T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/545 Esas - 2024/399
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR
ESAS NO : 2021/545 Esas
KARAR NO : 2024/399
...
DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/09/2021
KARAR TARİHİ : 29/05/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 28/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin sahibi ve yetkilisi olduğu ... ilkokul ve ortaokul kısmının satışı için davalılar ile anlaştıklarını ve 07/07/2020 tarihli sözleşme imzaladıklarını, devir işlemlerinin yapıldığını, devir sözleşmesinin vadesi gelmiş veya gelmemiş tüm alacaklar ve borçları da dahil tüm aktif ve pasifleri de kapsadığını, sözleşme şartlarının yerine getirilmemesi üzerine ... yevmiye no'lu ihtarnamesini keşide ettiğini, bugüne kadar müvekkilinin hiçbir alacağının ödenmediğini ileri sürüp fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 1.000,00-TL alacağın 07/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilen, şimdilik 1.000,00-TL ceza şartın 07/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Pasif husumet itirazlarını olduğunu, ... şirketine devir taahhüdünü yerine getirmediğini, sözleşme öncesi aydınlatma yükümlülüğü görevini yerine getirmeyerek dürüstlük kuralına aykırı hareket edildiğini, aksine davacı yanın ceza şart ödemesi gerektiğini bildirip davanın reddini savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasındaki sözleşmeden kaynaklı alacak ve ceza şart alacağı istemine ilişkindir.
Taraflarca istenilen tüm deliller toplanmıştır. ... yazılan müzekkere cevapları gelmiş, ilgili dosyalar dosya içerisine alınmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşme hükümleri incelendiğinde;
... yevmiye numaralı İŞLETME HAKKININ DEVRİ SÖZLEŞMESİNİN incelemesinde;...bağlı olarak faaliyet gösteren işletmeyi ve bu işletmeye ait işletme hakkının tamamını 5.000,00-TL. bedel karşılığında kurumun borç ve alacaklarının vadesi gelmemiş olanlar da dahil olmak üzere aktif ve pasifi ile devir ve teslim ettiği, devir bedelinin nakden ve tamamen aldığını, herhangi bir alacağının kalmadığının kabul ve beyan edildiğinin yazılı olduğu, Sözleşmeyi devir eden olarak ...'ün ve Devir alan olarak ... sayılı İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatına bağlı olarak faaliyet gösteren işletmeyi ve bu işletmeye ait işletme hakkının tamamını 5.000,00-TL. bedel karşılığında kurumun borç ve alacaklarının vadesi gelmemiş olanlar da dahil olmak üzere aktif ve pasifi ile devir ve teslim ettiği, devir bedelinin nakden ve tamamen aldığını, herhangi bir alacağının kalmadığının kabul ve beyan edildiğinin yazılı olduğu, Sözleşmeyi devir eden olarak Hatice Küçük'ün ve Devir alan olarak .... yetkilisinin... imzaladığı,
-07/07/2020 tarihli SÖZLEŞMENİN incelemesinde; Sözleşmenin tarafları olarak, ... ödenecektir. Sözleşmenin imzalandığı tarih olan 07/07/2020 tarihinden aracın alınacağı 15/11/2020 tarihine kadar ...'e ait ...plakalı aracın kullanım hakkı ...'e ait olarak kalacaktır. Ancak 15/11/2020 tarihinden önce... diğer kamu kurumları,...veya mahkemeler yoluyla aracın haczedilmesi veya yediemine teslim edilmesi halinde üç gün içerisinde aracın bedeli olan 100.000,00-TL (yüz bin türk lirası)... tarafından ...'e nakit olarak ödenecektir.”
5.maddesinde; "Bu sözleşmenin 4. Maddesinin hükümlerinin ... Şirketi tarafından yerine getirmemesi durumunda sözleşmenin imzalandığı tarih itibarıyla aylık 5.000,00-TL (Beş bin TL) gecikme bedelinin ödenmesi ... ve .... tarafından kabul edilmiştir.”
6. maddesinde; “Kurumun ... tarafından devralınmak üzere bu sözleşmenin imzalandığı tarihten önceki döneme ait... devredilmiştir, ... bu şekilde devredilmiştir.
9. maddesinde; “Taraflarca bu sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde ... ile ...yevmiye numaralı sözleşmelerinin ve ayrıca 07/07/2020 tarihli sözleşmelerin gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle tarafına icra takipleri başlatıldığı ve zarara uğradığını belirtilip iş bu sözleşmenin (ihtarnamenin) tebliği tarihinden itibaren 7 günlük süre içinde sözleşme şartlarının yerine getirilmesi, aksi halde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, İHTARNAMEDE TEBLİĞ ŞERHİ BULUNMADIĞI, tespit edilmiştir.
-... davanın kiralananın tahliyesi davası olduğu, dava tarihinin 26/02/2020 tarihi Olduğu, Hüküm bölümünde; Davalının kira sözleşmesine konu “... adresli mecurdan tahliyesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildiği görülmüştür.
.... sayılı dosyasının incelemesinde; Davacısının .... sayılı ve 26/02/2020 karar tarihli kararıyla; Davalının kira sözleşmesine konu “...” adresli mecurdan tahliyesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildiği, tarafların kararı istinaf etmemesi üzerine hükmün 05/08/2020 tarihinde kesinleştiği, tespit edilmiştir.
-26/10/2022 tarihli duruşmada dinlenen ...beyanında; Şu anda bana gösterilen 20.07.2020 tarihli .... İle yapıldığı bildirilen kira sözleşmesi suretindeki imzayı kabul etmiyorum, imza bana ait değildir. Ben ... ile böyle bir sözleşme yapmadım, ben ...tanırım, devir konusunda bilgim vardır, devir yapılmadan önce icra da ... ile tahliye konusunda davamız olduğunu biliyordu, ... borçlarını ödemesi konusunda kendisi ile konuştuk, kendisi parasının olmadığını söyledi, teminat vermesini istedim, teminat vermediği için kendisi ile kira sözleşmesi düzenlemedik, bana herhangi bir senet verilmedi, benim yaptığım tek kira sözleşmesi... ile yapılan sözleşmedir.", demiştir.
-... cevabi yazısına göre; ... tarafından Eğitim kurumunun işletme devir hakkının bizzat dosya alacaklısı ... rızası ve muvafakatiyle noter kanalıyla devralınarak yeni bir kira sözleşmesi imzalanıp değişmiş olması karşısında tahliye talebinin haksız ve hukuka aykırı olduğundan durdurulmasının talep edildiği, 12/08/2020 tarihinde İcra Müdür yardımcısı tarafından Tahliye ilamı kesinleşmiş olduğundan devir sözleşmesi, işletme hakkının devir sözleşmesinin sunulduğu ancak bunların tahliyeye engel hususlar olmaması ve Mahkemece verilmiş bir durdurma kararı bulunmadığından tahliyeyi durdurma kararının reddine karar verildiği, 12/08/2020 tarihinde borçlunun ...haciz mahalinden ayrıldığı için imzasının alınmadığının yazılı olduğu, 13/09/2020 tarihinde borçlu ... tarafından istihkak iddiasına ilişkin beyanda bulunulduğu, kurumun aktif ve pasifleriyle birlikte ...devredildiğinin beyan edildiği, 18/09/2020 tarihinde 3. Kişi olarak ... tarafından haczedilen mallar yönünden istihkak iddiasında bulunulduğu tespit edilmiştir.
Dosya üzerinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.
Hesap Bilirkişisi ... 01/12/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; " Sözleşmenin esaslı unsuru olan
özel okulun devri işleminde, sözleşmede de yer verilen adresteki bina ile birlikte devri olarak
yorumlandığı,
Davacı tarafından gerek kira borcunun ödeneceğinin sözleşmede taahhüt edilmiş olması
gerekse kusuru ile tahliye edilmesi nedenleri ile sözleşmenin uygulanabilir niteliğinin
kalmadığı,
Davacının kendi kusuru ile sözleşmeyi ifa edilemez hale getirmesi sebebi ile sözleşmeye
dayanarak tazminat talep edemeyeceği,
Dosyadaki tüm delil ve hükümlerin yorum ve değerlendirilmesinin Sayın Mahkemede olduğu,
yapılan değerlendirmenin tespit niteliğinde yapıldığı, Sayın Mahkemenin takdirler ve tasviplerine sunulur." şeklinde raporlarını sunmuşlardır.
Nitelikli Hesaplama Uzmanı ... 17/04/2024 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; " Davacının davalıdan sözleşmenin 4. ve 5. Maddesi hükümleri uyarınca alacak ve
cezai şart talep edip edemeyeceği hususunda takdir Sayın Mahkemenizde olmak üzere
sözleşme hükümleri uyarınca hesaplamalar aşağıda yapılmıştır.
Sözleşmenin 4. Maddesiyle ... gönderdiği cevabi yazıdan....’ye satıldığı tespit edildiğinden,
Sözleşmenin 5. Maddesi uyarınca aylık 5.000,00-TL gecikme tazminatı aşağıdaki tabloda
hesaplanmıştır.
15/11/2020-15/11/2021 dönemi için 5.000,00-TL x 12 = 60.000,00-TL
15/11/2021-15/03/2022 dönemi için 5.000,00-TL x 4 = 20.000,00-TL
16/03/2022-21/03/2022 dönemi için (5.000,00-TL/30=166,66-TL) x 6 = 999,96-TL
TOPLAM = 80.999,96-TL
Taraflar arasındaki 07/07/2020 tarihli sözleşmenin; 9. maddesinde; ”Taraflarca bu sözleşme hükümlerine uyulmaması halinde ...
vetkilidir. Her iki taraf bu şartları peşin olarak kabul eder, anlaşmayı bozan taraf 100.000,00-
TL (Yüz bin türk lirası) tazminat ödemeyi peşinen kabul eder.” hükmü bulunmaktadır.
Anlaşmanın taraflardan her hangi biri tarafından feshinin talep edildiğine ilişkin dosya
kapsamında bilgi belge bulunmamaktadır. Sözleşme hükmünün takdiri Sayın Mahkemeye
aittir." şeklinde raporlarını sunmuşlardır.
Deliller değerlendirilmiştir.
Somut olayda; Davacı vekili, davalının sözleşme şartlarını yerine getirmediğini, vaad edilen alacağının ödenmediğini, bu nedenle cezai şart nedeniyle alacağın oluştuğunu belirterek davalıdan sözleşmeden kaynaklı alacağının ve cezai şartın tahsilini talep etmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle “cezai şart (ceza koşulu)” kavramı üzerinde durulmasında fayda vardır. Kanun koyucu mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 158-161. maddelerinde “cezai şart” kavramını kullanmış, TBK’nın 179-182. maddelerinde ise bunun yerine “ceza koşulu” kavramını tercih etmiştir. Cezai şart borçlunun, asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlâli ile doğabilecek olan fer'î bir edimdir. Borçlu cezai şart ödemeyi taahhüt etmişse, artık alacaklı herhangi bir zarara uğradığını iddia etmek veya zararının şümulünü ispat etmek zorunda kalmadan, tazminat elde etme imkânını bulacaktır. Cezai şartın kararlaştırılabilmesi için asıl borcun mahiyeti önemli değildir; bir verme borcu kadar, yapma veya yapmama borçlarında da cezai şart kararlaştırılabilir (... maddelerinde düzenlenmiştir.
Maddenin birinci bendinde seçimlik cezai şart düzenlenmiştir. Buna göre sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmek üzere cezai şart vaad edilmiş ve aksi de sözleşmede öngörülmemiş ise alacaklı ya sözleşmenin ifasını ya da cezai şartın ödenmesini isteyebilir. Seçimlik cezai şartta alacaklı seçimlik bir yetkiye sahiptir. Buna göre o şartın gerçekleşmesi yani borçlunun asıl edimi hiç veya gereği gibi ifa etmemesi durumunda ya asıl edimin ifasını ister ya da bundan vazgeçerek cezai şartın ödenmesini talep eder. Seçimlik cezai şartta alacaklı hem asıl edimin ifasını hem de cezai şartın ödenmesini isteyemeyecektir. İkinci bentte düzenlenen ifaya ekli cezai şartta ise alacaklı, açıkça feragat etmiş veya ifayı kayıtsız şartsız kabul etmiş olmadıkça, hem sözleşmenin ifasını hem de kararlaştırılan cezanın ödenmesini talep edebilir.Seçimlik ve ifaya eklenen ceza koşulu, borçlunun borcunu ihlâl etmesine karşı alacaklıya bir talep hakkı sağlar. Bununla birlikte her ikisinde de sözleşmenin alacaklı tarafından feshedilmemiş olması gerekmektedir.
Toplanan delilere ve tüm dosya kapsamına göre; Sözleşmenin 5.maddesinde; "Bu sözleşmenin 4. Maddesinin hükümlerinin ...tarafından yerine getirmemesi durumunda sözleşmenin imzalandığı tarih itibarıyla aylık 5.000,00-TL (Beş bin TL) gecikme bedelinin ödenmesi ... ve... tarafından kabul edilmiştir.” yine sözleşmenin 9. maddesinde; “ Her iki taraf bu şartları peşin olarak kabul eder, anlaşmayı bozan taraf 100.000,00-TL (Yüz bin türk lirası) tazminat ödemeyi peşinen kabul eder.” hükümleri bulunmaktadır. Davalı vekilinin cevap dilekçesinde sözleşme konusu devir işleminde davacının edimini yerine getirmediği gibi, aydınlatma yükümlülüğünü yerine getirmediğine yönelik beyanlarının aksine davacı tarafın bilgi-belge sunmadığı, devir ve temlik sözleşmesinin asli unsuru eğitim ve öğretimin yapılabileceği bir bina olup sözleşmeye göre devir tarihine kadar kira borçlarından davacı sorumlu olduğu halde kira borcunu ödemeyerek bina sahibi tarafından davacı aleyhine açılan tahliye davası ve takipler sorucunda binadan tahliyesinin sağlandığı, böylece sözleşmenin ifasının imkansız hale geldiği, bunda da tamamen davacının kusurlu olduğu, kusurlu eylemi ile sözleşmenin ifasını engelleyen davacının davalıdan artık bu sözleşmeye göre alacak ve cezai şart talep edemeyeceği, bu olgular bir araya getirildiğinde sözleşmenin ayakta olduğundan bahsedilemeyeceği, dosyada feshe dair yazılı bir belgeye rastlanmasa da eylemli olarak sözleşmenin feshedildiği ve bu nedenle asıl borca bağlı olan alacak ve cezai şart taleplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından açılan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 368,30 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden AAÜT'ne göre hesaplanan 2.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
4-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 1.320,00TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair, davacı asil ve taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ...nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.29/05/2024
...