdi münasebete geçilmeden önce ölen ortağın kanuni mirasçılarının 3 (Üç) ay içinde temsilci tayin ederek kooperatife bildirmeleri halinde, ortaklık hak ve yükümlülükleri kanuni mirasçıları lehine devam eder. Mirasçıların temsilci tayin etmemeleri veya ortaklığa devam etmek istememeleri halinde, ölen ortağın alacak ve borçları 15 inci madde hükümlerine göre tasfiye edilir." hükümleri yer almaktadır.
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu 14. Maddesinde; "Ortağın ölümü ile ortaklık sıfatı sona erer. Anasözleşmede gösterilecek şartlarla ölen ortağın mirasçılarının kooperatife ortak olarak kalmaları sağlanabilir”, 16. maddesinde;“Kooperatif ortaklığından çıkarılmayı gerektiren sebepler anasözleşmede açıkça gösterilir. Ortaklar anasözleşmede açıkça gösterilmeyen sebeplerle ortaklıktan çıkarılamazlar. Ortaklıktan çıkarılmaya yönetim kurulunun teklifi ile genel kurulca karar verilir. Anasözleşme, çıkarılanın genel kurula başvurma hakkı saklı kalmak üzere, bu hususta yönetim kurulunu da yetkili kılabilir. Çıkarılma kararı gerekçeli olarak tutanağa geçirileceği gibi, ortaklar defterine de yazılır. Kararın onaylı örneği, çıkarılan ortağa tebliğ edilmek üzere, on gün içinde notere tevdi edilir. Bu ortak tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde itiraz davası açabilir. Tebliğ edilen karar, yönetim kurulunca verilmiş ise ortak, üç aylık süre içinde genel kurula da itiraz edebilir. Bu itiraz, ilk toplanacak genel kurula sunulmak üzere, yönetim kuruluna noter aracılığı ile tebliğ ettirilecek bir yazı ile yapılır. Genel kurula itiraz edildiği takdirde, yönetim kurulunun çıkarma kararı aleyhine itiraz davası açılamaz. İtiraz üzerine genel kurulca verilecek karara karşı itiraz davası hakkı saklıdır. Üç aylık süre içinde, genel kurula veya mahkemeye başvurmak suretiyle itiraz edilmeyen çıkarılma kararları kesinleşir. Haklarındaki çıkarma kararı kesinleşmeyen ortakların yerine yeni ortak alınamaz. Bu kişilerin ortaklık hak ve yükümlülükleri, çıkarılma kararı kesinleşinceye kadar devam eder”, 27.Maddesinde; "Ortakların yüklendikleri paylar için ödiyebilecekleri para tutarını anasözleşme belirtir. Kooperatif, sermaye yüklemlerinde borçlu veya sair ödemelerle yükümlü bulunan ortaklarından elden yazılı olarak veya taahhütlü mektupla, bu husus mümkün olmazsa ilanla ve münasip bir süre belirterek yükümlerini yerine getirmelerini ister. İlk isteğe uymıyan ve ikinci istemeden sonra da bir ay içinde yükümlerini yerine getirmiyenlerin ortaklığı kendiliğinden düşer. ..." hükümleri düzenlenmiştir.
Öncelikle, iş bu dava ihraca ilişkin 20/04/2024 tarihli genel kurul kararı sonrasın da 14.05.2024 tarihinde yasada belirtilen üç aylık hak düşürücü süre içinde, ölü üye mirasçıları tarafından açılmıştır.
Davalı kooperatif kayıt ve belgeleri üzerinde kooperatif hukukunda anlayan bilirkişiye inceleme yaptırılarak hazırlanan raporunda; Davalı kooperatifin ortağı olan ve 25.05.2020 tarihinde vefat ettiği anlaşılan davacılar murisinin; birikmiş aidat borçlarını ödememesi nedeni ile kooperatifin 20.04.2024 tarihli genel kurul toplantısında ihracına karar verilerek ortaklıktan çıkarıldığı, ancak kanun ve anasözleşmede ölen ortağın kooperatiften çıkarılacağına dair herhangi bir hüküm bulunmadığı, davalı kooperatif tarafından davacılar murisi hakkında ihraç kararı verilmiş olmakla birlikte; ihtarname tarihlerinde tahakkuk ettirilenden daha fazla gecikme faizlerinin talep edildiği, yine ihtarname tarihlerinde kooperatifçe henüz kayıtlara alınmamış olan ihtarname noter giderlerinin talep edildiği, 2.ihtarname noter gideri kooperatifçe 1.022,62 TL olarak kayıtlara alındığı halde 2.ihtarnamede bu kapsamda talep edilen tutarın 1.193,69 TL olduğu, ihraç kararının kanun ve anasözleşme gereği ortağa tebliği için süresinde notere tevdi edilmediği gibi 1. ve 2. İhtarnamenin muhataba/yakınlarına tebliğ edilememesi nedeniyle çıkış mercine iade edildiği, 1. ve 2.ihtarnamelerde talep edilen gecikme faizi tutarları farklı olduğu halde farklılığın sebebinin açıklanmadığı tespit edildiğinden, kooperatifçe davacılar murisi hakkında alınan ihraç kararının, kanun ve anasözleşmede açıklanan ihraç prosedürüne uygun olmadığı, yapılan hesaplamada; davalı kooperatif tarafından 1.ihtarnamenin düzenlendiği 27.10. 2023 tarihinde, davacılar murisinin davalı kooperatife olan birikmiş aidat borcu 21.500,00 TL, gecikme faizi borcu 36.476,00 TL olmak üzere toplam borcunun 57.976,00 TL olduğu, aynı tarihte muris adına yapılmış ihtarname noter giderinin kooperatif muhasebesinde kayıtlı olmadığı, davalı kooperatifçe incelemeye sunulan kayıt ve belgelere göre, davacılar murisinin 2007 yılından beri üyelik aidatı borçlarını ödemediği gibi, kooperatif genel kurul toplantılarına katılmadığı ve uzun yıllar boyunca kooperatif ile iletişime de geçmediği tespit edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı dava, cevap, yönetim kurulu kararları ile noter ihtarları, davalı kooperatif genel kurulu kararı ile bilirkişi raporu hep birlikte değerlendirildiğinde; davacıların murisi ...'in 2007 yılında kooperatife üye olduğu ve o yıl ödemesi gereken tüm ödemeleri yaptığı ancak sonraki yıllardaki ödemeleri yapmadığı, genel kurul toplantılarına ilişkin tebligatların yapıldığı ancak genel kurullara katılmadığı, üye olduğu 2007 yılından ihraç kararına kadar aidat borçları ve gecikme faizlerini ödemediği, bilirkişi tarafından yapılan hesaplamada asıl alacak ve gecikme faizi ile birlikte toplam 57.976,00 TL olduğu, üyenin 25/05/2020 tarihinde vefat ettiği, yine mirasçılar tarafından da, ana sözleşme hükümünce kooperatife durumun bildirilerek, mirasçılar adına üyelik devrinin yapılmadığı ve borçların ödenmediği, anlaşılmıştır.
Ancak davalı kooperatifçe borç ödemeye/ parasal yükümlülüğün yerine getirilmesine ilişkin ihtarnamelerin ölü kişi adına düzenlendiği ve tebliğe çıkartıldığı ve de yapılan hesaplamaları gerçeği yansıtmadığı görülmekle usule uygun olmadığı ve bu nedenle ihraca ilişkin genel kurul kararının kanun ve ana sözleşmeye aykırı olduğu görülmekte ise de; süreklilik arzeden Yargıtay içtihatlarında da belirtildiği gibi, aidat yükümlülüğü bulunan bir kooperatif üyesi ortağın uzun süre kooperatife uğramaması, aidat borcunun bulunup bulunmadığını takip etmemesinin üyeliğin sona erdiğini zımnen kabul ettiği, yani üyelik haklarından zımnen vazgeçtiği, eylemli olarak ortaklıktan çıkma iradesini yansıttığı anlamına geldiğinden (Yargıtay 6 Hukuk Dairesi'nin 17/10/2024 tarih ve 2024/408 Esas, 2024/3224, yine aynı dairenin 25/11/2024 tarih ve 2024/2725 Esas, 2024/4303 Karar sayılı içtihatları) , ortağın mirasçıları tarafından açılan iş bu ihraç kararının iptali isteminin, Türk Medeni Kanunun 2 maddesinde belirtilen şekilde iyi niyet kuralına aykırı olduğu anlaşılmakla, açtıkları davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, 427,60 TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 187,80 TL harcın davacılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacıların karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen 30.000,00TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalıya verilmesine,
5-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.14/02/2025
Başkan ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Üye ...
✍e-imzalıdır
Katip ...
✍e-imzalıdır
"Bu Evrak 5070 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre UYAP Sistemi Üzerinden Elektronik Olarak İmzalanmıştır."