T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2020/630 Esas
KARAR NO : 2025/904
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/12/2018
KARAR TARİHİ : 19/12/2025
KARAR YAZMA TARİHİ :30.12.2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında akdedilen sözleşme uyarınca müvekkilinin yapılacak iş karşılığında ödeme yapmayı, davalı ise iskan ruhsatı alınmasına kadar olan süreçte ihtiyaç duyulan projeleri hazırlamayı, ihtiyaç halinde projeler üzerinde tadilat vs.ve sözkonusu işlemleri en geç 01.03.2016 tarihinde bitirmeyi taahhüt ettiğini, sözkonusu sözleşme gereği davalıya toplamda 398.840,00-TL ödeme yapıldığını, davalının 01.0.2016 tarihinde yüklendiği işi tamamlayamadığını, müvekkilinin davalıya ek süre verdiğini ancak davalının gene verilen sürede sözkonusu işi tamamlayamadığını bunun üzerine ... .Noterliğinin 29.09.2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini beyanla, müvekkilinin uğradığı zararların tazmini için fazlaya ilişkin her türlü talep ve haklarının saklı kalmak kaydıyla 10.000,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi davalılara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş, süresi içerisinde cevap vermemiştir.
DAVANIN NİTELİĞİ VE UYUŞMAZLIK:Dava; taraflar arasında imzalanan eser/hizmet sözleşmesi kapsamında davalının edimlerini süresinde yerine getirmemesi nedeniyle davacının sözleşmeyi feshetmesi üzerine birkısım işleri dava dışı kişilere yaptırması ve gecikme nedeniyle harç ve ücret artışlarından kaynaklanan alacak istemine ilişkin olduğu görüldü. Mahkememiz yetkisine itiraz edilmemiştir.,
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacının sözleşme gereği yapmış olduğu ödemelerin karşılığı davalı edimlerinin usulüne uygun yerine getirilip getirilmediği, davalının edimi yerine getirmemesi ve sözleşmenin feshi nedeniyle davacının alacak hakkının dolup dolmadığı, alacak hakkının mevcut olduğunun tespiti halinde alacağın miktarı ve kaynağı, faizin başlangıcı ve oranına ilişkin olduğu tespit edildi.
DELİLLER: Taraflara uyuşmazlığa konu ticari defterler, kooperatif kayıtları ile dayanak belgelerini ibraz etmesi yahut yerinde inceleme talepleri var ise bulunduğu yer ve ilgilisini bildirmesi, davacı vekilinin defterlerini bildirdiği, ve dosyanın bilirkişiye verildiği, Celse arasında bilirkişi heyetinin raporunu sunduğu, davacı vekili ve davalı ...'a raporun tebliğ edildiği, ancak davalı şirkete raporun tebliğ edilemediği, davalı şirkete uzun uğralar sonucu tebligat yapılamadığı, akabinde -Gerçeğin daha ziyade tezahürü için dosyanın SMMM, İnşaat Mühendisi, Mimar ve Sözleşmenin yorumunda yardımcı olmak üzere nitelikli hesap uzmanından oluşan yeni bilirkişi heyetine tevdi ile, öninceleme duruşma zaptında tespit edilen uyuşmazlıklar ve öncesinde dosyaya sunulan kök ve ek raporlara karşı yapılan itiraz ve beyanları karşılar şekilde rapor düzenlenmesinin istenilmesine, şeklinde ara karar kurulduğu ve dosyanın heyete tevdi edildiği, davalı şirket temsilcilerine 07/04/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporu, 09/10/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporu ve 21/03/2024 tarihli bilirkişi heyeti ek raporlarının tebliğ edildiği, akabinde Davacı tarafından fark harcın yatırıldığı ve ıslah dilekçesinin sunulduğu görüldü. Davalılara tebliğ edildiği görüldü.
BİLİRKİŞİ RAPORU : ..., ... ve ... tarafından mahkememize sunulan rapor ile; Yanlar arasındaki proje düzenleme ve danışmanlık sözleşmesinin feshi nedeniyle; talep edilebilecek menfi zararın AYINI İŞLERİN fesihten sonra MAKUL SÜRE içerisinde yaptırılabileceği bedel ile davalı şirketle imzalanan sözleşmeden dolayı o tarihte bir başka yüklenici ile sözleşme yapılamaması nedeniyle kaçırılan fırsat arasındaki fark olduğu, dava dosyasında buna ilişkin herhangi bir belgenin mevcut olmadığı, Dava konusu sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmetleri işine ait olduğu, bu nedenle davacı vekili tarafından dosyaya sunulan faturalarda belirtilen ( alt yapı yapım işi ile ilgili) hizmetlerin dava konusu sözleşme kapsamında olmadığı, Dava konusu işin 2016 yılında bitirilmesi gerekirken 2017 yılında davacı kooperatif tarafından başka firmalara tamamlattırılması nedeni ile sözleşmeye güvenmek sonucu uğranılan menfi zararın Fazla ödenen ... hizmet bedeli ücretinin 1.205,45 TL olacağı, Fazla ödenen kanal bağlantısı bedeli ücretinin 7.171,39 TL olacağı, sonuç ve kanaatine varmışlardır.
BİLİRKİŞİ EK RAPORU : Bilirkişilerin mahkememize sunduğu ek rapor ile; Davacı kooperatifin 2015 — 2017 ve 2018 takvim yılı Ticari Defterlerinin HMK. 222. Maddesi hükümleri gereğince sahibi lehine delil olma niteliği taşıdığı, 2016 takvim yılı Ticari Defter kayıtlarının sahibi lehine değil, aleyhine delil olması gerektiği hususunda takdirin münhasıran Sayın Mahkemeye ait olduğu, Yanlar arasındaki proje düzenleme ve danışmanlık sözleşmesinin feshi nedeniyle; talep edilebilecek menfi zararın AYNI İŞLERİN fesihten sonra MAKUL SÜRE içerisinde yaptırılabileceği bedel ile davalı şirketle imzalanan sözleşmeden dolayı o tarihte bir başka yüklenici ile sözleşme yapılamaması nedeniyle kaçırılan firsat arasındaki fark olduğu, dava dosyasında buna İlişkin herhangi bir belgenin mevcut olmadığı, Dava konusu sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmetleri işine ait olduğu, bu nedenle davacı vekili tarafından dosyaya sunulan faturalarda belirtilen ( alt yapı yapım işi ile ilgili ) hizmetlerin dava konusu sözleşme kapsamında olmadığı, Dava konusu işin 2016 yılında bitirmesi gerekirken 2017 yılında davacı kooperatif tarafından başka firmalara tamamlattırılması nedeni ile sözleşmeye güvenmek sonucu uğranılan menfi zararın Fazla ödenen ... hizmet bedeli ücretinin 1.205,45 TL olacağı, Fazla ödenen kanal bağlantısı bedeli ücretinin 7.171,39 TL olacağı ödenen mimar ücret ve harcırahı nedeniyle kaçırılan fırsat zararının30.531,72 TL olduğu hususunda, kanaate varmışlardır.
BİLİRKİŞİ RAPORU: 2.Heyetin raporunda özetle: Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmeti ni kapsadığı ve götürü bedelle anlaşıldığı, Davacının dosyaya sunduğu faturaların, davalı ile sözleşme feshi öncesi yaptırdığı ve fatura açıklamalarında da "eksik ve ikinci kısım" olarak belirtilen alt yapı işlerinin malzeme ve işçilik dahil faturaları olduğu ve dava konusu sözleşme kapsamında değerlendirilmeyeceği, Dava konusu işlerin 2017 ve 2018 yıllarında tamamlatılmasından ortaya çıkan zararın Çalışan- Mimar için 15.531,72 TL, ... hizmeti için 4.819,91 TL., ... alt yapı için 7.171,39 TL. olacağı; kanaatine varmışlardır.
2.Bilirkişi heyeti ek raporunda: Kök raporda tespit ettikleri hususları değiştirir bir düzenleme yapmayacakları yönünde rapor sunmuşlardır.
BİLİRKİŞİ RAPORU: Dosyaya rapor sunan 3.bilirkişi heyeti raporu ile ; Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmetini kapsadığı ve götürü bedelle anlaşıldığı,Davacının dosyaya sunduğu faturaların, davalı ile sözleşme feshi öncesi yaptırdığı ve fatura açıklamalarında da "eksik ve ikinci kısım" olarak belirtilen alt yapı işlerinin malzeme ve işçilik dahil faturaları olduğu ve dava konusu sözleşme kapsamında değerlendirilmeyeceği, Dava konusu işlerin 2017 ve 2018 yıllarında tamamlatılmasından ortaya çıkan zararın Çalışan- Mimar için 15.531,72 TL, ... hizmeti için 4.819,91 TL., ... alt yapı için 7.171,39 TL. olacağı; sonuç ve kanaatine varmışlardır.
ISLAH DİLEKÇESİ: Davacı vekili 15.531,72 TL üçüncü kişilere gördürülen hizmetler, 4.819,91 TL ... ücret artışları, 7.171,39 TL ... harç ve ücret artışları, 36.892,71 TL yeniden değerleme farkları, 649,87 TL ihtarname gideri kaynaklı zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkile ödenmesine, karar verilmesini talep eder ıslah dilekçesini sunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; ... ile davalı ... Ltd. Şti.'ni temsilen ... arasında 03/09/2015 tarihinde, davacı kooperatife ait ... adet kooperatif yönetim binasının mimari proje müellifliği, projelerin imza edilmesi, onaylanması, resmi makamlara onaylatılması,yapı kullanma belgelerinin ve kat mülkiyet tapularının çıkarılması ile yüklenilen iş kapsamında imalatı davacı kooperatif tarafından önceden yaptırılmış olan yağmur suyu, atık su kanalizasyon sisteminin ve arıtma tesisinin ...'den işletme vizesinin alınması konulu eser sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre işin bitim süresinin 01/03/2016 olduğunu, Sözleşme kapsamında kooperatif tarafından 398.840.- TL ödeme yapıldığını, ilgili proje firmasının sözleşmede belirtilen tarihte almış olduğu işi bitiremediğini, kooperatifin iyi niyet çerçevesinde ek süre verdiğini, ek süre verilmesine rağmen davalının almış olduğu işi tamamlamadığını, bunun üzerine ... . Noterliği 29/09/2017 tarih ve ... yevmiyeli numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, kalan iş için mimar ve bir kısım yükleniciler tutularak ödeme yapıldığını, davalı yüklenicinin işi geciktirmesi sonucu ... ve diğer kurumlara ödenecek vergi ve harçların arttığını, kooperatifin zarara uğraması nedeniyle uğranılan zararların tespiti ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
A- 08/2021 Tarihli ..., ...ve ... den oluşan heyetin görüşleri; "Yanlar arasındaki proje düzenleme ve danışmanlık sözleşmesinin feshi nedeniyle, talep cedilebilecek menfi zararın AYNI İŞLERİN fesihten sonra MAKUL SÜRE içerisinde yaptırılabileceği bedel ile davalı şirketle imzalanan sözleşmeden dolayı o tarihte başka bir yüklenici ile sözleşme yapılmaması nedeniyle kaçırılan fırsat arasındaki fark olduğu, dava dosyasında buna ilişkin herhangi bir belgenin mevcut olmadığı, Dava konusu sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmetleri işine ait olduğu, bu nedenle davacı vekili tarafından dosyaya sunulan faturalarda belirtilen ( alt yapım işi ile ilgili) hizmetlerin dava konusu sözleşme kapsamında olmadığı, Dava konusu işin 2016 yılında bitirilmesi gerekirken 2017 yılında davacı kooperatif tarafından başka firmalara tamamlattırılması nedeni ile sözleşmeye güvenmek sonucu uğranılan menfi zararın fazla ödenen ... hizmet bedeli ücretinin 1.205,45 TL. Olacağı, fazla ödenen kanal bağlantısı ücretinin 7.131,39 TL. Olacağı" yönünde olup itirazlar üzerine ikinci heyetten rapor alınmıştır.
B- 09/10/2023 Tarihli ... den oluşan heyetin sonuç kısmı;
"1.) Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmetini kapsadığı ve götürü bedelle anlaşıldığı,
2.) Davacının dosyaya sunduğu faturaların, davalı ile sözleşme feshi öncesi yaptırdığı ve fatura açıklamalarında da "eksik ve ikinci kısım" olarak belirtilen alt yapı işlerinin malzeme ve işçilik dahil faturaları olduğu ve dava konusu sözleşme kapsamında değerlendirilmeyeceği,
3.) Dava konusu işlerin 2017 ve 2018 yıllarında tamamlatılmasından ortaya çıkan zararın Çalışan- Mimar için 15.531,72 TL, ... hizmeti için 4.819,91 TL., ... alt yapı için 7.171,39 TL. Olacağı" rapor edilmiş olup raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesi için itirazları değerlendirmek üzere üçüncü heyetten rapor alınmıştır.
C- 27.04.2025 tarihli inşaat mühendisi ... , SMMM ..., yüksek mimar ..., nitelikli hesap uzmanı ...'dan oluşan üçüncü heyet raporunun ikinci heyetle uyumlu olduğu ve iki rapor arasındaki çelişkileri giderir şekilde hüküm kurmaya elverişli rapor olarak sunulduğu görüldü.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan, uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir. Taraflar arasında 03.09.2015 tarihinde imzalanan sözleşme uyarınca davalı yüklenici "kooperatife ait 143 adet müstakil konut ve 1 adet kooperatif yönetim binasının mimari proje müellifliği, projelerin imza edilmesi, onaylanması, resmi makamlara onaylatılması, yapı kullanma belgelerinin ve kat mülkiyet tapularının çıkarılması ile yüklenilen iş kapsamında imalatı davacı kooperatif tarafından önceden yaptırılmış olan yağmur suyu, atık su kanalizasyon sisteminin ve arıtma tesisinin ...'den işletme vizesinin alınması" işini üstlenmiştir. Davacı vekili, davalının sözleşmede belirtilen sürede işi tamamlamadığını, davalı yükleniciye ilave süreler verildiğini, davalının yüklendiği işi verilen süre uzatımlarına rağmen bitirmemesi üzerine davacı tarafından gönderilen 29.09.2017 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin feshi üzerine davacının, davalının süresinde yapmadığı işleri başka yükleniciye yaptırdığını, davacının, davalının edimlerini yerine getirmemesi nedeni ile zarara uğradığını belirterek uğradığı zararların davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Olumsuz (menfi) zarar, sözleşmeden haklı olarak dönen (sözleşmeyi fesheden) tarafın, kusurlu taraftan isteyebileceği zarardır. Borçlu, alacaklının talep ettiği olumsuz zararı ödemek istemiyorsa, temerrüde düşmekte kusurlu olmadığını kanıtlamalıdır. Davalı tarafından, davaya cevap verilmemiş, belge ve bilgi sunulmamış olup, dosyanın incelenmesinden davacı işsahibinin talebinin menfi zarar niteliğinde olduğu ve menfi zarara ilişkin koşulların oluştuğu sonucuna varılmıştır.
Olumsuz zarar, alacaklının sözleşme yaptığı için uğradığı, sözleşmeyi yapmamış olsa idi uğramayacağı zarardır. Alacaklının, borçlu ile feshedilen sözleşmeyi yapması ile uygun illiyet bağı içinde bulunan bütün zararlar bu kapsama girecek olup, menfi zarar kalemleri sözleşmenin kurulması ve işin görülmesi için yapılan giderler "fiili zararlar" ve sözleşmeye göre edimin yerine getirileceği düşüncesiyle daha elverişli koşullarla sözleşme yapma imkanından yoksun kalındığı için "kaçırılan fırsat" nedeniyle doğan zararlar olarak kabul edilmektedir.
Yine menfi zararın feshedilen sözleşmenin yapıldığı tarihte, sözleşmesi feshedilen yüklenici ile değil, ona en yakın fiyatı veren başka bir yüklenici ile sözleşme yapılmış olsa idi, ona ödenecek bedel ile, sözleşme feshedildikten sonra aynı koşullarda, makul sürede, feshedilen sözleşmedeki iş ya da kalan işin başka bir yükleniciye yaptırılması halinde ödenecek bedel arasındaki fark olarak hesaplanmasıdır. Buna göre denetime elverişli rapor gibi;
-Taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin proje müellifliği ve danışmanlık hizmetini kapsadığı ve götürü bedelle anlaşıldığı,
-Davacının dosyaya sunduğu faturaların, davalı ile sözleşme feshi öncesi yaptırdığı ve fatura açıklamalarında da "eksik ve ikinci kısım" olarak belirtilen alt yapı işlerinin malzeme ve işçilik dahil faturaları olduğu ve dava konusu sözleşme kapsamında değerlendirilmeyeceği,
-Dava konusu işlerin 2017 ve 2018 yıllarında tamamlatılmasından ortaya çıkan zararın Çalışan- Mimar için 15.531,72 TL, ... hizmeti için 4.819,91 TL, ... alt yapı için 7.171,39 TL olacağı; davacının dava dilekçesinde yeniden değerleme harçları adı altında bir talebinin olmadığı ve iddianın genişletilmesi yasağı gereği ıslah dilekçesi ile isteyemeyeceği anlaşılmıştır. Yine davalı ...'ın işin tamamlanması ve yapımı konusunda ayrı bir taahhüdü bulunmadığından şirketin hukuksal tazminat borçları adına şirket müdürlerinin sorumluluğuna gidilemeyeceği açık olup davacının bu davalı yönünden davasının pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerekmiştir. Yine şirket yetkililerinin ... ve ... olduğu ve her iki müdürün dosyaya dilekçe sunarak şirket adına tebliğlerin ... a yapılmasını istemeleri nedeniyle taraf teşkili sağlanmış olup araştırılacak başka bir işlem kalmadığından aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
a) Çalışan- Mimar ücreti alacağı yönünden 8.000TL'ye 28.12.2018 dava tarihinden itibaren , bakiye 7.531,72TL'ye ise 23.10.2025 ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalı ... Ltd Şti'den alınarak davacıya ödenmesine,
b) ... ücreti alacağı yönünden 500,00TL'ye 28.12.2018 dava tarihinden itibaren , bakiye 4.319,91TL'ye ise 23.10.2025 ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalı ... Ltd Şti'den alınarak davacıya ödenmesine,
c) ... ücreti alacağı yönünden 500,00TL'ye 28.12.2018 dava tarihinden itibaren , bakiye 6.671,39 TL'ye ise 23.10.2025 ıslah tarihinden itibaren yasal faiz işletilerek davalı ... Ltd Şti'den alınarak davacıya ödenmesine,
d) Fazlaya ilişkin davanın genişletilmesi mahiyetindeki yeniden değerleme artış farkları harcı olarak davacı tarafından talep edilen 36.675,31TL istemi yönünden davanın REDDİNE,
2-Davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
3- 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 1.880,10 TL harçtan, dava açılışında alınan 170,78 TL peşin harç ve ıslah nedeniyle alınan 941,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.111,78 TL harcın düşülmesi ile kalan 768,32 TL harcın davalı ... Ltd Şti'den alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,
4- Davacı tarafından yapılan 35,90 TL başvurma harcı, 3.186,00 TL Basın İlan Kurumu masrafı 27.000,00 TL bilirkişi ücreti, 2.356,35 TL posta gideri, 4.649,87 TL noter ihtarname gideri ile dava açılışında alınan 170,78 TL peşin harç ve ıslah nedeniyle alınan 941,00 TL ıslah harcı toplamından oluşan 38.339,9 TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 16.486,15 TL yargılama giderinin davalı ... Ltd Şti'den alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5- Davacının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 27.523,02 TL vekalet ücretinin davalı ... Ltd Şti'den alınarak ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,
6- Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANA İADESİNE,
Dair, E-duruşma sistemi üzerinden davacı vekilinin yüzüne karşı ve davalıların yokluğunda taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 19/12/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır