T.C. ANKARA 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2025/50 Esas - 2025/578
T.C.
ANKARA
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/50 Esas
KARAR NO : 2025/578
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 21/01/2025
KARAR TARİHİ : 18/07/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 18/08/2025
Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılamasında;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Davalı Şirketler nezdinde çalışan dava dışı işçi ... tarafından müvekkili idare aleyhine açılan .....Esas sayılı dosyasında davanın kabulüne karar verilerek ve istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğini, müvekkili idare tarafından 29.02.2023 tarihinde 110.325,62 TL'nin dava dışı işçiye ödendiğini, söz konusu ödemenin yüklenici firmalar olan davalılardan rücüen tahsili gerektiğini, davalıların iş ortaklığı olarak çalıştıkları dönemden müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarını, tarafların arabuluculuk süresinde anlaşamadıklarını ileri sürüp şimdilik her bir davalı için 1.000,00 TL 'er olmak üzere 4.000,00 TL davalılardan ödeme tarihi itibaren işleyecek avans faizi ile rücuen tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetki yönünden davanın reddi gerektiğini, eldeki davanın görülmesinde Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduğunu, davanın görev yönünden reddi gerektiğini, davanın kısmi dava mı belirsiz alacak davası mı olduğunun açıklanması gerektiğini, davanın belirsiz olarak davası olarak açılamayacağını, ödenen miktar ile her bir alt işverene yansıtılacak miktarın belli olduğunu, hukuki yarar şartı sağlanmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, zaman aşımı itirazının bulunduğunu, davacının ödediği işçilik alacaklarını rücu etme imkanı bulunmadığını, faiz talebinin reddi gerektiğini, avans faizi istenemeyeceğini, bildirip davanın reddini savunmuştur.
Davalı ... Şirketi, Davalı ... Şirketi ve Davalı ... Şirketi usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, asıl işveren tarafından dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarının davalı alt işverenlerden rücuen tahsili istemine ilişkindir.
Taraflarca dayanılan tüm deliller toplanmış; taraflar arasında yapılan hizmet alım sözleşmeleri, şartnameler, ödeme belgeleri, müzekkere cevapları ile ilgili tüm evraklar celp edilmiştir. .....'nün cevabi yazısının dosyaya kazandırıldığı, ..... Esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden geldiği ve işçilik alacaklarından anlayan bilirkişiye dosyanın tevdi edildiği ve bilirkişi raporu aldırıldığı görülmüştür.
Dava dışı işçi ...'ün ... kayıtları incelendiğinde; ... bünyesinde dava dışı çalışanın davacı işyerlerinde davalılar nezdinde 4.440 gün (12 yıl, 4ay)
davacı kurum ile aralarında hizmet sözleşmeleri bulunan davalı şirketler yanında çalışmış olduğu, davacının dava dışı işçiye 10.05.2003- 30.06.2016 tarihleri arasındaki döneme ilişkin 110.325,62 TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığı, davalı şirketlerin kendi dönemi ile sorumlu olduğu mahkememizce tespit edilmiştir.
Dosyamız arasında yapılan hizmet alım sözleşmelerinin mahkememize sunulduğu görülmüştür.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususunda herhangi bir ihtilaf olmadığı ve ... kayıtlarının da bu hususu doğruladığı mahkememizce anlaşılmıştır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Mahkememizce İşçilik alacaklarında uzmanı Bilirkişi ...'dan aldırılan 12.05.2025 tarihli bilirkişi kök raporda özetle;
"Davacı ile Davalı ... Tic. Ltd. Şti.
arasında ..... İKN nolu Personel ve Servis Hizmeti Aracı Kiralama Sözleşmesinin
imzalandığı,
1) Sözleşme sayfalarının tam okunamaması ve teknik imkânlar ölçüsünde yapılan inceleme ve
değerlendirme sonucunda işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair açık hüküm
bulunmadığı, davalının sözleşme konusu kıdem tazminatız alacağından yarı yarıya sorumlu
olacaklarının değerlendirdiği, Yarı yarıya sorumluluğa Sayın Mahkeme’nin katılması halinde
Davacının 5.519,57 TL davalı ... Tic. Ltd.
Şti.’nden talep edebileceği, Sayn Mahkeme’nin tam sorumluluğa kanaat getirmesi halinde ise Davacının 11.034,14 TL ... Tic. Ltd. Şti.’nden
talep edebileceği,
2) Davacı ile davalı ... ve Tic.
Ltd. Şti.ve ... Tic. Ltd. Şti. İş Ortaklığı arasında imzalanan Araç Kiralama ve Hizmet Alım Sözleşmesinde
işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair açık hüküm bulunmadığı, davalının
sözleşme konusu kıdem tazminatız alacağından yarı yarıya sorumlu olacaklarının değerlendirdiği, yarı
yarıya sorumluluğa Sayın Mahkeme’nin katılması halinde Davacının 5.471,90 TL davalı ..... ve Tic. Ltd. Şti.’nden talep edebileceği,
Sayn Mahkeme’nin tam sorumluluğa kanaat getirmesi halinde ise Davacının 10.943,79 TL ..... ve Tic. Ltd. Şti.’nden talep edebileceği,
3) Davacı ile davalı ... Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan Araç Kiralama ve Hizmet Alım
Sözleşmesinde işçilik alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağına dair açık hüküm bulunmadığı,
davalının sözleşme konusu kıdem tazminatız alacağından yarı yarıya sorumlu olacaklarının
değerlendirdiği, yarı yarıya sorumluluğa Sayın Mahkeme’nin katılması halinde Davacının 32.154,62
TL davalı ... Tic. Ltd. Şti.’nden talep edebileceği, Sayın Mahkeme’nin tam sorumluluğa kanaat getirmesi
halinde ise Davacının 64.309,24 TL ... Tic. Ltd. Şti.’nden talep edebileceği,
4) Davalılar arasında gösterilen ... ve Tic.
Ltd. Şti.’nin dava dışı işçinin iş bu dava ile sınırlı olan sürede ( 03.04.2010 – 05.06.2016) herhangi
bir sorumluluğunun bulunmadığı,
5) Faizin türü ve başlangıç tarihi hususunda değerlendirme ve taktir hakkının Sayın Mahkemeye
ait olduğu,
6) Davacının talebinin dava konusu tazminatın fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik her
bir davalı için 1.000,00'er lira olmak üzere 4.000,00 TL'nin yüklenici firmalardan rücuen tahsilini talep
Ettiği, İnceleme, tespit ve değerlendirmelere ulaştığı, " şeklinde kök rapor sunulmuştur.
Tarafların bilirkişi kök raporuna karşı itirazlar dilekçeleri sunmaları üzerine itirazlar değerlendirildikten sonra dosyanın yeniden bilirkişi incelemesine gönderilmesi gerektiği mahkememice anlaşılmış ve dosya ek rapora gönderilmiştir.
Mahkememizce İşçilik alacaklarında uzmanı Bilirkişi ...'dan aldırılan 16.06.2025 tarihli bilirkişi ek raporda özetle; "... / ... Ortaklığı / ... ve Tic. Ltd. Şti.’nin 3.261,53 TL’den, ½ sorumluluğa karar verilmesi halinde 1.630,76 TL’den,
... Tic. Ltd. Şti.’nin 16.183,39 TL’den, , ½ sorumluluğa karar verilmesi halinde 8.091,70 TL’den,
... ve Tic. Ltd. Şti.’nin 16.292,10 TL’den , ½ sorumluluğa karar verilmesi halinde 8.146,05 TL’den,
... Tic. Ltd. Şti.’nin ise 23.537,21 TL’den, ½ sorumluluğa karar verilmesi halinde 11.768,61TL’den,Sorumlu tutulabilecekleri,
Sayın Mahkeme’nin Boşta geçen Süre ücreti ile İşe Başlatmama tazminatından sorumluluğun kime ait olduğunu karar vermesi halinde yukarıda belirtilen miktarlara 20.446,00 TL’nin tamamının veya 1/2 ‘sinin eklenebileceği, bu miktardan davacının sorumlu olmasına karar verilmesi halinde 20.446,00 TL’nin davacı üzerinde kalacağı,
Faizin türü ve başlangıç tarihi hususunda değerlendirme ve taktir hakkının Sayın Mahkemeye ait olduğu,
Davacının talebinin dava konusu tazminatın fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak şimdilik her bir davalı için 1.000,00'er lira olmak üzere 4.000,00 TL'nin yüklenici firmalardan rücuen tahsilini talep ettiği, İnceleme, tespit ve değerlendirmelere ulaştığı. " şeklinde bilirkişi ek rapor sunulmuştur.
Mahkememizce bilirkişi raporunda yapılan hesaplamalar hükme esas alınmış olup, denetime elverişli raporu doğrultusunda hüküm kurma yoluna gidilmiştir.
Dava konusu olayda da, davacı ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl (üst) işveren, davalı (alt) işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, davalı (alt) işverenle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı, burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumlu olacakları, iç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilecekleri mahkememizce değerlendirilmiştir. Borcun mahiyetinden hilafı istidlal olunmadıkça, müteselsil borçlulardan her biri alacaklıya yapılan tediyeden birbirine müsavi birer hisseyi üzerlerine almaya mecburdur. Hissesinden fazla tediyede bulunan, fazla ödeme ile diğerlerine rücu hakkını kazanır.
Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. .....'nin 28.01.2014 tarih ve .....; 25.02.2014 tarih ve ......, sayılı ilamları ile ..... nin 23.06.2014 tarih ve ......; 13.11.2014 tarih ve .....; 30.10.2014 tarih ve .....; 26.10.2015 tarih ve ...... sayılı ilamları da bu yöndedir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmeler incelendiğinde, her bir davalı ile yapılan Hizmet Alım Sözleşmelerinin farklı maddesinde ve atıfta bulunulan şartnamelere göre; yüklenicinin söz konusu işle ilgili olmak üzere çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukların, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve genel şartnamenin altıncı bölümünde belirlendiği, yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğu anlaşılmaktadır.
22 Şubat 2019 tarihli 30694 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan, 7166 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 11'inci maddesi ile 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 112 nci maddesine beşinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. Bahse konu maddeye göre “4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilere, 11/9/2014 tarihinden sonra imzalanan ihale sözleşmeleri kapsamında, kamu kurum ve kuruluşlarına ait işyerlerinde 11/9/2014 tarihinden sonra geçen süreye ilişkin olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemeleri için sözleşmesinde kıdem tazminatı ödemesinden ötürü alt işverene rücu edileceğine dair açık bir hükme yer verilmemişse alt işverenlere rücu edilmez.” denilmektedir. Madde hükmü, Anayasa Mahkemesinin 2019/42 esas ve 2019/73 karar sayılı 19/09/2019 tarihli verilen kararı ile iptal edilmiş, karar 15/09/2019 tarihli ve 30919 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
Mahkememizce alınmış olan bilirkişi raporları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamı nazara alındığında; davacı yanın bilirkişi ek raporu uyarınca mahkememize ıslah dilekçesi sunduğu, davacının rücuen alacak talep ettiği dönemdeki sözleşmeler ve eki niteliğindeki teknik şartnameler incelendiğinde kıdem tazminatına ilişkin ödemenin davalıların sorumluluğunda bulunduğu, dava dışı işçi ...'ün çalıştığı dönem için 4440 gün (12 yıl, 4 ay,)
üzerinden davalılardan sorumlulukları oranında ayrı ayrı; ... ve Tic. Ltd. Şti.’nin, 3.261,53 TL’den, ... Tic. Ltd. Şti.’nin 16.183,39 TL’den, ... ve Tic. Ltd. Şti.’nin 16.292,10 TL ve ....San.ve Tic.Ltd.Şt.'nin 23.537,21-TLdan sorumlu olmak üzere olmak üzere toplam dava dışı işçinin çalıştığı dönemler üzerinden 59.274,33 TL'dan rücuen sorumlu olması gerektiği, davacı ıslah dilekçesinde her ne kadar 75.720,23-TL talep etmiş ise de; dava dışı işçinin işe iade süresinde boşta geçen süre ve işe başlatmam tazminatından davacının sorumlu olduğu değerlendirilerek ve mahkememizce kabul edilen tutara ödeme tarihinden itibaren avans faiz işletileceği anlaşıldığından davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarda açıklandığı üzere,
1-DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE,
3.261,53 TL'nin davalı ... ... Ltd. Şti'nden
16.183,39 TL'nin davalı ... .... Ltd. Şti'nden
16.292,20 TL'nin davalı ... ...Ltd. Şti'nden
23.537,21 TL'nin davalı ......Ltd. Şti'nden ödeme tarihi olan 09.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2-Alınması gereken toplam 3.937,62-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 1.910,40-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.027,22-TL harcın davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 615,40 TL başvurma harcı, 615,40 TL peşin harç ve 1.295,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 2.525,80 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereği ..... tarafından karşılanan ve yargılama giderinden sayılan Arabuluculuk Ücret Tarifesinde belirtilen arabuluculuk ücreti karşılığı olan 3.200,00 TL arabulucu ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafından yapılan 4.415,00 TL tebligat ve müzekkere gideri, 5.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.415,00 TL'nin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, ,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T (madde-13 İkinci Kısım İkinci Bülüm) göre hesaplanan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davalılardan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından sarfedilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalı ... vekilinin e-duruşma ile yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren yasal 2 haftalık sürede mahkememize müracaat ile ..... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 18/07/2025
Katip .....
e-imzalı
Hakim .....
e-imzalı