T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2020/245 Esas - 2024/276
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR
ESAS NO : 2020/245 Esas
KARAR NO : 2024/276
...
DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/06/2020
KARAR TARİHİ : 17/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 17/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 06/07/2018 tarihli "Pet Şişe Şişirme, Dolum/Kapatma Blok makine ile hat oluşumu sağlamak için gerekli olan makine ve ekipmanların imalatı ve satışına dair sözleşme" imzalandığını, sözleşmenin hükümleri gereğince müvekkili şirketin sözleşme bedeli olarak 750,00 Euro+KDV'yi davalıya ödediğini ve makinelerin kurulumunun ...Fabrikasında gerçekleştiğini, 2019 yılı Ocak ayında müvekkiline ait fabrikada kurulumu tamamlanan makinelerin hala garanti kapsamında olup sözleşmede vaadedilen performansı sağlayamadığını ve müvekkili şirketin maddi olarak zarara uğramasına neden olduğunu, sözlü olarak iletilmesine rağmen kalıcı bir çözüm getirilemediğini, davalı satıcıya ... Değişik İş dosyasında yaptırılan delil tespitinde dava konusu makinaların ayıplı olduğunun tespit edildiğini, arıza ve ayıpların varlığı nedeniyle müvekkili şirketin maddi ve manevi zararının doğduğunu ileri sürüp TBK 227. Maddesi uyarınca ve ayıp oranında satış bedelinden indirim seçeneğinin kullanılarak şimdilik 1000 TL tutarındaki indirim bedelinin ihbar tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, ayıp nedeniyle müvekkili şirketin uğradığı şimdilik 1000 TL tutarındaki zararın ve mahrum kalınan karın davalıdan tahsilini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında davacı vekili talebini ıslah ederek ayıp oranında bedel indirimini 701.000,00-Tl'ya çıkarmıştır.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının ... Su firmasının üretim tesislerinde kullanılan üretimi belirleyen ekipmanlarından hiçbirinin ... tarafından imal edilmediğini, satışının yapılmadığını, Bulak Su firmasının üretim tesisinde kullanılan ve üretimi belirleyen ekipmanların hiç birinin davalı firma tarafından tedarik edilmediğini, satışının yapılmadığını, hava kompresörü ve hava üretimi, su hazırlama, preform üretimi ve tedariki, şişe üretimi, doldurma makinesi, etiketleme makinesi, ham madde tedarikleri ve eğitimli-ehliyetli uzman personelin tedarikini davalı şirketin yapmadığını, ... Şirketi'nin tedarik ettiği ekipmanların sadece üretilmiş mamulün taşınması işleminde kullanıldığını, davacıya üretim miktarının ve kalitesinin belirleyen makine ve ekipman satmadığını, sorunun davalı şirketin ürünlerinde olmadığını bildirip davanın reddini savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki satım sözleşmesi kapsamında ayıplı mal nedeniyle ayıp oranında bedelden indirim ve mahrum kalınan kar'ın tazmini istemine ilişkindir.
Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış,... dosyası, taraflar arasındaki satış sözleşmesi, servis tutanakları, ihtarnameler ve yazışmalar dosya içerisine alınmış, Bilirkişi kök ve ek raporları aldırılmıştır.
Mahkememizce SMMS Bilirkişisi ...an aldırılan 15/01/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dava dosyası ve ekleri üzerinde Sayın Mahkemenin talimatları doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, raporumuzun inceleme bölümünde ayrıntısı ile açıklandığı üzere;
1- Davacı... Su Meşrubat San. Ve Tic. A.Ş. 2018 ve 2019 yıllarına ait Yasal Defterlere ilişkin incelemeler asıl defterler üzerinden yapılmış olup, davacı şirkete ait ticari defterlerin 6102 sayılı TTK'nın 64.maddesinin 3.Fıkrası gereğince açılış ve kapanış tasdikleri usulünce ve zamanında yapılmış olup, 6102 Sayılı TTK'nun 64.maddesinde belirtilen sürelerde yasaya uygun olarak yapıldığı tespit edildiği,
2- Davacı... Su Meşrubat San. Ve Tic. A.Ş. Ticari defterleri üzerinde Davalı ...nden 2018 ve 2019 yıllarında toplamda 7 adet belge karşılığı 4.911.556,75 TL tutarlı mal ve hizmet alımında bulunulduğu, söz konusu fatura bedellerinin ödendiği, cari hesap bakiyesinin bulunmadığı, sonuç ve kanaatine varıldığı" bildirilmiştir.
.... Arasında yapılan sözleşmede 0,331t-0,5 It pet şişeler için 40.000 şişe/saat hızında çalışması gerekirken 34.000 şişe/saat hızından yüksek hızlarda çalışıldığı zaman devrilmeler meydana geldiği, konveyörlerde otomasyon/haberleşme yazılımından kaynaklı olduğu düşünülen kendiliğinden durma ve tekrar çalışmaların meydana geldiği, (Ekteki CD'de video olarak çekilmiştir.) Paketleme hattında yine otomasyon/haberleşme yazılımından meydana geldiği düşünülen gelişigüzel istiflemelerin olduğu (Ekteki CD' de video olarak çekilmiştir.) Pet şişe taşıma konveyör hattındaki 4 adet redüktörde yağ kaçırmalarının mevcut olduğu görülmüştür.
Yukarıda bahsedilen sebeplerden dolayı ;.... tarafından imalatı ve montajı gerçekleştirilen ... Mahallesinde bulunan .... ve Tic. A. Ş. 'ye ait pet şişe şişirme/dolum/kapatma blok makine ile hat oluşumu sağlamak için gerekli olan makine ve ekipmanların ayıplı olduğu, Davacının fabrikasındaki otomasyon sisteminin fatura bedeli olan 750.000 * 135.000 >885.000 euro toplam bedelinin olduğu, heyetimizce tespit edilen ayıp oranı göre 885.000 x YY 15 5 132.750 Euro ayıplı bedel olduğu hesaplanmış olup, bu bedelinin 02.10.2019 ihtarnamen 04.10.2019 tebliği tarihindeki değeri olarak 132.750 x 6,2661 - 831 .824.77 TL olduğu ve ihtarname tarihinden 01.07.2020 dava tarihi arası; 96.138,43 TL İşlemiş avans faiz hesaplanmış olup, Davacının mahrum kalınan kar hesabının keşif mahallinde tarafımıza şirket defterleri ibraz edilemediğinden üretim kaybına uğrayan malların tarafımıza ibraz edilen listenin tek başına delil özelliği bulunmadığından ve üretim kaybındaki ürünlerin maliyet bedeli ile satış bedeli arasındaki farkın defter kayıtlarından tespit edilebileceğinden, mahrum kalınan kar kaybının tespiti ve hesaplaması heyetimizce yapılamamış olduğu görüş ve kanaatine varıldığı" bildirilmiştir.
SMMS Bilirkişi ...dan Mahkememizce aldırılan 01/07/2021 havale tarihli ek raporda özetle; "Dava dosyası ve ekleri üzerinde Sayın Mahkemenin talimatları doğrultusunda yapılan inceleme sonucunda, raporumuzun inceleme bölümünde ayrıntısı ile açıklandığı üzere;
1- Davalı ....'ne teslim ettiği ve söz konusu makinenin Teknik Bilirkişi raporuyla “6 15 ayıplı olduğu, söz konusu ayıp nedeniyle Davacının kâr mahrumiyeti hesaplamalarında Davacı Gelir Tabloları üzerinden hareket edildiğinde Davacının Davalıdan 2018 yılında 47.339,55 TL, 2019 Yılında 267.854,52 TL ve 2020 yılında 535.518,34 TL kar mahrumiyeti talep edebileceği,
2- Ancak Davacının üretim rakamları incelendiğinde Pet Şişe /saat hızının 40.000 adete hiçbir dönemde ulaşmadığı gibi üretimin aksaması nedeniyle sipariş iptali, fazla mesai gibi aksaklıklarla da karşılaşmadığı, 2018 yılında ortalama saatlik 5.593 adet, 2019 yılında ortalama saatlik 13.256 adet ve 2020 yılında ortalama saatlik 14.838 adet üretimin gerçekleştirmiş olduğu da görüldüğünde Davacının Makine Satışı sonrası kullanım nedeniyle Kâr Mahrumiyetinin bulunmadığı, sonuç ve kanaatine varıldığı" bildirilmiştir.
Mahkememizce Hesap Bilirkişisi ... aldırılan 14/12/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Dosya içerisindeki belge bilgiler ve bilirkişi raporlarının incelenmesi, bu raporlara itirazlar da dikkate alındığında taraflar arasındaki ihtilafların; 06/07/2018 tarihli sözleşmeye istinaden satıma konu makinaların ayıplı olup olmadığı, bu ayıplardan davalının sorumlu olup olmadığı, bu ayıp nedeni ile bedelden indirimin gerekli olup olmadığı ve indirim oranı, ayıp nedeni ile davacının kar mahrumiyeti oluşup oluşmadığı, noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede;
l- Satıma konu makinaların ayıplı olup olmadığı, Bu hususa ilişkin olarak yapılan incelemeler (yukarıda gerek delil tespiti gerekse teknik raporlar özetlenmiştir) teknik inceleme olup, yerinde yapılan incelemelerde makinalarda 0,33 —0,5 İt pet şişeler için 40.000 şişe/saat hızında çalışması gerekirken 34.000 şişe/saat hızından yüksek hızlarda çalışıldığı zaman devrilmeler meydana geldiği, Konveyörlerde otomasyon/ haberleşme yazılından kaynaklı olduğu düşünülen kendiliğinden durma ve tekrar çalışmaların meydana geldiği, Paketleme hattında yine otomasyon/haberleşme yazılımından meydana geldiği düşünülen gelişi güzel istiflemelerin olduğu, Pet şişe taşıma konveyör hattındaki 4 adet redüktörde yağ kaçırmalarının mevcut olduğu tespit edilerek, makinaların ayıplı olduğu yönünde görüş bildirilmiştir. Bu görüşlerden, 0,33-0,5 It pet şişe için 40.000 şişe/saat, 1-1,5 İt pet şişe için 25.000 şişe/saat hız ile çalışması öngörülen şişirme/dolum/kapatma blok makineye uygun olması gereken konveyör taşıma kapasitesi, vaadedilen maksimum çalışma kapasitesinde çalışmadığı tespit edilse de makinelerde maksimum çalışma kapasitesiyle sürekli çalıştırılamayacağı, sürekli maksimum hızda çalışması bazı arızaların ortaya çıkmasını hızlandıracağı teknik olarak kabul edilmiştir.
Bu hususu örneklendirme gerekir ise bir otomobilin maksimum hızı, kadranda 220 saat/km olarak görüldüğünde, bu aracın kusursuz ortamda çıkabileceği azamı hızı gösterdiğini herkes bilir. Genel olarak makinalarda da, gösterilen şişe/saat ölçümü de aynı mantıkla düşünülmelidir. Bu makinaların azami hızı olup, bu hızda sürekli çalıştırılmasının mümkün olamayacağı düşünülmektedir. Bu nedenle de önceki teknik raporlardan ayrık düşülmüş, diğer makinalar açısından da önceki raporlardaki tespitler kabul edilmiştir.
2- Bu ayıplardan davalının sorumlu olup olmadığı, Davacının davalıdan satın almış olduğu, birden fazla makine mevcuttur. Davalı Ektam tarafından sözleşmeye konu makine ve ekipmanlar fabrikaya teslim edilmiş ve montajları yapılmıştır. Daha önceki tespit raporlarında da belirtildiği üzere, 0,33 — 0,5 lt pet şişeler için 40.000 şişe/saat hızında çalışması gerekirken 34.000 şişe/saat hızından yüksek hızlarda çalışıldığı zaman devrilmeler meydana geldiği raporlarda işaret edilmiştir. Dolayısı ile bu makinalarda yüksek hız dışında bir problem olmadığı düşünülmüştür. Ancak yukarıda belirtildiği üzere 40.000 şişe/saat maksimum hız olup, bu hızın kusursuz şartlarda makinanın ulaşacağı azami hızı gösterdiği, azami hızda makinaların sürekli çalıştırılması mümkün olmadığı mütalaa edilmiştir. (Nitekim DIN normları da bu niteliktedir) Davacının iddia ettiği ve daha önceki raporlar ile de tespit edilmiş arızaların aşağıda belirtilen makinalardan kaynaklandığı düşünülmüş, bu nedenle de davalının sorumlu olacağı kanaatine ulaşılmıştır.
* ÜRETİM ve TARİH BİLGİLERİ KODLAMA CİHAZI (VİDEOJET 3340K)
* PAKET TAŞIMA KONVEYÖRLERİ
* KONVEYÖR KONTROL PANOSU, KONVEYÖRLER ile MAKİNELER ARASI OTOMASYONUN SAĞLANMASI VE KABLOLAMA
3- Bu ayıp nedeni ile bedelden indirimin gerekli olup olmadığı, indirim oranı Bu husus da teknik incelemeler neticesinde makinalardaki ayıplar için bedelden
*% 15 indirim gerektiği kanaati esas olarak benimsenmiştir.
Yukarıdaki teknik incelemede, esasen sözleşmeye konu birden çok makinanın bulunduğu bu makinalardan sadece
1- ÜRETİM ve TARİH BİLGİLERİ KODLAMA CİHAZI (VİDEOJET 3340K) , Kodlama cihazı 17.500,
2- PAKET TAŞIMA KONVEYÖRLERİ Paket konveyörleri 80.000
3-KONVEYÖR KONTROL PANOSU, KONVEYÖRLER ile MAKİNELER ARASI OTOMASYONUN SAĞLANMASI VE KABLOLAMA Kontrol Panosu 20.000, Kodlama cihazı 17.500 toplam 37.500, Bu üretim hatasma sebebiyet verebileceği tespitinden hareketle, (yukarıdaki makinaların değeri, davalının dilekçesindeki bedeller çerçevesinde belirlenmiştir, sözleşmede ve/veya faturalarda bu yönde bir bilgi bulunmamaktadır)
3- Bu ayıp nedeni ile bedelden indirimin gerekli olup olmadığı, indirim oranı Bu husus da teknik incelemeler neticesinde makinalardaki ayıplar için bedelden *4 15 indirim gerektiği kanaati esas olarak benimsenmiştir. Yukarıdaki teknik incelemede, esasen sözleşmeye konu birden çok makinanın bulunduğu bu makinalardan sadece
1- ÜRETİM ve TARİH BİLGİLERİ KODLAMA CİHAZI (VİDEOJET 3340K) , Kodlama cihazı 17.500,
2- PAKET TAŞIMA KONVEYÖRLERİ Paket konveyörleri 80.000
3- KONVEYÖR KONTROL PANOSU, KONVEYÖRLER ile MAKİNELER ARASI OTOMASYONUN SAĞLANMASI VE KABLOLAMA Kontrol Panosu 20.000, Kodlama cihazı 17.500 toplam 37.500 Bu üretim hatasma sebebiyet verebileceği tespitinden hareketle, (yukarıdaki makinaların değeri, davalının dilekçesindeki bedeller çerçevesinde belirlenmiştir, sözleşmede ve/veya faturalarda bu yönde bir bilgi bulunmamaktadır)
Daha önceki raporlarda, sözleşme bedeli üzerinden bir indirime gidilmiş iken, bu raporda tüm makinaların arızasından ve/veya ayıbından söz edilemeyeceğinden, arızayı yaratan makinalar üzerinden bir ayıp indirimi yapılması gerektiği kanaati ağır basmıştır.
Yukarıda verilen makinaların toplam değerinin (17.500 *80.000437.500-)135.000 EURO olduğu, bunun da *% 15 oranının 20.250 BURO olduğu, kabul edilmiştir.
4- Ayıp nedeni ile davacının kar mahrumiyeti oluşup oluşmadığı, Yapılan inceleme neticesinde, yapılanı bilirkişi incelemesinde Ancak davacının üretim rakamları incelendiğinden Pet şişe/ saat hızının 40.000 adete hiçbir dönemde ulaşmadığı gibi üretimin aksaması nedeniyle sipariş iptali, fazla mesai gibi aksaklıklarla da karşılaşmadığı, 2018 yılında ortalama saatlik 5.539 adet, 2019 yılında ortalama saatlik 13.256 adet ve 2020 yılında ortalama saatlik 14.838 adet üretimin gerçekleştirmiş olduğu da görüldüğünde davacının makine satış sonrası kullanım nedeniyle kar mahrumiyetinin bulunmadığı” sonucuna varılmıştır.
Bu konuda verilen uzman görüşünde makine üretim sayısından ziyade üretilen ürünlerin adam/saat ortalaması üzerinde durulmuş olup, konunun üretimde çalışan işçiden ziyade makinenin üretim adetinden kaynaklı olduğu, söz konusu makinenin üretebileceği maksimum sayının, üretilen ürünün adetine yaklaşmadığı gibi uzman görüşünde fabrikada çalışan işçi sayısı olan 20 civarı işçiden yalnızca 9 adetinin üretimde çalıştığı belirtilmiş olduğundan fazla mesai hesabı yapıldığı anlaşılmaktadır. Ancak kar mahnımiyetinden söz edilebilmesi için çalışan personel üzerinden değil makine üretim adeti üzerinden hesaplama yapılabilmesi gerekmektedir. Kaldı ki yerinde tespit yapan Bilirkişi tarafından düzenlenen raporda makinelerin üretim adedinin, 40.000 adet yerine 36.000 adette kaldığı belirtilmiş olup, bu miktarların da Davacının fiilen satış ve üretim adetlerinin çok üstünde olduğu anlaşıldığından, Davacının Kar mahrumiyet talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır. Dosyada mevcut, bilgi ve belgeler ve dosya kapsamında, her biri ilgili paragraflarda ayrıntılı olarak izah edildiği üzere,
Satıma konu makinalardan ÜRETİM ve TARİH BİLGİLERİ KODLAMA CİHAZİ (VİDEOJET 3340K), PAKET TAŞIMA KONVEYÖRLERİ, KONVEYÖR KONTROL PANOSU, KONVEYÖRLER ile MAKİNELER ARASI OTOMASYONUN SAĞLANMASI VE KABLOLAMA makinalarının ayıplı olduğu, bu ayıplardan dolayı da davalının sorumlu olduğu, Ayıp oranının 94 15 olarak kabul edilerek, bedelden tenzilinin gerektiği, Ayıplı kabul edilen makinaların toplam değerinin 135.000 EURO olduğu, bunun da %15 oranının 20.250 EURO olduğunun tespit edildiği" bildirilmiştir.
Mahkememizce Hesap Bilirkişisi ...,, SMMS Bilirkişisi ... ve Makine Mühendisi ... aldırılan 03/06/2022 havale tarihli ek raporda özetle; "Davacı ve davalının itirazlarının raporu değiştirecek mahiyette olmadığı, raporda belirtildiği üzere;
Satıma konu makinalardan ÜRETİM ve TARİH BİLGİLERİ KODLAMA CİHAZI (VİDEOJET 3340K), PAKET TAŞIMA KONVEYÖRLERİ,
KONVEYÖR KONTROL PANOSU, KONVEYÖRLER ile MAKİNELER ARASI OTOMASYONUN SAĞLANMASI VE KABLOLAMA makinalarının ayıplı olduğu, bu ayıplardan dolayı da davalının sorumlu olduğu,
Ayıp oranının % 15 olarak kabul edilerek, bedelden tenzilinin gerektiği,
Ayıplı kabul edilen makinaların toplam değerinin 135.000 EURO olduğu, bunun da % 15
oranının 20.250 EURO olduğu," şeklinde ek raporlarını Mahkememize sunmuşlardır.
Yüksek Makine Mühendisi Bilirkisi ...Mali Müşavir Bilirkişisi Hakkı Terzibaşı ve Borçlar Mevzuatından anlayan Aktüer Bilirkişisi...'dan Mahkememizce aldırılan 26/04/2023 havale tarihli bilirkişi raporlarında özetle; "Nihai Takdiri ve değerlendirmesi Yüce Mahkemenize ait olmak üzere;
1-) Ayıplı mal indirim tutarının 112.500 Euro olduğu,
2-) Davacının talebi doğrultusunda İşlenmiş faiz miktarının 81.473,25 TL. olduğu kabul / red durumunun mahkemenizin onayına sunulmuştur. Her ne kadar ihtarnameden itibaren hesaplanan faiz toplamı 81.473,25 TL teşkil etse de Öğretide ve Uygulamada, sadece ayıp ihbarında bulunulmasının satıcıyı temerrüde düşürmediği kabul edilmektedir ... Somut uyuşmazlıktaki ihtarın içerik itibariyle ayıptan doğan hakların kullanımına yönelik olmadığı, diğer bir ifadeyle ihtarnamede seçimlik hak açıkça belirtilmediğinden dolayı temerrüdün dava tarihi itibariyle gerçekleşmiş olduğu sonucuna varmaktayız. Bu hususta nihai takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize arz ederiz.
3-) Kar mahrumiyeti yönünden yapılan bilimsel kurallara uygun bir hesaplama yapılabilmesi için; ancak şirketin aşağıda saydığımız belgelerindeki verilerin kullanımı ile olanaklı olabileceği kanaatine varışmış ve nihai takdir ve ihai takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize arz edilmiştir:
-2019 ve 2020 yıllarına ait çalışma saatlerini gösterir işyeri kuralları
-2019 ve 2020 yıllarına ait çalışanların haftalık/aylık/yıllık çalışma gün ve saatlerini gösterir ...belgeleri
-2019 ve 2020 yıllarına ait şirketin çalışma saatlerini gösteren ve şirketin elinde bulunan denetime elverişli sair her türlü belge,
-Davacının dosyaya sunduğu verilere değil, defter kayıtlarının bizatihi incelenmesi ve tetkik edilmesi gerekir ki, Davacı merkezinin Ankara'da olması nedeniyle Resmi defter kayıtlarının bulunduğu yerde kayıtların ve mali dökümlerin incelenmesi gerektiği görüş ve kanaatimini" bildirmişlerdir.
Makine Mühendisi Bilirkişi ... oluşan 3.Heyetten aldırılan 22/01/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; " Nihai karar ve hukuki takdir yetkisi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere,
1- Sayın Mahkemenin huzurundaki davanın, ayıplı mal nedeniyle ayıp oranında bedelden
indirim ve mahrum kalınan kârın tazmini talebine ilişkin olduğu, dava değerinin 2.000-TL
olduğu,
2- Yukarıda “Teknik İncelemeler” kısmında ayrıntısı açıklandığı üzere, davalı tarafından
sözleşme gereğince davacıya teslim edilen makinede, teknik olarak sistemin gizli ayıplı
olduğu ve bir bütün olarak değerlendirmeye alınmasının gerektiği, sistem çıktıları
değerlendirildiğinde ise (40.000-34.000)/40.000 =0.15, yani % 15 lik bir kaybın söz konusu
olduğu,
3- Bu durumda sözleşmenin toplam bedeli 750.000 + %18 KDV (135.000) = 885.000 Euro
olduğundan, davacı tarafından ayıp oranında talep edilebilecek olan indirim tutarının
(885.000 x %15)= 132.000 Euro olarak hesaplandığı,
4- Yukarıda ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere, davacı tarafından davalıya tebliğ edilen her iki
ihtarnamenin de konusunun fatura iadesi olduğu, her ne kadar davacı tarafından söz konusu
ihtarnamede ayıbın da ihbar edildiği beyan edilmekte ise de, davacı yanca söz konusu ihtarnamelerde makinenin taahhüt edildiği performansta çalışmadığı, bu nedenle düzenlenen
faturaların kabul edilmeyerek iade edildiği, ayıbın giderilmesine ilişkin herhangi bir talepte
bulunulmadığı veya süre verilmediği,
5-Bununla birlikte bu husustaki hukuki takdir yetkisinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Sayın
Mahkemece davacı tarafından ilk olarak keşide edilen ... Yevmiye Nolu İhtarnamesinde aynı zamanda ayıp ihbarının da yapıldığının
kabul edilmesi halinde, tebliğ tarihi 04.10.2019 olduğundan, temerrüt tarihinin 05.10.2019
tarihi olarak hesaplandığı, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise davacı yanca ancak dava tarihinden itibaren faiz talep edebileceği,
6-Yine davacı tarafından dava dilekçesinde, sözleşme konusu makinenin davalı tarafından
Ocak 2019’da teslim edilerek kurulduğunun beyan edildiği, bununla birlikte davacı tarafından davalıya keşide edilen ilk ihtarnamenin 23.08.2019 tarihli olduğu, bu nedenle ayıp
ihbarının süresinde yapılıp yapılmadığı hususundaki hukuki takdir yetkisinin Sayın
Mahkemeye ait olduğu,
7-Her ne kadar davacı yanca, ayrıca mahrum kalınan kar da talep edilmiş ise de, yukarıda
ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere, dosya kapsamında davacı yanın kaçırdığı işleri veya
mahrum kaldığı karı gösterir herhangi bir delil bulunmadığı, davalı yanca teslim edilen ayıplı makinedeki ayıbın davacı yanca giderilip giderilmediği, giderildiyse hangi tarihte giderildiği, makinedeki eksik performansın düzeltilip düzeltilmediği, makinenin ne kadar
süre ile eksik performans ile çalıştığı, bu süre içerisinde davacı yanın bu sebeple zarara
uğrayıp uğramadığı tespit edilemediğinden, mahrum kalınan kara ilişkin herhangi bir tespit
yapılamadığı, görüş ve kanaati" bildirilmiştir.
3. Bilirkişi raporu daha önceki iki raporu tartışarak ve aralarındaki çelişkiyi giderecek şekilde denetime uygun ve bilimsel verilere göre hazırlandığından hükme esas alınmıştır.
Dava konusu sözleşmenin montajı içeren imalat ve mal alımına ilişkin olduğu ve TBK nun menkul satışına ilişkin 209. vd maddeleri hükümlerinin uygulanması gerektiği anlaşılmıştır.
Bu kapsamda, satıcının, ayıba karşı sorumluluğuna ilişkin TBK nun 219 maddesinde ;“Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda
bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım
amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde
azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur." hüküm, yine alıcının ayıp ihbarı yükümlüğüne ilişkin 223. Maddesinde;“Alıcı, devraldığı satılanın durumunu işlerin olağan akışına göre
imkân bulunur bulunmaz gözden geçirmek ve satılanda satıcının sorumluluğunu gerektiren bir ayıp
görürse, bunu uygun bir süre içinde ona bildirmek zorundadır. Alıcı gözden geçirmeyi ve bildirimde
bulunmayı ihmal ederse, satılanı kabul etmiş sayılır. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle
ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hüküm uygulanmaz. Bu tür bir ayıbın bulunduğu
sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmelidir; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş
Sayılır.”hükmü , yine ayıp halinde alıcının haklarını düzenleyen TBK 227.
Maddesinde;” Satıcının satılanın ayıplarından
sorumlu olduğu hâllerde ALICI,.
1.- Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
,2.- Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme. ,3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz
,onarılmasını isteme. ,
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme," yine alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa
hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir şeklinde seçimlik haklar düzenlenmiştir.
Toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre; Davacının talebi TBK'nun 227 maddesi uyarınca genel hükümlere göre satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme hakkıdır. Davacı bu ödeme sebebiyle zarara uğramıştır. TBK'nun 49 maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Davacı, sözleşme ilişkisine göre makine parçalarını kendisine satan davalıdan bu zararını talep edebilir. Davalı tarafından davacıya teslim edilen ve bir bütün halinde çalışan sistemin %15 oranında ayıplı olması nedeniyle, davacının davalıdan talep edebileceği miktarın sözleşme bedelinin %15'i oranında olup 132.000-Euro olarak belirlendiği, teknik olarak sistemin bir bütün olarak değerlendirmeye alınması gerektiği, davacının ...yevmiye nolu ihtarnamesinde aynı zamanda ayıp ihbarında da bulunduğu gözetildiğinde makinelerindeki gizli ayıbın ortaya çıktıktan sonra makul sürede davalıya bildirilmesi nedeniyle ayıp ihbarının süresinde yapıldığının kabulünün gerektiği, ayrıca temerrüt bakımından bu ihtarnamenin tebliğ edildiği tarihin 04/10/2019 tarihi olması nedeniyle davalının bu tarihte temerrüde düştüğünün kabulü ile söz konusu 132.000-Euro tutarın 04/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesi gerektiği, davacının ikinci talebi olan mahrum kalınan kar kaybı zararını ise ticari defterleri ve yazılı delilleriyle ispatlayamadığı gözetildiğinde davanın mahrum kalınan kar yönünden reddinin gerektiği anlaşılmakla, davacının bedelde indirim talebinin kabulüne, mahrum kalınan kar talebinin reddine olacak şekilde davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm fıkrası kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda hazırlandığı üzere.
1-DAVANIN KISMEN KABULÜNE,
701.000,00 TL ayıp oranında satış bedelinden indirim bedelinin 04/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faiziyle birlikte, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
1,000,00 TL zarar ve mahrum kalınan kar yönünden davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken toplam 47.817,00-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 12.009,40-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 35.807,60-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul ve red oranına göre belirlenen 1.318,00 TL'sinin davalıdan, 2,00 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan; 54,40 TL başvuru harcı, 54,40 TL peşin harcı ve 11.955,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 12.063,80 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 12.500,00 TL bilirkişi ücreti, 281,50 TL tebligat ve müzekkere gideri, 419,90 keşif harcı olmak üzere toplam 13.201,4 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 13.182,56 TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 104.000,00 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
8-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıranlara iadesine,
Dair taraflar vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 17/04/2024
...