T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2021/106 Esas
KARAR NO : 2024/452
...
DAVA : Tazminat (Ticari Nitelikteki Emanet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/02/2021
KARAR TARİHİ : 12/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/07/2024
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında davacının sevk ettiği etlerin muhafazası, yüklenmesi, istiflenmesi ve aktarılması hizmetlerinin bedeli karşılığında davalı firma tarafından verilmesi konulu sözleşmenin imzalandığını, 26.06.2020 tarihinde davacı kurum tarafından davalı firmaya ait depolardaki don gövde sığır etinin tahliye edildiğini, 1964 3/4 adet, 562.800,00 kg don gövde sığır etinin, ... Emtialarda oluşabilecek Fire ve Miktar Farklarına ilişkin yönerge kapsamında belirtilen oranlar üzerinden peşin fire düşülerek teslim edildiğini, 26.06.2020 tarihinde tahliye işlemi tamamlanmış olup Kurumun toplamda 1964 3/4 adet, 544.193,00 kg'dan sığır eti teslim aldığını, oluşan farkın 18.607,00 kg olup Soğuk Depoculuk Hizmet Sözleşmesi'nin 9. Md. Gereği 17.08.2020 tarihli fatura düzenlenmiş olup 685.947,06 TL ceza tutarı ve KDV istendiğini, 01.06.2020 tarihli sözleşmesi gereği kati teminat tutarının 204.000,00 TL ve depolama hizmeti alacak bakiyesi 274.385,20 TL olup, kurumun muhasebe kayıtlarında teminat ve alacak bakiyesi toplamı 478.382,20 TL olup kalan tutarın 207.561,86 TL'nin ödenmesi için çekilen ihtarın davalıya tebliğ edilmesine rağmen davalı firmanın kuruma ödeme yapmadığını ileri sürüp 207.561,86 TL alacağın ihtar tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tahsiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin davacı kurumdan 478.382,20 TL alacağı bulunduğunu, müvekkil şirketin sözleşme ile üzerine düşen yükümlülüklerinin tamamını eksiksiz yerine getirdiğini, müvekkil şirketin depolarına yerleştirilen sığır etlerinin davacı kurum tarafından mühürlendiğini, tahliye işlemi yapılarak yeniden tartılıp kantar fişleri kesildiğini, kantar fişlerinden görüleceği üzere sığır etlerinin adedinde hiçbir değişiklik olmadığını, yalnızca sığır etlerinin donmuş muhafazası sebebiyle oluşan fire sebebiyle bir azalma olduğunu, bu durumun müvekkil şirkete yükletilemeyeceğini, davacı kurumun yönergedeki fire oranını değerlendirmeye almayarak hakkaniyete uygun olmayan bir hesaplama yaptığını, olağan fire oranı ile etlerin ağırılığında oluşan fark nedeniyle müvekkilinin sorumlu olmayacağını, müvekkil şirketin mühürlü sığır etlerini taraflar arasında akdedilen sözleşme şartlarını yerine getirerek muhafaza altında tuttuğunu bildirip davanın reddini savunmuştur.
DELİLLER VE GEREKÇE;
Dava, taraflar arasındaki "Soğuk Depoculuk Hizmet Sözleşmesi" kapsamında davacı kurum tarafından davalıya teslim edilen etlerin bakiye fire ve miktar farkının davalıdan tazmini isteğine ilişkindir.
Deliller toplanmış, emniyet müdürlüğüne ve jandarmaya yazılan müzekkere cevapları dosyaya alınmış, Arabuluculuk son tutanağı, sözleşme örneği, fatura örnekleri, tutanak örneği, ihtarname örneği ve diğer bilgi belgeler dosyaya alınmış, bilirkişi kök ve ek raporları aldırılmıştır.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.
Nitelikli Hesaplama Uzmanı Bilirkişisi Serap Akkaya ve Gıda Mühendisi Bilirkişi ...'dan aldırılan 03/02/2023 tarihli bilirkişi raporundan özetle; "Taraflar arasında imzalanan 22.05.2020 tarihli “Büyükbaş — Küçükbaş Karkas ve Kanatlı Etleri İle Kemiksiz Lop Et, Kıyma — Kuşbaşıların Şoklama ve Donmuş Muhafaza Sözleşmesi” nin 5. Maddesi olan “İşin Miktarı ve Fiyatı” başlıklı maddesinde “. Şoklama işlemi sonrası dondurulmuş karkasların imkan varsa tartılarak don muhafaza depolara aktarılacak ve fireleri hesaplanacak, tartım imkanı yoksa ... Emtialarda Oluşabilecek Fire ve Miktar Farklarına ilişkin Yönerge kapsamında belirtilen oranlar üzerinden peşin fire düşülerek ürünler depolara aktarılacaktır...” denildiği, Sözleşmenin 6. Maddesi olan “Teminata İlişkin Hükümler” başlıklı maddesinde de aynen; ..Firma bu işe ilişkin olarak, kuruma tahsis edilecek kapasite miktarı ile sözleşme birim fiyatının çarpımı sonucu elde edilen tutar, kesin teminat olarak verilmiştir...” denildiği, Sözleşmenin 9. Maddesi olan “Firmanın Sorumluluğu” başlıklı maddesinde de aynen; “Firma, sözleşmede belirtilen hizmetleri azami hijyen koşullarına ve standartlarına uygun olarak, ...Yönetmeliklerine göre yapmakla sorumludur. Depo Muhafazasından kaynaklanan bozulmalar, firmanın sorumluluğundadır. Bu amaçla firma muhafaza ve depolama işlemlerini Kurumun isteği doğrultusunda yapmakla yükümlüdür. Firma ürünlerin güvenliğinden ve kuruma noksansız olarak tesliminden sorumludur. Tartım farkının genelge ve yönetmeliklerindeki fire oranlarından fazla olması durumunda, fazla olan fire bedeli firma tarafından kuruma ödenecektir. Fire bedelinin hesabı Kurumun cari satış fiyatı üzerinden yapılacaktır...” denildiği 11. Maddesi olan “Yetkili Mahkemeler” başlıklı maddesinde de aynen; ..Taraflar arasında bu sözleşmeden doğan her türlü anlaşmazlığın çözümü için ... Mahkemeleri ve İcra daireleri yetkilidir. Hükümlerini taşıdığı tespit edilmiştir.
İhtarnameler; Davacı kurumu tarafından davalı şirkete gönderilen 18/08/2020 tarihli yazısında özetle; 26.06.2020 tarihinde don gövde sığır eti tahliye edildiğini, 1964 3/4 adet 562.800 kg don gövde sığır eti, ... Emtialar da Oluşabilecek Fire ve Miktar Farklarına İlişkin Yönerge kapsamında belirtilen oranlar üzerinden peşin fire düşülerek teslim edildiğini, toplamda 1964 3/4 adet 544.193 kg don sığır eti teslim aldığını, oluşan farkın 18.607 kg Soğuk Depoculuk hizmetleri Sözleşmesinin 9. maddesi gereği 17/08/2020 tarihli faturanın kesildiğini, buna göre 207.561,86 TL nin davacı hesaplarına yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde yatırılmasını ihtar edildiği, Söz konusu ihtarnamenin davalıya 31/08/2020 tebliğ edildiği tespit edilmiştir. Davalı firma tarafından davacı kuruma gönderilen 20.11.2020 tarihli yazısında ise özetle; Müvekkili ile kurum arasında 22.05.2020 tarihinde 01.06.2020 ile 31.12.2020 tarihleri arasında geçerli olacak şekilde Büyükbaş, küçükbaş, karkas ve kanatlı etleri ile kemiksiz kop et, kıyma kuşbaşıların şoklama ve donmuş muhafaza sözleşmesi imzalandığını, bahse konu sözleşme gereğince müvekkili şirket tarafından sözleşme konusu kırmızı etlerin depolarda muhafaza edildiği, müvekkili şirketin depolarında muhafaza edilen bütün etler 26.06.2020 tarihinde talep doğrultusunda eksiksiz bir şekilde tahliye edildiği, bahse konu tahliye sonucunda kurumun müvekkiline 478.382,20 TL borcunun bulunduğu, bu borcun ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içerisinde ödenmesini ihtaren bildirdikleri görülmektedir.
Uyuşmazlığın çözüme kavuşturulabilmesi için, ileri sürülen fire oranının belirlenen fire oranlarını aşıp aşmadığı ve etlerde oluşan firenin nereden kaynaklandığının tespiti gerekmektedir. ... Genel tarafından dosyaya kazandırılan belgelerin incelenmesinde; dondurulmuş ürünlerin karkasları tartılarak don halinde peşin fire hesaplanarak depolara aktarılmış olduğu görülmektedir. Bu tartımlar sonucunda depolara; 22.11.2018 tarihinden 10.06.2019 tarihine kadar 1964 Yı adet toplam 562.800 kg etin davalı firma depolarına tutanak ve tartım fişleri ile sevk edildiği, 18.07.2019 tarihinden 26.06.2020 tarihine kadar 1964 Yı adet toplam 544.193 kg etin davalı depolarından tutanak ve tartım fişleri ile teslim alındığı, görülmektedir. ilk taşınan depoda et iç sıcaklıklarının istenilen seviyelerde olmaması nedeniyle soğuk zincirde bozulmalar oluştuğu ve oluşan firenin de bu sebepten ortaya çıkabileceği değerlendirilmektedir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmeye konu 1964 3/4 adet 562.800 kg etin davalı şirketin depolarına don halinde peşin fire hesaplanarak aktarıldığı, 18.07.2019 tarihinden 26.06.2020 tarihine kadar 1964 3/4 adet toplam 544.193 kg etin davalı depolarından tutanak ve tartım fişleri ile teslim alındığı ve etlerin adetinde değişiklik olmamasına rağmen (562.800 — 544.193) 18.607 kg fire oluştuğu, Dondurulmuş etlerin çözülmesi sırasında ortaya çıkan su miktarı fire kaybı olarak değerlendirildiği, diğer bir ifade ile etlerde fire kaybının oluşabilmesi sıcaklıklarında değişimlerin olmasının gerektiği, Bu kapsamda oluşan firenin, depo sıcaklıklarının istenilen seviyelerde olmaması nedeni ile ilk depolama döneminde ya da başka depolara nakil edilmesi sırasında etin İç sıcaklıklarının bozulması nedeniyle oluştuğu, Taraflar arasında imzalanan sözleşmede; her ne kadar fire oranın yönetmeliklerde belirtilen fire oranından fazla olan kısmının talep edilebileceği belirtilmiş ise de; ürünlerin davalı firmaya don olarak peşin fire hesaplanarak sevkinin sağlandığı, oluşan firenin soğuk zincirde oluşan bozulmalar nedeniyle oluştuğu, bu kapsamda oluşan fireden davalı şirketin sorumlu olduğunun düşünüldüğü, Dava dosyası içerisinde bulunan belgelere göre davacının davalıdan 207.561,86 TL oluşan fireden kaynaklı alacağının oluştuğu, Temerrüt faizinin de ihtarnamenin tebliğinden sonra verilen sürenin sonunda başlayacağı ve davacının temerrüt tarihi olan 16/09/2020 tarihinden itibaren aşamalı ...Bankası Avans faizi oranları üzerinden faiz talep edebileceğinin, tespit ve hesaplandığı" bildirilmiştir.
Nitelikli Hesaplama Uzmanı Bilirkişisi ... aldırılan 06.11.2023 tarihli bilirkişi ek raporundan özetle; "Takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere; Sayın Mahkemenize sunmuş olduğumuz 03.02.2023 tarihli Kök Raporumuzdaki sonuç ve kanaatimizi değiştirecek herhangi bir hususa rastlanılmadığı, Görüş ve kanaatini." bildirmişlerdir.
Nitelikli Hesaplama Uzmanı Bilirkişisi ... aldırılan 06.11.2023 tarihli bilirkişi 2. ek raporundan özetle; "Takdir ve değerlendirmesi Sayın Mahkemenize ait olmak üzere; Sayın Mahkemenize sunmuş olduğumuz 03.02.2023 tarihli Kök ve 06.11.2023 tarihli ek raporumuzdaki sonuç ve kanaatimizi değiştirecek herhangi bir hususa rastlanılmadığı," bildirilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre; davalı Firma ürünlerin güvenliğinden ve kuruma noksansız olarak tesliminden sorumludur. Tartım farkının, kurum genelge ve yönetmeliklerindeki fire oranlarından fazla olması durumunda fazla olan et fire bedeli firma tarafından kuruma ödenecektir. Et bedelinin hesabı kurumun cari satış fiyatı üzerinden yapılacaktır.
Somut olayda; 22/05/2020 tarihli sözleşmelerin tasfiyesi kapsamında, davacı kurumca depolardan tahliyesi tamamlanan ve sayım ve tartım sonucu ortaya çıkan noksanlık ve fazlalıklara ait çalışmalar neticesinde davalı şirket depolarında, depolara davalı tarafından yapılan girişler ve depolardan sevk ve satışlardan sonra; 562.800 kg etin davalı şirketin depolarına don halinde peşin fire hesaplanarak aktarıldığı, 18.07.2019 tarihinden 26.06.2020 tarihine kadar 1964 3/4 adet toplam 544.193 kg etin davalı depolarından tutanak ve tartım fişleri ile teslim alındığı ve etlerin adetinde değişiklik olmamasına rağmen (562.800 — 544.193) 18.607 kg fire oluştuğu tespit edilmiştir.
Davalı şirket, kendisine teslim edilen et ve et ürünlerini muhafaza ettikten sonra kuruma eksiksiz olarak teslim ettiğini, depolaması yapılacak malların kurum personeli tarafından getirildiğini ve deponun mühürlendiğini, saklama süresi sonunda yine kurum personeli tarafından mühür sökülerek teslim alındığını, kendilerince müdahalede bulunulmadığını ileri sürmüştür.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) 6. maddesi:
“Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür. ”
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)’nun “İspat yükü” başlığını taşıyan 190. maddesi:
“(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.
(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.”
Davalı şirket, soğuk depolarına davacı kurumca teslim edilen lop et ve sığır gövde karkas et emtialarını sözleşmelerde yazılan koşullarda muhafaza ettiğini, oluşan fire kaybından kendisine yüklenecek bir kusur bulunmadığını ispatlamak zorundadır.
Dava dilekçesi ekinde ibraz edilen 22.05.2020 tarihli sözleşmenin 9. maddesi uyarınca; “Firma, sözleşmede belirtilen hizmetleri azami hijyen koşullarına ve standartlarına uygun olarak, ... Yönetmeliği, ... Yönetmeliklerine göre yapmakla sorumludur. Depo Muhafazasından kaynaklanan bozulmalar, firmanın sorumluluğundadır. Bu amaçla firma muhafaza ve depolama işlemlerini Kurumun isteği doğrultusunda yapmakla yükümlüdür. Firma ürünlerin güvenliğinden ve kuruma noksansız olarak tesliminden sorumludur. Tartım farkının genelge ve yönetmeliklerindeki fire oranlarından fazla olması durumunda, fazla olan fire bedeli firma tarafından kuruma ödenecektir. Fire bedelinin hesabı Kurumun cari satış fiyatı üzerinden yapılacaktır...” düzenlenmesine yer verilmiştir.
Buna göre; depolardaki ürünlerin muhafazasında meydana gelen bozulmalar, ürünlerin ... elektrik ve soğutma sisteminin arızalanması, soğutma sisteminin yeterli düzeyde olmaması gibi her türlü arızanın yanı sıra diğer sebeplerle bozulması, eksilmesi veya zayi olmasından davalı şirket sorumlu tutulmuştur. Bu kapsamda; depolanan ürünlerin muhafaza ısısından kaynaklı bozulmaların davalı şirketin sorumluluğunda olduğu açıkça belirtilmiş olup, eğer fire oluşmuşsa fire bedeli davacı kuruma ödemekle yükümlü kılınmıştır.
Sunulan delilerden davalı şirket, soğuk depolarına teslim aldığı emtiaları sözleşme şartlarına uygun muhafaza ettiğini, depo iç ısısının sözleşme süresi boyunca sözleşmede kararlaştırılan derecede ölçüldüğünü, emtiadaki eksikliğinin kendisinden kaynaklanmadığını, yazılı delillerle ispat edemediği gibi, sözleşmenin 9.maddesi ile de; davacı şirket hangi sebeple olursa olsun emtianın bozulmasından, eksilmesinden ve zayi olmasından sorumlu tutulduğuna göre, depolarda oluşan firelerden sorumludur.
Dosyaya sunulan sevk irsaliyeleri, tutanaklar, teslim ve tartım/kantar fişleri ile komisyon tarafından yapılan tespitler gözetildiğinde; davacı ... 18.07.2019 tarihinden 26.06.2020 tarihine kadar 1964 3/4 adet toplam 544.193 kg etin davalı depolarından tutanak ve tartım fişleri ile teslim alındığı ve etlerin adetinde değişiklik olmamasına rağmen (562.800 — 544.193) 18.607 kg fire oluştuğu, noksan emtia bedeli olarak davacıya KDV dahil toplam 207.561,86 TL tutarlı fatura düzenlendiği ve faturanın davalıya tebliğ edildiği görülmüştür. Bu durumda, davacı kurum tarafından yapılan noksanlık tespitinin, tespit edilen noksanlığın kurum cari satış fiyatına göre hesaplanmasının, muhafaza bedelinin belirlenmesinin ve toplam bedelin davacı teminatından kesilmesinin, bakiye fire bedeli için fatura düzenlenmesinin sözleşme hükümlerine uygun olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM:
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KABULÜNE,
207.561,86 TL alacağın 16.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 14.178,55 TL harcın daha önceden ödenen toplam 3.544,64 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 10.633,91 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T göre hesaplanan 33.134,00 TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Davacı tarafından yapılan; 59,30 TL başvuru harcı, 3.544,64 TL peşin/nisbi harcı, 3.800,00 TL bilirkişi ücreti, 593,75 TL tebligat, posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.997,69 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 1320,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ...nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.12/06/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı