T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/166 Esas - 2025/849
T.C.
ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/166 Esas
KARAR NO : 2025/849
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/03/2023
KARAR TARİHİ : 03/12/2025
KARAR YAZMA TARİHİ : 05/12/2025
Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Müvekkili firma ile ... firma ... Sistemleri Mak. San. Ve Tic. Ltd. Şti'nin uzun yıllardır ticari ilişki içinde olduğunu, müvekkili şirket tarafından düzenlenen, keşide tarihi ise 31.01.2023 belirlenen 100.000.00 TL bedelli ... A.Ş.’nin ... Şubesi'nin ...iban nolu, ... seri numarasına ait çekin ... Sistemleri Mak. San. Ve Tic.Ltd. Şti. Şirketi emrine düzenlendiğini, çekin ... A.Ş.'ye ... ambar tesellüm fişi kapsamında 29.11.2022 tarihinde lehtara gönderilmek üzere kargo firmasına teslim edildiğini, 30.11.2022 tarihinde kargonun lehtar şirkete ulaştığını fakat kargo paketlerinin yırtılmış olduğu, kargonun içindeki paketlerin teslimden önce açıldığı, çekin bulunduğu zarfın açılmak sureti ile alındığını, zarfın boş olarak kendilerine ulaştığını, 30.11.2022 tarihinde lehtar firma yetkilileri tarafından müvekkil şirkete bildirildiğini, 31.01.2023 keşide tarihli, 100.000.00 TL bedelli çeke istinaden müvekkili şirket hakkında ...Esas numaralı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili firma yetkilisi tarafından çekin kargoda çalınması hasebiyle, 01.12.2022 tarihinde ...'na suç duyurusunda bulunulduğunu, suça karışan ... A.Ş. çalışanları hakkında TCK'nin ilgili maddeleri uyarınca cezalandırılmasını talep edildiğini, konuyla ilgili lehtar firmanın ihbarı üzerine ... E.S. dosyasından Tedbir talepli olarak çek iptali davası açıldığının öğrenildiğini, yatırılan teminat kapsamında icra takibine konu çek hakkında 'ödemeden men talimatının mevcut olduğunu, icra takibi başlatılmış ise de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte borca itiraz takibi durdurmadığı için icra takibini durdurur ihtiyati tedbir karar verilmesinin müvekkili şirket bakımından önemli olduğunu belirterek dava konusu senedin tahsili halinde, müvekkili şirketin ileride telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı muhtemel olduğundan dava konusu senedin, teminatsız veya mahkemece uygun görülecek bir teminat mukabilinde ve iş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, davaya konusu senedin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini, 31.01.2023 vade tarihli 100.000,00.TL bedelli çekin kaybolmasından dolayı, senedin hukuka aykırı tedavüle çıkartıldığından ve ciro zincirindeki kopukluk ve sahte imzalar bulunması ve borç ilişkisi bulunmaması gerekçesiyle davacı müvekkilinin açtığı menfi tespit davasının kabulü ile davacı müvekkilinin davalı şirkete herhangi bir borcunun olmaması nedeniyle anılı senedin bedelsizliğinin tespitine karar verilmesini talep ve talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Davacının, dava konusu çekin keşidecisi olup çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, dava dilekçesinde, dava konusu çekin keşide edildikten sonra çekin lehtarı olan davadışı ... Bilgisayar şirketine gönderilmek üzere kargoya verildiğinin belirtildiğini, davacının, dava konusu çeki keşide edip çekin lehtarına gönderilmek üzere kargoya verdiğini beyan ettiğine göre hem çekteki imzasını hem de çekteki borç ilişkisini kabul etmiş olduğunu, bu nedenle dava konusu çekten ötürü sorumlu olduğunu, davacının, çekin lehtarı olan davadışı ... Bilgisayar şirketinin edimini yerine getirmediğini iddia etmediği gibi, çek bedelinin kendisi tarafından harici bir şekilde ödendiğini de ileri sürmediğini, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte, bir an için çekin bedelsiz kaldığı kabul edilse dahi; bu iddianın müvekkiline karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığını, dava dilekçesinde, çekteki imzanın çekin lehtarı olan davadışı ... Bilgisayar şirketi yetkilisine ait olmadığı iddia edilmiş ise de; çekteki lehtar imzasının sahte olması, TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, çekin, davadışı ... Bilgisayar şirketine ulaşamadan kaybolmuş olması ve bu şirketin çekin iptali için dava açmış olması, davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığını ve davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, çekteki ciro silsilesinden de anlaşılacağı üzere müvekkilinin, dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... şirketinden aldığını, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edemediğini ve bu nedenle de büyük bir mağduriyet yaşadığını, çeki kendisine veren ... şirketi ve yetkilisi hakkında suç duyurusunda dahi bulunulduğunu, soruşturmanın ...nolu dosyasıyla devam ettiğini, davacı tacir olduğundan basiretli hareket etme yükümlülüğü altında olduğunu, mevzuat gereği çeklerin kargo aracılığıyla taşınmasının yasaklandığını, çekin cüzi bir sigorta bedeli ödeyerek güvenceli gönderilme imkanı varken mevzuat gereği yasaklanan bir yolun tercih edilmesinin tamamen davacının kendi kusurundan kaynaklandığını, bu nedenle basiretsiz davranışlarının sonucuna müvekkilinin değil, davacının katlanması gerektiğini belirterek davanın reddini, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin tensip ara kararı ile ...Esas sayılı dosyasındaki tüm evrakların UYAP sistemi üzerinden gönderilmesinin istenilmesine, ... Esas sayılı dosyasındaki tüm evrakların UYAP üzerinden gönderilmesinin istenilmesine, ... Esas sayılı dosyasındaki tüm evrakların UYAP sistemi üzerinden gönderilmesinin istenilmesine, ... Soruşturma dosyasındaki tüm evrakların UYAP üzerinden gönderilmesinin istenilmesine, Dava dilekçesi kapsamında icra takibinin durdurulması şeklinde tedbir verilemeyeceğinden davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir.
Mahkememizin ara kararı ile ...'ye yazılan müzekkere üzerine savcılığın ... soruşturma nolu dosyasının yetkisizlik kararı ile ...'na gönderildiği ... üst soruşturma numarası aldığı belirtildiğinden ...'den ilgili dosyanın tüm belgelerin istenilmiş, Taraflara ticari defter ve kayıtlarını sunmaları, yahut bulunduğu yer ve ilgilisini bildirmeleri için 2 şer hafta süre verilmesine, davalı tarafa bu hususta HMK 220 şerhi içeren muhtıra tebliğine, Dava konusu çekte bulunan keşideci lehtar ve cirantalar olmak üzere toplam 7 şirketin ilgili adreslerinden ticaret sicil müdürlüklerinden şirket ortaklarını ve yetkililerini gösteren ticaret sicil özetinin çıkarılarak gönderilmesinin istenilmesine, ayrıca aynı ticaret sicil müdürlüklerinden bu 7 şirketin müdürlüklerinde kaşe ve imza sirküleri var ise bunlarında ilgili belgelerin suretinin istenilmesine, Davacı vekilinin harici olarak ödediklerini belirtilen dava konusu çekin ödeme yaptığına dair ... ödendi ise ödeme bilgilerinin gönderilmesinin müzekkere ile istenilmesine, ...esas sayılı dosyasında eldeki eldeki menfi tespit davasına konu olan çekin iptaline yönelik dava bulunduğundan bu dosyada karar verilmiş ise kesinleşmiş karardan bir suret gönderilmesi için müzekkere yazılmasına, ...'ye ,...'nin yetkisizlik ile gelen ... üst dosya numarası ile yetkisizlik ile gelen dosyadan dolayı iddianame düzenlenip düzenlenmediği, kamu davası açılmış ise açılmış davanın bildirilmesi ile beraber ilgili tüm belgelerin uyap üzerinden gönderilmesinin istenilmesine, ... esas sayılı dosyasının karara çıkmış ise kesinleşmiş karar suretinin gönderilmesinin istenilmesine, ... Dairesine müzekkere yazılarak ...esas sayılı icra takip dosyasındaki tüm evraklarla birlikte icra takibine konu olan çekin uyap üzerinden suretlerinin gönderilmesinin istenilmesine,...'ye müzekkere yazılarak ...soruşturma sayılı dosyasının akıbetinin sorulmasına, 1-... Şubesine yazılan müzekkerenin cevabının beklenmesine, yazılış tarihi de dikkate alınarak akıbetinin sorulmasına,...'ye müzekkere yazılarak ...soruşturma numaralı dosyaya ait tüm belge ve suretlerinin gönderilmesinin istenilmesine, ...'ne müzekkere yazılarak... esas sayılı dosyasındaki tüm belgelerin gönderilmesinin istenilmesine, Menfi Tespit davasına konu olan çekteki ciroları bulunan şirketlerin şirket kaşelerinin bir örneğini ticaret sicil müdürlüklerine vermelerinin tespiti halinde çekin arkasında ciroları bulunan şirketlerin bağlı bulundukları ticaret sicil müdürlüklerine müzekkere yazılmasına, bunun için öncelikle ... müzekkere yazılarak bu hususun sorulmasına, 1-...'ye müzekkere yazılarak ... soruşturma sayılı dosyasının tüm belgelerinin UYAP üzerinden istenilmesine, Menfi tespit davasına konu olan çek arkasında kaşeleri bulunan 5 şirketin bulundukları yerlerin ..., müzekkere yazılarak ticaret sicil müdürlüklerinin 22. Maddesi gereğince tescil başvurularında şirket yetkilisi tarafından hazırlanacak dilekçe ile yapılacak başvurularda tescil talep dilekçesinde imzanın yanı sıra ŞİRKET KAŞESİNİN BASILARAK SUNULDUĞUNDAN buna göre ilgili kaşenin bulunduğu belgenin okunaklı suretinin gönderilmesinin istenilmesine, ... müzekkere yazılarak ... soruşturma nolu dosyadaki tüm belgelerin uyap üzerinden istenilmesine, Davalı şirketin çekin keşide tarihi olan 31/01/2023 tarihi olması nedeniyle davalı şirketin ilgili ... dairelerinden 2022 - 2023 yıllarına dair BA , BS formlarının gönderilmesinin istenilmesine, Menfi tespiti davasına konu olan çekin arkasında bulunan diğer 4 şirketin adreslerinin bulunduğu yerdeki ... dairelerine müzekkere yazılarak bu şirketlerin de 2022 - 2023 yıllarına ait BA - BS formalarının ayrı ayrı istenilmesine, Dava konusu olan çekin arkasında bulunan 5 şirketin ilgili ticaret sicil müdürlüklerine ve ... dairelerine müzekkere yazılarak ilgili şirketlerin aktif firma olup olmadığının sorulmasına, Uyap üzerinden davalı şirketin tarafı olduğu soruşturma hukuk davaları ve icra dosyalarının esas numaralarının tespiti ile birlikte tespit edilecek esas numaralarına göre ilgili dosyaların ilgili mahkemelerden suretlerden gönderilmesinin istenilmesine, ...'ye müzekkere yazılarak... soruşturma numaralı dosyadaki belgelerin UYAP sistemi üzerinden istenilmesine, ...'ye müzekkere yazılarak ...üst yazısı ile ... soruşturma dosyasının başsavcılığınıza gönderildiği bildirildiğinden ilgili soruşturma dosyasındaki evrakların uyap üzerinden mahkememize gönderilmesinin istenilmiş gelen yazı ve belgeler dosya içerisine alınmıştır.
Mahkememizin 3 nolu celsenin 22/11/2023 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile davacı ile davalı tarafa ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmesi için süre verildiği, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlara ilişkin adresini dosyaya bildirdiği, davalı tarafa da buna ilişkin muhtıralı tebligatın 04/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği ancak ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yeri bildirmediği anlaşılmıştır.
Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya SMMM mali müşavir bilirkişi ... ile Kıymetli Evrak Hukukunda uzman nitelikli hesap bilirkişi ... ...'e tevdi edilmiş, bilirkişiler tarafından düzenlenen 18/03/2025 tarihli raporda: Davanın, 31.01.2023 keşide tarihli, davacı İbsalpin ... Ltd. Şti.'nin keşidecisi, dava dışı ... ... Ltd. Şti.'nin lehdarı ve davalı ... ... A.Ş.'nin de son yetkili hamili olduğu ... seri nolu 100.000,00 TL bedelli çekin kargo sırasında zayi olduğu iddiasına dayalı olarak keşidecinin son yetkili hamile karşı açmış olduğu menfi tespit davası olduğu, Çek üzerinde, çekin davalı tarafça iktisabının dayanağını teşkil eden ciro imzalarının bulunduğu ve ciro zincirinde şeklen bir kopukluk bulunmadığı, Rapor içinde yer verilen BAM kararları ve TTK'nun sayılan maddeleri uyarınca çeki keşide ettiğini ve imzasını ikrar eden davacı keşidecinin, çek üzerindeki ciro zinciri şeklen sağlam görünerek çeki iktisap etmiş olan son yetkili hamile karşı çekin çalındığı iddiasıyla açtığı huzurdaki bu menfi tespit davasında son yetkili hamilin bu iktisapta bile bile keşideci zararına hareket ettiğini ve kötüniyetli olduğunu ispatlaması gerekmesi karşısında dosyaya celp edilen delillerin takdir ve değerlendirmesinin Mahkemeye ait olduğu, Savcılık soruşturmalarında davalı şirket yetkilileri aleyhinde bir tespite rastlanmadığı, davalı şirket yetkilisinin Savcılık ifadesinde kendisinden önceki ciranta olan ... 2. A.Ş. şirketi ile ticari ilişkisinin bulunduğunu ve adı geçen şirketten 20'ye yakın çek aldıklarını beyan ettiği, cirantası ile akdi ilişkisini inkar etmediği, Dosyada çekin ... yerine kim tarafından nasıl ele geçirilerek cirolandığı ve ne şekilde tedavüle sokulduğuna dair herhangi bir bilgi bulunmadığı, Mali yönden yapılan incelemeler sonucunda davacı ile ... ... ... Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunduğu, davalı son yetkili hamil ile kendinden önceki ciranta olan ... ... A.Ş. arasında da ticari ilişki bulunduğu, aradaki cirantaların 2022 ve 2023 yıllarına ait Ba/Bs formlarının bulunmadığı tespitinin yapıldığı, salt bu tespitin davalı son yetkili hamilin çeki bile bile keşideci zararına iktisap ettiğini kabul etmeye yeterli görülüp görülmeyeceği konusunda takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu, Dolayısıyla davacı keşidecinin davalı son yetkili hamile karşı dosyanın mevcut durumuna göre menfi tespit isteğinde bulunup bulunamayacağının takdirinin Mahkemeye ait olduğu, Menfi tespit davalarında “çoğun içinde az da vardır” kuralı gereği her halükarda talep edilen borçta fazlalık olup olmadığının da denetlenmesi gerektiği, ancak davacının çekin konu edildiği ... E. sayılı dosyasına yönelik menfi tespit isteğinde bulunmamış olması nedeniyle taraf talepleri aşılamayacağından icra takibindeki alacak kalemleri yönünden fazla talep bulunup bulunmadığı yönünde bir hesaplama yapılmadığı kanaatine varılmıştır.
... Dairesinin 27/01/2010 tarihli ... sayılı ilamında: ".Mahkemece Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre çekin mücerret borç ikrarını içeren kıymetli evrak niteliğinde olduğu, çekin keşide edilip lehtara verildikten ve lehtar tarafından da üçüncü kişilere ciro edildikten sonra birlikte hareket etme olgusu ispat edilmeden çekin veriliş sebebindeki eksiklikler ileri sürülerek iptal edilmesinin mümkün olmadığı, davacının iddia ettiği şekilde çekin yasaya aykırı şekilde düzenlendiğini iyiniyetli üçüncü şahıs durumundaki davalının bilemeyeceği, usulüne uygun çek keşide edilmesinin davacı adına çek keşide eden dava dışı yetkililerinin şahsi sorumluluklarını gerektiren bir durum olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyize edilmiştir. Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına," şeklinde karar vermiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, menfi tespit davasına ilişkindir. Uyuşmazlığın; 31.01.2023 vade tarihli 100.000,00.TL bedelli çekin KARGODA kaybolmasından dolayı, çekin hukuka aykırı tedavüle çıkartıldığından ve ciro zincirindeki kopukluk ve borç ilişkisi bulunmaması gerekçesiyle davacı tarafın menfi tespit davasınında toplanacak delil ve belgeler kapsamında değerlendirilerek, davacının davalı şirkete karşı bir borcunun bulunup bulunmadığının tespitine ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma ile davacı tarafın ticari defter kayıtları ile yukarıda tek belirtilen ve toplanan deliller ile birlikte dosya kapsamında alınan bilirkişilerin raporu birlikte değerlendirildiğinde; bilirkişiler raporlarında; Dosyada çekin ... yerine kim tarafından nasıl ele geçirilerek cirolandığı ve ne şekilde tedavüle sokulduğuna dair herhangi bir bilgi bulunmadığı, Mali yönden yapılan incelemeler sonucunda davacı ile ... ... ... Ltd. Şti. arasında ticari ilişki bulunduğu, davalı son yetkili hamil ile kendinden önceki ciranta olan ... ... A.Ş. arasındaki cirantaların 2022 ve 2023 yıllarına ait Ba/Bs formlarının ... kaydı bulunmadığı tespitinin yapıldığı, salt bu tespitin davalı son yetkili hamilin çeki bile bile keşideci zararına iktisap ettiğini kabul etmeye yeterli görülüp görülmeyeceği konusunda takdir ve değerlendirmenin Mahkemeye ait olduğu, Menfi tespit davalarında “çoğun içinde az da vardır” kuralı gereği her halükarda talep edilen borçta fazlalık olup olmadığının da denetlenmesi gerektiği, raporda belirtilmiş olup yukarıda belirtilen ...Dairesinin 27/01/2010 tarihli ...sayılı ilamı da dikkate alınarak, davaya konu ... A.Ş. ... Şubesi'nin, ... seri numaralı, 31.01.2023 keşide tarihli, 100.000.00-TL bedelli çekin, keşideci davacı şirket olup davacı şirketin ... olarak keşide ettiği davadışı ..... Bilgisayar Şirketi dışındaki davalı ... ve Tic. A.Ş. şirketi arasındaki ... Şirketi, ... Şirketi ve ... Şirketi arasında celp edilen Ba/Bs ... formlarına göre davaya konu çekin ticari kaydına rastlanmamış olup davaya konu çekin davalı ... ve Tic. A.Ş. Şirketi tarafından, kötü niyetli olarak iktisap edildiği, aynı yetkili hamil davalı ... ve Tic. A.Ş. Şirketine karşı birden çok çekin kaybolmasından dolayı açılmış yukarıda belirtilen davalarda dikkate alınarak,Mahkememizin 3 nolu celsenin 22/11/2023 tarihli duruşmasının 1 nolu ara kararı ile davalı tarafa ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmesi ilişkin muhtıranın 04/03/2024 tarihinde tebliğ edildiği ancak ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yeri bildirmediği, son yetkili hamil davalı şirketin kötüniyetli olup kendisinden önceki cirantalar ile birlikte hareket ettiği kanaatine ulaşılarak, buna göre davanın kabulü ile, Davacı ... Şirketin keşidecisi olduğu, ... A.Ş. ... Şubesi'nin, ... seri numaralı, 31.01.2023 keşide tarihli, 100.000.00-TL bedelli çekten dolayı ciranta olan davalı ... Şirketine herhangi bir borcunun olmaması nedeniyle bu çekin bedelsizliğinin tespitine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1)Davanın KABULÜ İLE, Davacı ... Şirketin keşidecisi olduğu, ... A.Ş. ...Şubesi'nin, ... seri numaralı, 31.01.2023 keşide tarihli, 100.000.00-TL bedelli çekten dolayı ciranta olan davalı ... Şirketine herhangi bir borcunun olmaması nedeniyle bu çekin bedelsizliğinin TESPİTİNE,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 6.831,00.TL karar ve ilam harcından, dava açılışında alınan 1.707,75.TL peşin harcın düşülmesi ile kalan 5.123,25. TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
3) Davacı tarafından yapılan 179,90.TL başvurma harcı, 1.707,75.TL peşin harç, 158,50.TL tebligat ve posta ücreti, 7.500,00.TL bilirkişi ücreti, olmak üzere toplam 9.546,15.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4) Davacının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 45.000,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatırana iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı davalı şirketin yokluğunda olmak üzere, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, HMK.nun 345.maddesine göre 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu usulen anlatıldı. 03/12/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır.
Hakim ...
¸e-imzalıdır.
¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸