T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2025/116 Esas - 2025/556
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİ ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ KARARIDIR
ESAS NO : 2025/116 Esas
KARAR NO : 2025/556
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 13/02/2025
KARAR TARİHİ : 16/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 13/08/2025
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılamasında
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkili şirketin "... AŞ ile Bağılı İş Yerlerine Ait İşçilik Hizmeti Alımı'na ait Sözleşme ", " ...'nünü 2012-2013 yılları Yemekhane- Tabldot Hizmet Alımına Ait Sözleşme", "...'nün 2017-2018 yılları Tabldot Yemek Hizmet Alımı İşi" kapsamında davalı şirketlerde taşeron işçisi olarak çalışan dava dışı ...'in 28.02.2022 tarihinden itibaren emekliye ayrılması nedeniyle davacı şirket tarafından 108.779,30 TL kıdem tazminatın dava dışı işçiye ödendiğini, davalıların işçiyi çalıştırdığı dönemle sınırlı olarak 92.950,34-TL kıdem tazminatından sorumlu olduklarını ileri sürüp davalıların ayrı ayrı ödemekle yükümlü olduğu miktarların ödeme günü olan 16.06.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı taraflara usulüne uygun tebligata rağmen davaya herhangi bir cevap vermedikleri görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki hizmet sözleşmeleri kapsamında dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının sorumluluğu oranında davalı alt işverenlerden müştereken ve müteselsilen rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış olup; Dava dışı işçi ...'e ait hizmet döküm cetvelini içeren bilgilerin UYAP sistemi üzerinden çıkartılıp dava dosyamıza kazandırılmış, sözleşme ve şartnamaler getirtilmiş, bilirkişi incelemesi için dosyanın işçilik alacaklarından anlayan bilirkişiye tevdi edildiği ve raporun dosyaya kazandırıldığı görülmüştür.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatının iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Mahkememizce işçilik alacaklarında uzman nitelikli hesaplama uzmanı ...'dan aldırılan 12/06/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Sayın mahkemenizce tarafımıza verilen görev doğrultusunda dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler dikkate alınarak yapılan değerlendirmelerde ve hesaplamada, yukarıdaki tabloda tüm bilgi ve belgelerde daha detaylı olarak belirtildiği üzere, dosya içeriğindeki mevcut bilgi ve belgeler ile hazırlanan ve nihai inceleme ve hukuki yorum sayın mahkemenize ait olmak üzere dava dışı işçi için, her bir şirketin sorumlu olabileceği miktarlar yukarıda tek tek belirtilmek suretiyle, davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarına ilişkin olarak;
01.01.2012 - 31.12.2013 çalışma dönemi için 22.977,95- TL
(... Taah. San ve Tic. A.Ş.)
01.01.2014 - 31.12.2018 çalışma dönemi için 57.444,88- TL
(... Teks. İnş. Taah. Isı Mad. Nak. Tic. Ve San. Paz. Ltd. Şti.)
01.03.2019 - 31.12.2020 çalışma dönemi için 21.089,35- TL (... A.Ş.) sorumlu olabileceği hesaplanmış, nihai takdir mahkemenize ait olmak üzere hazırlanan raporumuz sayın mahkemenize sunulmuştur. " şeklinde rapor sunulmuştur.
Mahkememizce bilirkişi kök raporunda yapılan hesaplamalar hükme alınmış olup, denetime elverişli kök raporu doğrultusunda hüküm kurma yoluna gidilmiştir.
Dava konusu olayda da, davacı ile davalı arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl (üst) işveren, davalı (alt) işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, davalı (alt) işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı, burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumlu olacakları anlaşılmıştır.
İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide ise), bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. Borcun mahiyetinden hilafı istidlal olunmadıkça, müteselsil borçlulardan her biri alacaklıya yapılan tediyeden birbirine müsavi birer hisseyi üzerlerine almaya mecburdur. Hissesinden fazla tediyede bulunan, fazla ödeme ile diğerlerine rücu hakkını kazanır.
Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. .....'nin 28.01.2014 tarih ve .....; 25.02.2014 tarih ve ......, sayılı ilamları ile .....' nin 23.06.2014 tarih ve ......; 13.11.2014 tarih ve ..... 30.10.2014 tarih ve .....; 26.10.2015 tarih ve ...... sayılı ilamları da bu yöndedir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler incelendiğinde, Davacı ile Derdiyoklar arasındaki Teknik Şartname m. 8.34 hükmü şu şekildedir: "Yüklenici, çalıştırdığı işçielerin kıdem, ihbar ve her nevi tazminat taleplerinde tek sorumlu olup idarenin bu konuda hiçbir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Sosyal sigortalar mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuata göre işçi alınması, işçi haklarının ödenmesi, işçi çıkartılması ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye ait olup idare bu konuda sorumlu sayılmayacaktır. Bu hususlarda idare tarafından her türlü ödeme doğrudan yükleniciye rücu edilecek olup yüklenici, idarenin yapmış olduğu her türlü ödemeyi herhangi bir itiraza mahal vermeden en geç 7(yedi) iş gününde idareye geri ödemeyi kabul eder."
Davacı ile ... arasındaki Hizmet Alımına Ait Sözleşme m. 36.1.3 hükmü şu şekildedir: "Hangi nedenle olursa olsun gerek işçi ücretleri ( ücret, fazla mesai, ikramiyeye, kıdem tazminatı ve benzeri işçilik hakları) ve bunlarla ilgili olarak prim, vergi ve fon gibi konularda ve keza iş kazası ve meslek hastalıkları gibi nedenlerle idare (BOTAŞ) yüklenici işçilerine ve üçüncü kişilere herhangi bir ödeme yapmak durumunda kalırsa, yüklenici firma bu ödemeleri rücuen idareye derhal ödemekle mükelleftir."
Davacı ile ... arasındaki Hizmet Alımına Ait Sözleşme m. 36.3 hükmü şu şekildedir: "İdare, herhangi bir nedenle işçi ücretleri ( ücret, fazla mesai, ikramiyeye, kıdem tazminatı ve benzeri işçilik hakları) ve bunlarla ilgili olarak prim, vergi ve fon gibi konularda ve keza iş kazası ve meslek hastalıkları gibi nedenlerle yüklenici işçilerine ve üçüncü kişilere herhangi bir ödeme yapmak durumunda kalırsa, yüklenici firma bu ödemeleri rücuen idareye derhal ödemekle mükelleftir."” denmiştir.
02 Şubat 2019 tarihli 30694 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan, 7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 11'inci maddesi ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 112 nci maddesine beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bahse konu maddeye göre “4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere, 11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde 11/9/2014 tarihinden sonra geçen süreye ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilmez.” denilmektedir. Madde hükmü, .....r sayılı 19/09/2019 tarihli verilen kararı ile iptal edilmiş, karar 15/09/2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
Somut olayda; Davacının rücuen alacak talep ettiği dönemlerdeki sözleşmeler ve ekleri niteliğindeki teknik şartnameler incelendiğinde kıdem tazminatına ilişkin ödemenin davalıların sorumluluğunda bulunduğu, her ne kadar bilirkişi tarafından daha fazla miktarların davalılardan tahsili mümkün ise de taleple bağlı kalınarak ve talebin davalıların sorumluluğuna oranlanması sonucu dava dışı işçi ...'in Davalılarının sorumlu olduğu 01.01.2012 - 31.12.2013 çalışma dönemi için 20.124,01- TL'lik ... Taah. San ve Tic. A.Ş. Yönünden, 01.01.2014 - 31.12.2018 çalışma dönemi için 54.590,94- TL'lik kısmının ... Teks. İnş. Taah. Isı Mad. Nak. Tic. Ve San. Paz. Ltd. Şti. 01.03.2019 - 31.12.2020 çalışma dönemi için 18.235,41- TL 'lik kısmının ise ... A.Ş. işletileceği anlaşıldığından davanın kabulüne ilişkin olarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarda açıklandığı üzere,
1-DAVANIN KABULÜNE
20.124,01 TL'nin davalı ... Şti'nden,
54.590,94 TL'nin davalı ... ... Şti'nden
18.235,41 TL'nin davalı ... Aş'den olmak üzere toplam 92.950,36 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Alınması gereken toplam 6.349,44-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.587,36-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 4.762,08-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 615,40 TL başvurma harcı, 1.587,36 TL peşin harç olmak üzere toplam 2.202,76 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ..... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.600,00 TL arabulucu ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan 1.150,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 5.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.650,00 TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı taraflarda sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair davacı vekilinin e duruşma ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 16/07/2025
Katip .....
e-imzalı
Hakim .....
e-imzalı