T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR
ESAS NO : 2023/193 Esas
KARAR NO : 2024/357
...
DAVA : Menfi Tespit/İstirdat
DAVA TARİHİ : 21/02/2018
KARAR TARİHİ : 16/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit/istirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirket ile davalı ...arasında taş (mermer) alım satımına ilişkin ticari ilişki bulunduğu, davacının davalı ... sipariş ettiği mallara karşılık avans olarak toplamda 270.000 USD değerinde 6 adet çek verdiği, ancak bu malların davacıya teslim edilmemiş olduğunu, edimin ifa edilmemesi nedeniyle bedelsiz kalan çeklerin davacıya iade edilmesi gerekirken ... Mermerciliğin ortaklarından biri olan...Madenciliği ciro edildiği oradan da davalı ... şirketlerine temlik edilmiş olduğunu, bedelsiz kalan çeklerin faktoring işlemini konu edilmelerinin ve tahsil edilmelerinin hukuka aykırı olduğunu, çeklerin ciro edildiği, ... Mermer Madenciliğin tek ortaklı olup tüm hisselerin ...'e ait olduğunu, ... Mermer Madenciliğin ... Mermerciliğin ortaklarından biri olduğunu, ...'da ... Grupun %70 hissesi ... Mermerin sahibi/temsilcisi ...'in %10 hissesi bulunduğunu, ...'in aynı zamanda ...'ında temsilcisi olduğunu, davacının ticari ilişki içerisinde olduğu ...'a avans olarak 270.000 USD değerinde 6 adet çek verdiğini, ...'ın çekleri ilk olarak organik bağı bulunduğu ... şirketine hileli olarak ciro ettiğini, çekleri temlik alan faktoring şirketlerinin avans çeki olarak verilen çekleri mal teslimi yapılmadan tahsil ettiğini, kanunda belirttiği üzere mal teslimi yapıldığı kuşkuya yer bırakmayacak şekilde kanıtlanmadan kambiyo senedinin faktoring işlemine konu edilmesi ve tahsilinin hukuka aykırı olduğunu, çekler incelendiğinde ... ve ... adına aynı kişi tarafından ciro edildiği, şirketlerin merkez adreslerini aynı olduğunun çok açık görülebildiğini belirterek davacının davalılar ... Mermer Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti ile...Madencilik İn. San ve Tic. Ltd.şti'ne borçlu bulunmadığının tespitine, davalı ...Ş tarafından hukuka aykırı olarak 01/09/2017'de tahsil olunan 40.000 USD, 01/09/2017'de tahsil olunan 50.000 USD, 15/09/2017'de tahsil olunan 50.000 USD, 15/09/2017'de tahsil olunan 40.000 USD olmak üzere toplam 180.000 USD'nin ödeme tarihlerinden itibaren kamu bankalarınca USD para birimine uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte ödeme tarihindeki TCMB'nın efektif satış kuru karşılığının tahsiline, davalı ... tarafından hukuka aykırı olarak tahsil olunan 50.000 USD'nin tahsil olunduğu 18/08/2017 tarihinden itibaren kamu bankalarınca USD para birimine uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte ödeme tarihindeki TCMB'nın efektif satış kuru karşılığının tahsiline, davalı ... tarafından hukuka aykırı olarak tahsil olunan 50.000 USD'nin tahsil olunduğu 29/09/2017 tarihinden itibaren kamu bankalarınca USD para birimine uygulanan en yüksek faiz oranı ile birlikte ödeme tarihindeki TCMB'nın efektif satış kuru karşılığının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin dava konusu çekin diğer davalı...Mad. İnş. San ve Tic. Ltd.Şti ile 27/08/2015 tarihinde imza etmiş olduğu, faktoring sözleşmesi temelinde 05/04/2017 tarihli alacak bildirim formu ödeme araçları tevdi bordrosu ile davaya konu edilen çek bedelini tevsik edici 31/01/2017 tarihli 074405 numaralı faturaya dayanarak devir ve temlik aldığını, davalı şirketin Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9. maddesinin 2. fıkrasına harfiyen uygun olarak hareket ederek faktoring işlemini davalının faktoring müşterisi diğer davalı ... Mermerin davacı ile ticari ilişki içerisinde bulunan diğer davalı ... adına düzenlenmiş olan fatura temelinde tüm yasal mevzuata uygun olarak gerçekleştirmiş olduğu, davalının mevzuatın üzerine yüklediği gerekli istihbarat çalışmasında harfiyen yerine getirdiğini, davaya konu çek hakkında teyidin davacıdan alındığını, davalının çeki iktisap ederken kötü niyetli olduğu ve bile bile kendi zararına hareket ettiğini de davacının kanıtlayamadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ...Ş vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirket adresinin İstanbul Adliyesi yargı sınırları içerisinde kaldığından yetki itirazında bulunduklarını ... Ltd.Şti'nin anılan çeki kendileri ile akdedilen faktoring sözleşmesi gereğince gerçekleştirilen faktoring işlemi ekinde davalı şirkete ciro yoluyla devir ve ciro edildiğini, gerçekleştirilen işlemle ilgili bizzat davacı şirket yetkilisi aranarak çek konusu mal ve hizmetin teslim alındığının teyit edilmesinin ardından işlemin gerçekleştirildiğini, davacının kendi isteği ile devir ve teslim ettiği çekler için gerçekleştirilen faktoring işlemini teyit vermesi de ve daha sonra çek bedellerinin hiç bir ihtirazı kayıt ileri sürmeksizin ödemesine rağmen dava açmasının kötü niyetli olduğunu, davalı şirketin davaya konu çeki iyi niyetle hamil olduğu gibi çeklerin iktisabında kötü niyetli yada davacının bilerek zararına davranmadığını, söz konusu çekin ... .. Ltd.Şti tarafından düzenlenmiş 21/01/2017 tarihli ... sıra numaralı 430.290 USD bedelli ve 31/01/2017 tarihli ... sıra numaralı 454.7923,50 USD bedelli faturaya dayalı olarak gerçekleştirilen faktoring işlemi ekinde teslim alındığını belirterek davanın yetki, husumet ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davada ortak yetkili mahkemenin ...Mahkemeleri olduğunu, çekin ödeme yeri ve keşide yerinin İstanbul olduğunu, yetki itirazında bulunduklarını, kendileri ile davalı ... Ltd.Şti arasında 24/04/2017 tarihli faktoring sözleşmesi imzalanarak aynı tarihli alacak bildirim formu ve taahhütname ile kendisi tarafından diğer davalı ... A.Ş adına düzenlenmiş olan faturalar uyarınca davaya konu 29/09/2017 keşide tarihli 40.000 USD bedelli çekin ciro ile devir edildiğini, bu faktoring işlemi neticesinde ... ... 132.913,00 TL tutarında finansman sağlandığını, kendileri ile davalı ... Gurup arasında gerçekleştirilen faktoring işleminin yasaya uygun olarak fatura ve belgelere istinaden tesis edildiğini ve davaya konu çekin yasal halimi haline geldiklerini, davacının çek karşılığı olan malları almadığı yönündeki şahsi def'inin kendilerince kabulünün mümkün olmadığını, şahsi def'ileri faktoring şirketi davalıya karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığın, davalının iyi niyetli yasal hamili olduğunu, davalının faktoring müşterisine toplamda 132.913,00 TL ödeme yaptığını, kötü niyetli olmadığı gibi bile bile davacı zararına hareket etmediğini belirterek davanın yetki ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Mermer Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti ve davalı...Madencilik İnş. San ve Tic. Ltd:şti'ne dava dilekçesi tebliğ edilmiş cevap dilekçesi vermedikleri anlaşılmıştır.
DELİLLER VE GEREKÇE: Davalılar ... Mermer .. Ltd.Şti ve ... Mermer .. Ltd.Şti'nin ticari merkezlerinin mahkememiz yetki alanında bulunması nedeniyle HMK 7/1 maddesi uyarınca bir kısım davalıların yetki itirazları yerinde görülmeyerek ara kararla reddedilmiştir.
Taraf delilleri toplanmış, dava konusu edilen çeklerin akıbetine ilişkin muhatap banka şubelerine yazılar yazılmış Davalılar ... Mermer .. Ltd.Şti ve ... Mermer .. Ltd.Şti'nin ticaret sicil kayıtları Ankara Ticaret Sicil Müdürlüğünden temin edilerek dosya kapsamına alınmıştır.
Tüm dosya kapsamı ile tarafların ticari defter kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, mahkememizce tayin edilen inceleme gün ve saatinde ticari defterlerin ibrazına ilişkin davalılar ... Mermer .. Ltd.Şti ve ... Mermer .. Ltd.Şti'ne tebliğ edilen meşruhatlı tebligata rağmen ticari defterler ibraz edilmediğinden inceleme yapılamadığına dair tutanak tutulmuştur.
Davacının ve davalı ... şirketlerinin ticari defter kayıt ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmak üzere İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış, mali müşavir ve .... öğretim üyesi bilirkişiler tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda özetle; "davacının ve davalı ... şirketlerinin ticari defterlerinin TTK hükümlerine uygun tutulduğu anlaşıldı. Davacı ticari defter kayıtlarında davacının davalı ... Mermer .. Ltd.Şti ile olan ticari ilişkisinde yapılan ödemelerin mahsubu ile davacının bu davalıdan 207.356,50 USD karşılığı 782.127,98 TL alacaklı olduğu, davalı ... ticari defter kayıtlarında davacı ...tarafından davalı ...'a, ... tarafından da diğer davalı ... Grupa ciro edilen ... şubesinin... çek nolu 18/08/2017 keşide tarihli 50.000 USD çekin davalı ... ile yapılan faktoring sözleşmesi kapsamında devir temlik alındığının anlaşıldığı, bu tutardan toplam 16.250,00 TL masraf ve faktoring hizmet bedeli vs kesintiler yapıldığı geriye kalan 161.250,00 TL'nin davalı ... Grupa ödendiği, davalı ...'ın 21/08/2017 tarihinde söz konusu çeki 174.700,00 TL olarak tahsil ettiği ve açık hesabın kapandığının görüldüğü, davalı ... ile ... arasında 27/08/20156 tarihli faktoring sözleşmesi ile 2.000.000,00 TL limit ile faktoring sözleşmesi imzalandığı, davalı ... tarafından davalı ...'a kestiği 31/01/2017 tarihli 536.655,15 USD karşılığı blok mermer açıklamalı ürüne istinaden 2.056.677,20 TL irsaliyeli fatura ibraz edildiği, alacağın devrine istinaden bu faturanın 46.315,63 USD'sinin Ulusal'a devredildiği, davalı ... kaşe ve imzası ile 18/08/2017 vadeli 50.000 USD Fiba Banka çekinin davalı ...'e teslim edildiğini, karşılığında 161.250,00 TL'nin davalı ...'nın banka hesabına transfer edilmesinin kabul edildiği, davalı ... tarafından davacıdan teyit alındığına ilişkin sözlü teyidin yazılı şekilde dosyaya ibraz edildiği, davalı ... ticari defter kayıtlarında davalı ... tarafından davacının davalı ...'a, ... tarafından da diğer davalı ... Grupa ciro edilen Fiba Banka Şişli şubesinin 0019625 çek nolu 29/09/2017 keşide tarihli 40.000 USD çekin ... ile yapılan faktoring sözleşmesi kapsamında devir temlik alındığının anlaşıldığı, bu tutardan toplamda 12.655,00 TL masraf ve faktoring hizmet bedeli vs kesintilen yapıldığı geriye kalan 132.913,00 TL'nin davalı ... Grupa ödendiği, davalı ...'in 02/10/2017 tarihinde söz konu çekin 145.568,00 TL olarak tahsil ettiği ve açık hesabın kapandığının görüldüğü, davalı ... ile davalı ... arasında 24/04/2017 tarihli 2.500.000,00 TL limitli faktoring sözleşmesi imzalandığı, davalı ... tarafından faktoring dosyasın davalı ...'a kestiği 21/01/2017 tarih 507.742,20 USD karşılığı blok mermer açıklamalı ürüne istinaden 1.736.427,55 TL irsaliyeli fatura ibraz edildiği, davalı ... kaşe ve imzası ile tanzim edilen belge ile bu faturanın 145.568,00 TL karşılığının davalı ...'a devredildiğini, davalı ... kaşe ve imzası ile 40.000 USD bedelli çekin davalı ...'a teslim edildiği karşılığında 132.913,00 TL'nin davalı ...'nın banka hesabına transfer edilmesinin kabul edildiği, davalı ...Ş ticari defter kayıtların da davalı ... tarafından davacı ...r'un ...'a, ... tarafından da davalı ... Grupa ciro edilen F... nolu 01/09/2017 keşide tarihli 40.000 USD çek ve 0019624 çek nolu 15/09/2017 keşide tarihli 40.000 USD çekleri... çek nolu 15/09/2017 keşide tarihli 50.000 USD çek ve 6002140 çek nolu 01/09/2017 keşide tarihli 50.000 USD çeklerin ... ile yapılan faktoring sözleşmesi kapsamında temlik alındığının anlaşıldığı, ... ait çek tutarlarından toplamda 34.999,99 TL masraf ve faktoring hizmet bedeli vs kesintiler yapıldığı geriye kalan 320.000,00 TL'nin davalı ... Grupa ödendiği, Fiba Banka ait çek tutarlarından toplamda 24.000,00 TL masraf ve faktoring hizmet bedeli vs kesintiler yapıldığı geriye kalan 256.000,00 TL'nin davalı ... Grupa ödendiği, davalı ... ile davalı ... arasında 26/08/2015 tarihli 5.000.000,00 TL limit ile faktoring sözleşmesi imzalandığı, davalı ... tarafından davalı ...'a kestiği 31/01/2017 tarih 536.655,15 USD karşılığı 2.056.677,20 TL irsaliyeli fatura ibraz edildiği, davalı ... kaşe ve imzası ile bu faturanın 80.000 USD karşılığının davalı ...'ya devir edildiği, davalı ... kaşe ve imzası ile her biri 40.000 USD bedelli çeklerin davalı ... faktoringe teslim edildiği karşılığında 256.000,00 TL'ni ... Grupa transfer edilmesinin kabul edildiği, 21/01/2017 tarih 507.742,20 USD karşılığı 1.736.427,55 TL irsaliyeli faturanın ibraz edildiği, davalı ... kaşe ve imzası bu faturanın 100.000 USD karşılığının davalı ...'ya devir edildiği, davalı ... kaşe ve imzası ile her biri 50.000 USD bedelli çeklerin davalı ... faktoringe teslim edildiği karşılığında 320.000,00 TL'ni ... Grupa transfer edilmesinin kabul edildiği,... tarafından faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik ile faktoring şirketlerinin çalışma usullerinin belirlendiği, bu yönetmelik kapsamında faktoring şirketlerinin faturasız işlem yapmaması müşterisi hakkında istihbarat çalışması yapması sağlanan finansman tutarı ile birlikte elde edilecek fauz ve komisyon gelirlerinin fatura tutarını geçmemesi merkezi fatura kaydı sisteminden faturaların tutarının aşılıp aşılmadığını mükerrer olmadığını vs. Hususları kontrol etmesi gerektiği, davacı tarafından davalı ...'a kesilen dava konusu 6 adet ve 270.000 USD çeklerin sonrasında davalı ile aynı adreste faaliyetine devam eden ve davalı ... şirketleri ile faktoring sözleşmesi imzalayan ... Grupa intikal ettiği, davalı ...'un kestiği irsaliyeli faturaların faktoring şirketleri tarafından devir temlik işlemlerinde devir temlik alınan faturalı alacaklarına mahsuben alınan çeklerin faktoring işlemlerine uygun olduğu ve fatura limiti dahilinde kaldığı, faktoring işlemlerinin faktoring prosedürlerine uygun olduğu" ifade edilmiştir.
Dava; keşideci tarafından açılan 6 çekin bedelsizliği iddiasına dayalı davalı ... Ltd.Şti ve ... Ltd.Şti'ye yönelik menfi tespit diğer davalı ... şirketleri yönünden istirdat talebine ilişkindir.
Davacı yan davalılardan ... Mermer Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti ile olan ticari ilişkisi kapsamında sipariş edilen mallara karşılık avans olarak toplam 270.000 USD değerinde 6 çek verdiğini, söz konusu mallar teslim edilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığını, davalı ... Mermer .. Ltd.Şti tarafından bu çekler iade edilmeyerek ... Ltd.Şti arasında organik bağ bulunan diğer davalı...Madencilik İnş. San ve Tic. Ltd.Şti'ne ciro edildiğini, ... Ltd.Şti tarafından da haksız olarak davalı ... şirketlerine ciro edildiğini çek bedellerinin faktoring şirketlerine ödendiğini belirterek menfi tespit ve istirdat talebinde bulunmuştur.
Tüm dosya kapsamı ve usulüne uygun tutulduğu tespit edilen davacı yanın ticari defter kayıtları uyarınca davacı ile davalılardan ... Mermer .. Ltd.Şti arasındaki ticari ilişki kapsamında bu davalı tarafından davacı adına düzenlenen fatura bedelleri ve davacı tarafça yapılan ödemeler nazara alındığında davacının bu davalıdan dava tarihi itibariyle 207.356,50 USD karşılığı 782.127,98 TL alacaklı olduğu, davalı ... Ltd.Şti'nin yapılan meşruhatlı tebligata rağmen ticari defterlerini ibrazdan kaçındığı, davacı yanın ticari defterlerinde görülen alacağa karşılık davalı ... Ltd.Şti tarafından mal teslimi yapıldığına ilişkin bir iddia ve ispat vasıtası sunulmadığı, öte yandan ... Mermer Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti ile çeklerin ... Ltd.Şti tarafından ciro edildiği davalı...Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti'nin sicil kayıtlarının tetkikinde ... Ltd.Şti'nin, ... Mermer Ltd.Şti ortaklarından biri olduğu, ... Ltd.Şti'nin tek ortağı ve yetkili olar ...'in aynı zamanda ... Ltd.Şti'nin ortalarından biri ve aynı zamanda yetkilisi olduğu, her iki şirketin ticari merkezinin aynı adres olduğu anlaşılmakla TTK 792. maddesi kapsamında davacının ticari ilişkisi bulunan davalı ... Ltd.Şti'ne yönelik çeklerin bedelsizliğine ilişkin şahsi def'ileri ... Ltd.Şti ile organik bağı bulunan ve bu şekilde çeklerin bedelsizliğini bilerek ... Ltd.Şti'den ciro yolu ile devir alan ... Ltd.Şti'ne karşı ileri sürebileceği mahkememizce kabul edilmiş bu iki davalıya yönelik kanıtlanan menfi tespit talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Dava konusu 6 adet çekin davalı...Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti tarafından davalı ... şirketleri ile imzalanan faktoring sözleşmeleri kapsamanda bu şirketlere devir ve temlik edildikleri davalı ... şirketleri tarafından çeklerini ibrazı ile çek bedellerinin ödenmiş olduğu dosya kapsamı ile sabittir.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulunca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilmeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez" düzenlemesi aynı yasanın 9/3 maddesinde ise " bu kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biri ile kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri faktoring şirketin karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi bulunmaktadır.
04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" 8/1 maddesinde ise; "faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edilip veren kişinin devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.
Davalı ... şirketlerinin ticari defter kayıt ve belgeleri ile tüm dosya kapasım üzerinde talimatla yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporu içeriğinde davalılardan...Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti ile davalı ... şirketleri arasında imzalanan faktoring sözleşmesi kapsamında davalı...Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti'nin diğer davalı ... Ltd.Şti adına düzenlediği irsaliyeli faturalara dayalı olarak fatura bedellerinin bir kısmının faktoring şirketlerine usulüne uygun şekilde devredildiği, dava konusu çeklerin...Madencilik San ve Tic. Ltd.Şti' tarafından faktoring şirketlerine teslim edildiği, karşılığında faktoring şirketleri tarafından ... Ltd.Şti'ne ödeme yapıldığı, yapılan faktoring işlemlerinin 6361 sayılı yasanın 9/2 hükmü ile Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8. maddesi hükümlerine uygun olarak yapıldığı tespit edilmiştir.
Davalı ... şirketlerinin hamili olduğu dava konusu 6 adet çekin keşidecisi davacı, lehtar cirantası davalılardan ... .. Ltd.Şti, lehtardan ciro ile devir alan ise ... ... Ltd.Şti'dir. Davalı ... şirketleri ile faktoring ilişkisi içinde bulunan taraf ... .. Ltd.Şti olup, faktoring ilişkisinin diğer tarafı ... ... Ltd.Şti'dir. Davacı ise davalı ... ..ltd.Şti ile alım satım ilişkisinin tarafı olup faktoring işlemi içerisinde yer almamaktadır.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nun 790. maddesinde "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlık cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır." düzenlemesi TTK'nun 792. maddesinde ise" çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." düzenlemesi bulunmaktadır.
6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi hükmü ile ilgili yönetmeliğin 8. maddesi faktoring şirketlerine kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma yükümlülüğünü yüklemiş TTK 790. maddesi ise ciro silsilesinde dış görünüş itibariyle kopukluk olup olmadığının inceleme yükümlülüğünü yüklemiştir. Bu kapsamda dava konusu olan çeklerin lehtardan hamile ciro silsilesinin tam olduğu, herhangi bir kopukluk bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... şirketlerinin yetkili hamili olduğunun kabulü gerekir.
Somut uyuşmazlıkta faktoring işleminin tarafları dışındaki kambiyo borçluları bakımından uygulanması gereken 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi ve TTK 792. maddesi birlikte değerlendirildiğinde davacı keşidecinin imzaların istiklali prensibi gereği ciro yoluyla dava konusu çeklere hamil olan davalı ... şirketlerine karşı lehtarla arasındaki ilişkiden doğan şahsi def'ileri ileri süremeyeceği, davalı ... şirketlerinin dava konusu çekleri kötü niyetle iktisap ettikleri veya iktisapta ağır bir kusurları bulunduğu hususunun davacı tarafça kanıtlanamadığı anlaşılmakla davacının davalı ... şirketlerine yönelik istirdat talebinin reddine dair verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine... ve 23/02/2021 tarih sayılı kararında da belirtildiği üzere; Faktoring işlemleri 6361 sayılı kanunun 9/2 maddesinde; “Faktoring şirketi, Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez.” ... Yargıtay ilamında değinildiği şekilde davalı ... Factoring Şirketi yönünden teyit işlemi yapıldığı belirtilmişse de davalı ... ve Eko Faktoring Şirketleri yönünden belirtilen şekilde borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapılıp yapılmadığı araştırılmadan karar verildiği..." belirtilerek mahkememizce verilen kararın kaldırılmasına karar verildiği görülmüştür.
... ilamı kapsamında davalılar ... ve ...'ne dava konusu çekleri ilişkin faktoring işlemi yapılırken borcun varlığı bakımından teyit işlemleri yapılıp yapılmadığı hakkında açıklayıcı yazılı beyan ve ilgili belgeleri ibraz etmek üzere yazılan müzekkere cevapları dosya kapsamına alınarak bilirkişi heyetinden ek rapor alınmasına karar verilmiş, talimatla düzenlenen ek raporda özetle; "davalı ... tarafından teyit işlemine konu 24.04.2017 tarihli evrakın sunulduğu, davalı ...Ş'nin yazı ekinde sunduğu USB'de iki adet çeke yönelik teyit kaydı incelendiğinde ürün teslimatının yapıldığının tevsik edildiği yine diğer iki çeke yönelik teyit kaydı incelendiğinde ürün teslimatının yapıldığının tevsik edilmiş olduğu, davalılardan ... tarafından yazılı ve ... karar sayılı 12.06.2017 tarihli içtihadına uygun olarak yargılama safahatında verilen 19.12.2019 tarihli karar gerekçesinde belirtildiği üzere somut uyuşmazlıkta faktoring işleminin tarafları dışındaki kambiyo borçluları bakımından uygulanması gereken 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi ve TTK 792. maddesi birlikte değerlendirildiğinde davacı keşidecinin imzaların istiklali prensibi gereği ciro yoluyla dava konusu çeklere hamil olan davalı ... şirketlerine karşı lehtarla arasındaki ilişkiden doğan şahsi def'ileri ileri süremeyeceği, davalı ... şirketlerinin dava konusu çekleri kötü niyetle iktisap ettikleri veya iktisapta ağır bir kusurları bulunduğu hususunun davacı tarafça kanıtlanamadığı anlaşılmakla birlikte ...tarafından düzenlenen 24.04.2017 tarihli yazılı teyit, davalı ...Ş tarafından da dava konusu 4 çeke ilişkin telefonla teyit işlemlerinin yapıldığı belgelenmiş olduğundan neticede davacının davalı ... şirketlerine yönelik istirdat talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-a)Davacının davalı ... yönelik davasının kısmen kabulü ile davacının bu davalılara 207.356,50 USD borçlu olmadığının tespitine,
b)Davacının ... yönelik fazlaya ilişkin talebinin reddine,
2-Davacının davalılar ..., ... ve ...'ne yönelik istirdat talebinin reddine,
3-Alınması gereken 53.574,47 TL harçtan peşin alınan 17.336,62 TL'nin mahsubu ile bakiye 36.237,85 TL harcın davalı D... alınarak hazineye gelir kaydına,
4- Davacı tarafından başlangıçta yaptırılan 17.336,62 TL peşin harç, 35,90 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 17.372,52 TL harcın davalı ... alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 115.799,83 TL ücreti vekaletin davalı... alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı .... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 101.313,96 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalı .... verilmesine,
7-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 30.258,40 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalı ... verilmesine,
8-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 24.206,72 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalı ... verilmesine,
9-Davacı tarafından yapılan 774.50 TL tebligat, 476,00 TL müzekkere gideri, 6.400,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.650,50 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre belirlenen 6.000,16TL yargılama giderinin davalı ...alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davalılar tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
11-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı vekilinin ve Davalı ... ve Davalı .... ve Davalı ... vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
16/05/2024
Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 04.06.2024
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...