T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2021/414 Esas - 2023/365
T.C.
ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2021/414 Esas
KARAR NO: 2023/365
HAKİM:...
KATİP....
....
DAVALI :....
DAVA: Alacak-İstirdat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 15/07/2021
KARAR TARİHİ: 14/06/2023
KARAR YAZMA TARİHİ: 19/06/2023
Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Davacı müvekkili şirketin RES tesislerinde ürettiği elektriği sistemi vermek için davalı ... 'in işlettiği trafo merkezini ve iletim hatlarını kullanmak zorunda olduğunu, davalı ...'ın taraflar arasında imzalanan RES katkı payı anlaşmasına aykırı bir şekilde kümülatif olarak yaptığı hesaplamanın haksız ve hukuka aykırı olması nedeniyle müvekkili şirketin fazladan ödediği bedele itirazı kayıt koyduğunu, buna göre davalı ... tarafından taraflar arasındaki anlaşma hükümlerine aykırı olarak 2020 yılı RES katkı payı bedeli için taahhüt ettirilen 21/01/2021 tarihli ve TEE2021015800270 sayılı fatura ile 08/02/2021 tarihli TEE20211025800003 seri nolu fatura nedeniyle itirazı kayıtlı fazladan ödenen şimdilik 200.000,00.TL'nin 21/01/2021 tarihli fatura bedelinin ödeme tarihi olan 04/02/2021 , 08/02/2021 tarihli fatura bedellerinin ödeme tarihi olan 22/02/2021 tarihinden itibaren işleyecek olan TC Merkez Bankası değişen oranlarda en yüksek ticari avansı ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Dava konusu uyuşmazlığın çözümünün idari yargı olduğundan yargı yolu görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, esas ilişkin olarak da davalı idare ile davacı şirket arasında yapılan sözleşmeden dolayı kümülatif olarak katkı payı talep edildiğini, üretim tesisinin ilk ünitesinin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren başlamak üzere tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren 20 yıl süre boyunda müvekkili ...'a davacı tarafı tarafın katkı payı ödemeyi taahhüt ettiğini, davacı şirket tarafından toplam RES katkı payı tutarının teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar Türkiye İstatistik kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan Yıllık Tüketici Fiyat Endesksi ( ...) oranında güncelleştirerek, ( kümülatif )teşekküllerine ödeneceğini çekincesiz şekilde kabul ve taahhüt etmiş olduğunu, katkı payı yönetmeliği gereği RES katkı payının bu şekilde hesaplanmasının bir zaruret olduğunu, davacı şirketin yarışma sırasında sunmuş olduğu teklifi tüm şartları ile birlikte davacı şirket için bağlayıcı olduğunu, ...'nin dava konusu anlaşmanın yıllara yayılan bir anlaşma olması nedeniyle verilen bir teklif rakamının yıllar içinde yaşanan ekonomik değişmeler karşısında güncellenmesi için ön görüldüğünün açık olduğunu, tutarın kümülatif değil her yıla ait ... oranında belirlenecek artışa göre hesaplama yapılması gerektiği yönündeki davacı iddiasının yönetmelik ve eklerindeki düzenlemelere aykırı olduğunu, davalı müvekkili tarafından yapılan tüm işlemlerin hukuka aykırı olduğundan haksız ve hukuken dayanaksız davanın reddini savunmuştur.
Davalı vekilinin davanın idari yargı yolunda görülmesine ilişkin yargı yolu görev yönünden itirazının reddine, davalı vekiline uyuşmazlığın uyuşmazlık mahkemesine götürmek üzere gelecek duruşmaya kadar süre verilmesine ön inceleme duruşmasında karar verilmiş olup davalı vekilinin dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine iliştin talep delikçesi üzerine, davacı tarafın da bu yazıya karşı beyan dilekçesi ile birlikte mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü türüfından dosya ...Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmiş olup CBS'nin mütalaası ile dosyadaki safahat tamamlanmış olup Uyuşmazlık Mahkemesinin 16/09/2022 tarihli 2022/98 Esas, 2022/413 Karar sayılı uyuşmazlığın çözümüne ilişkin yargı yolunun adli yargının görevli olduğuna dair oyçokluğuyla verilen kesin karar üzerine dosya mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya bilirkişiler ... ve Fahri AYDIN'a tevdi edilmiş olup, bilirkişi tarafından düzenlenen 17/01/2023 tarihli raporda özetle; davacı talebinin 200.000,00 TL olduğu, davalı ... tarafından, davacının 2020 yılı üretimi için toplam RES Katkı Payının; 1. fatura ile 9.583.000,000 kWh elektrik üretimi karşılığı KDV dahil 1.418.839,89 TL, 2. fatura ile 226.522.889,000 kWh elektrik üretimi karşılığı KDV dahil 33.538.527,67 TL olmak üzere toplam 34.957.367,56 TL olduğu, Mahkeme tarafından davacının 2020 yılı üretimi için, anlaşmanın madde 3 ve Yarışma Yönetmeliğinin 9/1 madde hükmüne uygun olarak geçici kabulle birlikte üretime dayalı olarak yapılan ... güncellemesi ile RES katkı payının hesaplanması gerektiği takdir edilirse; toplam 2 adet fatura karşılığı,“Toplam RES Katkı Payı Tutarı - kr x Ex ...” formülünden KDV Dahil olmak üzere toplam — 20.849.166,704882.017,16 - 21.731.183,86 TL olarak hesaplandığı, bu durumda davacı tarafından yapılan fazla ödemenin (33.538.527,67 *1.418.839,89) -( 20.849.166,704882.017,16) - 13.226.183,69 TL olarak hesaplandığı, Mahkeme tarafından “RES katkı payı anlaşmasının 1. ve 3. Maddesinde davacının ödeyeceğini taahhüt ettiği katkı payına hangi tarihten itibaren enflasyon farkının (...) ilave edileceği hususunun belirlenmediği, RES katkı payını düzenleyen 9. Maddesinde ise yarışmaya katılacak şirketin hangi tarihten itibaren ve ne kadar süre ile RES katkı payı ödeyeceğini, güncellemeye ilişkin hükmün sadece teklif mektubunda gösterildiği, yarışma yönetmeliğinin ekinde ilan edilip ihaleye katılacaklar tarafından düzenlenip imzalandığı ve ihale makamına teslim edildiği, bağlayıcı olduğu” takdir edilirse; toplam 2 adet fatura karşılığı, “Toplam RES Katkı Payı Tutarı - kr x Ex ...” formülünden KDV Dahil olmak üzere toplam 33.538.527,67 *1.418.839,89 - 34.957.367,56 TL olarak hesaplandığı, bu durumda davacı tarafından yapılan fazla ödemenin 34.957.367,56 -34.957.367,56 Tarafların bilirkişi raporuna beyan ve itirazları sonrasında bilirkişi heyetine Sözleşmeler konusunda uzman nitelikli hesaplama bilirkişi ... bilirkişi eklenmek suretiyle düzenlenen 05/05/2023 tarihli ek raporda özetle; davacı talebinin 200.000,00 TL olduğu, davalı ... tarafından, davacının 2020 yılı üretimi için toplam RES Katkı Payının;1. fatura ile 9.583.000,000 kWh elektrik üretimi karşılığı KDV dahil 1.418.839,89 TL, 2. fatura ile 226.522.889,000 kWh elektrik üretimi karşılığı KDV dahil 33.538.527,67 TL olmak üzere toplam 34.957.367,56 TL olduğu, Mahkeme tarafından, 2020 yılına ait RES Katkı Payı faturasının davacı tarafından iddia edildiği şekilde, teklif yılından faturaya esas üretim yılına kadar sabit kaldı; faturaya esas üretim yılında kümülatif olmayan ... ile güncellenmesi gerektiği takdir edilirse; bu durumda davalı ... tarafından fazla hesaplanan tutar ( 2 fatura için) 3.538.527,67 +1.418.839,89) -(19.692.542,60 +833.097,64)=14.431.727,331 TL olarak hesaplandığı, bu görüş ve hesaplamanın heyetin hukukçu bilirkişisi tarafından benimsendiği, Mahkeme tarafından sözleşme, teklif mektubu, Yönetmelik ve Elektrik Piyasası Mevzuatı dikkate alınarak yapılan ve ek raporun 9-10-11. Sayfalarında yer verilen 4.ALTERNATİF görüş ve değerlendirmeler takdir edilirse; toplam 2 adet fatura karşılığı, “Toplam RES Katkı Payı Tutarı — kr x E x ...” formülünden — KDV — Dahil olmak — üzere RES — katkı payı toplam- 1.210,059,59+28.603.380,49 =29.813.440,08 TL olarak hesaplandığı, bu durumda davacı tarafından yapılan fazla ödemenin; (33.538.527,67 +1.418.839,89) -29.813.440,08=5.143.927,47 TL olacağı, bu alternatifle yapılan inceleme ve hesaplamalarda; sadece elektrik piyasası mevzuatı ile davacının lisansı kapsamındaki hak ve yükümlülükleri dikkate alınarak, lisans tarihini takip eden ilk Ocak ayında açıklanan kümülatif ... endeksi ile ilk güncelleme yapılmış olduğu ve bu görüş ve hesaplamanın heyetin elektrik mühendisi bilirkişisi tarafından benimsendiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
EMEKLİ SAYIŞTAY UZMAN DENETİCİ YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR BİLİRKİŞİ Fahri AYDIN 04//05/2023 TARİHLİ AYRIK GÖRÜŞ EK RAPORUNDA : Davacı Bergres Elektrik Üretim A.Ş.'nin yarışma sonucu kilowatt saat (kWh) başına 4,52 kuruş teklifi ile Türkiye Elektrik Üretim İletim A.Ş. tarafından yıllık net elektrik enerjisi üretiminin çarpılmasıyla bulunacak toplam RES katkı payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık Tüketici Fiyat Endeksi (...) oranında güncelleştirilerek takip eden yılın Ocak ayına kadar, tüm tesisin geçici kabulünün yapıldığı tarihten itibaren yirmi yıl süre boyunca ...'a ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği göz önüne alındığında; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın,her yıl artış yapılafak belirlenecek olan yeni birim fiyatın hesabında artış oranının matrahı olarak bir önceki yılın birim fiyatının mı yoksa kök birim fiyatının mı baz alınacağı noktasında toplandığı, Sözleşme, teklif mektubu ve yönetmelik tamamı bir bütün halinde amaca yönelik değerlendirildiğinde; aslında teklif zamanı bildirilen kök birim fiyatın, her yıl bir önceki yılın Aralık ayında açıklanan ... oranına göre arttırılmak (yani enflasyona göre güncellemek) suretiyle yeni yılın birim fiyatının tespit edilmesinin amaçlandığı, süreklilik arz eden yıllara sari sözleşmelerde, sözleşme bedelinin enflasyon araçlarına göre arttırılmasının sözleşme bedelinin güncellenmesini amaçladığı, ancak sözleşmenin yorumu hukuki mesele olduğu için bu hususta takdirin Mahkemeye ait olduğu, Mahkemece bu görüşe itibar edildiğinde davacının davalıdan istirdadını isteyebileceği bir bedel bulunmadığı, Yarışmaya kalılan diğer firmalar tekliflerini verirken, her yıl enflasyon karşısında ... oranındaki artışı kümülatif artış şeklinde düşünmüş olabilecekleri, bu sebeple de davacının teklifindeki hesap şeklinin kabul halinde, diğer istekliler bakımından “Haksız Rekabet”in ortaya çıkacağı, görüş ve kanaat belirtmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davacı tarafın RES katkı payı ödemesinin fazla olduğu iddiası ile açılan geri alımı isteminden kaynaklı alacak davasına ilişkindir.
Davacı şirketin, yarışmalar sırasında sunduğu ve bağlantı hakkı kazanmasını sağlayan teklif mektubu ile toplam RES katkı payı tutarını, teklif yılında yıllık net elektrik enerjisi üretimlerinin çarpılmasıyla esas teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (...) oranında GÜNCELLEŞTİRİLEREK (KÜMÜLATİF) Teşekküle ödeyeceği şekilde kabul ve taahhüt edilmiştir. Buna göre davacı şirketin 25 Ağustos 2011 tarihinde taahhüt ettiği teklif değeri olana 4,52 kuruşun (formüldeki "kr") 2011'den itibaren ... oranında güncellendiği anlaşılmıştır.
Yarışmaların gerçekleştirildiği dönemde yürürlükte olan 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 3/5. Maddesi: "Rüzgâr enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılmış veya yapılacak olan lisans başvuruları kapsamında, bu Kanun ile 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu kapsamında Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından yapılacak teknik değerlendirme ve ardından Kurum tarafından yapılacak değerlendirme sonucunda lisans almak için gerekli koşulları sağlayan başvuru sahipleri belirlenir. Yapılan belirleme sonucunda da aynı bölge ve/veya aynı trafo merkezi için birden fazla başvurunun bulunması durumunda, bu başvurular Kurum tarafından Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine gönderilir. Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından bu durumda olan başvurular arasından sisteme bağlanacak olanı belirlemek için yarışma yapılır. Yapılan yarışmada, Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketine işletmeye girdikten sonra yönetmelikle belirlenecek bir süre boyunca üretilecek kWh başına ödenecek en yüksek katkı payını teklif ve taahhüt eden başvuru sahibi belirlenerek yarışma sonuçları Kuruma gönderilir. Lisans verilmesine ilişkin tüm hak ve yetkiler Kurula aittir. Katkı payı gelirleri Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından münhasıran sisteme bağlanacak üretim tesisleri için gerekli iletim yatırımlarının finansmanında kullanılır. Yarışmaya ve yarışma sonunda belirlenen katkı payının ödenmesine ilişkin usul ve esaslar Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketi tarafından hazırlanacak ve Kurum tarafından onaylanacak yönetmelikle düzenlenir." şeklindeki hükmü mevcut olup Yarışmada en yüksek katkı payını teklif ve taahhüt eden başvuru sahibinin belirlenmesi, Yarışma ile ilgili usul ve esasları içeren yönetmeliğin hazırlaması ve...'nun onayına sunulması hususları düzenlenmiştir.
Hazırlanan yönetmelik... tarafından onaylanmış, 22 Eylül 2010 tarihli ve 27707 sayılı Resmi Gazete'de "Rüzgâr Enerjisine Dayalı Üretim Tesisi Kurmak Üzere Yapılan Lisans Başvurularına İlişkin Yarışma Yönetmeliği" adıyla yayımlanmıştır. Yarışma yönetmeliğinde, yarışmaların asıl unsuru olan en yüksek katkı payını teklif eden başvuru sahibinin belirlenmesi işleminin, teklif mektubu ve taahhütname ile kayıt altına alınması amaçlanmıştır. Yönetmelikte; katkı payı ödemelerinin 20 yıl boyunca yapılacağı ve yapılacak ödemenin her yıl ... değişim oranında güncelleneceği yer almıştır. Kanunun öngördüğü şekilde yarışmaların yapılma amacı, en yüksek katkı payını teklif ve taahhüt eden şirketi kayıt altına almayı esas almaktır.
Tüm dosya kapsamı, iddia, cevap dilekçesi, arabuluculuk son tutanağı ile bu konuda yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ile alınan bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirketin, yarışmaya katıldığı dönemde yürürlükte bulunan Yönetmelik ekinde yer alan Katkı Payı Teklif Mektubuyla davalı idareye ödemeyi taahhüt ettiği katkı payı teklifini sunarak yarışmada yer aldığı, davacı şirketin kendini bağlayıcı bir taahhüt altına girmiş olup, teklif mektubu ile toplam RES katkı payı tutarını, teklif yılından ödemeye esas üretim yılına kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Ocak ayında açıklanan yıllık tüketici fiyat endeksi (...) oranında GÜNCELLEŞTİRİLEREK (KÜMÜLATİF) Teşekküle ödeyeceği şekilde kabul ve taahhüt edilmiştir. Teklif mektubu ve taahhütname ile sözleşmenin bir bütün oluşturduğu ve bunların RES katkı payı hesabına ilişin hükümleri arasında çelişki bulunmadığı gibi bulunsa dahi önceliğin sözleşme eki/temeli sayılan teklif mektubunda olduğu (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.02.2021 tarihli 2017/(13)3-655 Esas , 2021/101 Kararı ) kabul edilerek , teklif birim fiyatının verildiği 2011 yılından, ücrete esas yıla kadarki ... oranları üzerinde birim fiyatın güncellenerek (Kümülatif) uygulanması gerektiği, emekli Sayıştay uzman denetici yeminli mali müşavir bilirkişi Fahri AYDIN 'ın 05/05/2023 tarihli ayrık görüş ek raporu dışındaki diğer bilirkişiler olan elektrik bilirkişi ... ile Sözleşmeler konusunda uzman nitelikli hesaplama bilirkişi ...'ın raporları dosya kapsamı ve yukarıda belirtilen hususlar kapsamında dikkate alındığında davacı şirketin dava dilekçesindeki talebi şeklindeki hesap şeklinin kabulü halinde, diğer istekliler ihaleye teklif mektubu veren şirketler bakımından “Haksız Rekabet”i ortaya çıkacağından belirtilen bu bilirkişilerin raporları dikkate alınmamıştır.
Ayrıca; davacı şirketin, yarışmaya teklif mektubunda yazılı şekilde teklif ettiği miktar üzerinde katıldığı ve ihaledeki diğer rakiplerinden daha uygun fiyat verdiği için teklifinin kabulü ile sözleşmenin imzalandığı, ücret ödeme aşamasında ise yarışma yönetmeliği ekindeki matbu olarak hazırlanmış sözleşme, teklif mektubu ve buna uygun yapılan hesaplamaya dayalı davalı faturalarına, sözleşme hükümü yerine, teklif mektubu nazara alınarak fazla miktarda RES KATKI PAYI hesabı yapıldığı gerekçesiyle yaptığı itiraz açtığı alacak davası, Türk Medeni Kanunun 2. maddesinde ifade edilen ve Türk Ticaret Kanunun 1.maddesi atıf hükümce, ticari davalarda da uygulama yeri bulan "Herkesin haklarının kullanırken ve borçların yerine getirirken iyiniyetili/dürüst davarması gerektiği" ilkesine aykırı olduğu da anlaşılmakla, Belirtilen nedenlere göre; ...'nin kümülatif güncellenmesi suretiyle uygulanması ve güncellemenin teklif mektubunda belirtilen şekilde uygulanması yukarıda belirtilen nedenlere göre yönetmelik ve anlaşma hükümlerine uygun olduğundan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-)Davanın REDDİNE,
2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 179,90.TL red karar ve ilam harcından peşin alınan 3.415,50 TL harcın mahsubu ile fazla alındığı anlaşılan bakiye 3.235,60.TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
3-)6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13.maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00.TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
4-)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-)Kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettiren davalı taraf lehine AAÜT'sinin 7.maddesine göre belirlenen 31.000,00.TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
6-) Tarafların yatırmış olduğu ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair, davacı vekillerinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/06/2023
Katip...
E-imzalıdır
Hakim...
E-imzalıdır
¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸