T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİEsas-Karar No: 2024/403 Esas - 2024/446
TÜRK MİLLETİ ADINA
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2024/403 Esas
KARAR NO: 2024/446
HAKİM:....
KATİP: ....
DAVACILAR: 1- ...
2- ...
VEKİLİ: Av. ....
DAVALI: ....
DAVA: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 07/06/2024
KARAR TARİHİ: 12/06/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 12/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davaya konu ilamsız takipteki ödeme emrinin müvekkillerine 24/04/2024 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkillerinin ise takibe ellerinde olmayan sebeple 09/05/2024 tarihinde itiraz ettiklerini, icra dairesine yapılan itiraz süresinde olmadığından itirazın reddine karar verildiğini, bu sebeple de müvekkillerinin huzurdaki davayı açmak zorunda kaldıklarını, davalı sigorta şirketi tarafından, müvekkillerine ...'ın mirasçıları olmaları sebebiyle ödeme emri gönderilmiş ise de takibe konu .... nolu bina kat maliklerinden olan ve vefat etmiş olan kat maliki ...'ın mirasçılarının müvekkilleri olmadığını, müvekkillerinin ... adında kız kardeşleri olduğunu, onun da 1,5 yaşında vefat ettiğini ve adına kayıtlı herhangi bir malvarlığının mevcut olmadığını belirterek, dava sonuçlanıncaya kadar .... Esas sayılı dosyasının öncelikle dava sonuna kadar takibin teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı ile durdurulmasına, davanın kabulüne, menfi tespit talebinin kabulü ile müvekkilleri ... ve ...'ın davalı ... Şirketi'ne ... plakalı araca 25/11/2023 tarihinde ... numaralı binaya ait moloz parçalarının düşmesi ile hasar görmesi sonucu ödenen tazminatın halafiyet/temlik hükümlerinden kaynaklı borçlu olmadıklarının tespitine, müvekkilleri ... ve ...'ın davalı ... Şirketi'ne .... esas sayılı dosyasında ki asıl alacak ile bu miktarın faizi, icra masrafları ve vekalet ücreti açısından borçlu olmadıklarının tespitine, davalının takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, mahkeme masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmediğinden cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkemenin görevli olması Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 114/1-c maddeye göre dava şartıdır. Göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK 1. md.) “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.” (HMK 115. md.).HMK 137, 138 ve 140. maddedeki ön inceleme aşamasında dava şartlarının inceleneceğine dair düzenlemeler, henüz incelenmemiş ise tahkikata geçilmeden önce dava şartlarının incelenmesi zorunluluğunu belirtmekte olup görev yönünden bu incelemenin en erken değil, en geç ne zaman yapılması gerektiğini göstermektedir. Konuya ilişkin HMK 138. maddenin Kanun gerekçesi şöyledir: “Usule ilişkin hususlar, şeklî nitelik taşıdıklarından yargılamanın başında, dosya üzerinden de incelenerek karara bağlanabilir. Ancak, mahkeme, kararını vermek için tarafların dinlenmesine ihtiyaç duyuyorsa, bunu da tahkikat aşamasında değil, ön inceleme oturumunda yapacaktır. Böylece dava şartları ve ilk itirazlarla ilgili sorunların, en geç tahkikat başlamadan, ön inceleme duruşması sonunda karara bağlanması amaçlanmıştır.” Bu gerekçe ile de her aşamada görev hususunun incelenebileceğine açıklık getirilmiştir. Son tahlilde kanunda açıkça dava şartlarının her aşamada mahkemece kendiliğinden araştırılacağı düzenlendiğinden henüz taraflara tebliğ yapılmadan tensip aşamasında dahi mahkemenin görevsiz olması halinde usulden red kararı verilmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır (Emsal: .... 'nın 11/04/2019 tarih ve .... sayılı ilamı).
Yukarıda açıklanan ilkeler kapsamında usul ekonomisi de gözetilerek, dosya kapsamı uyarınca dava dilekçesi karşı yana tebliğ edilmeksizin öncelikle dosya üzerinden görev hususunun incelenmesi gerekmiştir.
Davaya konu menfi tespit isteminin dayanağı olan icra takibi, davalı sigorta şirketi tarafından sigortalısının halefi olarak başlatılmış olup, bu bağlamda görevli mahkemenin tayininde de sigortalı ile davacı arasındaki ilişkinin hukuki mahiyeti nazara alınmalıdır. ...’nun 22/03/1944 tarihli .... sayılı kararında benzer şekilde bu husus, "sigortacının sorumlu kişi aleyhine açacağı dava sigorta poliçesinden doğan bir dava değildir. Bu nedenle, halefiyet davası bir ticari dava sayılamaz. Bu dava, aynen sigortalı kimsenin sorumlu kişiye karşı açmış olduğu bir dava gibidir. Sigortalının muhtelif mahkemelerde dava açma hakkı varsa aynı hak sigortacının halefiyet hakkına dayanan rücu davası için de söz konusudur" şeklinde vurgulanmaktadır.
Bilindiği üzere 01/07/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nın 5/1.maddesi uyarınca, ticari davalara bakmak görevi, Asliye Ticaret Mahkemesine aittir. Ticari davalar, mutlak ve nispi ticari davalar olarak ikiye ayrılmaktadır. Nispi ticari davalar, TTK'nın 4/1.maddesinin ilk cümlesinde tarif edilmiş olup, her iki tarafın da "ticari işletmesiyle ilgili hususlardan kaynaklanan" hukuk davalarıdır. Mutlak ticari davalar ise tarafların tacir olup olmadıklarına ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmeleri ile ilgili bulunup bulunmadığına bakılmaksızın yasa gereği ticari dava sayılan uyuşmazlıklardır. TTK'nın 4/1-a ve devamı bentlerinde yazılan uyuşmazlıklar ile diğer kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen uyuşmazlıklar, mutlak ticari davalardır.
Somut olayda; davacılar ile dava dışı sigortalılar arasında bir akdi ilişkinin bulunmadığı ve davaya konu icra takibinin, davacıların maliki olduğu taşınmazdan düşen moloz parçalarının sigortalı araca zarar vermesi nedeniyle taşınmaz malikinin sorumluluğuna dayalı olarak ikame edildiği anlaşılmıştır. Bu mahiyetteki davanın mutlak ticari dava niteliğini haiz olduğuna dair TTK'nın 4. maddesinde bir hüküm bulunmadığı gibi uyuşmazlığın, tarafların her ikisinin ticari işletmesini ilgilendirir niteliği de haiz olmadığı görülmektedir. Mevcut hukuki durum karşısında eldeki davada ticari davanın varlığı söz konusu olmadığından uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılmasının gerektiği sonuç ve kanaatine varıldığından mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c, 115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
1-Mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesinin HMK 114/1-c,115/2 maddeleri uyarınca göreve ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddine,
2-HMK 20 maddesi uyarınca kararın kesinleşmesini müteakip yasal 2 haftalık sürede talep edilmesi halinde dosyanın görevli .... NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesine,
3-HMK 331/2 maddesi uyarınca yargılama giderlerinin görevli mahkemece hüküm altına alınmasına,
4-Süresinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi talep edilmediği takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek yargılama giderlerinin hüküm altına alınmasına,
Dair tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 12/06/2024
Katip ...
E-imzalı
Hakim ...
E-imzalı