T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2018/198 Esas
KARAR NO : 2024/781
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI-KARŞI DAVALI : 1- ... - ... ...
VEKİLİ : Av. ... -...
DAVACI-KARŞI DAVALI : 2- ... - ...
VEKİLLERİ : Av. ... - ...
Av. ... - ...
DAVALI-KARŞI DAVACI : ... - ...
VEKİLLERİ : Av. ... - ...
Av. ... -...
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 15/03/2018
KARAR TARİHİ : 12/11/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 31/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili şirket olan ... San. ve Tic. Ltd. Şti. ile dayalı şirket tarafından imza ve tanzim edilen 22/08/2017 tarihli sözleşme uyanınca ...1116 Kwp (999 Kwe) Güneş Enerji antrali Yapım işi bünyesinde yapılacak olan V1116 kWp (999 kWe) gücündeki ... panel kapasitesine sahip ... (inşaat ve tel çit işleri hariç) projelendirmesi, kurulumu ve montajı, E-İ.H. yapılması, sistemin devreye alınması, 2 yıl işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması” işinin davalı şirket tarafından taahhüt edildiğini, ayrıca bu sözleşmenin 8. maddesinde işin süresi sözleşme tarihinden itibaren 70 gün olarak belirlendiğini, davacı müvekkili şirket olan ... Yenilenebilir Enerji San. Ve Tic. A.Ş. ile davalı şirket arasında tanzim ve imza edilen "22/09/2017 tarihli birim fiyat yapım işlerine ait uzman ekip sözleşmesi ile "... San. Tic. A.Ş. 680 Kwp (810 Kwwe) ... bünyesinde yapılacak olan 680 KWp (810 kWe) gücündeki ... panel kapasitesine sahip ... projelendirilmesi, kurulumu ve montajı, E.İ.K. yapılması, sistemin devreye alınması, 2 yıl işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması işinin davalı şirket tarafından taahhüt edildiğini, ayrıca bu sözleşmenin 8. maddesinde işin süresi işin süresi sözleşme tarihinden itibaren 110 gün olarak belirlendiğini, yine davacı müvekkili şirket olan ... San. Tic. A.Ş. ile davalı tarafca imza ve tanzim edilen bir diğer 22/08/2017 tarihli sözleşme uyarınca ... 1040 Kwp (998 Kwe) Güneş Enerji Santrali Yapımı İşi bünyesinde yapılacak olan “1040 kWp (998 kWe) gücündeki ... panel kapasitesine sahip ... projelendirmesi, kurulumu ve montajı, .... yapılması, inşaat ve sistemin devreye alınması, 2 yıl işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması” işlerinin taahhüt edildiğini, ayrıca bu sözleşmenin 8. maddesinde işin süresi sözleşme tarihinen itibaren 70 gün olarak belirlendiğini, ancak davalının sözleşme ve işe başlama tarihlerinden itibaren 3 aydan fazla süre geçmiş olmasına rağmen işi tamamlamadığını, bu hususta davalıya müteahhit defalar uyarıda bulunulmuş ise de sonuç alınamadığını, neticesinde müvekkili şirketler tarafından davalı şirkete sözleşmenin ifasında temerrüde düştüğünden sözleşmenin tek taraflı olarak feshedildiği, cezai şartların ve zararların ödenmesi hususunda taleplerini içeren .... Noterliği'nin 29/01/2018 tarih ve ... yev. nolu ihtarnamenin gönderildiğini, buna cevaben davalının .... Noterliği'nin 13/02/2018 tarih ve ...yev. no.lu ihtarnamesini gönderdiğini, davalı her ne kadar bu ihtarnamede hakedişlerin ödenmediğinden bahsetmiş ise de bu hususun dahi müvekkilinin iddialarını doğruladığı, zira kesilen fatura tarihlerinin dahi işin teslim edilmesi gereken süreden sonra olduğunu, sözleşme gereğince işin süresinde bitirilmemesi halinde müvekkilinin fatura bedellerini irat kaydetme hakkının olduğunu, davalı tarafından taahhüt edilen işlerin 3 aydan fazla zamandır bitirilmemesi ile temerrüde düşülmüş olup bunun neticesinde de müvekkilinin hem sözleşmelerin 8.1. ve 8.2. maddelerinde belirtilen cezai şartları hem de borcun ifa edilmemesinden doğan zararları tazmin borcunun doğduğunu belirtilerek son tahlilde, sözleşmelerin zamanında ifa edilmemesi sebebiyle sözleşmelerde belirtilen cezai şarta ilişkin olarak davalı şirkete karşı işbu davanın açıldığı tarihe kadar doğmuş olan bedel için fazlaya ilişkin hakları saklı tutmak kaydıyla şimdilik 3.000 USD'a temerrüt faizi uygulanarak mevcut alacağın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, sözleşmelerde davalı şirket tarafından taahhüt edilen işlerin, davalı şirket nam ve hesabına bir başka firmaya yaptırılacak olmasından kaynaklı olarak sözleşmeler arasındaki bedel farkı için fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.000 USD bedelin davalı şirket tarafından davacı müvekkili şirketlere ödenmesine, taraflar arasında imza edilen sözleşmelerin ifa edilmemesinden kaynaklanan doğmuş ve doğabilecek her türlü zararın davalı şirket tarafından giderilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
Mahkememizce davacı-karşı davalı vekiline talep sonucunun somutlaştırılıp ayrıştırılması için süre verilmiş, bu bağlamda davacı-karşı davalı vekili tarafından sunulan 15/10/2018 havale tarihli dilekçe ile özetle davalıdan dava konusu üç farklı iş için ayrı ayrı 1.000'er USD cezai şart, 1.000'er USD davalı-karşı davacı nam ve hesabına işlerin ikmali nedeniyle oluşan bedel farkı talep edildiği bildirilmiştir.
CEVAP VE KARŞI DAVA: Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; TBK md. 125 gereğince fesih hakkının derhal kullanılmadığını, aylar sonra kötü niyetli ve haksız olarak sözleşmenin feshedildiğini, dolayısıyla davacıların feshinini haksız olduğunu ve ifada gecikme olmasından bahisle cezai şart ve zarar tazmini talep etme haklarının bulunmadığını, TBK ve YHGK gereği davacı-karşı davalıların işin süresinde bitirilmediği iddiası ile 31/10/2017 ve 10/12/2017 tarihlerinde sözleşmenin derhal feshedildiğine ilişkin ihtarda bulunmalarının gerektiğini,
davacının cezai şartın ödenmesi yönündeki talebinin de halihazırda sözleşmenin haksız feshedilmiş olması sebebiyle reddi gerektiğini, davacılar tarafından çekilen fesih ihtarının TBK ve Yargıtay içtihatlarına göre haksız olduğu gibi taraflar arasında akdedilmiş sözleşmeye göre de haksız olduğunu, zira müvekkili ile davalılar arasında tanzim edilmiş birim fiyat işlerine ait uzman ekip sözleşmelerinin ‘Alt Yüklenicinin Yetkileri ve Sözleşmenin Feshi’ başlıklı 19. maddesinin 1.a bendinde ‘uzman ekip, sözleşme ve eklerinde tayin olunan vecibelerden herhangi birine riayet etmez ve verilen sürede düzeltmezse’ ibaresi, 1.f bendinde ‘alt yüklenici, yazılı ya da mail olarak makul (10 gün) bir süre verir ve bu hususlar düzeltilmezse’ ibaresi bulunduğunu, davacı şirketler vekilinin ise müvekkiline çektiği noter ihtarnamesinde sözleşmenin bu maddelerine aykırı bir şekilde sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, müvekkili şirketin işin bitirilmesi açısından geç kaldığı, kusuru olduğu yönündeki iddianın gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirketin işe başlamasının ve tamamlamasının davacılar tarafından geciktirilildiğini, 07/02/2017 tarihinde yapılan ... ... ... ihalesine göre ihale konusu yapım işinin süresinin 180 gün, 24/07/2017 tarihinde yapılan ... ... ... ihalesine göre ise ihale konusu yapım işinin süresi 150 gün olduğunu, müvekkili ile davacılar arasındaki sözleşmelerde ise müvekkili şirkete işin bitim süresi açısından 70 gün verildiğini, idare tarafından yüklenici veya alt yükleniciye verilen bu sürenin müvekkil şirket açısından da geçerli olması gerektiğini, davacılar tarafından borçlunun temerrüdü karşısında hangi seçimlik hakkın kullanıldığının açık ve net olmadığını,
davacıların sözleşmenin ifa edilmemesinden kaynaklanan doğmuş ve doğacak her türlü zararın müvekkilince tazmininin mümkün olmadığını, usul ve yasaya aykırı işbu talebin reddi gerektiğini, dava dilekçesinde ifaya eklenen cezai şart alacak kalemi olarak talep edildiğini, dilekçede ve ihtarda sözleşmenin tek taraflı feshedildiği, ifanın talep edilmediği beyanını müteakiben ifayla birlikte talep edilebilecek cezai şartın istenmesinini usul ve yasaya aykırı olduğunu bu bağlamda davanın reddinin gerektiğini, karşı dava olarak ise
müvekkili ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'nin ...i’ndeki proje için ... Taah. Proje Enerji San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile, ... ve ... San. Tic. A.Ş. fabrikasındaki projeler için ise ... . Enerji San. Tic. A.Ş. ile 22/08/2017 tarihinde sözleşme imzaladığını,
bu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin yaptığı iş karşılığı hakediş ödemesini alamadığı için
müvekkili tarafından yerine getirilmiş işin bedeli ile yapılmış masrafların tahsili ile sözleşmenin haksız feshi sebebiyle müvekkilin uğramış olduğu müspet zararın tespitinin ve tazminin gerektiğini,
bu sebeple TBK ve Yargıtay içtihatlarına göre işbu belirsiz alacak davasını açmak zorunluluğunun hasıl olduğunu, müvekkili ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. ile iş sahipleri davalı şirketler arasında akdedilen 22/08/2017 tarihli eser sözleşmeleri gereği şimdilik 9.000,00TL'nin yasal avans faizi ile birlikte davalılardan alınıp müvekkiline verilmesini, haksız fesih nedeniyle eser sözleşmesinin ifa edilmemesinden kaynaklanan müspet zararının tespiti ile şimdilik 1.000,00-TL’nin davacılar-karşı davalılardan tazminine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce davalı-karşı davalı vekiline talep sonucunun somutlaştırılıp ayrıştırılması için süre verilmiş, bu bağlamda davalı-karşı davacı vekili tarafından sunulan 06/11/2018 havale tarihli dilekçe ile özetle; ... Taah. Proje Enerji San. Ve Tic. Ltd. Şti.'den ... ... ... işi için iş bedeli alacağına dayalı 3.000,00-TL, müspet zarar nedeniyle 334,00-TL, diğer davalı ... Yen. Enerji Sab. Tic. A.Ş.'den .... işi için iş bedeli alacağına dayalı 3.000,00-TL, müspet zarar nedeniyle 333,00-TL, ... ... işi için iş bedeli alacağına dayalı 3.000,00-TL, müspet zarar nedeniyle 333,00-TL talep edildiği açıklanmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup davacı-karşı davalı yüklenici, davalı-karşı davacı taşerondur. Yüklenici tarafından ikame edilen asıl dava cezai şart ve müspet zararın tazmini, taşeron tarafından ikame edilen karşı dava ise iş bedeli alacağı ile müspet zararların tazmini istemine ilişkindir.
Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış, gerek taraflar arasında kararlaştırılan işe dair gerekse bununla bağlantılı olarak asıl işe dair sözleşme ve ekleri, yazışmalar, düzenlenen hakedişler, icmaller, metrajlar, geçici ve kesin kabul tutanakları dahil tüm bilgi ve belgeler, tarafların uyuşmazlık dönemine ilişkin BA/BS formları dosyaya kazandırılmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Öncelikle davalı-karşı davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi için ... Mahkemesi'ne talimat yazılmış ise de davalı-karşı davacı tarafından ticari defter ve kayıtları hazır edilmediğinden mahkememizce incelenmesine olanak bulunmamıştır.
Takiben dosyanın, elektrik mühendisi ..., nitelikli hesaplama uzmanı ... ile inşaat mühendisi ... ve Mali Müşavir ...'dan oluşan bilirkişi heyetine tevdii gerekmiş, bilirkişi heyeti tarafından sunulan 01/12/2023 tarihli kök bilirkişi raporunda özetle; "...davaya konu 22.08.2017 tarihli metinleri aynı 3 sözleşmeden; A-... ... tesisi ile ilgili davacı ... .. Şti. ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin; taraflar arasındaki sözleşmenin 19.1. maddesi uyarınca, davacı alt yüklenicinin yazılı ya da mail olarak davalı taşerona makul 10 gün süre vermesi, bu 10 günlük sürede taşeron işe devam edip işi teslim etmezse sözleşmeyi fesih hakkı oluşacağı halde. Davacı alt yüklenici tarafından davalı taşerona tebliğ tarihi belli olmamakla birlikte 25 Ocak 2018 tarihinde yazılı uyarı yapılarak 10 gün süre verilmesine karşılık, 10 günlük süre dolmadan 4 gün sonra 29.Ocak 2018 tarihinde sözleşmeyi fesih ihtarının gönderildiği, sözleşmenin 7. Maddesine göre, hak ediş ödemelerin ana sözleşme kapsamında yükleniciye yapılan ödemeden 20 gün sonra yapılması öngörülmesine, iş sahibinin ana yükleniciye hak ediş ödemesini 28.11.2017 tarihinde yapmış olmasına karşılık davalı taşerona ait hak edişin yapılarak Aralık ayı içinde ödeme yapılmadığı ve bu durumunda sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği, Taraflar arasındaki sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan ana sözleşme kapsamında işverenin verdiği ilave sürenin davalı taşerona sağlanması gerekirken bu süre verilmeden sözleşmenin fesih edilmesinin sözleşmenin 19.1. maddesine uygun düşmediği, tüm bu tespitler kapsamında sözleşmenin feshinin haklı nedene dayalı olup olmadığının Sayın Mahkemenin taktirinde olduğu, B- .... tesisi ile ilgili davacı ... .. Şti. ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin; 19.1. maddesi uyarınca, davacı alt yüklenicinin yazılı yada mail olarak davalı taşerona makul 10 gün süre vermesi, bu 10 günlük sürede taşeron işe devam edip işi teslim etmezse sözleşmeyi fesih hakkı oluşacağı halde davacı alt yüklenici tarafından buhükme uyulmadığı, sözleşmenin 7. maddesine göre, hak ediş ödemelerin ana sözleşme kapsamında yükleniciye yapılan ödemeden 20 gün sonra yapılması öngörülmesine, iş sahibinin ana yükleniciye hak ediş ödemesini 28.11.2017 tarihinde yapmış olmasına karşılık davalı taşerona ait hak edişin yapılarak Aralık ayı içinde ödeme yapılmadığı ve bu durumunda sözleşmeye aykırılık teşkil ettiği, Taraflar arasındaki sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olan ana sözleşme kapsamında işverenin verdiği ilave sürenin davalı taşerona sağlanması gerekirken bu süre verilmeden sözleşmenin fesih edilmesinin sözleşmenin 19.1. maddesine uygun düşmediği, tüm bu tespitler kapsamında sözleşmenin feshinin haklı nedene dayalı olup olmadığının Mahkemenin taktirinde olduğu, C- ... ... tesisi ile ilgili davacı ... .. Şti. ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin; Taraflar arasındaki sözleşmenin 19.1. maddesi uyarınca, davacı alt yüklenicinin yazılı yada mail olarak davalı taşerona makul 10 gün süre vermesi, bu 10 günlük sürede taşeron işe devam edip işi teslim etmezse sözleşmeyi fesih hakkı oluşacağı halde davacı alt yüklenici tarafından sözleşmenin bu hükmüne uygun davranılmadığı, Davalı taşeronun sözleşme kapsamında işi teslimde temerrüde düştüğü ve fesih itibariyle 50 günlük gecikme bulunduğu, Tüm bu tespitler kapsamında sözleşmenin feshinin haklı nedene dayalı olup olmadığının Mahkemenin taktirinde olduğu, 2- Asıl dava kapsamında; davacının 3. kişilere yaptıracağı kalan iş bedeli hususunda bir alacağının bulunmadığı, ... ... ... tesisi ile ... ... ... tesisi ile ilgili olarak gecikme cezası alacağı bulunmadığı, ... ... isi kapsamında davacının gecikme bedeli talep etmesinin Sayın Mahkemece uygun bulunması halinde talep edebilceği gecikme cezasının 185.850$ olarak hesaplandığı, 3- Karşı dava bakımından davalı taşeronun; A- Yaptığı iş karşılığı olarak ... ... tesisi işi kapsamında 1.900.929,98 TL, ... ... tesisi işi kapsamında 883.819,92 TL ve ... işi kapsamında 909.742,10 TL talep edebileceğini hesaplandığı, B-Her üç sözleşmenin haklı nedene dayalı olarak feshedilmediği yönünde Mahkemece karar ihdası halinde; ... ... tesisi işi kapsamında 149.447,78 TL, ... ... tesisi işi kapsamında 230.816,58 TL ve ... işi kapsamında 117.369,75 TL müspet zarara uğradığının hesaplandığı..." yönünde, aynı bilirkişi heyeti tarafından sunulan 06/05/2024 tarihli ek bilirkişi raporunda ise tarafların kök rapora karşı itirazlarının tetkiki sonrasında görüş değiştirilmediğinin bildirildiği görülmüştür.
Davacı-karşı davalı özetle, davalı-karşı davacının taraflar arasındaki üç ayrı eser sözleşmesi kapsamında üstlendiği işleri zamanında tamamlamadığını, bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmeleri haklı nedenle tek taraflı olarak feshettiklerini belirterek bu nedenle oluşan cezai şart ve müspet zarar mahiyetinde eksik işlerin üçüncü kişilere tamamlatılması ile oluşacak fark bedelinin tahsilini talep etmiş, davalı-karşı davacı ise işin gecikmesinde kendilerinin değil davacı-karşı davalının kusurlu olduğunu, feshin haksız olduğunu belirterek asıl davanın reddini, karşı dava olarak ise ödenmeyen iş bedeli alacağı ile haksız fesih nedeniyle müspet zararlarının tazminini talep etmiştir.
Kanunda aksine bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her birinin, hakkın dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olması (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın ispat yükü altında olması (HMK 190) nedeniyle, teslim olgusundan lehine hak çıkaracak taraf olan davalı-karşı davacı taşeron, eseri davacı-karşı davalı yükleniciye teslim ettiğini kanıtlamak, yüklenici ise iş bedelinin ödendiğini kanıtlamak yükü altındadır (Emsal: ....'nin 17/02/2014 tarih ve ... sayılı ilamı). Aynı şekilde kural olarak eksik işlerin varlığını davacı-karşı davalı yüklenici, bundan sonra ise giderildiğini davalı-karşı davacı taşeron ispatlamalıdır (...).
Türk Borçlar Kanunu'nun 125/1. maddesi gereğince alacaklının borcun ifasından ve gecikme tazminatı istemek hakkından vazgeçtiğini hemen bildirerek isteyebileceği borcun ifa edilmemesinden doğan zararlar, olumlu (müspet) zararlardır. Bu maddede öngörülen olumlu zararlar ile eksik ve kusurlu işlerin giderim bedelinin talep edilebilmesi için sözleşmeden dönülmemiş olması, sözleşmenin ayakta tutulması gerekir. Aksi kararlaştırılmamış ise sözleşmeden dönme halinde sayılan bu olumlu zararlar talep edilemez. TBK'nın 112. maddesi kapsamında dönme halinde dahi istenebilecek olumlu zarar, dönmede kusursuz tarafın kusurlu taraftan haksız dönme (fesih) nedeniyle isteyebileceği zarardır (....). Yargıtay uygulamalarında dönmede tarafların ortak kusurlu olmaları halinde olumlu zarar talep edemeyecekleri kabul edilmektedir (Emsal: ...., 10/06/2009 tarih ve ... sayılı ilamı). Bu açıklamalar ışığında somut olaya gelindiğinde; ilk olarak ... ... Proesi kapsamında davacı-karşı davalı ... ... A.Ş. ile davalı-karşı davacı ... ... Ltd. Şti. arasında 22/08/2017 tarihli alt yüklenici sözleşmesi kapsamında davalı-karşı davacının ... projelendirmesi, kurulumu, montajı, .... yapılması, inşaat ve sistemin devreye alınması, 2 yıl işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması işini üstlendiği, sözleşmenin birim fiyatlı olup 8. maddede işin süresinin sözleşme tarihinden itibaren 110 gün olarak belirlendiği, böylece teslim tarihinin 10/12/2017 olduğu, ... ... Proesi kapsamında davacı-karşı davalı ... Taahhüt ... Ltd. Şti. ile davalı-karşı davacı ... ... Ltd. Şti. arasında 22/08/2017 tarihli alt yüklenici sözleşmesi kapsamında davalı-karşı davacının ... projelendirmesi, kurulumu, montajı, .... yapılması, inşaat ve sistemin devreye alınması, 2 yıl işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması işini üstlendiği, sözleşmenin birim fiyatlı olup 8. maddede işin süresinin sözleşme tarihinden itibaren 70 gün olarak belirlendiği, böylece teslim tarihinin 31/10/2017 olduğu, ... ... Proesi kapsamında davacı-karşı davalı ... ... A.Ş. ile davalı-karşı davacı ... ... Ltd. Şti. arasında 22/08/2017 tarihli alt yüklenici sözleşmesi kapsamında davalı-karşı davacının ... projelendirmesi, kurulumu, montajı, .... yapılması, inşaat ve sistemin devreye alınması, 2 yıl işletilmesi, bakım ve onarımlarının yapılması işini üstlendiği, sözleşmenin birim fiyatlı olup 8. maddede işin süresinin sözleşme tarihinden itibaren 70 gün olarak belirlendiği, böylece teslim tarihinin 31/10/2017 olduğu görülmüş olup her üç sözleşmenin de davacı-karşı davalılar tarafından davalı-karşı davacıya gönderilen .... Noterliği'nin 29/10/2018 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşme kapsamındaki işlerin yapılan tüm uyarılara rağmen tamamlanmadığından bahisle tek taraflı olarak feshedildiği anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki her üç sözleşmenin 19.1. maddesinde, sözleşme ve eklerinde yazılı vecibelerin tamamen veya kısmen yerine getirilmemesi halinde davalı-karşı davacıya yazılı veya mail olarak 10 gün makul süre verileceği, bu hususlar düzeltilmezse, sözleşmenin ihtar tebliği ile tek taraflı olarak feshedileceği açık bir şekilde kararlaştırılmıştır. Taraflar arasında sözleşmenin feshine yönelik olarak kararlaştırılan 10 günlük yazılı ihtar koşulu, delil sözleşmesi mahiyetinde olup sözleşmeleri yukarıda belirtilen ihtarla fesheden davacı-karşı davalılar, sözleşmede öngörülen usule uyduğunu yazılı olarak ispat külfeti altındadır. Ne var ki yapılan bilirkişi incelemesi ile dosyaya mübrez kayıt ve belgeler bir bütün olarak tetkik edildiğinde, davacı-karşı davalılar tarafından sözleşmenin feshinden önce 10 günlük yazılı ihtar koşuluna uyulmadığı anlaşılmıştır. Dolayısıyla davacı-karşı davalı tarafından yapılan feshin, bu yönüyle haklı bir fesih olduğunun kabulü mümkün değildir. Bunun yanında ilk olarak ... ... Projesi özelinde konu incelendiğinde, bilirkişi raporu ile de ortaya konulduğu üzere davalı-karşı davacının da, davalı-karşı davacı tarafından 10 günlük ihtar süresi içerisinde iş tamamlansa dahi işin teslim edilmesi gereken 10/12/2018 tarihi itibariyle işin yapımında geciktiği sabit olmakla, davalı-karşı davacının da bu yönüyle sözleşmenin feshinde kusurlu olduğu anlaşılmaktadır. ... ... Projesi yönünden ise, davacı-karşı davalının taraflar arasındaki sözleşmenin 7. maddesi gereğince davalı-karşı davacıya, iş sahibi tarafından kendisine yapılan 28/11/2017 tarihli ilk ödemeyi takiben iş bedeli ödemesini yapması gerekirken yapmadığından iş bedeli ödeme borcunda geciktiği; davalı-karşı davacı yönünden ise bilirkişi raporunda iş sahibi tarafından panel değişimi nedeniyle davacı-karşı davalıya verilen ek sürenin davalı-karşı davacıya verilmesi gerektiği yönünde görüş belirtilmiş ise de, TBK'nın 472/3. maddesi, yüklenicinin uyarı görevini düzenlemiş olup buna göre; eser meydana getirilirken, işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olacak olup (Emsal:....'nin 23/11/2015 tarih ve...), davalı-karşı davacı tarafından davacı-karşı davalıya panel değişimi vd. sebeplere bağlı olarak işin zamanında bitirilemeyeceğine dair usulüne uygun bir uyarı yapıldığı iddia ve ispat olunmadığından, bilirkişilerin aksi yöndeki görüşüne itibar edilmemiş, son tahlilde davalı-karşı davacının bu iş bakımından da işin zamanında teslimi borcunda geciktiği görülmekle, sözleşmenin feshinde her iki tarafın da kusurlu olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. ... ... Projesi yönünden ise, davacı-karşı davalının taraflar arasındaki sözleşmenin 7. maddesi gereğince davalı-karşı davacıya, iş sahibi tarafından kendisine yapılan 28/11/2017 tarihli ilk ödemeyi takiben iş bedeli ödemesini yapması gerekirken yapmadığından iş bedeli ödeme borcunda geciktiği; davalı-karşı davacı yönünden ise bilirkişi raporunda iş sahibi tarafından ... tesisi yapımı sırasında bir kısım malzemenin yurt dışından temin edilmesine bağlı olarak gecikmelerin her zaman söz konusu olabileceği, iş sahibi tarafından davacı-karşı davalıya verilen ek sürenin davalı-karşı davacıya da verilmesi gerektiği yönünde görüş belirtilmiş ise de, yukarıda sözü edilen TBK'nın 472/3. maddesi gereğince usulüne uygun bir uyarı yapıldığı iddia ve ispat olunmadığından, bilirkişilerin aksi yöndeki görüşüne itibar edilmemiş, son tahlilde davalı-karşı davacının bu iş bakımından da işin zamanında teslimi borcunda geciktiği görülmekle, sözleşmenin feshinde her iki tarafın da kusurlu olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Böylece tüm bu açıklanan hususlar kapsamında her iki taraf da sözleşmenin feshinde kusurlu olduğundan, davacı-karşı davalının asıl davadaki, davalı karşı davacının ise karşı davadaki müspet zarar taleplerinin reddi gerekmiştir.
Davacı-karşı davalı, asıl davada, taraflar arasındaki yukarıda belirtilen sözleşmelerin 8.1. maddesi gereğince cezai şart da talep etmiştir. Talep konusu cezai şarta dair 8.1. madde, sözleşmeye uygun olarak işin süresinde bitirilmemesi halinde gecikilen her gün için sözleşme bedelinin % 0,5'i + KDV oranında gecikme cezası uygulanacağı hükmünü haizdir. Adı geçen 8.1. maddede düzenlenen cezai şart, hukuki mahiyeti itibariyle TBK'nın 179/II. maddesinde düzenlenen ifaya ekli ceza niteliğindedir. İfaya ekli cezanın istenebilmesi için kural olarak sözleşmenin ayakta olması ve ifanın ihtirazı kayıtsız kabul edilmemiş olması gerekmektedir. Ne var ki yukarıda açıklandığı üzere, taraflar arasındaki sözleşme ayakta olmadığı gibi davacı-karşı davalı, sözleşmenin feshinde diğer taraf ile birlikte ortak kusurludur. Bu nedenle davacı-karşı davalının cezai şart talebinin kabulü mümkün olmadığından asıl davadaki bu talebin reddi gerekmiştir.
Davalı-karşı davacı, karşı davada ödenmeyen iş bedelini de talep etmiştir. Eser sözleşmesinde, işin gecikmesinde veya feshinde kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın yüklenicinin gerçekleştirdiği imalât bedeline hak kazanacağına tereddüt bulunmamaktadır (Emsal:....'nin 19/12/2019 tarih ve ...). Alınan bilirkişi raporları doğrultusunda, davalı-karşı davacının ödenmeyen iş bedeli alacağının, ... ... Projesi nedeniyle 1.900.929,98-TL, ... ... Projesi nedeniyle 883.819,92-TL, ... ... Projesi nedeniyle 909.742,10-TL olduğu anlaşılmıştır. Bu hususta mahkememizce davalı-karşı davacının talebi ile bağlı kalınması gerekmiş, somut olarak, dava ve 06/11/2018 havale tarihli talep sonucunu açıklama dilekçesi nazara alınarak, 3.000,00-TL iş bedeli alacağının karşı davalı ... Taah. Proje Enerji San. Tic. Ltd. Şti.’den, 6.000,00-TL iş bedeli alacağının karşı davalı ... ... A.Ş.’den dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile karşı davada davacıya ödenmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan gerekçelerle;
1-Asıl davanın reddine,
2-Karşı davanın kısmen kabulü ile; 3.000,00-TL iş bedeli alacağının karşı davalı ... Taah. Proje Enerji San. Tic. Ltd. Şti.’den, 6.000,00-TL iş bedeli alacağının karşı davalı ... Yen. Enerji San. ve Tic. A.Ş.’den dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile karşı davada davacıya ödenmesine, karşı davada müspet zarar talebine dair fazlaya ilişkin istemin reddine,
3-Asıl davada alınması gereken 427,60-TL harcın peşin alınan 396,11-TL harcın düşümü ile eksik kalan 31,49 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Asıl dava yönünden davalı-karşı davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, 23.194,80-TL ücreti vekaletin davacı-karşı davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davalı-karşı davacıya verilmesine,
5-Karşı davada davalı ... Taah. Proje Enerji San. Tic. Ltd. Şti.’den alınması gereken 204,93-TL harçtan peşin alınan 171,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 33,93-TL harcın karşı davalı ... Taah. Proje Enerji San. Tic. Ltd. Şti.’den alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Karşı davada davalı ... Yen. Enerji San. ve Tic. A.Ş.’den alınması gereken 409,86-TL harcın karşı davalı ... Yen. Enerji San. ve Tic. A.Ş.’den alınarak hazineye gelir kaydına,
7-Karşı yönünden davacı-karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 3.000,00 TL vekalet ücretinin ... Taah. Pro. Enr. San. Tic. Ltd. Şti.'den alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine,
8-Karşı dava yönünden davacı-karşı davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 6.000,00 TL vekalet ücretinin ... Yen. Enj. San. ve Tic. A.Ş. alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine,
9-Karşı dava yönünden davalı-karşı davacı ... Taah. Pro. Enr. San. Tic. Ltd. Şti. kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 6.000,00-TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacı ... Taah. Pro. Enr. San. Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine,
10-Karşı dava yönünden davalı-karşı davacı ... Yen. Enj. San. ve Tic. A.Ş. kendisini vekille temsil ettiğinden karar tarihideki AAÜT'ne göre hesaplanan 3.000,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacı ... Yen. Enj. San. ve Tic. A.Ş.'den alınarak bu davalıya verilmesine,
11-Karşı davada davalı-karşı davacı tarafından başlangıçta yatırılan 171,00-TL peşin harç, 38,90-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 209,9-TL'nin davacı-karşı davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalı-karşı davacıya ödenmesine,
12-Davacı-karşı davalılar tarafından yapılan 215,00-TL tebligat gideri, 242,75-TL müzekkere gideri ile 10.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 10.957,75-TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre belirlenen takdiren 1.095,78-TL'nin davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalılara ödenmesine,
13-Davalı-karşı davacı tarafından yapılan 21,50-TL tebligat gideri, 79,75-TL müzekkere gideri ile 5.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.601,25-TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre belirlenen takdiren 5.041,13-TL'nin davacı-karşı davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davalı-karşı davacıya ödenmesine,
14-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.12/11/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı