T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/404 Esas - 2025/583
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/404 Esas
KARAR NO : 2025/583
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 07/06/2024
KARAR TARİHİ : 18/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 18.08.2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı idare tarafından yapılan ihale sonucunda ... Havalimanında temizlik hizmetlerinin davalı firmalar tarafından yürütüldüğünü, bağlı havalimanlarında davalı firmaların işçisi olarak çalışan ..., ... ve ...'e ödenen kıdem tazminatlarından (19.02.2024 tarihinde ...'a 539.062,59 TL, 20.02.2024 tarihinde ...'ya 380.429,97 TL, 20.02.2024 tarihinde ...'e 206.323,24 TL ödendiğini) davalıların sorumlu olduğunu ileri sürüp şimdilik 750.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili harçlandırılmış dilekçesi ile dava değerini 776.868,71-TLya çıkarmıştır.
CEVAP:
... Kurumsal A.Ş., ... A.Ş., ... Ltd. Şti. Vekilleri cevap dilekçesinden özetle; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, işçilerin işe alma-çıkarma işlemlerinin üst işveren tarafından gerçekleştirildiğini, en kötü durumda bile sorumluluğun üst işverenle 1/2 oranında yarı yarıya olduğunu, müvekkil şirketlerin bir sorumluluğu bulunmadığını, dava açılmasına müvekkillerinin sebep olmadıklarını bildirip davanın reddini savunmuşlardır.
Diğer davalılara usulüne uygun olarak yapılan tebligatlara rağmen davaya cevap vermemişlerdir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, hizmet sözleşmesi kapsamında alt işveren olan davalılar bünyesinde çalışan dava dışı işçilere asıl işveren davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarının rücuen tazmini istemine ilişkindir.
Taraflarca gösterilen deliller toplanmıştır; Dava dışı işçilerin ... kayıtlarının geldiği, taraflar arasındaki sözleşmelerin davacı tarafça CD halinde dosyaya ibraz edildiği ve Mahkememizce gerekli bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporunun dosya arasına alındığı görülmüştür.
Somut olayda, davacı .... Ana Statüsü'nün 1. maddesi, " Bu Ana Statünün amacı; 8.6.1984 tarih ve 233 Sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere. ... ( .... ) adı altında teşkil olunan Kamu İktisadi Kuruluşu'nun hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleriyle bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektedir." hükmüne yer verilmiştir. .... adı altında teşkil olunan İktisadi Devlet Teşekkülü'nün hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilat yapısı, müessese, bağlı İktisadi Devlet Teşekkülleri 233 Sayılı K.H.K.'de saklı tutulan hususlar dışında özel hukuk hükümlerine tabidirler ( 233 Sayılı K.H.K.. madde 4/2 ). Şu durumda davacı .... İle davalılar tacir konumunda olduğundan mahkememiz yargılamada görevli durumundadır.
Taraflar arasında hizmet alımına ilişkin sözleşme bulunduğu, davalılar nezdinde çalışan dava konusu işçinin kıdem tazminatından kaynaklı işçilik alacağının davacı tarafından ödendiği hususlarında anlaşmazlık bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki anlaşmazlık; Davacı tarafından ödenen işçilik alacağından davalıların sorumluluğunun bulunup bulunmadığı ve davacı tarafından rücuen tahsilinin talep edilip edilemeyeceği noktalarında toplanmaktadır.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
Davalılar ile imzalanan sözleşmenin eki mahiyetinde teknik şartname ve genel şartnamelerde “Yüklenicinin istihdam ettiği personelin; İş Kanunu, ... Mevzuatı ve diğer kanun ve meyvzuatlarla belirlenen uygulamalar, tüm hak ve alacaklar bakımından muhatabı da sorumlusu da yüklenicidir. Yüklenici istihdam ettiği personelin 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili yönetmeliklerden doğan tüm ekonomik ve sosyal haklarını yerine getirmekle yükümlüdür.
Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuştur.
Mahkememizce Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ...'dan Aldırılan 17.03.2025 Tarihli Bilirkişi Raporundan Özetle; ".....'nın 07.09.2020 tarihli “Bilirkişilerin Uyacağı Rehber İlkeler ve Bilirkişi Raporlarında Bulunması Gereken Standartlar” gereğince tarafıma tevdi edilen görev dosya kapsamında ilgili kanun maddeleri, güncel tarihli Yargıtay kararları çerçevesinde incelenmiş, bölüm-3.5.de açıklanan hesaplama kriterleri çerçevesinde hesaplamalar seçenekli olarak yapılarak tablolar haline getirilmiştir.
Yine rehber ilkeler “Bilirkişi raporunda kesinlikle değerlendirmelerde bulunmamalı, somut olayı tüm açıklığı ile raporunda anlattıktan sonra olayın yorumunu ve takdirini hâkime bırakmalıdır.” İlkesi gereğince somut olay açıklanmış, davacı kurum tarafından ödenen işçilik alacaklarının davalı yüklenici alt işverenlere rücu edilip edilemeyeceği, edilecek ise ne oranda olması gerektiği, hangi tarihten itibaren faiz işletilmesi gerektiği hukuki yorum ve nihai kararı Sayın Hâkimliğinize ait olmak üzere;
1) ... için; ... -... 26.256,44
...-... 50.724,28
... &... Grup 1.001,61
... 11.375,40
... 115.399,54
2) ...
için; ... 42.770,64
... & ... 7.332,11
... 5.621,28
... 54.013,20
... 14.847,52
... 29.756,14
... 3.604,95
... 41.059,81
... & ... 44.603,66
... 10.203,85
... & ... 855,41
... 122.873,93
3) ... için; ... 127.475,29
...& ... 3.688,59
... 19.130,67
... 9.440,30
... 15.317,04
... 43.762,97
... 7.502,22
... 55.266,38
... 15.192,00
... 30.446,53
... 3.688,59
"
Takdiri sayın Mahkemenizindir."Bildirmiştir.
Mahkememizce Nitelikli Hesaplamalar Bilirkişisi ...'dan Aldırılan 03.06.2025 Tarihli Bilirkişi Ek Raporundan Özetle; ".....'nın 07.09.2020 tarihli “Bilirkişilerin Uyacağı Rehber İlkeler ve Bilirkişi Raporlarında Bulunması Gereken Standartlar” gereğince tarafıma tevdi edilen görev dosya kapsamında ilgili kanun maddeleri, güncel tarihli Yargıtay kararları çerçevesinde incelenmiş, bölüm-3.5.de açıklanan hesaplama kriterleri çerçevesinde hesaplamalar seçenekli olarak yapılarak tablolar haline getirilmiştir.
Yine rehber ilkeler “Bilirkişi raporunda kesinlikle değerlendirmelerde bulunmamalı, somut olayı tüm açıklığı ile raporunda anlattıktan sonra olayın yorumunu ve takdirini hâkime bırakmalıdır.” İlkesi gereğince somut olay açıklanmış, davacı kurum tarafından ödenen işçilik alacaklarının davalı yüklenici alt işverenlere rücu edilip edilemeyeceği, edilecek ise ne oranda olması gerektiği, hangi tarihten itibaren faiz işletilmesi gerektiği hukuki yorum ve nihai kararı Sayın Hâkimliğinize ait olmak üzere;
1) ... için; ... -... 26.256,44
...-... 51.112,23
... &... Grup 1.009,27
... 11.462,40
...(Davadışı) 116.282,12
2) ...
için; ... 43.097,75
... & ... 7.388,19
... 5.664,28
... 54.426,30
... 14.961,08
... 29.983,72
... 3.632,52
... 41.373,84
... & ... 44.944,80
... 10.281,89
... & ... 861,96
...(Davadışı) 123.813,69
3) ...
için; Ürün ticare 128.450,25
...& ... 3.716,80
... 19.276,99
... 9.512,50
... 15.434,19
... 44.097,68
... 7.559,60
... 55.689,07
... 15.308,20
... 30.679,39
... 3.716,80
... 42.333,77
... 45.987,58
... 10.520,45
... & ... 881,95
...(Dava dışı) 105.897,43
Takdir sayın mahkemenizindir."
bildirilmiştir.
Mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, yeterli ve gerekçeli olduğu anlaşıldığından hükme esas alınmıştır.
Taraflar arasında kurulan sözleşmede yapılan yukarıda belirtilen düzenleme uyarınca, davacı taraf, İş Kanunu'ndan kaynaklanan sorumluluğunun gereği olarak, dava dışı işçiye ödemek zorunda kaldığı tazminatların tamamını davalı yüklenicilerden rücuen tahsilini istemekte haklıdır. Taraflar arasında kurulan sözleşme her iki taraf yönünden bağlayıcıdır (.....'nin, 27/06/2013 tarihli, .....sayılı ilamı).
Bilindiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.
Dava konusu olayda da, anılan madde hükmü uyarınca taraflar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl(üst) işveren, davalı (alt) işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle müteselsilen sorumludur. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumludurlar.
Yukarıda belirtilen olgular ve tüm dosya kapsamı incelendiğinde, dava dışı işçilerin eldeki davadaki taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine istinaden davalı şirketler yanında bilirkişi raporunda belirtilen dönemler içinde çalıştığı, bu çalışması karşılığı davacı tarafça dava dışı işçiye kıdem tazminatı ödendiği, yukarıda belirtilen Yargıtay'ın yerleşmiş içtihatları gereğince işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarına dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulünün gerektiği, yukarıda belirtilen olgulara uygun olarak kıdem tazminatı ve ferilerinden işçinin alt işverenlerdeki çalışma dönemlerine isabet eden dönemler dikkate alınarak tüm işverenlerin ayrı ayrı sorumlu olduğu nazara alınarak, yargısal denetime elverişli olarak hazırlanan bilirkişi kök ve ek raporuna mahkememizce itibar edildiği, davacın açtığı davanın 776.868,71-TL'yı davalılardan sorumlulukları oranında talep etmekte haklı olduğu, talebin zamanaşımı süresi içinde olduğu, ödeme tarihi itibarıyla davalıların temerrüde düştüğü, taraflar tacir olduğundan bu tarihten itibaren tespit edilen tutara avans faizi yürütülmesi gerektiği anlaşıldığından, ayrıca davalılardan ... temizlik şirketinin dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarından sorumlu olmadığı anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-DAVANIN KISMEN KABULÜNE,
Davacının açtığı davanın, davalı .......Ltd. Şti yönünden REDDİNE,
Diğer davalılar yönünden açılan davanın KABULÜNE;
Dava dışı işçi ... için;
26.256,44 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şt'inden,
51.112,23 TL 'nin davalılar ... ..A.Ş. ve ... ... Ltd.Şt.den müştereken ve müteselsilen tahsili ile,
11.412,40 TL'nin davalı ... ... A.Ş.den olmak üzere toplam 88.831,07 TL'nin bu davalılardan sorumlulukları oranında tahsili ile davacıya ödenmesine,
Dava dışı işçi ... için;
43.097,75 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
7.388,19 TL'nin davalılar ... ... Ltd. Şti ve ... .... Ltd. Şti'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile,
5.664,28 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
54.426,30 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
14.961,08 TL'nin davalı ... ... Ltd. şti'nden,
29.983,72 TLnin davalı ... ... Ltd. şti'nden,
3.632,52 TL'nin davalı ... ... Ltd. şti'nden,
41.373,84 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
44.944,80 TL'nin davalılar ... ... A.Ş. ve ... ... Ltd. Şti'nden müştereken ve müteselsilen tahsili ile,
10.281,89 TL'nin davalı ... ...A.Ş.'den olmak üzere toplam 255.754,37 TL'nin bu davalılardan sorumlulukları oranında tahsili ile davacıya ödenmesine,
Dava dışı işçi ... için;
128.450,25 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
19.276,99 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
9.512,50 TL'nin davalı ...'dan,
15.434,19 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
44.097,68 TL'nin davalı ....... Ltd. Şti'nden,
7.559,60 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
55.689,07 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
15.308,20 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
30.379,39 TL'nin davalı ... ... Ltd. Ştd'nden,
3.716,80 TL'nin davalı ........ Ltd. Şti'nden,
42.333,77 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden,
45.987,58 TL'nin davalı ... ... A.Ş.'den,
3.716,80 TL'nin davalı ... ....Ltd. Şt'inden,
10.520,45 TL'nin davalı ... ... A.Ş.'den, olmak üzere toplam 432.283,27 TL'nin bu davalılardan sorumlulukları oranında tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 53.067,90-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 13.266,99-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 39.800,91-TL harcın davalı ... Temizlik dışındaki davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 Üçüncü Kısım) göre hesaplanan 120.530,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalı ... Temizlik dışındaki davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 12.808,13-TL Peşin/nisbi Harcı, 458,86-TL Islah Harcı, olmak üzere toplam 13.694,59TL harcın davalı ... Temizlik dışındaki davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan; 6.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 16.196,50-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 22.196,50-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 22.196,50-TL lik kısmının davalı ... Temizlik dışındaki davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
6-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince belirlenen 4.200,00-TL arabuluculuk ücretinin ... Temizlik dışındaki davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,
6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin e-duruşma ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.18/07/2025
Katip .....
e-imzalı
Hakim .....
e-imzalı