T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR
ESAS NO : 2022/82 Esas
KARAR NO : 2025/192
BAŞKAN : ... ...
ÜYE : ... ...
ÜYE : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI MÜTEVEFFA : ... ....
DAVACI MİRASÇILARI: 1-... (T.C. ...)
2-... (T.C. ...)
3-... (T.C. ...)
4-... (T.C. ...)
5-... (T.C. ...)
6-... (T.C. ...)
VEKİLLERİ : Av. ... - ....
Av. ... - ....
DAVALI : ... (T.C. ...)
VEKİLİ : Av. ... - ....
DAVA : Menfi Tespit/İstirdat
DAVA TARİHİ : 14/01/2021
KARAR TARİHİ : 20/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit/İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .... esas sayılı takip dosyasında alacaklısı ... borçlusu ... alacağı Türk parasıyla tutarı 2.823.321,92TL, senet ve tarihi 2.5000.000,00 TL miktarlı 27.02.2019 tanzim tarihli 05.09.2019 vade tarihli senet olarak düzenlenmiş olan 17.06.2020 tarihli kambiyo senetlerine özgü haciz yolu yapılacak takipte ödeme emri ve ekindeki A4 kağıda lehtarı ... borçlusu ... "nakden ahzolunmuş" ve “okudum” kaydı bilgisayarda yazılı olarak oluşturulan bir bono fotokopisinin davacı ...’a 18.06.2020 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının davalıya .... esas sayılı 2.823.321,92 TL ve fer’ileri talepli takip dosyası takibe konu 27.02.2019 tanzim 05.09.2019 vade tarihli 2.5000.000,00 TL miktarlı senet ve/veya başka hiç bir nedenle borcu olmadığını, A4 kağıda bilgisayarda yazılmış takip konusu evrakın gündelik ve ticari hayatta kullanılan makbu bir bono olmadığını, aldatma amacıyla düzenlendiğinin anlaşıldığını, davacıya hile ile imzalatıldığının anlaşıldığını, davacının 20.08.1933 doğumlu yani 87 yaşında olup yaşı ve yaşın getirdiği hastalıklar sebebiyle ayırt etme gücünün bulunmadığını, davacının 65 seneyi aşkın tüccar, 50 seneyi aşkın süredir petrol ofisi bayi olduğunu, borç para almaya asla ihtiyacı olmayan bir kişi olduğunu, sahte bononun tanzim tarihi itibari ile davacının banka hesabında 54.457.784,76 TL bulunduğunu, takip konusu senet ve/veya senetteki imza davalı tarafından bertakrip (hukuka aykırı olarak) elde edildiğini, hukuki netice elde edilecek şekilde bono olarak doldurulduğunu ve bankaya tahsile verilmeden doğrudan icraya takibe konulduğunu, fotokopi belgedeki imzanın davacıya ait görülmediğini takibe konu belgelerin arasına karıştırılarak 87 yaşındaki algılama noksanlığı da olan davacıya imzalattırılmış olduğu ve/veya açığa imza alındığını, belirterek davacı ...’ın davalı ...’a .... esas sayılı takip dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tesbitine ve icra takibinin iptaline, kötü niyetli davalının takip borç toplamının %40’ndan aşağı olmamak üzere tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kambiyo senetlerinin sebepten mücerret olup senet altındaki imzanın davacının eli ürünü olduğunu, imzanın davacı borçluya ait olması sebebiyle dava dilekçesindeki diğer iddiaların sonuca etkisi bulunmadığını, takibe konu senedin mutad senet olmaması ve A4 kağıdına taraflarca kambiyo senedi vasfı niteliği kazandırılarak düzenlenmiş olmasının takibe konu senedi geçersiz hale getirmeyeceği, borçlunun kambiyo taahhüdünde bulunmasının mutlaka paraya ihtiyacı olması gerektiği anlamına gelmediği, .... soruşturma numaralı dosyasında yaptırılan imza incelemesinde söz konusu imzanın ... elinden çıktığı kanaatine varıldığını, .... Esas sayılı dosyasında davacı ...'ın icra takibine itiraz, imzaya itiraz davası üzerine yapılan yargılama neticesinde davanın reddine karar verildiğini, .... Esas sayılı dosyasında davacının şikayet davası üzerine yargılama neticesinde davanın reddine karar verildiğini, .... D.İş dosyalarında ve .... D.İş sayılı dosyasında davacı ...'ın ihtiyati tedbir talebi davası sonucunda talebin reddine karar verildiğini, .... Esas sayılı dosyasında davacı tarafından 25.01.2021 tarihinde icra dosyasına ödeme yapıldığını, 26.01.2021 tarihinde alacaklı tarafa reddiyat yapıldığını ve icra dosyasının infazen kapatıldığını belirterek davanın reddine, davacı tarafın İİK'nun 72. maddesi gereğince takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememize açılan davanın 6102 sayılı TTK 5/A-1 maddesi ile 6325 sayılı yasanın 18/A-2 maddesi gereğince davanın dava şartı yokluğundan HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri uyarınca usulden reddine dair verilen kararın istinaf edilmesi üzerine .... sayılı 24.12.2021 tarihli kararında mahkememizce verilen kararın kaldırılmasına karar verilmekle yargılamaya devam olunmuştur.
Davacı ...'ın 03.04.2021 tarihinde vefat ettiğine ilişkin mirasçılık belgesi ve mirasçılarının vekaletnamesi davacılar vekili tarafından dilekçe ekinde sunulmuştur.
Davacılar vekilinin 04.12.2022 tarihli dilekçesinde .... Esas sayılı dosyasına takip konusu paranın cebri icra sonucu ödendiği ve davalarının istirdada dönüştüğü beyan edilerek ödenen paranın, kötü niyet tazminatı, yargılama gideri vs. ferilerinin avans oranlarındaki ticari faizi ile davalıdan istirdadı ile davacılara ödenmesine ve davalının %40'dan az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
Taraf delilleri toplanmış .... Esas sayılı takip dosyasının celbi ile incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlu ... hakkında 27.02.2019 tanzim, 05.09.2019 vade tarihli 2.500.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak 2.500.000,00 TL asıl alacak, 315.821,92 TL işlemiş faiz, 7.500,00 TL komisyon olmak üzere toplam 2.823.321,92 TL alacak talebi ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığı, takip borçlusu tarafından 20.01.2021 tarihinde 26.587,31 TL ve 25.01.2021 tarihinde 3.966.887,39 TL tahsilat makbuzu ile ödemede bulunulduğu anlaşılmıştır.
.... soruşturma numaralı ... karar numaralı soruşturma dosyası örneğinin temini ile incelenmesinde; müşteki ... tarafından şüpheli ... hakkında yapılan şikayet nedeni ile .... raporunda tetkike konu senet üzerindeki imzanın ... elinden çıktığı kanaatine dayalı olarak kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, karara yönelik müşteki itirazının .... 25.02.2021 tarih .... D.İş numaralı kararı ile itirazın reddine kesin olarak karar verildiği, müşteki tarafından kanun yararına bozma talebinde bulunulması üzerine .... tarafından .... kararının bozulması talebi ile dosyanın Yargıtay'a gönderildiği, .... sayılı 27.12.2021 tarihli ilamında şüphelinin detaylı beyanına başvurulması, tarafların gösterdikleri tanıkların ayrıntılı şekilde dinlenmesi, müşteki ve şüpheli arasında fiili ve hukuki bir ilişkinin bulunup bulunmadığı ile bankalarda nakit yüklü parası bulunan müştekinin ne sebeple borç aldığı, şüphelinin borç parayı elden verdiğini belirtmesine rağmen bu tarihlerde bu miktarda mal varlığından eksilme olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması müşteki ve şüpheli mal varlıklarının bu borç ilişkisini teyit eder mahiyette olup olmadığı hususunda araştırma yapılması, senedin bir bütün olarak incelenerek liflerde deformasyon ve fülaj izlerinin olup olmadığı, senedin başka bir belgeden üretilip üretilmediği ve senette herhangi bir tahrifat olup olmadığı hususlarında gerekiyorsa yeniden bilirkişi raporu aldırılması ve sonucuna göre şüphelinin hukuki durumunun tayin ve taktiri gerektiğinden bahisle .... D.İş sayılı kararının bozulmasına karar verildiği, karar üzerine .... numarasına kayden soruşturmanın yeniden başlatıldığı, .... rapor alındığı, raporda senet üzerinde atılı bulunan imzanın ... eli ürünü olması kuvvet ve muhtemel olduğunun kanaatinin bildirildiği belirtilerek şüphelinin üzerine atılı resmi belgede sahtecilik açığa atılan imzanın kötüye kullanılması ve bedelsiz senedi kullanma suçlarını işlemediği ve dolandırıcılık suçunun yasal unsurlarının oluşmaması sebebiyle kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, karara yapılan itiraz üzerine .... D.İş sayılı 02.12.2022 tarihli kararında müşteki itirazının reddine kesin olarak karar verilmiş olduğu görülmüştür.
.... sayılı dosyasının celbi ile incelenmesinde; davacı ... tarafından davalı ... hakkında .... Esas sayılı takibe imzaya ve borca itirazlarının kabulü ile senedin hükümsüz olduğunun tespiti ve takibin iptali talebi ile .... Esas numarasına kayden açılan davanın yargılama safahatında ... Karar numaralı 12.01.2021 tarihli karar ile imza incelemesi sonucunda imzanın davacıya ait olduğu anlaşıldığından davanın reddine dair verilen kararın davacı tarafından istinaf edilmesi üzerine .... sayılı 16.02.2022 tarihli kararında davacı borçlunun takibe dayanak senedin düzenlendiği tarih itibari ile fiil ehliyetine engel bir akıl hastalığının olup olmadığının tespiti için davacı borçluya ait doktor raporları, hasta müşahede kağıtları ve film grafilerinin eksiksiz getirtilerek gerekli tüm delillerin toplanması ve sonrasında oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği ayrıca hükme esas alınan savcılık soruşturma dosyası kapsamındaki rapor doğrultusunda imzanın borçluya ait olduğu gerekçesiyle imza itirazının reddine karar verilmiş ise de .... kovuşturmaya yer olmadığına dair kararına itirazın reddine ilişkin .... kararının kanun yararına bozma yoluna gidilerek bozulmasına karar verildiği bu durumda cumhuriyet savcılığınca alınan rapor esas alınarak imza itirazının reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına karar verildiği, mahkemesince .... davacının teşhis, tedavi, film, grafi, epikriz, BT, MRG raporlarını içeren hasta dosyası ve ... davacının medula eczane sisteminde kayıtlı son 5 yılda kullandığı ilaçların listesi temin edilerek .... gönderildiği .... tarafından düzenlenen 21.02.2024 tarihli raporda; "Yukarıda sıralanmış tibbi belgeler ile dava dosyasında belirlenen ve adli tıbbi yorumlamayı ilgilendiren hususların değerlendirilmesinden; görülmekte olan “imzaya ve borca itiraz” davası nedeniyle “takip dayanağı senedin düzenlendiği tarih olan 27/02/2019 tarihi itibariyle fiil ehliyetine engel bir akıl hastalığının olup olmadığı” sorulan ... oğlu, 1933 doğumlu, 03/04/2021 tarihinde ölen ... hakkında düzenlenen tıbbi belgeler, davacı-davalı ifadeleri ile dava dosyasının tüm olarak değerlendirilmesinde; murisin akit tarihinden yaklaşık S ay önce .... 'nde 01/10/2018 tarihinde "Geç başlayan Alzheimer hastalığında bunama” tanısıyla yatırılarak tedavi edildiği, yine akit tarihinden yaklaşık 3 ay önce .... 'nin 23/11/2018 tarihli epikrizinde; "Bunama, tanımlanmamış. Şikayet:Unutkanlık, yüzün sağ yarısında uyuşukluk. Motor duyu defisiti yok. .... ” şeklinde kayıtlı olduğu ve yine 23/11/2018 tarihinde ...'nde “Bunama tanısıyla. Memantin hel, donepezil heltmemantin hel, donepezil hcl” şeklinde ilaç kullanım raporu düzenlendiğinin tespit edildiği ve daha sonra bu tanı ile takip ve tedavilerinin devam ettiği dikkate alındığında murisin fiili ehliyetini müessir ve kişide şuur ve harekat serbestisi ile olayları kavrayıp onlardan sağlıklı sonuçlara varabilme yeteneğini ortadan kaldıracak mahiyet ve derecede olan (Demans) denilen bunama halinin klinik, fizyopatolojik ve ilerleyici vasfı dikkate alındığında sorulan işlem tarihinde de mevcut olduğu tıbbi kanaatine varıldığı; bu duruma göre, ...'ın takip dayanağı senedin düzenlendiği tarih olan 27/02/2019 tarihinde fiil ehliyetine haiz olmadığının kabulünün uygun olduğu oy birliği ile mütalaa olunur." denildiği, mahkemece .... karar numarası ile 18.04.2024 tarihinde verilen kararda davacının fiil ehliyetine ilişkin şikayetinin kabulü ile .... Esas sayılı takip dosyasında davacılar aleyhine yürütülen takibin iptaline, davacıların imzaya ve borca itirazı hususunda karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, verilen kararın davalı tarafından istinaf edilmesi üzerine .... sayılı 18.09.2024 tarihli ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verildiği, kararın davalı tarafından temyiz edilmesi nedeniyle .... sayılı 21.11.2024 tarihli ilamında yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Dava, bonoya dayalı başlatılan takip nedeni ile menfi tespit/istirdat talebine ilişkindir.
Davaya esas olan .... esas (Kapatılan .... esas) sayılı takibe konu bononun tetkikinde; keşidecinin ... , lehtarın ... olduğu 27.02.2019 düzenleme tarihi 05.09.2019 vade tarihi ve 2.500.000,00 TL bedel ile düzenlenmiş olan bononun kambiyo senetlerine özgü takibe konu edildiği, iş bu davada davacının keşideci imzasının hile ile alındığı ve keşidecinin 20.08.1933 doğumlu, 87 yaşında olup ayırt etme gücünün bulunmadığı iddiası ile menfi tespit/istirdat talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Davacı takip borçlusu tarafından davalı takip alacaklısı hakkında .... yapılan şikayet neticesinde resmi belgede sahtecilik, açığa atılan imzanın kötüye kullanılması, bedelsiz senedi kullanma ile dolandırıcılık suçlarından kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, karara yapılan itirazın .... tarafından reddedilmesi ile kesinleşmiş olduğu anlaşılmıştır.
.... sayılı dosyasında .... tarafından düzenlenen rapora istinaden davacı yanın fiil ehliyetine ilişkin şikayetinin kabulüne karar verilerek .... Esas sayılı takibin iptaline karar verildiği, karara ilişkin davalı yanın istinaf başvurusunun esastan reddine ve temyiz taleplerinin .... .'si tarafından reddi ile hükmün onanmasına karar verilerek kesinleşmiş olduğu tespit edilmiştir
Bilindiği üzere; davranışlarının, eylem ve işlemlerinin sebep ve sonuçlarını anlayabilme, değerlendirebilme ve ayırt edebilme kudreti (gücü) bulunmayan bir kimsenin kendi iradesi ile hak kurabilme, borç (yükümlülük) altına girebilme ehliyetinden söz edilemez. Nitekim Türk Medeni Kanununun (TMK) “Fiil ehliyetine sahip olan kimse, kendi fiilleriyle hak edinebilir ve borç altına girebilir” biçimindeki 9. maddesi hükmüyle hak elde edebilmeyi, borç (yükümlülük ) altına girilebilmeyi fiil ehliyetine bağlamıştır. TMK 10. maddesinde de, fiil ehliyetinin başlıca koşulu olarak ayırtım gücü ile ergin (reşit) olmayı kabul ederek, “Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan bir ergin kişinin fiil ehliyeti vardır.” hükmünü getirmiştir. “Ayırtım gücü” eylem ve işlem ehliyeti olarak da tarif edilir. Aynı yasanın 13. maddesinde ise “Yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerden biriyle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes bu kanuna göre ayırt etme gücüne sahiptir.” denmek suretiyle açıklanmış, ayrıca ayırtım gücünü ortadan kaldıran önemli nedenlerden bazılarına değinilmiştir.
Buna göre, ayırt etme gücü bulunmayanların, küçüklerin ve kısıtlıların fiil ehliyeti yoktur. TMK'nun15.madde hükmüne göre "Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukuki sonuç doğurmaz." ve 16.maddeye göre de "Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, yasal temsilcilerinin rızası olmadıkça, kendi işlemleriyle borç altına giremezler." Bu ilke 11.06.1941 tarihli 4/21 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da aynen benimsenmiştir.
Yine 6102 sayılı TTK.nun (Borçlanma Ehliyeti) kenar başlığını taşıyan 670. madde hükmünde "Sözleşme ile borçlanmaya ehil olan kişi, kambiyo senetleri ile borçlanmaya da ehildir" düzenlemesi bulunmaktadır.
Somut uyuşmazlıkta takip ve davanın dayanağı olan bononun 27.02.2019 tarihinde düzenlendiği, takip borçlusu davacıların murisi ...'ın 20.08.1933 doğumlu olup, 03.04.2021 tarihinde vefat ettiği, .... raporunda bononun tanzim tarihinden 5 ay önce geç başlayan Alzheimer hastalığında bunama tanısı ile hastaneye yatırılarak tedavi edildiği, yinenin bononun tanzim tarihinden 3 ay öncesine ait hastane epikrizinde "bunama tanımlanmamış, şikayet; unutkanlık yüzün sağ yarısında uyuşukluk, motor duyu defisiti yok" şeklinde kayıtlı olduğu ve yine aynı tarihli hastane ilaç kullanım raporunda bunama tanısı ile ilaç raporu düzenlendiği ve sonrasında bu tanı ile takip ve tedavilerinin devam ettiği dikkate alındığında fiil ehliyetini müessir ve kişide şuur ve hareket serbestisi ile olayları kavrayıp onlardan sağlıklı sonuçlara varabilme yeteneğini ortadan kaldıracak mahiyet ve derecede demans denilen bunama halinin klinik fizyo patolojik ve ilerleyicisi vasfı dikkate alındığında işlem tarihinde de mevcut olduğu tıbbi kanaati ile senedin düzenlendiği tarihte fiil ehliyetine haiz olmadığı ifade edilmekle davaya ve takibe konu bono keşidecisi ...'ın 27.02.2019 keşide tarihi itibari ile TMK 9,10,11,16 ve TTK 670.maddelerine göre ayırt etme gücüne sahip olmadığından, kambiyo senedi düzenleyerek borç altına girmesinin de mümkün olmadığı anlaşılmıştır.
Her ne kadar dar yetkili .... Mahkemesi tarafından verilen karar, menfi tespit/istirdat davası kapsamında mahkememiz açısından bağlayıcı değil ise de; icra hukuk mahkemesi tarafından verilen takibin iptali kararı takip hukukunun şekli kurallarının ihlaline dayalı bir karar olmayıp takibe esas olan bonoyu düzenleyen takip borçlusunun fiil ehliyetinin bulunmaması nedeniyle takibin iptaline karar verildiği ve .... Mahkemesi yargılaması sırasında alınan .... raporunun davacı/takip borçlusu keşideciye ait hastanelerdeki tüm teşhis ve tedavi belgelerini içeren hasta dosyaları ile geriye dönük 5 yılı içeren ... kayıtları temin edilerek incelenmesi suretiyle düzenlendiğinden mahkememizce aynı hastane evrakları ve ... kayıtları ile yeniden .... rapor alınmasının sonucu değiştirmeyeceği kanaatine varılmıştır.
.... sayılı 10.03.2025 tarihli kararında .... takip borçlusu davacıların İİK 40. maddesi uyarınca icranın iadesi talebinin reddine ilişkin 18.12.2024 tarihli kararının kaldırılmasına karar verildiği görülmüş ise de; karara ilişkin istinaf kanun yolu açık olduğundan ve mahkememizde açılan iş bu menfi tespit davası İİK 72/6. maddesi gereğince istirdat davasına dönüşmüş olmakla kanıtlanan davanın kabulü ile takip borçlusu tarafından yapılan ödemelerin ödeme tarihlerinden itibaren avans faizi ile birlikte istirdadına dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kabulü ile .... esas (Kapatılan .... esas) sayılı takip dosyasına takip borçlusu tarafından ödenen 26.587,31 TL'nin 20.01.2021 tarihinden itibaren, 3.966.887,39 TL'nin 25.01.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara ödenmesine,
2-Takibin kötü niyetle yapıldığı kanıtlanamadığından davacı yanın kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
3-Alınması gereken 272.794,25 TL harçtan peşin alınan 48.215,29 TL harcın mahsubu ile bakiye 224.578,96 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-Davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 463.477,98 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacı tarafça yatırılan 59,30 TL başvuru harcı, 48.215,29 TL peşin harç, 140,10 TL tebligat, 1.027,25 TL müzekkere, posta ve fotokopi gideri olmak üzere toplam 49.441,94 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan 150,00 TL yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair davacılar vekilinin ve davalı vekilleri Av. ... ve Av. .... 'in yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile .... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
20/03/2025
Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 07.04.2025
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...