T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/894 Esas
KARAR NO : 2025/561
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/12/2023
KARAR TARİHİ : 16/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 15.08.2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 31/07/2022 tarihinde davacının kullanımındaki ... plakalı sayılı araç ile davalı ...'un sevk ve idaresinde olup, diğer davalı Sigorta Şirketi'ne ZMMS poliçesi ile sigortalı ... plakalı aracın çarpışması sonucu meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında davalı ...'un asli kusurlu olduğunu, davalı ...'un alkollü oluşunun kazaya etkili olduğunu, kaza sebebiyle müvekkilinin aracında büyük bir zarar meydana geldiğini, müvekkilinin aracının ... Sigortaya ait kasko poliçesi kapsamında ... Hiz.Ltd.Şt. Nin ekspertiz raporu doğrultusunda onarıldığını, müvekkilin aracının 30 gün onarımda kaldığı için bu süreçte aracını kullanmaktan mahrum kaldığını ve ulaşımını ticari taksi ile yaptığını, müvekkilinin aracında oluşan değer kaybının giderilmesi amacıyla davalı sigorta şirketine yapılan 21.03.2023 tarihli başvuruya rağmen yasal süresi içinde 750,00-TL ödeme yapıldığını, bu ödemenin gerçek zararı karşılamadığını ileri sürerek fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik 10,00-TL değer kaybı tazminatının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte her iki davalıdan müştereken ve müteselsiline tahsilini, 10,00-TL araç mahrumiyet bedelinin ise kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...'tan tahsilini talep ve dava etmiş, karşı davanın ise reddini savunmuştur.
Davacı/Karşı davalı vekili harçlandırılmış talep arttırım dilekçesi ile değer kaybı tazminatı için dava değerini 3.750,00-TL'ya çıkarmıştır.
CEVAP: Davalı ... Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunarak yetkili Mahkemelerin İstanbul mahkemeleri olduğunu, davacıya 750,00 TL değer kaybı tazminatı ve dava dışı kasko sigortacısına 13.676,37 TL ödeme yapıldığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun kalmadığını bildirip davanın reddini savunmuştur.
Davalı/Karşı Davacı ... vekili cevap dilekçesinden özetle; tam ve asli kusurun asıl davacıda olduğunu, kendisinin de araç mahrumiyet zararı bulunduğunu bildirip asıl davanın reddini savunmuş, karşı davasında; davacıdan fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 100,00-TL araç mahrumiyet bedelinin olay tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı/Karşı davacı vekili harçlandırılmış talep arttırım dilekçesi ile dava değerini 5.625,00-TL'ya çıkarmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile davacıya ait araçta meydana gelen değer azalması ve araçtan mahrum kalınması sebebiyle oluşan maddi tazminatın davalıdan tahsili istemine ilişkin olup, Karşı Dava, aynı kaza nedeniyle davalı/karşı davacının araç mahrumiyet zararının tazmini istemine ilişkindir. (2918 sayılı KTK m. 85, 91; T.B.K m. 49).
Tarafların gösterdiği deliller toplanmış; Ekspertiz raporu, kaza tespit tutanağı, poliçenin dosyada mevcut olduğu, ... plakalı aracın tramer kayıtlarının geldiği ve Mahkememizce gerekli bilirkişi incelemesi yaptırılarak dosya içerisine alındığı görülmüştür.
ZMMS Poliçesinin incelenmesinde; ... plakalı hususi aracın ... adına kayıtlı iken 13.09.2021/13.09.2022 tarihleri arasında ... Sigorta'da ZMMS' poliçesi ile teminat altında olduğu, poliçe limitinin 43.000,00 TL olduğu görülmüştür.
Anayasa Mahkemesi'nin 17/07/2020 tarih ve ... sayılı kararı ile 2918 sayılı Kanunu'nun 90. maddesindeki “Genel Şartlar” ibarelerini iptal etmesi sonucu davacının zararının ve zararın kapsamının öncelikle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun hükümlerinin, bu kanunda düzenlenmeyen hususlarda ise Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiile ilişkin hükümlerinin usul ve esasları çerçevesinde belirlenmesi gerekir. Bu Kanun'larda açıkça düzenlenmiş hususlarda, Genel Şartlar ile Kanun'un kapsamını daraltan ya da genişleten hükümleri uygulanmayacaktır. Genel Şartların, TTK’nın 1425 ve Sigortacılık Kanunu 11 ve KTK’nın 95. maddelerinin verdiği yetkiye dayanılarak idarece çıkarılması nedeni ile, KTK ve TBK’nın haksız fiile ilişkin hükümlerinde genel olarak temel unsurları belirlenmiş hususlarda, bu temel unsurlara aykırı olmamak şartı ile Genel Şartlar'ın hükümleri uygulanacaktır.
İşletenin sorumlu olduğu zararların belirlendiği 2918 sayılı KTK'nun 85. maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." düzenlemesi, aynı Kanun'un 91/1. maddesinde ise "İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur." hükmü yer almaktadır. 2918 sayılı KTK'nun "Zorunlu mali sorumluluk sigortası dışında kalan hususlar" başlıklı 92. maddesinde ZMMS kapsamı dışında kalan hususlar sayılmış olup, bu haller dışında sigortacı, sigortalı aracın sebep olduğu zararlardan sigorta sözleşmesi kapsamında ve sigorta limiti ile sorumludur.
2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi ise; “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar” hükmünü içermektedir.
Değer kaybı tazminatı istemi yönünden yapılan değerlendirmede; Meydana gelen kaza nedeni ile araçta değişen parçalar veya yapılan onarım nedeni ile meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında sayılır. Araçta meydana gelen değer kaybı gerçek zarar kalemleri arasında bulunmakta olup, trafik sigortacısı meydana gelen değer azalmasından sorumludur (... Dairesinin 01/04/2010 tarih ve ..., 05/04/2010 tarih ve ... sayılı kararları).
Bu durumda, değer kaybının ZMMS Genel Şartlar'ına göre hesaplanmasının yasal dayanağı kalmamış olup, gerçek zarar ilkesi gereğince değer kaybının, Genel Şartlar yürürlüğe girmeden önceki Yargıtay uygulamaları dikkate alınarak kaza tarihindeki serbest piyasa koşullarına göre, aracın kazadan önceki değeri ile onarım sonrası değeri arasındaki farka göre belirlenmesi gerekir.
Değer kaybı, aracın trafik kazası sonucu hasarlanıp, onarılmasından sonraki değeri ile hiç hasarlanmamış haldeki değeri arasındaki farka ilişkin olup, araçtaki değer kaybı belirlenirken, aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki ikinci el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin piyasa koşullarına göre tespiti ve arasındaki fark göz önüne alınmalıdır (Örn. ... dairesinin 25/03/2022 tarih ve ... sayılı ilamı).
Araç mahrumiyet tazminatı istemi yönünden yapılan değerlendirmede; ZMMS, kural olarak üçüncü kişilere verilen gerçek zararı sigorta limiti dahilinde ve sigortalının kusuru oranında teminat altına alır. Yerleşik Yargıtay uygulamalarına göre, davalı trafik sigortacısı sadece doğrudan zararlardan sorumlu olduğundan ve bu zarar ZMMS Genel Şartları ve poliçe özel şartları uyarınca teminat kapsamında bulunmadığından, davacıya ait aracın tamir süresince çalışamaması nedeni ile oluşan araç mahrumiyet zararı (kazanç kaybı) trafik sigortası teminatı dışında kalır. Bu nedenle araç mahrumiyet zararından sadece kazaya neden olan aracın sürücüsü ve işleteni sorumludur.
Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi Bilirkişisi ...'ten Aldırılan 04.06.2024 Tarihli Bilirkişi Kök Raporunda Özetle; "Yukarıda yapılan inceleme, tespit ve değerlendirme sonuçlarına göre,
1-... plakalı araç sürücüsü ...'ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 57/a, 57/c-2, 84/h madde bentleri ile Trafik Yönetmeliğinin 109/a,109/c-3 ile 157/a-8 madde bentlerine aykırı hareketleri ve trafik kazasına neden olmakla %75 (yüzde yetmiş beş) oranında KUSURLU olduğu,
2-... plakalı otomobil sürücüsü ...'un 2918 Sayılı Karayolları Trafik kanununun 52/a ile Trafik yönetmeliğinin 101/a madde bendine aykırı hareketi ve trafik kazsına katkıda bulunmakla %25 (yüzde yirmi beş) oranında KUSURLU olduğu,
3- Daha önceki 11 adet hasar kaydı nedeniyle aracın değer kaybının olmayacağı
4-Araç mahrumiyet kaybının 15.000,00 TL olduğu,
5-Davalı sürücünün %25 oranında kusurlu bulunmuş olması nedeniyle 15.000,00x9625 - 3.750,00 TL tutarındaki araç mahrumiyetinden sorumlu olacağı, yönündeki görüş ve kanaati." bildirilmiştir.
Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi Bilirkişisi ...'ten Aldırılan 01.10.2024 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; "Yukarıda yeniden yapılan inceleme, tespit ve değerlendirme sonuçlarına göre,
1-... plakalı araç sürücüsü ve davacı/karşı davalı ...'ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 57/a, 57/c-2, — 84/h madde bentleri ile Trafik Yönetmeliğinin 109/a,109/c-3 ile 157/a-8 madde bentlerine aykırı hareketleri ve trafik kazasına neden olmakla %75 (yüzde yetmiş beş) oranında KUSURLU olduğu,
2-... plakalı otomobil sürücüsü ve davalı/karşı davacı ...'un 2918 Sayılı Karayolları Trafik kanununun 52/a ile Trafik yönetmeliğinin 101/a madde bendine aykırı hareketi ve trafik kazsına katkıda bulunmakla %25 (yüzde yirmi beş) oranında KUSURLU olduğu,
3- Daha önceki 11 adet hasar kaydı nedeniyle aracın değer kaybının olmayacağı,
4-Davacı/karşı davalının araç mahrumiyet kaybının 15.000,00 TL olduğu, ancak
5-Davalı/karşı davacı sürücünün %25 oranında kusurlu bulunmuş olması nedeniyle 15.000,00x%25 — 3.750,00 TL tutarındaki araç mahrumiyetinden sorumlu olacağı, yönündeki görüş ve kanaatiyle düzenlenen işbu bilirkişi ek raporunun sunulduğu." bildirilmiştir.
Mahkememizce Görevlendirilen Makine Mühendisi Bilirkişisi ...'ten Aldırılan 03.01.2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporunda Özetle; "Yukarıda yeniden ve tekrar yapılan inceleme, tespit ve değerlendirme sonuçlarına göre,
1-... plakalı araç sürücüsü ve davacı/karşı davalı ...'ın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 57/a, 57/c-2, 84/h madde bentleri ile Trafik Yönetmeliğinin 109/a,109/c-3 ile 157/a-8 madde bentlerine aykırı hareketleri ve trafik kazasına neden olmakla %75 (yüzde yetmiş beş) oranında KUSURLU olduğu,
2-... plakalı otomobil sürücüsü ve davalı/karşı davacı ...'un 2918 Sayılı Karayolları Trafik kanununun 52/a ile Trafik yönetmeliğinin 101/a madde bendine aykırı hareketi ve trafik kazsına katkıda bulunmakla %25 (yüzde yirmi beş) oranında KUSURLU olduğu,
3- Daha önceki 11 adet hasar kaydı (...) nedeniyle aracın değer kaybının olmayacağı,
4-Davacı/karşı davalının araç mahrumiyet kaybının 15.000,00 TL olduğu, ancak
5-Davalı/karşı davacı sürücünün %25 oranında kusurlu bulunmuş olması nedeniyle 15.000,00x%25 - 3.750,00 TL tutarındaki araç mahrumiyetinden sorumlu olacağı,
6-Davalı/karşı davacının araç mahrumiyet bedelinin 15.000,00 TL olduğu,
7- Davacı/karşı davalının %75 oranında kusurlu bulunmuş olması nedeniyle, mahrumiyet bedelinin de %75'i olan - 15.000,00x%75 - 11.250,00 TL'den sorumlu olması gerektiği, yönündeki görüş ve kanaatiyle düzenlenen işbu bilirkişi 2.EK raporunun sunulduğu." bildirilmiştir.
Yukarıda belirtilen Anayasa Mahkemesi kararı sonucu oluşan mevcut durum itibarıyla davacı aracındaki değer kaybına ilişkin hesaplama ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı, aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. Bu hususlar nazara alınarak düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davacı aracında meydana gelen kazadan sonra davacının kaza sonucu aracı onarım süresi 30 gün olarak tespit edildiğinden, 30 gün için araç mahrumiyet bedelinin 15.000,00TL (onbeş bin lira lira) olacağı,
davacıya ait aracın 31.07.2022 tarihinde karıştığı trafik kazası sonucunda değer kaybına uğramayacağı, davacı/karşı davalının meydana gelen kazada %75 oranında, davalı/karşı davacı ...'un ise % 25 oranında kusurlu oldukları, bu bakımdan davacının davalılardan değer kaybı tazminatı talep edemeyeceği, ancak araç mahrumiyet bedelini davalı ...'un kusuru oranında 3.750,00-TL talep edebileceği, aynı kaza nedeniyle davalı/karşı davacının aracında meydana gelen hasarın onarım süresinin yine 30 gün olduğu, 30 gün için hesaplanan araç mahrumiyet bedelinin 15.000,00-TL olup, asıl davacı/karşı davalının %75 oranında kusurlu olduğu gözetildiğinde davalı/karşı davacının isteyebileceği araç mahrumiyet bedelinin 11.250,00-TL olduğu, davalı/karşı davacının davasını 5.625,00-TL üzerinden ıslah ettiği de gözetilerek, taraf vekillerinin talep arttırım dilekçesi, dava konusu araçların kullanım amacı ve cinsine göre kabul edilecek tutara asıl davada yasal faiz, karşı davada avans faizi işletilmesi gerektiği anlaşılmakla asıl davanın kısmen kabulüne, karşı davanın kubulüne ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-ASIL DAVADA;
Davacının değer kaybı tazminatı talebinin REDDİNE,
Davacının araç mahrumiyet kaybı talebinin KABULÜ İLE,
3.750,00 TL araç mahrumiyet bedelinin kaza tarihi olan 31.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı/karşı davacı ...'tan tahsili ile davacı/karşı davalıya ödenmesine,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 615,40-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 492,60-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 122,80-TL harcın davalı ...'tan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 3.750,00-TL vekalet ücretinin davalı ...'tan alınarak davacı/karşı davalı ...'a verilmesine,
4-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 10,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara müştereken ve müteselsilen verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, 95,00-TL Islah Harcı, olmak üzere toplam 950,20TL harcın davalı ...'tan alınarak davacı/karşı davalı ...'a verilmesine,
6-KARŞI DAVANIN KABULÜ İLE,
5.625,00 TL araç mahrumiyet tazminatının kaza tarihi olan 31.07.2022 tarihi itibariyle işleyecek avans faizi ile birlikte davacı/karşı davalı ...'tan tahsili ile davalı/karşı davacı ...'a ödenmesine,
7-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 615,40-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 334,85-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 280,55-TL harcın davacı/karşı davalı ...'tan alınarak hazineye irad kaydına,
8-Karşı Davacı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (Madde-13) göre hesaplanan 5.625,00-TL vekalet ücretinin davacı/karşı davalı ...'tan alınarak davalı/karşı davacı ...'a verilmesine,
9-Davacı tarafından yapılan; 269,85-TL Başvuru Harcı, 269,85-TL Peşin/nisbi Harcı, 65,00-TL Islah Harcı, olmak üzere toplam 604,70TL'nin davacı/karşı davalı ...'tan alınarak davalı/karşı davacı ...'a verilmesine,
10-Davacı tarafından yapılan; 3.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 421,25-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 3.421,25-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 3.417,60-TL lik kısmının davalı/karşı davacı ...'tan alınarak davacı/karşı davalı ...'a verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
11-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.120,00 TL arabulucu ücretinin kabul ve red oranına göre 3.116,88 TL'sinin davalı/karşı davacı ...'tan tahsili ile 3,12 TL'sinin davacı/karşı davalı ...'tan alınarak hazineye gelir kaydına,
12-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair, davacı/karşı davalı vekilinin e-duruşma ile yüzüne karşı miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.16/07/2025
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı