T.C. ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2024/50 Esas - 2025/535
T.C.
ANKARA
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/50 Esas
KARAR NO : 2025/535
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/11/2020
KARAR TARİHİ : 24/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 24/07/2025
Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... ... ... Mevkiinde bulunan krom maden işletme ruhsatının devri için 30/05/2017 tarihli "Şartlı Maden Ruhsat Satım/Devir Sözleşmesi" imzalandığını, sözleşmenin 3. maddesine göre davalı alıcının devir ve satış bedeli olan 105.000 USD'den öncelikle müvekkilinin bu ruhsat kapsamında Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü nezdinde doğan borçlarını ödeyeceğini akabinde ise devir işlemlerinin başlatılacağını, bakiye bir bedelin kalması halinde ise bu bedelin nakit olarak müvekkiline ödeneceğini, sözleşmeden sonra davalının kurumdan borç dökümlerini aldığını ancak borçları ödemediğini, sözleşmeyi sürümcemede bıraktığını, devirden imtina ettiğini, davalının sözleşmeyle üzerine düşen edimleri yerine getirmemesi ve müvekkili şirkete ait borçları ilgili kuruma ödememiş olması nedeniyle maden işletme ruhsatının kurum tarafından 16/12/2017 tarihinde iptal edildiğini, bunun üzerine müvekkili tarafından işlemin iptali için idare mahkemesinde açılan davanın lehe sonuçlandığını, sözleşmede alıcının cayması halinde 50.000 USD cezai şartın ödeneceğinin kararlaştırıldığını, ihtarname ile davalının temerrüde düşürüldüğünü belirterek cayma bedeli olan 50.000 USD'nin 25/07/2018 tarihinden itibaren işletilecek kamu bankalarınca uygulanan en yüksek döviz mevduat hesabı faiziyle tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; maden sahasının ruhsatının sözleşme tarihinden önce iptal edildiğini, davacının bu durumu bildiği halde müvekkilinden gizlediğini, müvekkilinin sözleşmenin 3.maddesi uyarınca sahayı devre hazır hale getirmek için 39.849,00 TL vergi borcu, 12.648,00 TL devir harcı yatırdığını, ayrıca sahaya makine nakli, keşif gideri gibi 100.000,00 TL olmak üzere yaklaşık 150.000,00 TL masraf yaptığını, davacının kendisine ait olmayan sahayı müvekkiline devretmeyi taahhüt etmek suretiyle müvekkilini yanılttığını, bu hususta davacı firma yetkilileri hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, ruhsatın davacıya ait olmadığının MAPEG nezdinde sonradan öğrenildiğini, ruhsatın davacıdan kaynaklanan sebeplerle iptal edildiğini, hukuken ayıplı olan sahanın devir işlemine konu olamayacağını, cezai şart için yasal unsurların bulunmadığını, kabul ve ikrar anlamına gelmemek kaydıyla tenkisata tabi olup cezai şartın sözleşme ile mütenasip olması gerektiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
DELİLLER : Sözleşme, ... .... .... yevmiye numaralı ihtarnamesi. Bolu Vergi Dairesi Başkanlığına davacı adına ödenen toplam 27.270,85 TL tutarında 7 adet makbuz, Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ödenen 10.962.00 TL lik beyan , Banka referans mektubu,
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şart istemine ilişkindir.
Davacı delilleri : Sözleşme, ... .... .... yevmiye numaralı ihtarnamesi.
Dava dosyasında davalının sunduğu deliller :Bolu Vergi Dairesi Başkanlığına davacı adına ödenen toplam 27.270,85 TL tutarında 7 adet makbuz, Maden İşleri Genel Müdürlüğüne ödenen 10.962.00 TL lik beyan , Banka referans mektubu,
30.05.2017 tarihinde imzalanan "Şartlı Maden Ruhsat Satım/Devir Sözleşmesi"n de devri bedeli 105.000 USD olarak belirlenmiştir.
Madde 3: Alıcı devir ve satış bedeli olan 105.000 USD den öncelikle satıcının bu maden ocağından kaynaklanan Maden Dairesine ve tüm kamu borçlarını ödeyecektir.
Ayrıca satıcının borçlarının ödenmesinin sonunda devir yapmadan devriden imtina etmesi durumunda alıcıya 3 gun içerisinde ödenen tum bedeller le birlikte 50.000 USD ceza ödeyecektir.
Dosyadaki delillere göre, Sözleşme konusu Maden ruhsatı 25.09.2009 tarihinde 10 yıl sure ile Rabia Bayram adına tahsis edilmiştir. Aynı ruhsat 30.06.2010 tarihinde Rabia Bayram tarafından Beşikcioğlu Uluslar arası Nak. İnş.Mad.Tur.Tic.ve Sn.Ltd. Şti' ne devredilmiştir. 2009 ve 2010 yılı ruhsat harçlarının ödendiği anlaşılmaktadır
Yukarıda belirtilen... Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesinin 16/01/2024 tarih, 2022/125 Esas ve 2023/1779 Karar sayılı ilamında; " Dosya kapsamındaki bilgilere göre, dava konusu maden ruhsatıyla ilgili olarak 18/09/2009 tarihinde Rabiye Bayram adına 10 yıllık maden işletme ruhsatının düzenlendiği, ruhsatın 30/06/2010 tarihinde davacı şirkete devir edildiği, Maden İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 2016-2017 ruhsat bedellerinin ödenmemesi nedeniyle ödeme yapılması için davacı şirkete 05/09/2017 tarihli 3 ay ödeme süresi öngören yazının 15/09/2017 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, süresinde ödemenin yapılmaması üzerine 19/02/2018 tarihli yazı ile ruhsatın iptal edildiği, Sivas İdare Mahkemesine davacı tarafından ruhsat iptal işleminin iptali için açılan davada 17/01/2019 Tarihli, 2018/257 Esas, 2019/68 sayılı kararı ile davacıya ödeme yapılmasına ilişkin gönderilen yazının tebliğinin usulsüz olduğu gerekçesiyle ruhsat iptali işleminin iptaline karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine... Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 02/10/2019 Tarih, 2019/872 Esas, 2019/1618 Karar sayılı kararı ile istinaf isteminin reddine karar verildiği, kararın Danıştay temyiz aşamasında olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan bilgi ve belgelere göre, davacı taraf, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında maden ocağına ait Maden Dairesine ve diğer tüm kamu ve özel borçlarının davalı tarafından ödeneceği kararlaştırılmasına rağmen davalının 2016 ve 2017 yıllarına ait ödenmemiş ruhsat bedellerini ödememesi nedeniyle ruhsatın iptal edildiği iddiasına dayalı olarak cezai şart talebinde bulunduğu, kurum tarafından ruhsat sahibi olması nedeniyle davacı tarafa 2016-2017 tarihli ruhsat bedellerinin ödenmesi yönünde tebligat yapıldığı, davacının tebligatın usulsüz olduğu iddiası ile idare mahkemesinde açtığı davanın henüz kesinleşmediği anlaşılmakla, öncelikle ilgili idare mahkemesi kararının kesinleşmesi beklenerek sonucuna göre davacının ruhsat sahibi olarak ödeme ihtarını almasına rağmen davalı tarafa bildirmemesinin sonuca etkisi üzerinde durulmak suretiyle cezai şart talebinin yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi, kabulü göre de hükmedilen cezai şartın davalının ekonomik yönünden mahvına neden olup olmayacağı konusunda bilirkişiden rapor alınmaksızın hükmedilen miktarın davalının ekonomik yönden mahvına neden olmayacağı kabulü ile davanın tamamen kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiş, davalı tarafın istinaf itirazlarının kabulü ile HMK 353/1-a-6 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. '' şeklinde gerekçeye yer verilerek mahkememiz kararının kaldırılmasına hükmolunmuştur.
SMMM bilirkişisi Abdullah Ersin'in 28/05/2024 tarihli ek raporu özetle, Davalının dava tarihindeki ve güncel ekonomik durumu incelenerek 50.000 USD ödeme yapması halinde bu ödemenin davalının ekonomik yönden mahvına sebep olup olmayacağı konusunda rapor alınması istenmiş. Rapor hazırlama görevi 02.05.2024 tarihinde tarafıma tevdi edilmiştir. Davalının Dava tarihinde Mali tablolarının değerlendirilmesi davalı Fedakar Madencilik inşaat Hafriyat Mühendislik İthalat İhracat Limited Şirketi: 2020 yılı Mali Tabloları Değerlendirmesinde Aktif toplamlarının 7.929.743,21 TL olduğu Öz kaynağının 346.550,17 TL olduğu, dava tarihi 24.11.2020 Yılında davalının 50.000.00 USD Tazminat ödemesi TCM merkez bankası kur üzerinden hesaplandığında (24.11.2020 tarihli USD döviz alış kuru 7.91 TL) olduğu 50.000.00 USD nin TL karşılığı 355.000.00 TL olduğu Firmanın Dava tarihili kur ve bilanço kayıtlarında ödemesi halinde Öz kaynakları (8.450.00TL) Olacağı Firmanın Öz kaynağını Eksilteceği ve Borca batık duruma düşmesi söz konusu olduğu, Davalının Güncel 2023 Yılı Dönem sonu Mali tablolarının değerlendirilmesi :
Davalı Fedakar Madencilik inşaat Hafriyat Mühendislik İthalat İhracat Limited Şirketi: 2023 yılı Mali Tabloları Değerlendirmesinde Aktif toplamlarının 9.831.202,00 TL olduğu Oz kaynağının 8.758.261,10 TL olduğu, Rapor tarihi 28.05.2024 tarihinde davalının 50.000.00 USD Tazminat ödemesi TCM merkez bankası kur üzerinden hesaplandığında (28.05.2024 tarihli USD döviz alış kuru 32.120 TL olduğu 50.000.00 USD nin TL karşılığı 1.606.000.00 TL olduğu Firmanın Rapor tarihili kur ve bilanço kayıtlarında ödemesi halinde Öz kaynakları 7.158.261.00TL olacağı. Firmanın Öz kaynağını yaptığı eksikliğin Firmanın Mali durumunda ekonomik yönden mahvına sebep olmayacağı Ödeme gücünün olduğu belirtilmiştir.
Bilirkişi heyetinden alınan 03/06/2025 tarihli ek rapor özetle; Davalı Fedakar Madencilik inşaat Hafriyat Mühendislik İthalat İhracat Limited Şirketi nin 2024/50 Esas numarası dosya da Davalının dava tarihindeki ve güncel ekonomik durumu incelenerek 50.000 USD ödeme yapması halinde bu ödemenin davalının ekonomik yönden mahvına sebep olup olmayacağı konusunda rapor istenmiş Taraf Vekillerin Dosya eki Rapor sundukları itirazlara ilişkin Ek Rapor hazırlama görevi 29.05.2025 tarihinde Heyetimize tevdi edilmiştir. Davalının Güncel 2023 Yılı Dönem sonu Mali tablolarının değerlendirilmesi Davalı Fedakar Madencilik inşaat Hafriyat Mühendislik İthalat İhracat Limited Şirketi: 2023 yılı Mali Tabloları Değerlendirmesinde Aktif toplamlarının 9.831.202,00 TL olduğu Oz kaynağının 8.758.261,10 TL olduğu, 31.12.2023 Yılı Dönem sonu kayıtlarının değerlendirilmesinde davalının 50.000.00 USD Tazminat ödemesi TCM merkez bankası kur üzerinden hesaplandığında (28.05.2024 tarihli USD döviz alış kuru 32.120 TL olduğu 50.000.00 USD nin TL karşılığı 1.606.000.00 TL olduğu Firmanın Rapor tarihili kur ve bilanço kayıtlarında ödemesi halinde Öz kaynakları 7.158.261.00 TL Olacağı, Firmanın Öz kaynağını yaptığı eksikliğin Firmanın Mali durumunda ekonomik yönden mahvına sebep olmayacağı ödeme gücünün olduğu belirtilmiştir.
Sivas İdare Mahkemesine yazılan müzekkereye cevap verildiği, 2018/257 esas 2019/68 karar numaralı bekletici mesele yapılan dava dosyasının 19/09/2024 tarihinde Danıştay 8. Dairenin onamasından geçerek kesinleştiği görüldü.
İlgili ilamda davacıya yapılan 2016-2017 yılları ruhsat bedellerinin ödenmesine ilişkin yapılan tebliğin usulüne uygun olarak yapıldığı tespit edilmiş ise de taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3. maddesinde; "Alıcı devir ve satış bedeli olan 105.000 USD den öncelikle satıcının bu maden ocağından kaynaklanan Maden Dairesine ve tüm kamu borçlarını ödeyecektir." düzenlemesine yer verilmiş olup, sözleşme tarihi olan 30/05/2017 itibariyle borcun muaccel olduğu ve davalı tarafça ödenmesi kararlaştırılan borçlar arasında yer aldığı, her iki tarafın ortak iradesi ile düzenlenen sözleşmede davacıya borçların davalıya bildirimine dair ayrıca bir yükümlülük yüklenmediği bu nedenle edimini yerine getirmeyen davalı aleyhine cezai şart koşullarının gerçekleştiği anlaşıldığından davanın kabulüne yönünde aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın KABULÜ ile,
50.000,00 USD'nin temerrüt tarihi olan 02/08/2018 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca devlet banklarının USD üzerinden açtıkları vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek faizin işletilmesi suretiyle davalıdan tahisili ile davacıya verilmesine,
2-Kabul edilen 389.245,00 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 26.589,33 TL karar ve ilam harcından 853,88 TL peşin harç, 5.763,65 TL tamamlama harcı toplamı olan 6.617,53 TL harcın düşümü ile eksik kalan 19.971,80 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 54,40 TL başvuru harcı, 853,88 TL peşin harç, 7,80 TL vekalet harcı, 5.763,65 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 6.679,73 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının karşıladığı 150,00 TL tebligat gideri, 11.350,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 11.500,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalının karşıladığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen 389.245,00 TL üzerinden takdir edilen 62.279,20 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.
¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır