T.C. ...12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2024/494 Esas - 2025/965
T.C.
ANKARA
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/494 Esas
KARAR NO : 2025/965
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVA İHBAR OLUNAN : ... ...
İLİŞKİLİ KİŞİ/(LAR) : ... ... ...
... ...
DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 08/03/2017
KARAR TARİHİ : 09/12/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 07/01/2026
Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, davalı ile dava dışı ...Petrol İnş. Ltd. Şti. arasında 01/06/2013 tarihli bayilik sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeye teminat olarak müvekkiline ait ...ili, Etimesgut ilçesi, Piyade Mahallesi, 45365 ada, 1 parselde kain taşınmazdaki 13 ve 11 numaralı bağımsız bölümler üzerinde 200.000,00 TL bedelle davalı lehine ipotek tesis edildiğini, davalının, sözleşme eki taahhütnamedeki akaryakıt alım taahhüdünün yerine getirilmediği gerekçesiyle önce ...53. Noterliği'nin 01/04/2014 tarih ve 9513 yevmiye sayılı ihtarnamesiyle kar mahrumiyeti talep ettiğini, ardından aynı noterliğin 11/04/2014 tarih ve 10597 yevmiye sayılı ihtarnamesiyle bayilik sözleşmesini feshederek toplam 833.272,02 TL alacak talebinde bulunduğunu, akabinde ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlattığını, asıl borçlu ...Petrol İnş. Tur. Oto. Bil. Müh. İml. San. Tic. Ltd Şti'nin davalıya hiçbir borcunun bulunmadığını, sözleşmedeki satış kotasına bağlı cezai şart hükmünün haksız şart niteliğinde ve geçersiz olduğunu, bayi şirketin cari hesap borcunun da bulunmadığını, zira 180.000,00 TL üzerinde ödeme yapıldığını, davalı tarafından istasyona kurulan kurumsal kimlik malzemelerinin sökülerek geri alındığını, müvekkilinin kefaletine ilişkin hükümlerin de geçersiz olduğunu, davalının alacak taleplerinin yargılamayı gerektirdiğini ve ipotekle teminat altına alınmış alacağın varlığının ispata muhtaç olduğunu ileri sürerek, müvekkilinin anılan icra dosyası nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, taşınmazlar üzerindeki ipotek şerhinin kaldırılmasına ve davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde, davacının iddialarının kabul edilemez olduğunu, benzer iddialarla daha önce açılan davanın ...16. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2015/967 Esas sayılı dosyasında usulden reddedilerek kesinleştiğini, müvekkili ile dava dışı ...Petrol İnşaat Turizm Otomotiv Bilgisayar Mühendislik İmalat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında 01/06/2013 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye ek olarak ...Petrol şirketinin her yıl 500 m3 beyaz ürün almayı taahhüt ettiğini, eksik alım halinde ton başına 150,00 USD kar kaybı ödemeyi kabul ettiğini, sözleşme ve taahhütnamenin ...Petrol şirketinin o tarihteki ortağı ve yetkilisi olan davacı ... tarafından imzalandığını, davacının, ...Petrol şirketinin doğmuş ve doğacak borçlarına teminat olarak kendi adına kayıtlı iki taşınmaz üzerinde 19/06/2013 tarihli resmi senetle toplam 200.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettiğini, ...Petrol şirketinin mal alımını kesmesi üzerine 01/04/2014 ve 11/04/2014 tarihli ihtarnamelerle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini ve toplam 833.272,02 TL alacağın talep edildiğini, borcun ödenmemesi üzerine ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe başlandığını, davacının bu takipte borçlu değil, ipotek veren taşınmaz maliki olduğunu, bu nedenle kendisi adına borçlu olmadığının tespitini istemekte hukuki yararının bulunmadığını, asıl borçlu ...Petrol şirketinin borcunun olup olmadığının saptanması gerektiğini, borçlu ...Petrol şirketi ile müvekkili arasında 20/12/2014 tarihinde imzalanan ve tarafların ticari defter ve kayıtları incelenerek hazırlanan sözleşmede, ...Petrol şirketinin, yapılan tüm mahsuplardan ve ipotek bedeli düşüldükten sonra dahi (müvekkilinin ipotek tutarı üzerinden alacak ve takip hakkı saklı kalmak kaydıyla) müvekkiline ayrıca 100.000,00 TL bakiye borcunun bulunduğunun yazılı delille sabit olduğunu, bu sözleşme karşısında davanın reddi gerektiğini, davacının 05/12/2014 tarihli bir belgeye dayanarak borcun ödendiği iddiasının, daha sonraki tarihli ve borç ikrarı içeren 20/12/2014 tarihli sözleşme nedeniyle geçersiz olduğunu, kefalete ilişkin iddiaların ise ipoteğin paraya çevrilmesi takibiyle ilgisinin bulunmadığını savunarak, öncelikle davacının borçlu olmadığının tespiti talebinin hukuki yarar yokluğundan reddine, esasa ilişkin taleplerinin ise tümden reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER : 01/06/2013 tarihli bayilik sözleşmesi ve eki taahhütname, 19/06/2013 tarihli ipotek resmi senedi, 20/12/2014 tarihli borç sözleşmesi, ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı takip dosyası, tarafların ticari defter ve kayıtları, 03/11/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, bayilik sözleşmesinden kaynaklanan borcun teminatı olarak verilen ipoteğe dayalı olarak başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davalı ile dava dışı ...Petrol İnş. Tur. Oto. Bil. Müh. İml. San. Tic. Ltd Şti. arasında 01/06/2013 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığı, davacının bu sözleşmeden doğacak borçlara teminat olarak kendi taşınmazları üzerinde 200.000,00 TL'lik ipotek tesis ettiği, davalının sözleşmeyi feshederek alacaklarının tahsili için ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçtiği, davacı vekilinin, asıl borçlu şirketin davalıya borcu bulunmadığını, cezai şart ve kar mahrumiyeti taleplerinin haksız olduğunu ileri sürerek takip nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile ipoteğin kaldırılması istemiyle bu davayı açtığı, davalı vekilinin ise asıl borçlunun borcunun bulunduğunu, özellikle 20/12/2014 tarihli sözleşme ile borcun ikrar edildiğini savunarak davanın reddini talep ettiği görülmüştür.
...1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/109 Esas sayılı dosyasında verilen 15/02/2018 tarihli davanın reddi kararı, ...Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 16/10/2018 tarih ve 2018/2340 Esas, 2018/1576 Karar sayılı ilamı ile "uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu" gerekçesiyle kaldırılmış, mahkemece görevsizlik kararı verilmesi üzerine dosya mahkememize gönderilmiştir.
...12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/12/2019 tarih ve 2019/395 Esas, 2019/1269 Karar sayılı yetkisizlik kararı, ...Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 02/07/2024 tarih ve 2023/1690 Esas, 2024/865 Karar sayılı ilamı ile "ipoteğin fekki istemine yönelik olarak davanın tefriki ile söz konusu istem yönünden yetkisizlik kararı verilmesi gerekirken menfi tespit davası yönünden de yetkisizlik kararı verilmesinin doğru olmadığı" gerekçesiyle kaldırılmış, kaldırma kararı doğrultusunda ipoteğin fekki talebi tefrik edilerek menfi tespit davası yönünden yargılamaya devam olunmuştur.
İİK'nın "Menfi tesbit ve istirdat davaları" başlıklı 72. maddesinin 1. fıkrasında "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.", aynı maddenin 5. fıkrasında "Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz." düzenlemeleri yer almaktadır.
İcra dosyasının incelenmesinde, davalı alacaklının 200.000,00 TL asıl alacağın tahsili amacı ile ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı dosyası ile davacı ... ve dava dışı ...Petrol İnş. Tur. Otom. Bilgisayar Müh. İm. San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı icra takibine başladığı, örnek 6 icra emrinin borçlulara tebliğ edildiği, yasal süresi içerisinde borca itiraz edilmediği ve takibin kesinleştiği, davacının takipten sonra borçlu olmadığının tespiti için bu davayı açtığı görülmektedir.
Av. Şükriye Altunbaşak Kirkil ve Mali Müşavir Hidayet Korkmaz'dan oluşan bilirkişi kurulu tarafından düzenlenen 03/11/2025 tarihli raporda, davanın ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı takibine karşı menfi tespit talebine ilişkin olduğu, davacının ipotek senedinde borçtan müteselsil kefil olarak sorumlu olmayı kabul ettiği, icra takibinin başlatıldığı 09/10/2014 tarihi itibarıyla davalı alacaklının dava dışı borçludan; kurumsal kimlik ve otomasyon kurulumu yönünden 36.485,08 TL, sözleşmenin feshedildiği 14/04/2014 tarihine kadar olan dönem için eksik tonaj taahhüdü yönünden 96.992,91 TL ve bayilik destek kredisi ile cari hesap yönünden 49.593,34 TL olmak üzere toplam 183.071,33 TL asıl alacaklı olduğunun tespit edildiği, davacının temerrüt tarihi olan 07/05/2014'ten takip tarihi olan 09/10/2014'e kadar işlemiş faiz miktarının 18.269,52 TL olarak hesaplandığı, böylece takip tarihi itibarıyla anapara ve faizden oluşan toplam borç miktarının (183.071,33 TL + 18.269,52 TL) 201.340,85 TL olduğu, bu tutarın icra takibinde talep edilen ipotek üst limiti olan 200.000,00 TL'den fazla olduğu, bu nedenle davacının icra takibinde istenen 200.000,00 TL'den sorumlu olduğu ve menfi tespit isteğinde bulunabileceği bir tutar bulunmadığı bildirilmiştir.
Bu açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, 01/06/2013 tarihli bayilik sözleşmesi ve eki taahhütname, 19/06/2013 tarihli ipotek resmi senedi, 20/12/2014 tarihli borç sözleşmesi, ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı takip dosyası, tarafların ticari defter ve kayıtları, mahkememizce dosya kapsamına uygun, ayrıntılı ve gerekçeli görülerek hükme esas alınan 03/11/2025 tarihli bilirkişi kurulu raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı ile dava dışı ...Petrol şirketi arasında 01/06/2013 tarihli bayilik sözleşmesi imzalandığı, davacının bu sözleşmeden doğan borçlara teminat olarak kendi taşınmazları üzerinde 200.000,00 TL bedelli ipotek tesis ettiği, borçlu şirketin sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemesi üzerine davalının sözleşmeyi feshederek ...16. İcra Müdürlüğü'nün 2014/19603 Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe geçtiği, uyuşmazlığın takip tarihi itibarıyla ipotekle temin edilen bir borcun bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı, bu teknik ve mali konunun çözümü için aldırılan bilirkişi kurulu raporunda, davalının dava dışı borçlu şirketten takip tarihi olan 09/10/2014 itibarıyla kurumsal kimlik, eksik alımdan kaynaklı kar mahrumiyeti ve cari hesaptan kaynaklı olarak toplam 183.071,33 TL asıl alacağının bulunduğu, bu alacağa takip tarihine kadar işlemiş 18.269,52 TL faizin de eklenmesiyle toplam borcun 201.340,85 TL'ye ulaştığının tespit edildiği, bu miktarın takip konusu yapılan 200.000,00 TL'lik ipotek limitini aştığı, davacı ve davalı vekillerinin rapora yönelik itirazlarının, raporun denetime elverişli ve dosya kapsamındaki delillere uygun olması, özellikle davalı ile asıl borçlu şirket arasında imzalanan ve borcun varlığını teyit eden 20/12/2014 tarihli sözleşme de dikkate alındığında, varılan sonucu değiştirmeye yönelik olmadığı, bu itibarla davacının takip konusu borçtan sorumlu olduğu ve borçlu olmadığının tespitini isteyemeyeceği anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerektiği, öte yandan, davacının talebi üzerine icra takibi hakkında tedbir kararı verildiği ve takibin durdurulduğu, yargılama neticesinde davacının haksız çıktığı anlaşıldığından, İİK'nın 72/5. maddesi uyarınca davalının talebi üzerine takip konusu alacağın %20'si oranında tazminata hükmedilmesi gerektiği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Takibin muvakkaten durdurulduğundan dava değerinin %20'si oranında hesaplanan 40.000,00 TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Alınması gereken 615,40 TL maktu harcın, 3.415,00 TL peşin harçtan düşümü ile artan 2.799,60 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
4-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca reddedilen 200.000,00 TL üzerinden takdir edilen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/12/2025
Katip ... Hakim ...
¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır