T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/56 Esas - 2025/571
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR
ESAS NO : 2024/56 Esas
KARAR NO : 2025/571
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 24/01/2024
KARAR TARİHİ : 17/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ... İşine dair sözleşmenin 30.12.2021 tarihinde akdedildiği, davalının sözleşmeyi hukuka ve yasalara aykırı olarak 14.12.2023 tarihinde tek taraflı olarak feshettiği, fesih kapsamında davacının kesin teminatı ve ek kesin teminatlarının gelir kaydedildiğini, fesih gerekçesi olarak eksik teslim edildiği iddia olunan malzemenin değer kaybı oluştuğunun iddia olunduğu buna karşılık davacının hakedişlerine el konulduğunu, davalının zarar ve ziyan iddialarının gerçeği yansıtmadığını, 2 yıldan sonra sözleşme bitimine iki ay kala tek yanlı ve somut delillere dayanmayan davalı iddialarının kabul edilemez olduğunu, davacının sözleşme yükümlülüklerini tam ve eksiksiz yerine getirdiğini, davacının yaptığı nakliyatların tam ve eksiksiz olduğuna dair malzeme kabul tutanağında davalı ... yetkili personellerinin imzalarının mevcut olduğunu hal böyle iken geriye dönük olarak kurumun tek taraflı inceleme ve soruşturma ile eksik ürün teslimatı iddiası ile sözleşmenin feshi ve oluştuğu iddia olunan zararın davacıdan tahsiline dair işlemlerin hukuka aykırı olduğunu, yapılan nakliyede eksik teslimatın olmadığının ispatlı olduğunu davalının denetim ve kontrol görevini ihmal etmesi ve çalışanların kusuru ve hatta kıstı nedeni ile oluşan zarardan davacının sorumlu tutulamayacağını, kabul anlamına gelmemek üzere değer kaybı oluşmuş ise de davalının zarar ziyan tesliminde hataya düştüğünü belirterek sözleşmenin haksız feshedildiğinin tespiti ile davalının haksız ve dayanaksız olarak gelir kaydedilen toplam 2.836.400,00 TL teminatların nakde çevrildiği tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte haksız yere kesilen şimdilik 1.000,00 TL değer kaybı malzeme bedeli, şimdilik 1.000,00 TL ödenmeyen hakediş bedelinin ödenmesi gereken tarihten itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalıya dava dilekçesi tebliğ olunmuş, süresinde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmış, davalı vekili 19.03.2024 tarihli dilekçesinde özetle; 07-10 Temmuz 2023 tarihleri arasında .... kapsamında yapılan hurda tedarik işlemlerinde ....'nın .... ait kapalı alanlardan içinde değerli malzemeler olan sondaj matkap uçlarının da bulunduğu geri dönüşüm malzemelerinin teslim ve tesellüm işlemlerinin yapıldığı, malzemelerin nakliye sürecinde yüklenici olan davacıya ait araçlardan ..., ... ve ... plakalı kamyonlardaki malzemelerin gerekenden farklı durumda ve hasarlı olduğunun tespit edildiği, konu ile ilgili 19.07.2023 ve 24.07.2023 tarihlerinde tutanaklar tanzim edildiği, bahse konu değerli sondaj matkap uçlarının kamyon kasasında bulunmaması izinsiz ve kontrolsüz olarak alınması, değersizleri ile değiştirilmesi iddiası üzerine görevlendirilen muhakkik tarafından inceleme raporu düzenlendiğini, yapılan değerleme sonucunda 3.797.602,61 TL değer kaybı oluştuğu tespit edilerek 451.004,33 TL faiz alacağı ile birlikte toplam 4.248.606,94 TL'nin davacının tahakkuk eden alacaklarından tahsil edildiğini, muhakkik raporunda ... ve ... plakalı kamyonlarda gelen malzemelerin bir kısmının geliş yerinden yüklendiği mevcut hali ile aynı olmadığı, olması gerekenden ve ilk kamyondaki malzemeden farklı durumda olduğunun tespit edildiği, sözleşmenin feshedilmesinin davacının kendi kusuru ile sebep olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Taraf delilleri toplanmış, .... nolu soruşturma dosyası örneği temin edilmiş incelenmesinde; müşteki .... A.Ş. tarafından şüpheliler ... San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında kamu kuruluşlarındaki eşya hakkında hırsızlık suçlarına istinaden yapılan soruşturma neticesinde şüpheliler hakkında kamu adına soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, karara yönelik müşteki itirazının .... D.İş sayılı 29.11.2024 tarihli kararı ile itirazın reddine karar verilmiş olduğu anlaşılmıştır.
Davacı yanın ticari defterleri üzerinde mali müşavir bilirkişi tarafından inceleme yapılarak 16.12.2024 tarihli rapor sunulmuş tüm dosya kapsamı ile davalı yanın ticari defter kayıt ve belgeleri üzerinde mali müşavir, sayıştay uzman denetçisi ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişiler tarafından yapılan inceleme sonucu düzenlenen raporda özetle; "Taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında davacı ile davalı adına toplam 141.623.404,69 TL tutarında işlem yapıldığı, işlemler karşılığı tutarın davalı tarafından davacı yana ödendiği, 30/12/2021 tarih, 300.000,00 TL.'lık teminat mektubunun iadesine ilişkin yazışma bulunduğu, 10/01/2024 tarihli yazışmada, davacının 14/12/2023 tarihinde fesih edildiği, fesih kapsamında da yüklenicinin kesin teminatı ile ek kesin teminatlarının gelir kaydedildiği, dosya kapsamında bulunan tüm evraklar incelendiği davaya konu fesih sürecinde olayların başlangıcı olarak davacı ... Ve Taah. San. Tic. Ltd. Şti.'nin sözleşme kapsamında taahhüdü içerisinde bulunan nakliye işi ile ilgili, 07-10 Temmuz 2023 tarihinde .... bölgesinden yüklenen üç kamyon malın, ...'ne 08-12 Temmuz 2023 tarihinde teslim edildiği, teslim edildikten sonra ... ve ... plakalı araçlardan indirilen malzemelerin olması gereken ve ilk kamyondan farklı ve hasarlı olduğu, değerli sondaj matkap uçlarının bazılarının söküldüğü, malzemelerin değersizleri ile değiştirildiğinin iddia edildiği, dosya kapsamında yapılan inceleme ve davalı iç İnceleme Raporu, rapor için alınan ifadeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının sözleşme kapsamında üstlendiği nakliye işinde, iki adet kamyonda taşınan malın aynı nitelik ve sayıda teslim edilmediği tespitinin yapıldığının anlaşıldığı, anlaşılamayan hususun, bu eksikliğin hangi aşamada ve ne şekilde gerçekleştiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin eki niteliğindeki Teknik Şartname'nin 10. Maddesinde Yükleme, Teslim Ve Tesellüm, Tartı, Muayene ve Kabul Şartları düzenlendiği, Teknik Şartname'deki usule uygun olarak teslim ve tesellümün yapıldığına ilişkin tarafların ihtilafı bulunmadığını, başka bir ifade ile davacı da, davalı da teslim ve tesellüm şeklinde uyulduğunu kabul etmediğini, buna rağmen davalı malzemelerin teslim edildiği şekilde nakliyesinin yapılmadığı iddia edildiğini, diğer taraftan tesellüm aşamasında, nakliye aracına atılan mühürlerin, iplerin ve brandanın sağlam olduğu da davalı çalışanlarınca tespit edilmiş, tutanak altına alındığını, davalının yapmış olduğu suç duyurusunda, takipsizlik kararı verildiğini, faili meçhul kabul edildiği, öncelikle davalının mali kayıtlarının incelenmesinde, davacıya ödenmeyen hakedişi bulunmadığı anlaşılmış, haksız yere kesilen maddi değer kaybı malzeme bedeline ilişkin bir tespit dosya kapsamında yapılamadığı, bir üst başlık altında yapılan teminat mektup ve nakit teminatlara ilişkin irad kaydetme işleminde ise davalının toplam 2.479.232,12 TL teminatı irat kaydettiği tespit edilmiş olup, feshin haksız kabul edilmesi halinde söz konusu meblağın, davalı tarafından davacıya ödenmesi gerektiği fesih haklı kabul edilirse davalının teminatı irad kaydetmekte haklı olacağı" ifade edilmiştir.
Dava, nakliye hizmeti alımına ilişkin sözleşmenin haksız feshedildiği iddiasına dayalı tazmin edilen teminat mektubu bedeli, değer kaybı malzeme bedeli ve ödenmeyen hakediş alacağının tahsili talebine ilişkindir.
Taraflar arasında 30.12.2021 tarihli .... imzalandığı, sözleşmenin konusunun .... Bölgesine bağlı il ve ilçelerdeki depolardan alınacak 300.000 ton muhtelif cins hurda malzemelerinin .... nakliye hizmeti verilmesi şeklinde kararlaştırıldığı, sözleşmenin 9. maddesinde ise sözleşme bedelinin %6'sından az olmayacak şekilde kesin teminat alınacağının düzenlendiği görülmüştür.
Davalı tarafından sözleşmeye konu hurda malzeme nakliye hizmetinin ifasında davacı tarafından taşınan bir kısım değerli sondaj matkap uçlarının hasarlı ve değersiz malzemeler ile değiştirildiği tespiti üzerine konuya ilişkin düzenlenen muhakkik raporuna istinaden sözleşmenin feshedilerek davacı tarafından verilen teminatın irad kaydedildiği anlaşılmaktadır.
TTK'nun 781 maddesi uyarınca taşıyıcı eşyanın kendisine teslim edildiği tarihten gönderilene teslim olunduğu tarihe kadar geçen süre içerisinde uğradığı ziya ve hasardan sorumludur. Ancak, hasar veya ziyanın kendi kusurundan doğmayan bir nedenden ileri geldiğini veya eşyadaki mevcut ayıp ve noksanlardan veyahut eşyanın mahiyetinden veya ambalajının kötü yapılmasından, gönderilen veya gönderenin fiilinden yahut verdikleri emir ve talimatın tatbikinden meydana geldiğini ispat etmesi halinde sorumluluktan kurtulabilir. Buradaki sorumluluk ispat külfeti ters çevrilmiş kusur sorumluluğu olup, davada taşıtan davalı taşıyıcının kusurlu olduğunu değil, davalı taşıyan hasarın kendisinin sorumlu olmadığı bir nedenden (TTK'nun 781/2 maddesi) ileri geldiğini kanıtlamak durumundadır. Taşıyıcının sorumluluktan kurtulabilmesi için genel olarak gerekli dikkat ve özeni gösterdiğini kanıtlaması yeterli olmayıp esasen, ziya ve hasara neden olan olayın doğumundan kendisinin herhangi bir kusuru olmadığını kanıtlamak zorundadır.
Toplanan deliller yapılan bilirkişi incelemesi sonucu düzenlen rapor içeriği ve tüm dosya kapsamı uyarınca; taraflar arasında 30.12.2021 tarihli hurda malzeme nakliyesine ilişkin sözleşmenin eki niteliğindeki teknik şartnamenin 10. maddesinde yükleme, teslim ve tesellüm, tartı, muayene ve kabul şartlarının düzenlendiği, davacı tarafından gerçekleştirilen nakliye hizmetinde teknik şartnamenin 10. maddesinde öngörülen şekle uygun olarak teslim ve tesellümün yapıldığı, tesellüm aşamasında nakliye aracına atılan mühürlerin iplerin ve brandanın sağlam olduğunun davalı çalışanları tarafından tespit edilerek tutanak altına alındığı anlaşılmakla davacının sözleşme ile üstlendiği edimini sözleşme ve teknik şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirdiğini kabul etmek gerekmiştir.
Davalı kurum tarafından atanan muhakkik tarafından yapılan iç soruşturma kapsamında ifadesi alınan kurum çalışanlarının beyanlarında "araçların malzeme kontrol biriminde mühür pense numarası, çadır ve genel malzeme durumunun kontrol edildiği, herhangi bir olumsuzlukla karşılaşılmadığı, araçların müdürlüklerine kontrol edilerek boşaltma işlemi için tartıma sevk edildiği, tartımın yapıldığı, olumsuz bir durumla karşılaşılmadığı, malzemelerin sahaya boşaltılmasından sonra saha sorumlusu tarafından malzemelerin kaliteli olmadığı tespitinin yapıldığı" ifade edilmekle sözleşme kapsamında davacı tarafından taşınan ve davalı çalışanlarına şartname hükümlerine uygun şekilde teslim edilen hurda malzemeleri içerisinde bir kısım değerli matkap uçlarının değersizleri ile değiştirildiğine dair tespitin aynı malzemelerin şartnameye uygun teslim işleminden daha sonra yapılmış olması kapsamında bu malzemelerin davacı taşıyıcı tarafından taşıma sırasında değiştirildiğinin kabulüne imkan bulunmadığı, konuya ilişkin .... numaralı soruşturma dosyasında davacı hakkında kamu kurum ve kuruluşlarındaki eşya hakkında hırsızlık suçundan her türlü şüpheden uzak kesin ve inandırıcı somut delil bulunmadığı belirtilerek kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, bu karara yönelik itirazın .... reddedildiği anlaşılmış olup davalı vekili tarafından .... kararına yönelik kanun yararına bozma talebinde bulunulduğu ifade edilmiş ise de; 07.07.2025 tarihli .... cevabi yazısında kanun yararına bozma talebinde bulunulmadığı bildirilmiş olmakla mevcut dosya kapsamı değerlendirilerek gerçekleşen zarar nedeniyle davacı taşıyıcının sorumluluğuna gidilemeyeceği davacı tarafça kanıtlanmış olduğundan yanlar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedildiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Yapılan bilirkişi incelemesinde davalı tarafından sözleşme kapsamında verilen teminat mektubu ve nakit teminat olarak toplam 2.479.232,12 TL davacı teminatının irad kaydedildiği tespit edilmekle haksız tanzim edilen teminat tutarına ilişkin kanıtlanan davanın kabulüne, davalı tarafından davacıya hakediş bedellerinin ödendiği, davacının başkaca bir hakediş alacağı bulunmadığı keza bilirkişilerce varlığı tespit edilemeyen haksız kesilen maddi değer kaybı malzeme bedeline ilişkin talebin kanıtlanamadığı anlaşıldığından bu talepler yönünden fazlaya ilişkin davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın kısmen kabulü ile 2.479.232,12 TL'nin 24.01.2024 dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine,
3-Alınması gereken 169.356,33 TL harçtan peşin alınan 48.472,78 TL harcın mahsubu ile bakiye 120.883,55 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
4-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi gereğince 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin 3.144,46 TL'sinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına, 455,54 TL'sinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 332.715,53 TL ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT'ne göre hesaplanan 57.466,86 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 48.472,78 TL peşin harç, 427,60 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 48.900,38 TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 175,00 TL tebligat gideri, 50,00 TL müzekkere gideri, 25.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 25.225,00 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre belirlenen 22.033,05 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
9-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
10-Sarfedilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile .... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
17/07/2025
Gerekçeli kararın yazıldığı tarih: 18.07.2025
Başkan ....
Üye ....
Üye ....
Katip ....