T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/600 Esas - 2025/400
T.C.
ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/600 Esas
KARAR NO : 2025/400
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 12/09/2024
KARAR TARİHİ : 28/05/2025
KARAR YAZMA TARİHİ: 02/06/2025
Mahkememize açılan davanın yapılan açık yargılaması sonucunda, dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ ;
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; ... 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak kurulmuş tüzel kişiliğe sahip bir kamu iktisadi kuruluşu olduğunu, ..... hizmet binası ile işletmekte olduğu hava liman/meydanlardaki temizlik hizmetleri 1988 yılından beri piyasaya yaptırıldığını, ..... temizlik hizmetlerini belirli yıllarda davalı şirketler tarafından yerine getirildiğini, davalılar bünyesinde ..... 01 .06.2008 tarihinde işe başlayan davadışı ... (TC: ..... )'in 31.03.2023 tarihinde emekli olması üzerine 16.05.2023 tarihinde ödenen 161.482,28-TL kıdem tazminatı, 14.11.2023 tarihinde ...'den kaynaklanan 35.912,54-TL fark kıdem tazminatı olmak üzere toplam 197.394,82-TL kıdem tazminatı Müvekkili Kuruluş tarafından ödendiğini, bu ödemeden davanın yöneltilmediği son yüklenici şirketlerden 56.346,25-TL asıl alacak ve işlemiş faizi haricen tahsil edilmiş olup bakiye 141.048,57.TL üzerinden işçinin bağlı olduğunu ve bünyelerinde çalıştığı şirketlerden rücusu maksadıyla işbu davanın açılması zarureti hasıl olduğunu, dava dışı işçiye ödenen toplam 141.048,57-TL kıdem tazminatının davalı yüklenici firmalar nezdinde geçen hizmet sürelerine isabet eden kıdem tazminatı miktarları fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak ve bilirkişi incelemesi esas alınması kaydıyla; Kıdem Tazminatı ödemesinin 16/05/2023 tarihinde, ...' den kaynaklanan fark Kıdem Tazminatı ödemesinin ise 14/11/2023 tarihinde ödemesinin yapıldığını, davalı şirketlere ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini talep ettiklerini, arabuluculuk görüşmeleri yaptıklarını, ancak anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle ; davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 141.048,57-TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan sorumlulukları oranında tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılara usulüne uygun olarak dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.
CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Davalılara usulüne uygun şekilde dava dilekçesi ile duruşma gün ve saatini bildiren çağrı kağıdı tebliğ edilmesine rağmen davalı cevap vermemişlerdir.
Mahkememizin tensip ara kararı ile Dava dışı işçi ...'in ... iş yeri unvanlı hizmet cetvelinin çıkarılarak dosyasına eklenmesine, Davacı vekili tarafından hizmet sözleşmesi ile eki idari ve teknik şartnameler dava dilekçesinde sunulmuş olduğundan yeniden istenilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Uzmanı ...'a tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 06/03/2025 tarihli raporda, Davacı ... ile davalı Şirketler asında Personel hizmet alımına ait sözleşmeler imzalandığını, Taraflar arasında imzalanan sözleşmelerde işçi alacaklarından yükleni sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin yer aldığını, davacı işverenin ise işçi alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığını, Dava dışı işçi ... in hizmet ilişkisinin 1475 Sayılı İş Kanunun yürürlükte bulunan 14. maddesine göre kıdem tazminatının ödenmesini gerektirecek şekilde sona erdiğini, Davacı tarafından ava dışı işçi ... ile ilgili: (161.482,26 TL kıdem Tazminatı + 35.912,54 TL ... den kaynaklanan Fark Kıdem Tazminat olmak üzere ) Toplam 197.394,80 TL ödeme yapıldığını, Davalılara Toplam Rücu Miktarı: 115.357,28 TL Kıdem Tazminatının ; 17.278,18 TL ... Şirketi , 32.732,89 TL ... Şirketi - ... Şirketi müteselsilen , 21.792,03 TL ... Şirketi, 2.660,48 TL ... Şirketi -... Şirketi müteselsilen, 1.793,58 TL ... Şirketi, 17.308,08 TL ... Şirketi, 21.792,03 TL ... Şirketi- ... Şirketi müteselsilen + 25.654,66 ... den kaynaklanan Fark Kıdem Tazminatı ; 3.842,55 TL ... Şirketi, 7.279,57 TL ... Şirketi - ... Şirketi müteselsilen , 4.846,40 TL ... Şirketi, 591,67 TL ... Şirketi -... Şirketi müteselsilen, 398,88 TL ... Şirketi, 3.849,20TL ... Şirketi, 4.846,40 TL ... Şirketi- ... Şirketi müteselsilen, olmak üzere ) Toplam 141.011,95 TL olarak hesaplandığını, Mahkemenin: Dava dışı işçinin davalı şirketlerde geçen çalışma süresine göre kendi dönemleriyle sorumlu olduğu kanaatine varması durumunda: Davacının 16.05.2023 tarihinde ödemiş olduğu Toplam Brüt 161.482,26 TL Kıdem Tazminatı ödemesinin, toplam 115.357,28 TL sini davalılardan rücuan tazminini talep edebileceği, işletilecek faizin mahkemenin takdirinde olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; dava dışı işçinin işçi alacağından dolayı iş emekli olması nedeniyle ödenen tazminatların, davalılardan rücuen tahsiline ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. ... kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.
İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. ( ..... )
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.
Bu kapsamda, toplanan delillere, tarafların iddia ve savunmalarına, karar vermeye elverişli bilirkişi raporuna ve tüm dosya kapsamına göre; somut uyuşmazlıkta davacı ile davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi mevcut olup, 4857 sayılı Kanunun 2/6. maddesine göre, davacı asıl işverenin davalı alt işverenlerin davadışı işçi ...'e karşı, o işyeri ile ilgili İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle alt işverenle birlikte müteselsilen sorumlu tutulduğu, yani kanun kapsamında, asıl ve alt işverenlerin dış ilişki itibariyle işçiye karşı müteselsil sorumlu oldukları, söz konusu düzenlemenin işçi alacağını güvence altına alma amacı taşıdığı, asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise, Borçlar Kanunun ve sözleşmeler hukukunun esas alınacaktır.
Buna göre somut olayda, davacı ...- davalı şirketler ile hizmet alım sözleşmesi imzaladığı görülmüş olup, tarafların, sorumlulukların belirlenmesinde kanuna açıkça aykırı olmadıkça öncelikle sözleşme hükümleri, sözleşme eki teknik şartname ve ihale dokümanları nazara alınacaktır. Sözleşme eki genel şartname uyarınca, yüklenicinin istihdam ettiği işçinin muhatabı ve sorumlusunun yüklenici olmasına, yüklenicinin işçilerine ödemesi gereken kıdem tazminatı, izin ücreti gibi ödemelerdeki aksamalarda her türlü yasal sorumluluğun yükleniciye ait olmasına göre davacının asıl işveren olarak yaptığı ödemeden, işçinin davalı şirketlerde çalıştığı döneme isabet eden kısmı ile sınırlı olmak üzere davalının sorumlu oldukları kanaatine varılmış olmak ile karar vermeye elverişli 06/03/2025 tarihli bilirkişi raporu doğrultusunda, davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Ayrıca taraflar tacir olduğundan, rücen tazminat alacağa, ödeme tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,
1-)Davanın KISMEN KABULÜ ile, (Kıdem Tazminatı ödemesi 115.357,28 TL ile ...' den kaynaklanan fark Kıdem Tazminatı ödemesi 25.654,66. TL olmak üzere=) 141.011,94.TL Rücuen tazminatın her bir davalının hizmet alım sözleşmesi olan dönemle sınırlı olmak üzere,
I-) Davacının 16.05.2023 tarihinde ödemiş olduğu Kıdem Tazminatı ödemesi toplamı 115.357,28.TL ile ilgili olarak;
A-)17.278,18.TL ... Şirketinden,
B-)32.732,89.TL ... Şirketi - ... Şirketinden müteselsilen,
C-)21.792,03.TL ... Şirketinden,
Ç-)2.660,48.TL ... Şirketi - ... Şirketinden müteselsilen,
D-)1.793,58.TL ... Şirketinden,
E-)17.308,08.TL ... Şirketinden,
F-)21.792,03.TL ... Şirketi- ... Şirketinden müteselsilen,
Olmak üzere, ödeme tarihi olan 16/05/2023 tarihinden itibaren işleyecek olan AVANS Faizi ile birlikte davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
II-) Davacının 14.11.2023 tarihinde ödemiş olduğu ...'den kaynaklanan Fark Kıdem Tazminatı ödemesi toplamı 25.654,66.TL ile ilgili olarak,
A-)3.842,55.TL ... Şirketi
B-)7.279,57 TL ...Şirketi - ... Şirketinden müsetelsilen,
C-)4.846,40.TL ... Şirketinden,
Ç-)591,67.TL ... Şirketi -... Şirketinden müteselsilen,
D-)398,88.TL ... Şirketinden,
E-)3.849,20.TL ... Şirketinden,
F-)4.846,40.TL ... Şirketi- ... Şirketinden müteselsilen,
Olmak üzere, ödeme tarihi olan 14/11/2023 tarihinden itibaren işleyecek olan AVANS Faizi ile birlikte davalılardan ayrı ayrı tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 9.632,53.TL harçtan, dava açılışında alınan 2.408,76.TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 7.223,77.TL harcın
A-)1.081,97.TL ... Şirketi
B-) 2.049,76.TL ... Şirketi - ... Şirketinden müsetelsilen,
C-)1.364,63.TL ... Şirketinden,
Ç-)166,60.TL ... Şirketi -... Şirketinden müteselsilen,
D-)112,32.TL ... Şirketinden,
E-)1.083,85.TL ... Şirketinden,
F-)1.364,64.TL ... Şirketi- ... Şirketinden müteselsilen,
olmak üzere davalılardan ayrı ayrı alınarak HAZİNEYE gelir kaydedilmesine,
3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.200,00.TL arabuluculuk ücretinin, 0,83.TL'sinin DAVACIDAN; geriye kalan 3.199,17.TL'sinin Davalılar,
A-)479,17.TL ... Şirketi
B-) 907,77.TL ... Şirketi - ... Şirketinden müsetelsilen,
C-)604,35.TL ... Şirketinden,
Ç-)73,79.TL ... Şirketi -... Şirketinden müteselsilen,
D-)49,74.TL ... Şirketinden,
E-)480,00.TL ... Şirketinden,
F-)604,35.TL ... Şirketi- ... Şirketinden müteselsilen,
olmak üzere davalılardan ayrı ayrı alınarak HAZİNEYE gelir kaydedilmesine,
4) Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 427,60.TL başvurma harcı, 5.930,00.TL tebligat ücreti, 6.500,00.TL bilirkişi ücreti, toplamı 12.857,60.TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 12.854,26.TL'si ile dava açılışında alınan 2.408,76.TL peşin harç toplamından oluşan 15.263,02.TL yargılama giderinin ;
A-)2.286,09.TL ... Şirketi
B-)4.330,92.TL ...
Sanayi Taahhüt Ticaret Anonim Şirketi - ... Şirketinden müsetelsilen,
C-)2.883,32.TL ... Şirketinden,
Ç-)352,01.TL ... Şirketi -... Şirketinden müteselsilen,
D-)237,31.TL ... Şirketinden,
E-)2.290,04.TL ... Şirketinden,
F-)2.883,33.TL ... Şirketi- ... Şirketinden müteselsilen,
olmak üzere davalılardan ayrı ayrı alınarak davacıya ödenmesine,
5) Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00.TL vekalet ücretinin ;
A-)4.493,39.TL ... Şirketi
B-)8.512,57.TL ... Şirketi - ... Şirketinden müsetelsilen,
C-)5.667,27.TL ... Şirketinden,
Ç-)691,89.TL ... Şirketi -... Şirketinden müteselsilen,
D-)466,44.TL ... Şirketinden,
E-)4.501,17.TL ... Şirketinden,
F-)5.667,27.TL ... Şirketi- ... Şirketinden müteselsilen,
olmak üzere davalılardan ayrı ayrı alınarak davacıya ödenmesine,
6)Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı tüm davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren, HMK.nun 345.maddesine göre 2 (iki) hafta içerisinde..... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu usulen anlatıldı. 28/05/2025
Katip .....
¸e-imzalıdır.
Hakim .....
¸e-imzalıdır.
** Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır**