T.C. ...14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/460 Esas - 2025/82
T.C.
ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/460 Esas
KARAR NO : 2025/82
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 09/07/2024
KARAR TARİHİ : 12/02/2025
KARAR YAZMA TARİHİ : 17/02/2025
Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Müvekkili davacı tarafın 233 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamında iktisadi devlet teşekkülü olduğunu, Genel müdürlüğün hizmet personeli alımının ... .... .... emeklilik sebebiyle müvekkile başvurusu üzerine, kıdem tazminatına hak kazandığı değerlendirilerek işçiye 29.05.2023 tarihinde brüt 67.483,42.TL kıdem tazminatının hesabına yatırılarak ödendiğini, Dava dışı şirketler tarafından ödeme yapıldığını, tahsil edilemeyen kısmın 47.081,96.TL olduğunu, 4857 sayılı kanunun 112. Maddesi gereğince müvekkilince yapılan kıdem tazminatı ödemenin davalı yüklenici firmalardan rücuen tahsili gerektiğini, yükleniciler ile idare arasında imzalanan idari ve teknik şartnamelerde yüklenicinin hak ve yükümlülüklerinin ayrıntılı olarak düzenlendiğini, idari ve teknik şartnameler ile sözleşmeler incelendiğinde dava dışı işçiye Müvekkil İdare tarafından yapılan ödemelerden davalı yüklenici firmaların sorumlu bulunduğunu, arabuluculuk sonucu anlaşma sağlanamadığı belirterek Bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 47.081,96.TL'nin 29.05.2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte sorumluluk oranıyla davalılardan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
DAVALI ...NAKLİYAT.... ŞİRKET VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Davanın Zamanaşımı ve hakdüşürücü süre itirazında bulunduklarını. Davanın reddi gerektiğini. Asıl işveren olan emir ve talimatla yetkili olan davacı kurumun tüm işçilik alacaklarından sorumlu olduğunu.. Hizmet alım sözleşmesinde yüklenici firmaların sorumlu olduğuna dair bir hüküm içermediğini. Kabul anlamına gelmemek üzere, hakkaniyet gereği 1/2 oranında sorumluluğun paylaştırılması gerektiğini. Kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili şirketin kendi çalışma dönemiyle sınırlı olmak üzere sorumlu tutulması gerektiğini. Açılan davanın esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.
DİĞER DAVALI ŞİRKETLER CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Cevap dilekçesi sunmadıkları anlaşılmıştır.
Tensip ara kararı gereği, Dava dışı işç... .... .... Nakliyat şirket vekilinin cevap dilekçesi sunan Zamanaşımı def'i ile hakdüşürücü süre itirazları değerlendirildiğinde; zamanaşımı def'i yönünden ise rücuen tazminat davaları, TBK.nun 73 ve 146.maddesine göre ödeme tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğundan ödeme makbuzu dikkate alındığında bu süre geçmediğinden davalı vekilinin zamanaşımı süresi ile hak düşürücü süre şartı gerçekleşmediğinden bu def'i ve itirazının reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Uzmana Aktüerya Hesap Bilirkişisi ... .... ... 'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 13/01/2025 tarihli raporda, Dava Dosyası Kapsamının incelenmesi, dosya kapsamındaki sözleşmeler, karar, bilgi ve belgelerin incelenmesi, dosyada yapılan tespit, değerlendirme ve hesaplamalar sonucunda: Davacı Talebinin; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 47.081,96TL'nin 29.05.2023 ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsili olduğunu, -Davacı - Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü ile davalı şirketler arasında hizmet alımına ait sözleşmeler imzalandığı, imzalanan sözleşmelerde işçi alacaklarından yüklenicilerin sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin yer aldığını, davacı işverenin ise işçi alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığını, Dava dışı işçi ... in hizmet ilişkisinin 1475 Sayılı İş Kanunun yürürlükte bulunan 14. maddesine göre kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde sona erdiği , Mahkemenin dava dışı işçilerin kıdem tazminatından davalı şirketin kendi dönemi ile sorumlu olduğu kanaatine varılması durumunda, Dava dışı ... a davacı Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından 29.05.2023 tarihinde ödenen toplam 67.483,42 TL kıdem tazminatının davalı şirketler dönemine düşen kıdem tazminatı miktarının 46.925,92.TL olduğunu ;
* 19.187,00.TL ...Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'den,
* 11.210,69.TL ... Mermer İnşaat Nakliye Turizm Petrol Ürünleri ve Motorlu Araçlar Dorse ve Damper Kasa Üretimi Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi'den,
* 9.867,60.TL ...İnşaat Temizlik Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'den ( müteselsilen)
*6.660,63.TL ... Tahliye İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 'den Toplam 46.925,92 TL'nin ve davalılardan rücuan tazminini talep edebileceği hesaplanmış olup, işletilecek faizin mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; dava dışı işçinin emeklilik sebebiyle işçi alacağından dolayı ödenen tazminatların, davalılardan rücuen tahsiline ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.
İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. ( Yargıtay 23.H.D. 15/09/2020 tarihli 2017/2497 Esas, 2020/2808 Kararı)
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Bu kapsamda, toplanan delillere, tarafların iddia ve savunmalarına, karar vermeye elverişli bilirkişi raporuna ve tüm dosya kapsamına göre; somut uyuşmazlıkta davacı ile davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi mevcut olup, 4857 sayılı Kanunun 2/6. maddesine göre, davacı asıl işverenin davalı alt işverenlerin dava dışı işçisi Fetin YOLDAŞIN'a karşı, o işyeri ile ilgili İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğu, yani kanun kapsamında, asıl ve alt işverenlerin dış ilişki itibariyle işçiye karşı müteselsil sorumlu oldukları, söz konusu düzenlemenin işçi alacağını güvence altına alma amacı taşıdığı, asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise, Borçlar Kanunun ve sözleşmeler hukukunun esas alınacaktır.
Buna göre somut olayda, davacı... ... .... davalı şirketler ile hizmet alım sözleşmesi imzaladığı görülmüş olup, tarafların, sorumlulukların belirlenmesinde kanuna açıkça aykırı olmadıkça öncelikle sözleşme hükümleri, sözleşme eki teknik şartname ve ihale dokümanları nazara alınacaktır. Sözleşme eki genel şartname uyarınca, yüklenicinin istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusunun yüklenici olmasına, yüklenicinin işçilerine ödemesi gereken kıdem tazminatı, izin ücreti gibi ödemelerdeki aksamalarda her türlü yasal sorumluluğun yükleniciye ait olmasına göre davacının asıl işveren olarak yaptığı ödemeden, işçinin davalı şirketlerde çalıştığı döneme isabet eden kısmı ile sınırlı olmak üzere davalının sorumlu oldukları kanaatine varılmış olmak ile karar vermeye elverişli 13/01/2025 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere davanın kabulüne karar vermiştir. Ayrıca taraflar tacir olduğundan, rücen tazminat alacağa, ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-)Davanın KISMEN KABULÜ ile, 46.925,92. TL rücuen tazminatın her bir davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere,
A-) 19.187,00.TL ...Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,
B-) 11.210,69.TL ... Mermer İnşaat Nakliye Turizm Petrol Ürünleri ve Motorlu Araçlar Dorse ve Damper Kasa Üretimi Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketinden,
C-)9.867,60.TL ...İnşaat Temizlik Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... TAŞIMACILIK Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi müteselsilen,
D-)6.660,63.TL ... Tahliye İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
Olmak üzere, ödeme tarihi olan 29/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek olan AVANS Faizi ile birlikte davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 3.205,51.TL karar ve ilam harcının dava açılışında davacıdan alınan 804,05.TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 2.401,46.TL harcın Davalılardan ;
A-) 981,91.TL ...Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,
B-) 573,71.TL ... Mermer İnşaat Nakliye Turizm Petrol Ürünleri ve Motorlu Araçlar Dorse ve Damper Kasa Üretimi Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketinden,
C-) 504,98.TL ...İnşaat Temizlik Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... TAŞIMACILIK Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi müteselsilen,
D-)340,86.TL ... Tahliye İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 4.000,00.TL arabuluculuk ücretinin, 13,26 TL'sinin DAVACIDAN; 3.986,74 TL'sinin davalılardan;
A-)1.630,09.TL ...Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,
B-)952,44.TL ... Mermer İnşaat Nakliye Turizm Petrol Ürünleri ve Motorlu Araçlar Dorse ve Damper Kasa Üretimi Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketinden,
C-)838,33.TL ...İnşaat Temizlik Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... TAŞIMACILIK Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi müteselsilen,
D-)565,88.TL ... Tahliye İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
4) Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 427,60 TL başvurma harcı, 2.025,00 TL tebligat ücreti, 3.750,00 TL bilirkişi ücreti, toplamı 6.202,60 TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 6.182,04 TL'si ile dava açılışında alınan 804,05 TL peşin harç toplamından oluşan 6.986,09.TL yargılama giderinin davalılardan;
A-)2.856,46.TL ...Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,
B-) 1.668,99.TL ... Mermer İnşaat Nakliye Turizm Petrol Ürünleri ve Motorlu Araçlar Dorse ve Damper Kasa Üretimi Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketinden,
C-)1.469,04.TL .... .... .... İnşaat Temizlik Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... TAŞIMACILIK Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi müteselsilen,
D-)991,60.TL ... Tahliye İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine,
5) Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00.TL vekalet ücretinin davalılardan
A-)12.266,36.TL ...Nakliyat Temizlik İnşaat Tarım Hayvancılık Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinden,
B-)7.167,05.TL ... Mermer İnşaat Nakliye Turizm Petrol Ürünleri ve Motorlu Araçlar ... .... ... Kasa Üretimi Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketinden,
C-)6.308,41.TL ...İnşaat Temizlik Turizm Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi - ... TAŞIMACILIK Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi müteselsilen,
D-)4.258,18.TL .... .... Tahliye İnşaat Temizlik Tarım Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden,
Olmak üzere davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine,
6) Davalı ...Nakliyat... Şirketi yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 13/2.maddesi uyarınca hesaplanan 156,04.TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...Nakliyat... Şirketine verilmesine,
7) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair; davacı vekili ile davalı ... .... .... vekilinin e-duruşmada yüzlerine karşı, diğer davalı şirketlerin yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, HMK.nun 345.maddesine göre 2 (iki) hafta içerisinde ...Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu usulen anlatıldı. 12/02/2025
¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸