T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
ANKARA "TÜRK MİLLETİ ADINA "
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/696 Esas
KARAR NO : 2025/413
DAVA : Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 13/05/2020
KARAR TARİHİ : 04/06/2025
KARAR YAZMA TARİHİ : 11/06/2025
Mahkememizce verilen 28/09/2022 tarihli .... sayılı kararın davacı vekili tarafından istinaf etmesi üzerine, .... Dairesinin 02/10/2024 tarih ve .... sayılı kaldırma ilamı ile kaldırması üzerine mahkememizin yeni esas numarasına kaydı yapılmış olup yapılan açık yargılama sonucu dosya incelendi;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA DİLEKÇESİNDE ÖZETLE: Müvekkili ile davalı şirket arasında 23.02.2020 tarihinde .... bloklarının çelik kapı, yangın kapısı, şaft kapakları, laminant malzemeleri işinin üretim ve montajı hususunda eser sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin edimlerini yerine getirmek amacıyla çalışmasını ve hazırlığını yaptığını, malzeme tedariği için 3.kişilerle ön sipariş ve fason üretim bağlantısı yaparak ödemelerini gerçekleştirdiğini, müvekkilinin, malzemeleri teslim etmek ve edimlerini ifa etmek amacıyla davalı şirket yetkilisi ... ile bağlantı kurmaya çalışsa da, davalı şirket yetkilisinin mesajları okuduğu halde cevap vermediğini, davalının haksız ve mesnetsiz olarak müvekkili ile irtibatı kestiğini, davalının müvekkili ile yürürlükte olan bir sözleşmesi bulunmakta iken, aynı iş için başka bir firma ile anlaşmasının açıkça kötüniyet teşkil ettiği gibi mağduriyete de sebep olduğunu, işveren bu eylemi ile ifanın imkansızlaşmasına sebep olarak kusurlu hareket ettiğini, bu durumun re'sen yapılacak araştırma ile de ortaya çıkacak olup, BK göre taraflar, borçlunun, borcu hiç veya gereği gibi ya da kararlaştırılan yer ve zamanda ifa etmemesi durumunda; alacaklı, zararını ispatlamak zorunda olmaksızın; borçluyu yükümlü kılan bir müeeyyide kararlaştırabilecğini, bu halde cezai şarttan/ ceza kaydından bahsedileceğinin hüküm altına alındığını, yine cezai şartın kararlaştırılması durumunda alacaklının zarara uğraması şart olmadığı gibi uğranılan zararı ispat külfetinin de bulunmadığını ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin gereklerini ifa etmeyen tarafın sözleşmede kararlaştırılan cezai şartı ödemek zorunda olduğunu, davalıya .... Noterliği'nin 1/03/2020 tarih ve ... yevmiye no'lu ihtarname ile haksız olarak sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmemesinden dolayı cezai şartı ödemesi gerektiği hususunun ihtar edildiğini, davalı tarafından .... Noterliği'nin 27/03/2020 tarih ve ... yevmiye no'lu cevabi ihtarnamesi ile "Müvekkilin, kendisinden ön ödeme talep ettiğini fakat şantiye alanına malzemelerin gelmediğini ve montajlarının yapılmadan ücrete hak kazanamayacağını, kendisinin de yetki belgesi(imza sirküsü) talep etmesine rağmen bu talebe karşılık verilmediğini bu sebeplere istinaden de sözleşmeyi açık olarak fesih ettiğini" beyan ettiğini, davalının haksız ve kötüniyetli olarak iddia ettiği hususlara yönelik herhangi bir somut dayanağı bulunmadığını, müvekkilin herhangi bir ön ödeme talebinin bulunmadığını, davalının yetki belgesine ilişkin talebini içeren herhangi bir beyanı yahut başvurusu da bulunmadığını, mesnetsiz iddiaların haksızlığının üzerini örtmeye çalışmaktan ibaret olup, mantıklı ve tutarlı olmadığını, sözleşme imzalanarak ticari ilişkinin başladığını ancak bu aşamadan sonra davalının sözleşmenin feshine yönelik sunduğu gerekçelerin kendisini haklı çıkarmaya yönelik olduğunu, taraflar arasındaki eser sözleşmesi sebebiyle davalının sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini yerine getirmemesi ve ardından müvekkili firmaya herhangi bir bilgi vermeden sözleşmeye konu işi başka firmaya yaptırması ve bu süreçte müvekkilini zarara uğrattığı gibi ifanın imkansızlaşmasına da kasıtlı olarak yol açmasından dolayı sözleşmede belirtilen cezai şartı ödemesi gerektiğini, gerek dava ve usul ekonomisi gerek somut vakıanın gelişimi, maddi kanıtların yoğunluğu, eldeki davanın kabul ile sonuçlanma olasılığı, davalı tarafın mal kaçırma ihtimalinin yüksek olması, davanın konusuz kalmaması, alacağın tahsil edilememe riskinin bulunması bunun da yeni dava ve sorumluluklara yol açacak olması vb ihtimaller dikkate alınarak, davalı tarafın araç ve taşınmazları üzerinde alacak miktarına yetecek oranda ihtiyati haciz kararı verilmesini veya üçüncü kişilere devredilmemesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini, fazlaya dair hakları saklı tutularak 75.171,42 TL'nin davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİNDE ÖZETLE; Müvekkilinin, davacının şirket yetkilisi olduğuna dair belgelerini ve imza sirküsünü istediğini ancak davacının, müvekkile bu belgeleri ulaştırmadığı için gerekli güveni sağlamayarak ilk olarak kendisinin sözleşmeyi ihlal ettiğini, davacının, malzemeler şantiye alanına inmeden ve gerekli montajlar yapılmadan ödemenin yapılmayacağını bildiği halde, ön ödeme talebinde bulunduğunu, bu süre zarfında şantiye alanına hiç bir malzeme inmediğini, şantiye alanına hiç bir malzeme indirmeden ön ödeme talebinde bulunduğu için sözleşmeyi ihlal ettiğini, müvekkilinin bu olaydan dolayı zarara uğradığını, davacının malzemeleri şantiye alanına indirdiğini ispat etmek zorunda olduğunu ancak buna ilişkin hiç bir belge sunmadığını, sözleşmenin 4.maddesinde sözleşmenin türü ve bedelinin belirlendiğini, yüklenici davacının sözleşmedeki edimlerinin kararlaştırıldığını ancak bu edimleri yerine getirmediğinin açık olduğunu, sözleşmenin "Ödemeler" başlıklı kısmına göre de "Yüklenici firma Malzemeleri Şantiye Sahasına Teslim Ettiğinde Getirdiği Malzemenin Fatura Bedeli Karşılığı Hakediş olarak belirtildiği ödeme şekillerinde olduğu gibi uygulama yapılmadan sahada nakit %30 ve daire %70 ödemesi yapılacaktır." hükmünün bulunduğunu ancak davacının, malzemeleri şantiye sahasına indirmediğini, davanın iyi niyetten uzak olduğunu, borcunu ifa etmeyenin davacı olduğunu, müvekkilinin kusurlu bir hareketinin olmadığını aksine davacının ön ödeme istediği için kusurlu olduğunu, sözleşmeden de anlaşılacağı üzere malzemeleri şantiye sahasına teslim etme konusunda ilk borçlunun davacı olmasına rağmen bu borcunu yerine getirmediği gibi, üstüne bir de kötü niyetli olarak bu davayı açtığını, müvekkilinin whatsapptan konuşmak yerine telefonla konuşmayı tercih etmiş olup, davacıya eğer stoklarında malzeme varsa şantiye alanına getirmesini söylediğini, buna rağmen davacının, sözleşmeye uymadığını ve edimini ifa etmediğini, şantiye alanının adresi de açıkça sözleşmede yazdığını ve davacının daha önceden de şantiye alanına geldiğini, davacının şantiye alanına malzemeyi indirdiğine dair sevk irsaliyesi, teslim etme tutanağı ya da fotoğraf gibi hiç bir delil sunmadığını, çünkü davacının bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini savunarak , davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce taraflarca tanık olarak belirtilen ..., ... ile ... duruşmada dinlenerek beyanları alınmıştır.
Mahkememizce tarafların delilleri toplanmış, tüm deliller toplandıktan sonra dosya İnşaat Mühendisi, Makine Mühendisi, Nitelikli Hesap Bilirkişisi ve Mali Müşavir Bilirkişiden oluşan heyete tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından düzenlenen 18/04/2022 tarihli raporda, İnceleme ve değerlendirmeler sonucunda dava konusu....Caddesi adresinde ve ....parselde kayıtlı 9.509,00 m2 alanlı arsa vasıflı taşınmaz üzerine yapımı devam eden ... Blok inşaatların; a) Dava konusu inşaatların; çelik kapılarını, yangın kapıları ve şaft kapakları ile laminant parkelerin Malzeme, yapımı, montaj, nakliye ile her türlü giderleri dâhil yapımı konusunda taraflar arasında 23.02.2020 tarihli “eser sözleşmesi” yapıldığını, b) Davacı firmanın sözleşme tarihi sonrasında ilgili yapılacak işleri kapsayacak bazı harcamaları yaptığı ve bu harcamalara ilişkin faturaların davacın şirketin ticari defterlerinde de kayıtlı olduğu tespit edildiğini, c) Taraflar arasındaki Uyuşmazlık 23.02.2020 tarihli eser sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği, davalının sözleşmeyi haklı sebeple feshedip etmediği ve tarafların birbirlerine cezai şart ödemelerinin gerekli olup olmadığına ilişkin olduğunu, Dava dosyası içerisinde sözleşmeye konu olan malzemelerin şantiye sahasına getirildiği hususunda bir belge yer almadığını, davacı taraf kendisine malzemelerin teslim edileceği adres bildirilmediği içi: Malzemelerin teslim edilemediğini ileri sürdüğünü, 23.02.2020 tarihli sözleşme incelendiğinde işin yapılacağı yerin sözleşmenin 3.1 maddesinde belirtildiğinin görüldüğünü, buna göre sözleşme konusu işin .... parselde bulunan ... bloklarında yapılacağı anlaşıldığını, dava dosyası içerisinde davacının sözleşme konusu malzemeleri söz konusu adrese teslim ettiğini, teslim etme girişimde bulunduğunu veya alacaklının temerrüdüne ilişkin hükümlere müracaat ettiği hususunda herhangi bir belgeye rastlanmadığını, davalı dosyası içerisinde 27.03.2020 tarihli ihtarnameye kadar davalı şirket tarafından davacıdan yetki belgesi ve imza sirküsü talep edildiğine ilişkin olarak herhangi bir belge yer almadığını, basiretli bir tacirin söz konusu belgeleri sözleşme yapmadan önce mi yoksa sözleşmenin yapılmasından sonra mı incelemesi gerektiği hususu mahkemenin takdirinde olduğunu, Sözleşmede cezai şartlar başlığı altında tarafların sözleşmeden vazgeçmesi, verilen sürelere uyulmaması halinde tarafların sözleşme bedelinin % 10'unu cezai şart olarak kabul ettikleri düzenlendiğini, dava konusu uyuşmazlıkta taraflarca kararlaştırılan cezai şartın seçimlik mi yoksa ifaya eklenen cezai şart mı olduğu hususu mahkemenin takdirinde olduğunu, bunun dışında karşı taraftan cezai şartın talep edilebilmesi için sözleşmenin varlığını sürdürüyor olması gerektiğini, başka ifadeyle sözleşmenin feshedildiği durumlarda aksi sözleşmede belirtilmediği sürece cezai şart talep edilebilmesinin mümkün olmadığını, dava konusu uyuşmazlıkta taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından .... Noterliği'nin 27.03.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle feshedildiği, ancak taraflar arasındaki sözleşmede sözleşmeden vazgeçilmesi halinde de cezai şart ödeneceği hususu kararlaştırıldığını, söz konusu durumun hukuki sonuçları mahkemenin takdirinde olduğunu, teknik bilirkişiler tarafından yapılan değerlendirmelerde davacı tarafından teknik bilirkişilere sunulan faturalardan 3 adetinin uyuşmazlık konusu olan sözleşme kapsamında yer alan işlerle uyumlu olduğu ve söz konusu faturaların davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu tespitlerine yer verildiğini, dava konusu uyuşmazlıkta davacı tarafından davalının sözleşmede belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesi ve sözleşmeyi haksız olarak feshetmesi sebebiyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın ödenmesi talep edilmekte olduğunu, dava dosyası içerisinde yer alan belgeler ve yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde davacının cezai şart talep etme hakkının bulunup bulunmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu sonuç ve kanaati belirtilmiştir.
Mahkememizin 28/09/2022 tarihli ....sayılı kararı ile; iddia, savunma, arabuluculuk tutanağı ile tarafların ticari defter ve kayıt bilgileri ile birlikte toplanan tüm deliller, talimatla alınan bilirkişi kurulu raporu birlikte değerlendirildiğinde, bilirkişi kurulu raporunda belirtildiği üzere; dava dosyası içerisinde yer alan belgeler ve dosya kapsamı çerçevesinde davacının cezai şart talep etme hakkının bulunup bulunmadığı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu tespit edilmekle, sözleşmede kararlaştırılan bu ceza niteliği itibariyle sözleşme tarihinde yürürlükte olan TBK'nın 182/2. maddesinde (Eski BK'nın 158/I. Md.si düzenlenen seçimlik ceza olup, sözleşmeye aykırılık halinde, aksine hüküm olmadıkça, ya sözleşmenin aynen ifası ya da seçimlik cezanın ödenmesinin istenebileceği, taraflar arasındaki sözleşmede, fesih halinde ayrıca cezanın da ödeneceğine ilişkin bir hükme yer verilmediğinden, davalı tarafından ....Noterliği'nin 27.03.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşme feshedildiğinden, feshedilen sözleşmeye dayanılarak seçimlik cezanın ödenmesinin de istenemeyeceği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen bu karar davacı vekili tarafından istinaf etmesi üzerine, .... Dairesinin 02/10/2024 Tarihli .... sayılı KALDIRMA İLAMI İLE "...Taraflar arasında "....Parselde bulunan ... bloklarının laminant işlerinin yapılması, belirlenen çelik kapı ve yangın kapakları ile şaft kapaklarının montaj malzeme işçilik ve şantiye sorumluluğu işçi sorumlulukları işini konu alan, toplam KDV dahil 751.714,20 TL bedelli sözleşme imzalandığı, sözleşmenin Ödemeler başlıklı 4. maddesinde; yüklenici firmanın malzemeleri şantiye sahasına teslim ettiğinde getirdiği malzemenin fatura bedeli karşılığı hakediş olarak belirtildiği ödeme şekillerinde olduğu gibi uygulama yapılmadan sahada nakit %30 ve daire % 70 ödemesinin yapılacağı kararlaştırılarak ödemenin % 30'unun nakit, kalan bedelin ise sözleşmede niteliği belirtilen daireler olarak verileceğinin benimsendiği, yine sözleşmenin "cezai şartlar" başlıklı maddesinde ise "İşveren ve Yüklenici Firmalar Arasanıda Doğabilecek Anlaşmasızlıklarda İki Tarafta Bu Sözleşmede Vazgeçer Veya Verilen Sürelerde Müteakip Kalınmaz İse Sözleşme Bedelinin %10 Cezai Şartı Kabul Etmiş Sayılacaktır..." hükmünün düzenlendiği anlaşılmıştır. Davadaki talep, sözleşmenin davalı tarafça haksız feshedilmiş olması nedeniyle sözleşmenin cezai şart başlıklı maddesinde düzenlenen yukarıda belirtilen cezai şart talebine ilişkindir. Cezai şartın düzenlendiği maddesinin incelenmesinde, sözleşmenin ifası sırasında doğabilecek anlaşmazlıklarda sözleşmeden vazgeçilmesi halinde veya verilen sürülere uyulmazsı sözleşme bedelinin %10'u cezai şart ödeneceği kararlaştırılmış olup, madde düzenlemesi ile ilk hükmün sözelşmeden vazgeçilmesi (sözleşmenin feshi) halini düzenlendiği anlaşılmakla, mahkemesince madde düzenlemesinin seçimlik ceza olarak nitelendirilmesi ve buna dayalı olarak sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle talepte bulunulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi hatalıdır. Mahkemece yapılması gereken iş, yukarıdaki açıklamalar kapsamında cezai şarta ilişkin sözleşme hükümlerinin sözleşmenin feshi halini de içerdiği kabul edilerek, sözleşmede ifaya ilişkin bir süre öngörülmediği, diğer bir deyişle belirsiz süreli sözleşme olduğu ve sözleşme hükümleri ile bu kapsamda tarafların iddia, beyan ve delilleri toplanıp değerlendirilerek, davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, tarafların kusur durumu ve buna bağlı olarak cezai şart talep koşullarının oluşup oluşmadığı incelenerek esas hakkında karar verilmesidir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK'nun 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına," mahkememizin kararının kaldırılmasına karar verilmesi üzerine dosya mahkememize gönderilmek ile mahkemizin yeni esas numarasına kaydı yapılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı cezai şart alacağına ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı, iddia, savunma, arabuluculuk son tutanağı ile toplanan tüm deliller ile birlikte dinlenen tanık beyanları ile dosya kapsamında alınan bilirkişilerin raporu ile birlikte .... Dairesinin 02/10/2024 Tarihli .... sayılı kaldırma ilamı ile cezai şarta ilişkin sözleşme hükümlerinin sözleşmenin feshi halini de içerdiği kabul edilerek, sözleşmede ifaya ilişkin bir süre öngörülmediği, diğer bir deyişle belirsiz süreli sözleşme olduğu ve sözleşme hükümleri ile bu kapsamda tarafların iddia, beyan ve delilleri toplanıp değerlendirilerek, davalı tarafından sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, tarafların kusur durumu ve buna bağlı olarak cezai şart talep koşullarının oluşup oluşmadığı incelenmesi belirtilmiş olup bu kapsamda Türk Borçlar Kanunun 182/1.Madde: "Taraflar, cezanın miktarını serbestçe belirleyebilirler." hükmünde ise kanun koyucu ceza miktarı hususunda sözleşmede tarafları serbest bırakmış olup ....Dairesinin 19.12.2017 tarihli, .... Kararında;"Taraflar, sözleşmede borçlunun ya borcunu sözleşmeye uygun olarak ifa etmesi ya da ceza koşulunun ödenmesini kararlaştırmış olabilirler. Bu durumda, borçlu borca uygun hareketle yükümlüdür. Ancak, borçlu borca uygun hareket etmediği takdirde, kendisini bir yaptırım beklemektedir. Bu yaptırım, sözleşmede kararlaştırılan ceza koşulunun ödenmesidir." hükmü gereğince, davacı tarafın edimlerini yerine getirmek amacıyla çalışması ve hazırlığını yaptığı, malzeme tedariği için 3.kişilerle ön sipariş ve fason üretim bağlantısı yaparak ödemelerini gerçekleştirdiği buna ilişkin faturaları dosyaya sunduğu davacının imalat malzemelerini teslim etmek ve edimlerini ifa etmek amacıyla davalı şirket yetkilisi ... ile bağlantı kurmaya çalışsa da, davalı şirket yetkilisinin cevap vermediği mesajlaşmalardan anlaşılmış olup davalının, davacı ile yürürlükte olan bir sözleşmesi bulunmasına rağmen aynı iş için başka bir firma ile anlaştığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin gereklerini davalı taraf ifa etmeyen taraf olarak, sözleşmenin feshininde davalı taraf, haklı taraf olmadığından bu kapsamda, davalı sözleşmede kararlaştırılan cezai şartı ödemek zorunda olduğundan, buna göre davanın kabulü ile, 75.171,42.TL cezai şart alacağın dava tarihi olan 13/05/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ukurlmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1)Davanın KABULÜ İLE, 75.171,42.TL cezai şart alacağın dava tarihi olan 13/05/2020 tarihinden itibaren işletilecek YASAL faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 5.134,96.TL karar ve ilam harcının dava açılışında alınan 1.283,74.TL peşin harcın düşülmesi ile eksik alındığı anlaşılan 3.851,22.TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
3) 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.320,00.TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,
İstinaf tarafından kaldırılan Mahkememizin 28/09/2022 tarihli ....sayılı kararında yazılan 27/12-2022 tarihli ....Harç nolu harç tahsil müzekkeresinde davalı aleyhine yazılan 1.320.00.TL arabuluculuk ücretinin davacı ...'dan tahsil edilmemiş ise harç müzekkeresinin İADESİNE, tahsil edilmiş ise tüm ferileri ile birlikte tahsil edilen paranın davalı ...'ın karar kesinleştiğinde talebi halinde iadesi için ilgili .... müzekkere yazılmasına,
4) Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 54,40.TL başvurma harcı, 1.283,74.TL peşin harç, 389,85.TL tebligat ücreti, 3.000,00.TL bilirkişi ücreti, olmak üzere toplam 4.727,99.TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5) Davacının yargılamada vekil ile temsil edildiği anlaşıldığından yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 30.000,00.TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6) Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak yatıranlara iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin e-duruşmada yüzlerine karşı olmak üzere, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 04/06/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
¸* Bu karar 5070 sayılı kanun gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır*¸