T.C. ...14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Karar
T.C.
ANKARA TÜRK MİLLETİ ADINA
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/379
KARAR NO : 2024/363
HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...
DAVACI : ...
... mersis nolu
VEKİLİ : Av. ... [elektronik tebliğ]
DAVALI : ...
... mersis nolu
VEKİLİ : Av. ... [elektronik tebliğ]
DAVA : Menfi tespit, istirdat, manevi tazminat
DAVA TARİHİ : 03/09/2020
KARAR TARİHİ : 14/05/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 05/06/2024
Mahkememize açılan davanın yapılan yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;
Davacı vekili ayrıntısı dava dilekçesinde yazılı olduğu üzere, dava dışı Cambridge Pres ile davacı şirket arasında 11/06/2020 tarihinde davacının dava dışı şirketin yayınlarını Ankara'daki özel ve devlet okullarına satış ve dağıtımına ilişkin sözleşme imzalandığını, davacı ve davalının da aralarında bulunduğu bir çok bayinin de dava dışı şirket ile sözleşmeler imzaladığını, bu hususun gerek dava dışı şirket ile yapılan mail yazışmaları, gerekse açık ve aleni olarak yapılan görüşmeler sonucunda bilgi ve hoşgörü dahilinde aleni kabul ve mutabakatla gerçekleştirildiğini, davalı şirket yetkilisi tarafından davacı şirket ile dava dışı şirket yetkilisine gönderilen mail ile 2020 yılı Ocak ila Temmuz ayları arası döneme ilişkin fatura kesilmeyeceğinin ve karşılığında ise davacı şirketin davalıya kalan ayları kapsayan dönem için fatura düzenlemeyeceğinin teklif edildiğini, yapılan teklifin davacı tarafından kabul edilmediğini, davalının taahhüdünün 2020 yılı Ocak ila Temmuz aylarına ilişkin olarak fatura düzenlenmeyeceği şeklinde olduğunu, davacı şirket yetkilisi, davalı şirket yetkilisi ve dava dışı şirket yetkilisinin katıldığı toplantılarda fatura düzenlenip düzenlenmemesine ilişkin olarak davalı şirket yetkilisi tarafından gönderilen mailde belirtilen hususların konuşulmamış ve anlaşmaya varılmamış olan hususların mutabakat sağlanmış gibi gösterilerek davacıya dayatılmaya çalışıldığını, yapılan toplantı sırasında yeni bir düzenin kurulması için iki personelin davalı şirket personeli, bir personelin davacı şirket personeli olması, saha personelinin davacı şirket personeli olarak belirlenmesi halinde iki personelin masraflarının davalı şirket, bir personelin masraflarının ise davacı şirket tarafından karşılanmasının konuşulduğunu, ancak davalı şirket yetkilisi tarafından gönderilen mail içeriğinde üç personelin davacı şirket personeli olması ve zam oranlarının davalı şirket tarafından belirlenmesi yönündeki şartların davacı tarafından gönderilen mail ile kabul edilmediğini, 08/07/2020 tarihinde dava dışı şirket yetkilisi tarafından davalı şirket yetkilisine personel konusunda davalı tekliflerinin geçerli olmayacağının bildirildiğini, davalı şirket tarafından yasal dayanağı ve gerekçesi olmaksızın kötü niyetli olarak ve davacı ... zarara uğratma gayesi ile 25/06/2020 tarihli, 2020 sezonu ...gönderim bedeli açıklamalı, 56.726,00 TL bedelli ve 22/07/2020 tarihli, Geç ödemeler ve vade farkı açıklamalı, 68.548,01 TL bedelli faturaların düzenlendiğini, ...kitapların eğitim kurumları ve öğretmenlerine bedava dağıtılan promosyon kitap olduğunu, dava dışı şirket tarafından bedelsiz dağıtılması yönünde onay verildiğini, ...ürünlerin gönderim masrafından sorumluluğa ilişkin taraflar arasında oluşan bir teamülün de bulunmadığını, davacının geç yapmış olduğu bir ödemenin bulunmadığını, ödemelerin davalı şirketin onay ve bilgisi dahilinde gerçekleştirildiğini, düzenlenen faturaların kabul edilmeyerek iade edildiğini ve faturalara itiraz edildiğini, davalı şirketin bunun üzerine bayilik ilişkisinin teminatı olarak verilen Türkiye İş Bankası Anonim Şirketine ait, 16/08/2019 tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli teminat mektubunun 522.223,42 TL kısmını vade tarihinde önce nakde çevirdiğini, teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiği tarihte davacı şirketin davalı şirkete borcunun 353.894,09 TL olduğunu, ilgili eğitim kurumları tarafından satın alınmayan ve kullanılmaması nedeniyle iade edilen eğitim yayıncılığı kitapları ile elt grubu kitapların bedellerinin davalı tarafından davacıya ödenmediğini, fatura bedelleri toplamının 77.789,80 TL olduğunu, davalı şirketin düzenlemiş olduğu faturalar nedeniyle davacı şirketin sorumlu olduğunu belirterek oluşan zararın giderilmesi talebinde bulunduğunu, davalı şirketin cari hesap bakiyesi 353.894,09 TL, 25/06/2020 tarihli 56.726,00 TL bedelli fatura, 22/07/2020 tarihli 68.548,01 TL bedelli fatura ve seminer hizmet bedeli adı altında düzenlenen 43.660,00 TL bedelli faturayı gerekçe göstermek suretiyle teminat mektubunu nakde çevirdiğini, seminer hizmet bedelinin davalı şirketin sorumluluğunda olan kısım olduğunu, teminat mektubunun 168.329,33 TL'lik kısmının fazladan nakde çevrildiğini, davalı şirketin davacı şirkete olan borcunu da ödemediğini, teminat mektubunun haksız, dayanaksız ve alacaklı olunmayan miktar ile nakde çevrilmesinin davacı şirketin ticari itibarını zedelediğini, nakde çevirme işleminin sırf davacı şirketin itibarının zedelenmesi ve borca batık görünümü verilmesi için yapıldığını, haksız eylem niteliğinde bulunduğunu belirterek davalı tarafından düzenlenen 25/06/2020 tarihli, 2020 sezonu ...gönderim bedeli açıklamalı, 56.726,00 TL bedelli, 22/07/2020 tarihli, Geç ödemeler vade farkı açıklamalı, 68.548,01 TL bedelli faturaların ve bu faturaların iadesine ilişkin olarak düzenlenen 29/07/2020 tarihli, TEA2020000001487 sayılı ve TEA2020000001489 sayılı faturaların iptaline, haksız olarak paraya çevrilen teminat mektubu tutarı olan 168.329,33 TL yönünden borçlu olunmadığının tespitine ve nakde çevrildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına, 100.000,00 TL manevi tazminatın teminat mektubunun nakde çevrildiği tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınmasına, taraflar arasındaki sözleşmenin feshi ve iptaline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili ayrıntısı cevap dilekçesinde yazılı olduğu üzere, davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Mahkemeleri olduğunu, davalı şirketin kuruluşundan itibaren ana sözleşmesinde yazılı faaliyet alanında işlerini yürüttüğünü, 2017 yılından itibaren dava dışı Cambridge University Press yayınlarının distribütörlüğünü üstlendiğini, bu kapsamda çeşitli bayilerle bayilik ilişkisinin kurulduğunu, davacı şirket ile 2017 yılı ila 2020 yılı Haziran ayları arasında ...Bölge Bayiliği ilişkisinin sürdürüldüğünü, dava dışı şirket ile imzalanan sözleşmenin süresinin sona ermesi döneminde yeni dönem sözleşmeleri için müzakerelere başlandığını, dava dışı şirket tarafından gönderilen 11/06/2020 tarihli mail ile davacının satış yapılacak müşteriler arasında yer almadığının bildirildiğini, davalı tarafından distribütörlük faaliyetleri yürütülen okulların davacı şirket ile dava dışı şirket arasında imzalanan 11/06/2020 tarihli sözleşme ile davacı şirket tarafından üstlenildiğinin öğrenildiğini, davacı şirketin davalı şirket ile dava dışı şirket arasında sözleşme ilişkisinin devamı sırasında dürüstlük kurallarına aykırı hareket etmek suretiyle sözleşme imzalanması hususunda dava dışı şirket ile görüşmeler yaptığının tespit edildiğini, bayilik sözleşmelerinin sürekli borç ilişkisi doğuran sözleşmeler olması nedeniyle güven ve sadakat ilişkisi temeline dayandığını, davacı şirket ile dava dışı şirket arasında imzalanan sözleşmeye davalı şirket tarafından onay verilmediğini, davacı şirket ile davalı şirket arasındaki sözleşme ilişkisinin davacı şirketin haksız davranışı ile sona erdiğini, dostane çözüm girişimlerinin sonuçsuz kaldığını, dava dilekçesi ekinde sunulan mail içeriklerinden de anlaşılacağı üzere davacı şirketin davalı şirket ile dava dışı şirket arasındaki sözleşmenin devamı süresinde sözleşme imzalamak üzere girişimlerde bulunduğunu, sözleşme ilişkisinin sonlanması üzerine davalı şirket tarafından ...kitapların bir distribütörden diğer distribütöre dağıtımına ilişkin fatura ile cari hesap bakiyesinde görünen borcun vadesinin geçmiş olmasına rağmen ödenmemesi nedeniyle vade farkına faturası olmak üzere iki ayrı fatura düzenleyerek davacı şirkete gönderildiğini, fatura bedellerinin talep edilmesinde haklı olduklarını, davacı şirket tarafından düzenlenen faturaların iade edildiğini, cari hesap bakiyesine eklenmiş olan 20/11/2019 tarihli seminer hizmet bedeli faturasının haksız olmadığını, fatura konusu seminer bedelinin davacı şirketin sorumluluğunda bulunduğunu, cari hesap bakiyesi ile belirtilen fatura bedellerinin ödenmemesi üzerine teminat mektubunun vade tarihine 6 gün kaldığı anda nakde çevrildiğini, teminat mektubunun paraya çevrilmesinin haklı olduğunu, davacı şirketin banka hesaplarında para bulunduğu beyanına rağmen borçlarını ödememesinin haksız şekilde davrandığını ortaya koyduğunu belirterek davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Dava, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacının davalıya borçlu olup olmadığına yönelik menfi tespit, davacı tarafından davalıya fazla ödeme yapılması nedeniyle istirdat, davalı tarafından teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle manevi tazminat taleplerine yöneliktir.
Dava dışı Cambridge Univercity Press Türkiye Temsilciliği tarafından davaya konu olabilecek belgeler dosya kapsamına gönderilmiştir.
Türkiye İş Bankası Anonim Şirketinin 14/10/2020 tarihli yazı cevabının incelenmesinde, davacı tarafından davalı yararına düzenlenen 29/07/2020 vade tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli teminat mektubunun 23/07/2020 tarihinde başvuru üzerine 522.223,42 TL yönünden nakde çevrildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Türkiye İş Bankası Anonim Şirketinin 14/10/2020 tarihli yazı cevabının ekinde bulunan hesap özetinin incelenmesinde, davacı tarafından davalı yararına düzenlenen teminat mektubunun nakde çevrilmesi öncesinde 543.589,97 TL bulunduğu anlaşılmıştır.
Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 23/06/2021 tarihli bilirkişi raporu ile, taraflar arasında ticari ilişkinin 11/08/2017 - 29/07/2020 tarihleri arasında olduğu, ticari ilişki kapsamında davalı tarafından davacının 26.218.578,60 TL borçlandırılmasına ilişkin kayıt ve aynı miktarda davacı tarafından ödeme yapıldığına ilişkin kayıt yapıldığı, inceleme tarihi itibari ile davalı ticari defter ve kayıtlarına göre alacak borç kaydının bulunmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Bilirkişiler İlkut Elif KANDİL GÖKER ve Mustafa Bayram MISIR tarafından düzenlenen 08/05/2022 tarihli rapor ile, satıcılar hesabındaki kayıtlara göre taraflar arasında alacak borç ilişkisinin bulunmadığı, alıcılar hesabındaki kayıtlara göre ise davacının 78.604,56-TL alacaklı olduğu, 25/06/2020 tarihli 56.726,00 TL bedelli ve 22/07/2020 tarihli 68.548,01 TL bedelli fatura yönünden uyuşmazlığın ticari teamüllere göre çözümlenmesinin gerektiği ve bilirkişi heyeti tarafından yapılan değerlendirmeye göre fatura bedellerinin taraflar arasında sözleşmede hüküm bulunmaması nedeniyle davalı tarafından talep edilmesinin mümkün olduğu, teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibari ile davacının borçlu olunmadığının tespiti talep edilen faturalar dışında 353.894,00 TL borçlu olduğu hususunu kabul ettiği ve davalı ticari defter ve kayıtlarına göre davalının 522.223,42 TL alacaklı olduğu, bu hali ile teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrildiği sonucuna ulaşılamadığının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Bilirkişiler Yusuf KURT, Ahmet Fatih GÖKDAĞ ve Cem KORKUT tarafından düzenlenen 05/09/2022 tarihli rapor ile, 22/07/2020 tarihi itibari ile davacı ticari defter ve kayıtlarına göre davalı şirketin 796.682,51 TL, davalı şirket ticari defter ve kayıtlarına göre davalı şirketin 522.223,42 TL alacaklı olduğu, 25/06/2020 tarihli 56.726,00 TL bedelli ve 22/07/2020 tarihli 68.548,01 TL bedelli faturalar yönünden davacının borçlu olmadığının değerlendirilmesi halinde ise teminat mektubunun nakde çevrildiği tarih itibari ile davalının 396.956,41 TL alacaklı olduğu hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Bilirkişiler Yusuf KURT, Ahmet Fatih GÖKDAĞ ve Cem KORKUT tarafından düzenlenen 27/02/2023 tarihli ek rapor ile, hazırlanan asıl raporda yer alan görüşlerin değiştirilmesini gerektiren bir itirazın bulunmadığı anlaşılmıştır.
Bilirkişiler İrfan ÖZSOY ve Mihriban NAİLLİOĞLU tarafından düzenlenen 18/12/2023 tarihli rapor ile, 05/06/2020 tarihli 1248 nolu ve 22/07/2020 tarihli 1431 nolu davalı faturalarının davacı ticari defterlerine kayıt edildiği, kayıt sonrasında davacı tarafından iade faturalarının düzenlendiği, taraflar arasında vade farkı faturası düzenlendiğine ilişkin bir belgenin bulunmadığı, davalının teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibari ile 1248 ve 1431 nolu faturalar dahil olmak üzere 522.223,42 TL alacaklı olduğu, davacının borcunun bulunması nedeniyle teminat mektubunun nakde çevrilmesinin yerinde olduğu, ancak belirtilen faturalarda yazılı miktarlar yönünden borçlu olunmadığının düşünülmesi halinde ise 396.949,01 TL alacak bulunduğu hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Bilirkişiler İrfan ÖZSOY ve Mihriban NAİLLİOĞLU tarafından düzenlenen 05/04/2024 tarihli ek rapor ile, asıl raporda tespit edilen hususlarda değişiklik yapılmasını gerektirir bir itirazın bulunmadığı hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde, taraflar arasında dava dışı Cambrigde University Press adlı yayın evinin kitaplarının dağıtımının yapılması hususunda ticari ilişki bulunduğu, 11/06/2020 tarihinde davacı ile dava dışı yayın evi arasında imzalanan sözleşme öncesinde davalının dava dışı şirketin dağıtıcılığını üstlendiği, asıl dağıtıcı konumunda bulunan davalı ile davacı arasında belirtilen tarih öncesinde bayilik şeklinde yürütülen ticari ilişki bulunduğu, davacının davalının dağıtımını üstlendiği kitapların ...ilinde ilgililere ulaştırılmasının sağlanması hususunda bayi olarak görev aldığı, tarafların ticari ilişkileri süresi boyunca cari hesaba dayalı olarak alacak borç ilişkilerini ticari defter ve kayıtlarında takip ettikleri, taraflar arasında bayilik ilişkisinin sürdürüldüğü dönem içerisinde vade farkı faturası düzenlenmesine ilişkin bir sözleşmenin bulunmadığı, incelenen ticari defter ve kayıtlara göre de böyle bir teamülün olmadığı, gratis (ücretsiz) kitapların davalı tarafından ilgililere dağıtımının sağlanması amacıyla davacıya gönderilmesi nedeniyle ücret alındığına ilişkin bir kaydın da bulunmadığı, alınan bilirkişi raporlarına göre davalı tarafından düzenlenen vade farkı ve ...gönderim bedeli faturaları alacak borç ilişkisi kapsamı dışında tutulması halinde dahi davalı tarafından teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibari ile davalının davacıdan alacağının bulunduğu, davalı tarafından teminat mektubunun nakde çevrilmesinin haksız, ağır kusurlu ve köt niyetli olmadığı, istenilebilir hale gelmiş bir alacağın ödenmemesi nedeniyle nakde çevirme işleminin yapıldığı, davalı tarafından bankaya teminat mektubunun paraya çevrilmesi talebinde bulunulması sonrasında alacağın ödenmesi yönünde davacı tarafından verilen talimatın nakde çevirme talebinin haksız ve ağır kusurlu olduğu sonucunu ortaya çıkarmayacağı, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının vade farkı faturası ve ...gönderim bedeli faturası yönünden davalıya borcunun bulunmadığı, nakde çevirme işlemi nedeniyle belirtilen faturalar karşılığında davalıya ödenen bedellerin iadesinin gerektiği, davalının nakde çevirme işlemini yapmakta kötü niyetli ve ağır kusurlu davranışlarının bulunduğu hususunun ispat edilemediği ve manevi tazminat şartlarının oluşmadığı anlaşıldığından menfi tespit davasının kısmen kabulüne, manevi tazminat davasının reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M ; gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
(A) Menfi tespit ve istirdat talebine yönelik olarak,
1) Davanın KISMEN KABULÜ ile,
(a) Davacının "25/06/2020 tarihli, 1248 nolu, 2020 Sezonu ...Gönderim Bedeli açıklamalı, 56.276,00 TL bedelli" ve "22/07/2020 tarihli, 1431 nolu, Geç Ödemeler Vade Farkı açıklamalı, 68.548,01 TL bedelli" faturalardan dolayı DAVALIYA BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine,
(b) Haksız olarak nakde çevrildiği anlaşılan 124.824,01 TL'nin teminat mektubunun nakde çevrilmesi tarihi olan 29/07/2020 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 8.526,73 TL harçtan, dava açılışında alınan 2.874,65 TL peşin harcın düşülmesi ile kalan 5.652,08 TL harcın DAVALIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
3) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 341,16 TL arabuluculuk ücretinin DAVACIDAN, 978,84 TL arabuluculuk ücretinin DAVALIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
4) Davacı tarafından yapılan 54,40 TL başvurma harcı, 174,50 TL tebligat ücreti, 10.250,00 TL bilirkişi ücreti, 66,00 TL posta gideri, toplamı 10.544,90 TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 7.819,53 TL'si ile dava açılışında alınan 2.874,65 TL peşin harç toplamından oluşan 10.694,18 TL yargılama giderinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
5) Davacının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 19.971,84 TL vekalet ücretinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
6) Davalının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,
(B) Manevi tazminat talebine yönelik olarak,
1) Davanın REDDİNE,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60 TL harçtan, dava açılışında alınan 1.707,75 TL peşin harcın düşülmesi ile fazla 1.280,15 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde YATIRANA İADESİNE,
3) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4) Davalının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 10/3. maddesi uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,
C) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.14/05/2024
Katip ... Hakim ...
e - imzalıdır e - imzalıdır
Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.