T.C. ... 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/312 Esas - 2024/373
T.C.
... "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/312 Esas
KARAR NO : 2024/373
DAVA : İtirazın İptali (Sigortacılık Temsilcilik Sözleşmesinden Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 11/11/2020
KARAR TARİHİ : 16/05/2024
KARAR YAZMA TARİHİ : 16/05/2024
Mahkememize verilen yetkisizlik kararının istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk Dairesinin 03/05/2024 tarihli 2014/662 Esas, 2014/678 Karar sayılı kaldırma kararı ile gelen dava dosyasının yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; ... 12. İş mahkemesinin 2020/767 Esas 2021/278 sayılı dosyasına sunulan dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde ; müvekkili ile borçlu arasında, Borç/Alacak Mutabakat ekstresine dayalı olarak ... 10. İcra Müdürlüğü 2018/3473 sayılı dosyası nezdinde icra takibi başlatıldığını, söz konusu takibe dayanak olarak borçlu, müvekkile şirkette danışmanlık faaliyetleri yürütmekte olup söz konusu danışmanlık faaliyetlerini icra ederken edimlerini yerine getirmesi amacı ile şirketten takip konusu miktar kadar borç aldığını, davalı borçlu itirazında; müvekkile ödeme emrinde belirtilen bir borcun bulunmadığını iddia etmişse de , davalının bu itirazının kötüniyetli ve takibi sürüncemede bırakmak amaçlı olduğunu, bu nedenle davalının haksız ve kötü niyetli itirazın iptali ile takibin devamını , davalı aleyhine, alacağın % 20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
Görevsizlik kararı ile mahkememize tevzi edilen ... 12.İş Mahkemesinin 14/04/2021 tarihli 2020/767 Esas, 2021/278 Karar sayılı görevsizlik kararında " Davacı vekilinin işçi-işveren veya işveren sigortalı ilişkisine dair hiçbir iddiası bulunmadığından, dosya içeriğine göre, taraflar arasında ticari temsil ilişkisi olduğu anlaşılmakla mülga 5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunun 1.maddesi ve 25.10.2017 tarihli yürürlüğe giren 7036 sayılı İş mahkemeleri Kanunun 5.maddesi gereğince yargılama konusu davanın Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alınına girdiği değerlendirilerek görevsizlik nedeniyle davanın ... Nöbetçi Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verildiği tespit edilmiştir.
Tarafların arasında düzenlenen dava dilekçesinin ekinde bulunan, İMG Sigorta Temsilcilik Sözleşmesinin VII.Diğer hükümler başlığında, işbu sözleşmenin uygulanmasından doğabilecek her türlü uyuşmazlıkta çözümün ŞANLIURFA MAHKEMELERİ VE İCRA DAİRESİ yetkili olduğuna dair yetki sözleşmesinde tespit edilmiştir.
MAHKEMEMİZİN 28/09/2021 TARİHLİ 2021/324 ESAS, 2021/597 KARAR SAYILI YETKİSİZLİK KARARI İLE; 6100 sayılı HMK'nun 17.maddesi Yetki sözleşmesine ilişkin olarak düzenlenmiş olup, " Tacirler veya kamu tüzel kişileri arasında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." HMK.m.17'nin ikinci cümlesine göre, " Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemede açılır." Bu hükme göre, dava sadece yetki sözleşmesinde kararlaştırılmış olan mahkemede açılabileceğinden, yetki sözleşmesi kapsamında mahkememizin yetkili olmadığı anlaşıldığından, yetki sözleşmesine göre yetkili mahkeme ŞANLIURFA Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) yetkili olduğunun kabulü ile mahkememizin yetkisizliğine karar verilmiştir. Mahkememizce verilen bu karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 23.HUKUK DAİRESİNİN 03/05/2024 TARİHLİ 2014/662 ESAS, 2014/678 KARAR SAYILI KALDIRMA KARARI İLE; "...İlk derece Mahkemesince taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin kurulduğu 01.01.2015 tarihi itibariyle davacının tacir olup olmadığı araştırılmaksızın yapılan bu kabul hatalı olmuştur. HMK'nın yetkiyi düzenleyen maddelerinde kesin yetki halleri açıkça belirtilmiştir. HMK'nın 18/1. maddesi uyarınca, yetki sözleşmesi de ancak kesin yetki bulunmayan hallerde yapılabilir. Ancak, HMK'nın 17. maddesindeki, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça davanın sadece sözleşmeyle belirlenen mahkemelerde açılabileceğine ilişkin yetki kuralı, aksi de kararlaştırılabildiğinden münhasır yetkiyi düzenlemekte olup, kesin yetki kuralı değildir. HMK'nın 19/2. ve 116/a maddesi uyarınca mahkemenin yetkisinin kesin yetki esasına göre belirlenmediği hallerde ise, yetki itirazı bir ilk itiraz olduğundan ve 19/2 ile 117/1. maddesi uyarınca cevap dilekçesinde süresinde ileri sürülmesi gerektiğinden aynı Kanun'un 19/4. maddesi uyarınca da yetki itirazı süresinde ve usulüne uygun olarak ileri sürülmezse, yetkisiz mahkeme yetkili hale gelir. Kesin yetki bulunmayan hallerde davalı tarafından süresinde ileri sürülmeyen yetki itirazının daha sonra ileri sürülmesi mümkün olmadığı gibi mahkemece de kendiliğinden dikkate alınamaz. Davalının süresinde yetki itirazında bulunmaması halinde dava sırasında taraflar arasında aksi yönde zımnen oluşan ve geçerli olan bir yetki sözleşmesi kurulduğunun kabulü de gerekir. (Bkz. Prof. Dr. B. Kuru, Hukuk Muhamekeleri Usulü, El Kitabı, İstanbul 1995, Sh. 174 vd.) HMK'nın 17. maddesindeki, ''taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça" hükmünün bu anlama geldiği kabul edildiği taktirde bu madde anlam kazanacaktır. Somut olayda, davalı yan süresinde yetki itirazında bulunmamıştır. Buna göre İlk derece Mahkemesince, yetkili olduğu kabul edilerek öncelikle görevli olup olmadığının tespiti yönünden, sözleşme gereği üstlenilen işin mutlak ticari davalara konu ticari temsilcilik niteliğinde olmadığı da gözetilerek, davalının sözleşme tarihi itibariyle tacir olup olmadığının belirlenmesi, davalının sözleşme tarihi itibariyle tacir olmadığının tespiti halinde HMK'nın 114/(1)-c ve 115/(2). maddeleri uyarınca Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi, görevli olduğunun tespiti halinde uyuşmazlığın esasının incelenmesi gerekirken, yazılı şekilde yanılgılı gerekçeye dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamıştır. Bu durumda Dairemizce, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/(1)-a.3. maddesi uyarınca, İlk derece Mahkemesi kararının esası incelemeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
Mahkememizce,... Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk dairesinin 03/05/2024 tarihli 2014/662 Esas, 2014/678 Karar sayılı kaldırma kararı kapsamında davacının tacir olup olmadığı hususunda Gelir İdaresi Başkanlığı ... Vergi Dairesi Başkanlığı Mithatpaşa Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak Davacı İMG DANIŞMANLIK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ile Davalı DENİZ AKBAŞ arasında mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası nedeniyle; ... Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesinin 03.05.2024 tarihli 2024/662 Esas, 2024/678 Karar sayılı kararı ile mahkememizce daha önce verilen karar kaldırılmış olup istinaf incelemesinde; "davalı... ... 'ın davalının sözleşme tarihi itibariyle tacir olup olmadığının belirlenmesi," istenildiği, bu kapsamda, davalı Deniz AKBAŞ'ın özellikle sözleşme tarihi olan 01/01/2015 ile 18/01/2018 tarihleri arasında tacir olup olmadığının tespitin sağlanması için, davalının belirtilen bu tarihler arasında birinci sınıf tüccar olup olmadığı, hangi iş kolunda faaliyet gösterdiği, belirtilen OVO1/2015 ile 18/01/2018 tarihleri arasında Bilanço ( esasına ) usulüne tabi olup olmadığı, Vergi Usul Kanununun 182. Maddesinde belirtilen yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defteri tutup tutmadığı, vermiş olduğu beyannamesinin suretinin araştırılarak bilgi verilmesi istenilmiştir olup ilgili kurumun 14/05/2024 tarihli 261591 sayılı cevap yazısı ile 0150781775 (26780558562 TC) vergi kimlik numaralı mükellefi Deniz AKBAŞ'ın 01/01/2015 ile 18/01/2018 tarihleri arasında mükellefiyetine rastlanılmamış olmakla birlikte, iş takipçiliği faaliyetinden dolayı 01/02/2021-06/06/2022 tarihleri arasında mükellefiyetinin olduğu gibıntranet kayıtlarının tetkikinden anlaşıldığı belirtilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, taraflar arasındaki "Sigorta Temsilcilik Sözleşmesi" başlıklı sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkemenin görevi HMK'nın 114. maddesi uyarınca dava şartlarından olup, 115. madde gereğince de mahkemece resen incelenmesi gereken hususlardandır. Bu kapsamda öncelikle Mahkememizin iş bu davada görevli olup olmadığı hususu re'sen irdelenmiştir.
TTK.nın 4. maddesi uyarınca, her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile bu maddede öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava olup, TTK.nın 5/1 maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın, Asliye Ticaret Mahkemesi tüm ticari davalara bakmakla görevlidir.
6102 Sayılı TTK'nın 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca; ayrı ticaret mahkemesi bulunan yerlerdeki ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, ticaret mahkemeleri kanunla belirtilmiş olan ticari davalara, asliye hukuk mahkemesi ise ticari davalar dışındaki hukuk davalarına bakar.
Somut olayda uyuşmazlık, taraflar arasındaki "Sigorta Temsilcilik Sözleşmesi" başlıklı sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali isteminden kaynaklanmaktadır.
... Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk Dairesinin 03/05/2024 tarihli 2014/662 Esas, 2014/678 Karar sayılı kaldırma kararında; Davalının sözleşme tarihi itibariyle tacir olup olmadığının belirlenmesi, davalının sözleşme tarihi itibariyle tacir olmadığının tespiti halinde HMK'nın 114/(1)-c ve 115/(2). maddeleri uyarınca Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesi belirtilmiş olup
Bu kapsamda yapılan araştırma sonucu; davalı Deniz AKBAŞ'ın dava konusu sözleşme tarihi olan 01/01/2015 ile 18/01/2018 tarihleri arasında tacir olmadığı, Gelir İdaresi Başkanlığı ... Vergi Dairesi Başkanlığı Mithatpaşa Vergi Dairesinin 14/05/2024 tarihli yazısı ile tespit edilmiş olup davacı tarafın şirket olarak tacir olup buna göre iki tarafta birlikte tacir konumunda olmadığı gibi dava mutlak ticari dava olmadığından Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesine olanak bulunmamaktadır. Dava konusu uyuşmazlık iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmediği, davanın "Sigorta Temsilcilik Sözleşmesi" başlıklı sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali isteminden kaynaklandığı, davanın ticari dava olarak da kabul edilmesi mümkün değildir. Genel hükümlere göre Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.
Bu durumda, uyuşmazlığın taraflar arasındaki "Sigorta Temsilcilik Sözleşmesi" başlıklı sözleşmeden kaynaklandığından yukarıda değinilen nedenlerle genel mahkemelerin görevine girdiği dikkate alınarak, davanın ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. Bu kapsamda mahkememizin görevsizliğine, HMK'nın 114/c, 115/2.maddelerine göre dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, dava dosyasının görevli ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M ; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1- Uyuşmazlığın genel mahkemelerin görevine girdiği dikkate alınarak, dava mutlak ticari dava niteliğinde de olmadığından mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE,
2-HMK'nın 114/c maddesi gereğince görev dava şartı olduğundan anılan yasanın 115/2. maddesi uyarınca dava şartı yokluğundan davanın USULDEN REDDİNE,
3-Tarafların, görevsizlik kararına karşı kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulması halinde ise bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde mahkememize müracaatı halinde dava dosyasının görevli ... NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE gönderilmesine, aksi durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğine,
4-Yargılama giderleri ve harcın HMK'nun 331/2 maddesi gereğince görevli mahkemece nazara alınmasına,
Dair; dosya üzerinden davacı vekili ile davalı vekilinin yokluğunda,gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf başvuru yolu açık olmak üzere karar verildi. 16/05/2024
¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸