T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/326 Esas - 2025/635
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/326 Esas
KARAR NO : 2025/635
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 14/05/2024
KARAR TARİHİ : 17/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 26.09.2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... binasında ve işletmekte olduğu havalimanlarında ihtiyaç duyulan güvenlik hizmetlerinin 09.01.2007-02.12.2017 tarihleri arasında özel güvenlik hizmetlerini yürüten davalıların ... Havalimanında davalıların işçisi olarak çalışan .....'e davacı idarece ödenen işçilik alacaklarından davalıların sorumlu olduğunu ileri sürüp fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 244.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekilinin harçlandırılmış dilekçesi ile talebini 306.497,00-TL ya çıkardığı görülmüştür.
CEVAP: Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetki ve zaman aşımı itirazlarında bulunarak, müvekkili şirketin davacıya verdiği teminat mektubunun nakde çevrilmiş olup, ayrıca rücu davası açılmasının mükerrer tahsilata sebep olacağını bildirip davanın reddini savunmuştur.
Diğer davalılara usulüne uygun yapılan tebligata rağmen davaya cevap vermedikleri görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmeleri kapsamında dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarının sorumluluğu oranında davalı alt işverenlerden müştereken ve müteselsilen rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış olup; Dava dışı işçilere ait hizmet döküm cetvellerinin geldiği, davacının hizmet sözleşmelerini ve şartnameleri CD halinde sunduğu, ..... sayılı dosyası, ....., sayılı dosyası, ....., sayılı dosyası, ..... sayılı dosyası, ..... Esas, sayılı dosyası, ..... Esas, sayılı dosyası, ..... Esas, sayılı dosyası, ..... Esas sayılı dosyası, ..... Esas sayılı dosyası,.....Esas sayılı dosyası, ..... sayılı dosyası, .....Esas sayılı icra dosyalarının Uyap sistemi üzerinden geldiği, dava dışı işçilere ait hizmet döküm cetvellerinin ...'dan geldiği, davacı vekilinin hizmet alım sözleşmelerini CD içerisinde ve fiziken sunduğu, davacı vekilinin iki sarı klasör halinde dosyaya sözleşmeleri sunduğu ve Mahkememizce gerekli bilirkişi incelemesi yaptırılarak dosya arasına alındığı görülmüştür.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatının iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Mahkememizce Görevlendirilen Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ...'dan Aldırılan 27.12.2024 Tarihli Bilirkişi Raporundan Özetle; " Davacı ile davalılar arasında farklı tarihlerde hizmet alımı sözleşmeleri imzalandığı, dosyaya sunulan asıl sözleşmelerin genel şartname, teknik ve idari şartnamelerden oluştuğu, mevcut sözleşmelerin bir kısmının imzasız ve kaşesiz (taslak söleşeme) bir kısmının sayfalarının eksik olduğu, davacı vekilin taslak sözleşmelerin imzalı asıllarını dosyaya kazandırması gerektiği, aksi takdirde mevcut belgelerin sözleşme niteliği olmadığından hesaplamada dikkate alınmayacağı,
Eksiklik olan sözleşmi
01.07.2007 - 31.12.2007 ... LTD.ŞTİ. & ... GÜV.LTD.ŞTİ. (SAYFALAR EKSİK)
01.04.2008-31.05.2008 ... A.Ş. (SAYFALAR EKSİK)
01.01.2010-31.12.2010 ... LTD.ŞTİ.(TASLAK SÖZLEŞME/İMZA KAŞE YOK)
01.03.2011-30.06.2011 ... LTD.ŞTİ (GENEL ŞARTNAME EKSİK)
01.08.2011 -31.12.2012 ... LTD.ŞTİ.(...../İMZA KAŞE YOK)
01.01.2013 - 28.02.2013 ... LTD.ŞTİ.(İMZA VAR, KAŞE YOK)
01.04.2013 -31.12.2013 ...
01.01.2014 - 31.12.2014 ... A.Ş.( İMZA KAŞE YOK)
2) Dosyada usulüne uygun (imzalı ve kaşeli) şekilde imzalanan sözleşmelerin tamamında “sözleşme bedeline dahil giderler” başlıklı 6. Maddede açıkça işçilik alacaklarından alt işverenin (yüklenici) sorumlu olduğunun yazdığı,
Usulüne uygun imzalanan ve işçilik alacaklarından yüklenicinin sorumlu olduğu
01.02.2007 - 31.12.2007 ... LTD.ŞTİ. & ... GÜV.LTD.ŞTİ.
01.06.2008 - 31.12.2009 ... GÜV.LTD.ŞTİ.
01.01.2015 -31.12.2016 ... A.Ş.
01.01.2017 - 31.12.2018 ..... LTD.ŞTİ.
3) Dava dışı 6 işçi tarafından işçilik alacaklarının tahsili için yargı yoluna başvurduğu, yargı kararlarının icra takibine konulduğu ancak dosyada bazı mahkeme kararları ve icra takip dosyalarının eksik olduğu, bunların “basılı” olarak dosyaya kazandırılması Gerektiği,
Eksiklik olan mahkeme ve icra dosyalar
..... E (dava dışı işçi ...;
..... (dava dışı işçi ...)
..... (dava dışı işçi ...)
4) Bunlara ilaveten; dosya çok kapsamlı olduğundan, hali hazırda dosyada uyap ortamında mevcut olsalar bile, bu evrakları bir düzen içinde incelemek mevcut durumda çok güç olduğundan, davacı vekilinin “6 ayrı işçi açısından tek tek” hazırladığı her işçiye ait ayrı ayrı hazırlayacağı “... DÖKÜMÜ-MAHKEME İLAMI-BİLİRKİŞİ RAPORU-ÖDEME EMRİ-KAPAK HESABI- TAHSİLAT MAKBUZU” evraklarını basılı olarak sunmasının hesaplama yaparken hataya mahal vermemesi açısından önerildiği,
5) Eksiklikler giderildiği takdirde hesaplama yapılabileceği, sonuç ve kanaatine varıldığı" bildirilmiştir.
Mahkememizce Görevlendirilen Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ...'dan Aldırılan 10.06.2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporundan Özetle; " Dosya kapsamında davalılardan ... GÜV.LTD.ŞTİ. ile yapılan sözleşme dosyada mevcut olmadığından, işçilerin bu firmada çalıştıkları dönemin hizmet sözleşmesi geçerli iken olup olmadığının tespit edilemediği, ancak yine de işçilerin bu firmalardaki çalışma süreleri dikkate alınarak bu firma açısından da hesaplama yapıldığı,
Dosyadaki mevcut sözleşme dönemleri ile sınırlı olarak davalılara rücu edilebilir miktarların aşağıdaki gibi olduğu hesaplanmıştır.
... : 76.986,00 TL
... : 50.885,00 TL
... : 13.200,00 TL
... : 5.730,00 TL
... : 37.128,00 TL
... : 1.266,00 TL
... : 8.167,00 TL
... : 113.135,00 TL
Sayın Mahkemenin takdirine sunulur. " şeklinde rapor sunulmuştur.
Mahkememizce bilirkişi ek raporunda yapılan hesaplamalar hükme alınmış olup, denetime elverişli kök ve ek raporu doğrultusunda hüküm kurma yoluna gidilmiştir.
Dava konusu olayda da, davacı ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl (üst) işveren, davalı (alt) işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, davalı (alt) işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı, burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumlu olacakları anlaşılmıştır.
İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide ise), bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. Borcun mahiyetinden hilafı istidlal olunmadıkça, müteselsil borçlulardan her biri alacaklıya yapılan tediyeden birbirine müsavi birer hisseyi üzerlerine almaya mecburdur. Hissesinden fazla tediyede bulunan, fazla ödeme ile diğerlerine rücu hakkını kazanır.
Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. .....'nin 28.01.2014 tarih ve .....; 25.02.2014 tarih ve ......, sayılı ilamları ile ..... nin 23.06.2014 tarih ve ..... 13.11.2014 tarih ve .....; 30.10.2014 tarih ve .....; 26.10.2015 tarih ve ...... sayılı ilamları da bu yöndedir.
02 Şubat 2019 tarihli 30694 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan, 7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 11'inci maddesi ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 112 nci maddesine beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bahse konu maddeye göre “4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere, 11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde 11/9/2014 tarihinden sonra geçen süreye ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilmez.” denilmektedir. Madde hükmü, Anayasa Mahkemesinin ..... sayılı 19/09/2019 tarihli verilen kararı ile iptal edilmiş, karar 15/09/2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
Tüm dosya kapsamı, kayıt ve belgeler ile gerekçeli ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınmasının mümkün olduğu değerlendirilen bilirkişi raporu birlikte değerlendirilerek; dava dışı işçiler.....'in iş akitlerinin kıdem tazimatına hak kazanacak şekilde sona erdiği, celp olunan ... kayıtlarından sabit olduğu üzere kıdem tazminatı davacı işveren tarafından ödenen söz konusu işçilerin davalı yüklenicilerin işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmenin ortak 7.9. Ve 23. Maddeleri ve Teknik Şartnamenin 10.5., 10.11. Ve 10.22. Maddeleri nazara alındığında davacı işverenin ilgili işçiyi çalıştıran yükleniciden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekmiştir. Davaya dayanak icra takibine konu alacak, dava dışı işçilere ödenen kıdem tazminatına ilişkin olup yerleşik Yargıtay içtihatlarında da kabul edildiği üzere işçilere ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup kıdem tazminatının tamamından işçileri çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Bu ilke kapsamında bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaya göre davacının davalıya rücu edebileceği tutarın toplam 306.467,00 -TL olduğu, bu bedelin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizleriyle birlikte davanın talep arttırım dilekçesindeki gibi kabulüne karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-DAVANIN KABULÜNE,
76.986,00 TL'nin davalı ... Şİrketi'nden,
50.885,00 TL'nin davalı ... Şİrketi'nden,
13.200,00 TL'nin davalı ... Şirketi'nden,
5.730,00 TL'nin davalı ... Şirketi'nden,
37.128,00 TL'nin davalı ... Güvenlik Şirketi'nden,
1.266,00 TL'nin davalı ... Şirketi'nden,
8.167,00 TL'nin davalı ... Şİrketi'nden,
113.135,00 TL'nin davalı ... Şirketi'nden, ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faizleriyle birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 20.934,76-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 5.234,91-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 15.699,85-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 49.035,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 4.166,91-TL Peşin/nisbi Harcı, 1.068,00-TL Islah Harcı, 18.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 7.027,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 30.689,51TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ..... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 4.000,00 TL arabulucu ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 17/09/2025
Katip .....
e-imzalı
Hakim .....
e-imzalı