T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2018/377 Esas - 2025/450
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2018/377 Esas
KARAR NO : 2025/450
.........
.............
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/05/2018
KARAR TARİHİ : 09/07/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan "Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıların "... Hava Limanı Raylı Sistem Bağlantısı İnşaat ve Elektro Mekanik Sistemleri Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşleri" yapımını oluşturdukları adi ortaklık adına üstlendiklerini, davalılar ile müvekkili arasında, 21.09.2015 tarihinde "SOL HAT KM: 14260 ile KM: 314378, SAĞ HAT KM :14410 ile 31545 ARASI NATM(TÜM İSTASYON PERON, MERDİVEN, BAĞLANTI VE İNŞAAT ŞAFTLARI ERİŞİM TÜNELLERİ DAHİL) TÜNELLERİNİN VE İNŞAAT, HAVALANDIRMA, ASANSÖR, ELEKTROMEKANİK ŞAFTLARININ TÜM İNŞAAT İŞLERİNİN YAPILMASI"nı kapsayan sözleşmenin imzalandığını, müvekkilinin sözleşmede belirtilen usullere uygun bir şekilde işe başladığını ve üstlendiği imalatları yine sözleşmeye uygun bir şekilde imal ettiğini, davalı tarafın ise ödemelerle ilgili edimini sürekli ihlal ettiğini, işi yürütürken de gerekli özeni göstermediğini, müvekkilinin sözleşme ilişkisinin zarar görmemesi için sözleşme dışı işler yapmak zorunda kaldığını, ayrıca müvekkilinin ödemelerinin zamanında yapılmadığını, geç yapılan ödemelerle ilgili de faiz ödenmediğini, bu konuda müvekkilinden baskı ile faiz alacağını talep etmeyeceğine ilişkin yazılı belge alındığını, davalının sözleşmenin onayını 7 Mart 2016 günü aldığını, dolayısı ile 7 Mart 2016 günü idarenin onayı ile sözleşmenin yürürlüğe girdiğini, davalının sözleşme konusu işi 8 Mart 2016 günü müvekkiline teslim ettiğini, davalı tarafın 14.02.2017 tarihli ihtarnamesine karşılık müvekkilinin gönderdiği cevabı ihtarnamede (... 67.Noterliğinin 07.03.2017 tarih 03418 yevmiye nolu) bu hususların karşı tarafa bildirildiğini, davalının ... 24. Noterliğinin 31.03.2017 tarih ve 11037 yevmiye nolu işlemi ile (gönderdiği ihtarnamede) sözleşmeyi feshettiğini müvekkiline bildirdiğini, feshin hukuka aykırı olduğunu, davalının sözleşmeyi ihtarnamelerde ileri sürdüğü nedenlerden dolayı feshetmediğini, temel amacının teminatları irat kaydetmek olduğunu, müvekkilinin kendi edimini sözleşmeye uygun bir şekilde yaptığını, ihale makamının kayıtları ile bu hususun sabit olduğunu, ihale makamının müvekkillerinin yaptığı imalatlara bir itirazı olmadığını, hak ediş raporları ile ihale makamınca tutulan yeşil defter ve ataşman ve diğer kayıtlarda karşı tarafın beyanlarının doğru olmadığının görüldüğünü, davalının 14.02.2017 tarihli ihtarnamesinde işin eksik ve ayıplı yapıldığına ilişkin somut bir olguya dayanılmadığını, çünkü sözleşmeye aykırı bir şey tespit edilemediğini, davalının işin süresinde bitirilemeyeceğine ilişkin iddiasının da soyut bir iddia olduğunu, sözleşmenin yürürlüğe girmesi için ihale makamının onaylaması gerektiğini, davalının ihale makamının onayını 07.03.2016 tarihinde aldığını, kasten onay işlerini idareden geç aldıklarını, bu tarihe kadar müvekkilime şantiyede sözleşme dışı işler yaptırdıklarını, sözleşme konusu olan imalatların NATM tünel inşaatı şaftı 2A, 2B-3 sahasındaki imalatlar olduğunu, oysa davalının fiili olarak GA, 6B, 2B-3 sahasındaki işleri yaptırdığını, GA ve 6B sahasının sözleşme dışı iş sahaları olduğunu, sözleşme kapsamında olan 2B-3 sahasındaki işi davalının müvekkiline Mayıs 2016 tarihinde teslim ettiğini, sözleşme konusu işle ilgili 08.03.2016 günü müvekkili şirkete yer teslimi yapıldığını, müvekkilimin işi bitirip teslimine ilişkin yeterli süresi varken karşı tarafin soyut olarak işin tesliminin geciktirilmesinden söz etmesininin doğru olmadığını, karşı tarafın düzenleyip idareye verdiği hak ediş raporları incelendiğinde kalan işin zamanında teslimi için yeterli sürenin bulunduğunu, bu konuda sözleşmenin feshedildiği tarih itibari ile sözleşme kapsamında olup da kalan işin tespiti gerektiğini, davalının ödemeleri geç yaptığını, BK 97. Maddesine göre kendi edimini yerine getirmeyen tarafın, karşı tarafın edimini talep etme hakkı bulunmadığını, geç ödemelerden kaynaklı sürelerin sözleşme bitim süresine eklenmesi gerektiğini, ayrıca şantiye içinde davalının gerekli çalışma ortamını sağlamadığını, örneğin harfiyatın alınıp taşınması ile ilgili gerekli işlemleri zamanında yapmadıklarını, müvekkilinin iş makinaları ve personelinin şantiyede atıl kaldığını, bu hususun ihale makamının kayıtları ile kanıtlandığını, davalının sebep olduğu gecikmeleri işin bitim süresine eklemediğini, ihale makamı idarenin kayıtları incelendiğinde hak ediş bedellerini aldıktan sonra bile müvekkilinin alacaklarını ödemediklerini, 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi nedeniyle de işin durduğunu, olağanüstü bir gelişme olan bu olay nedeniyle de çalışılamayan sürelerin işin bitim süresine eklenmesi gerektiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin de yapım işleri Genel Şartnamesinin sözleşmenin eki mahiyetinde olduğunu, şartnamenin 48/a maddesinde belirtilen 20 günlük süre açık bir şekilde tanınmadan eksiklikler açıkça belirtilmeden sözleşmenin feshedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının doğru olamayan iddialarının bir an için doğru olduğu varsayılsa bile kendi kusurlarını da göz önüne alıp sözleşmenin tasfiyesi yoluna gitmesi gerektiğini beyanla, davalının 21.09.2015 tarihli sözleşmeyi haksız olarak feshettiğinin tespitini, bu konuda kanaat oluşmaması halinde ise sözleşmenin tasfiyesine karar verilmesini, davalının müvekkiline ait teminat mektuplarının iade etmesi gerektiğinin tespitini, müvekkilinin hak kazandığı ve ödenmeyen hak ve alacaklarının tespiti hususunda; şimdilik, sözleşme kapsamı işler için 10.000,00 TL nin sözleşmenin fesih tarihinden itibaren işleyen ticari avans faiziyle birlikte karşı taraftan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesini, sözleşme dışı yapılan işlerle ilgili vekaletsiz iş görme hükümlerine göre müvekkilinin alacağının tespitini ve şimdilik 10.000,00 TL nin sözleşmenin fesih tarihinden itibaren işleyen ticari avans faiziyle birlikte karşı taraftan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı ... YAPI SANAYİ VE TİCARET A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; zaman aşımı def'i ve husumet gibi usule ilişkin itirazlarda bulunmakla, davalı müvekkili ortaklığın sözleşmeden kaynaklı üzerine düşen edimlerin tamamını yerine getirdiğini, davacının iddiasının aksine müvekkili ortaklığın davacıdan 956.679,37 TL alacağı bulunduğunu, sözleşmenin hukuka uygun feshedildiğini, sözleşmenin anahtar teslim götürü bedel sözleşme olduğunu, sözleşmenin konusu olmayan işlerin davacıya yaptırılmasının söz konusu olmadığını, davacının sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmediğini, işin gecikmesine ve işte aksaklıklar yaşanmasına neden olduğunu, çek ile yapılan ödemelere ilişkin olarak davacının çekle ödeme yapılması hususunda muvakatnamesi bulunduğunu, eksik ödeme iddiasının soyut iddiadan ibaret olduğunu, davacının kendisine yapılan tüm yazılı uyarılara rağmen sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, iddia edilenin aksine şantiye tünellerinde sorun çıkmadığını, davacının yapmış olduğu işin eksik ve ayıplı olduğunun projenin kontrol ve denetiminden sorumlu müşavir firmadan gelen yazı içeriğinden anlaşıldığını, işin süresinde bitirilmesi bir yana işin durma noktasına gelmesine ve büyük oranda aksaklığın yaşanmasına davacı firmanın sebep olduğunu, Euro ve dolar kurundaki dalgalanma, akaryakıt fiyatlarındaki artış ve davacının bahsetmiş olduğu askeri kalkışmanın davacının yapmış olduğu işin aksamasına sebep olduğu iddiası davacının basiretli bir tacir gibi hareket etmediğini gösterdiğini, davalı ...-... Adi Ortaklığı ile davacı arasında imzalanan sözleşmeye ekte yer alan 17.11.2015 tarihli zeyilname ile NATM İnşaat Şaftı 6B de eklendiğini, davacının iddia ettiğinin aksine sözleşme bedeli 53.326.063,13 TL olan sözleşme bedelinin 67.155.298,27 TL olarak revize edildiğini, yer teslim tutanağı ile de söz konusu sahanın davacıya teslim edildiğini, zeyilnameye ve yapılacak işin bedelinin revize edilmiş olmasına rağmen, söz konusu projede Müşavir Firma olarak belirlenen ... İş Ortaklığı tarafından 09.05.2016 tarihli ekte yer alan 6B Şaftı Tünel Çalışmaları konulu yazı gönderildiğini, özetle işe başlanamamış olması gerekçesi ile davalı ...-... Adi Ortaklığının işe en kısa zamanda başlanması yönünde uyarıldığını, yine aynı Müşavir Firma tarafından Şaft ve Tünel İmalatlarının İlerleme Hızları hk. yazıda 6 B şaftının tamamlanma süresinin 4 aya ulaştığı, buna rağmen 6B Şaftı Tünel İmalatındaki ilerlemenin 2 mt/gün'ün altında olduğunun gözlemlendiği ve gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunulduğunu, 20.07.2016 tarihli iki ayrı yazıda da aynı şekilde mevcuttaki aksaklıkların giderilmesi ve de sakıncalı uygulamaların sona erdirilmesi yönünde uyarıların yapıldığını, davacının tüm bu uyarılara rağmen sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davacının yine edim sorumluluğunda olan GA sahası ile ilgili de davacıya işin aksaması gerekçesi ile uyarı yazıları gönderdiğini, gelen yazılara istinaden davalı ...-... Adi Ortaklığı tarafından davacı firmaya yapılan işte aksaklıklar meydana gelmesi ve de işin geciktirilmesi gerekçesi ile uyarı yazıları gönderildiğini, davacının sözleşme kapsamı dışında kendisine yaptırıldığını iddia ettiği 6A sahasına ilişkin olarak yer teslim tutanaklarının dilekçe ekinde sunulduğunu, davacı şirket yetkilisi tarafından da imza altına alındığını, projenin kontrolü ve denetiminden sorumlu olan Müşavir Firmaca davalı ...-... Adi Ortaklığı'na 10.10.2016 tarihli yazıda 6 A şaftında hiç bir çalışma yapılmadığı, 23.12.2016 tarihli yazıda ise 6 A şaftı tabanında oluşan çukur ve derin su seviyesi nedeniyle uyarı yazıları gönderildiğini, devam eden yazılarda yine davacı firmanın yapmış olduğu işten kaynaklı aksamalar ve işin geciktirilmesinden dem vurularak davacı ...-... Adi Ortaklığı'na uyarı yazıları gelmeye devam ettiğini, tüm yapılan uyarılara rağmen davacı firma tarafından sözleşmeden kaynaklı edimlerin yerine getirilmediğini, bunun üzerine ... 24. Noterliği'nin 14.02.2017 tarih 06048 yevmiye nolu yazısı ile yapılan işin iş programına ve teknik şartnameye, uygulama standartlarına uygun olarak yerine getirilmesi aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği ihtar edildiğini, ancak yine davacı firmaca yapılan uyarılara rağmen edim yükümlüğünün yerine getirilmediğini, bu gerekçe ile sözleşmenin SÖZLEŞMENİN FESHİ başlıklı 26. Maddesine istinaden davacı firma ile yapılan sözleşme ... 24. Noterliği'nin 31.03.2017 tarih 11037 yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiğini, ayrıca davacı tarafça sözleşmenin davalı Ortaklık tarafından kötü niyetli olarak feshedildiği iddia edilse de cari hesap ekstresi incelendiği takdirde davacı firmanın davalı Ortaklığa 956.679,37 TL borcu olduğunu, kesilen teminatların ilgili firmanın davalı Ortaklığa olan borçları gerekçesi ile irat kaydedildiğini, davacı firma tarafından hazırlanan hak ediş raporlarının SGM-SÖZ-019 nolu sözleşmenin Ödeme Şartları Başlıklı 6. Maddesine aykırı olarak sürekli geciktirildiğini, ilgili maddede hak edişlerin davacı firma tarafından geciktirilmesi, işçilik borcu, SGK borcu, vergi borcu ve de kesinti raporları ile tüm tutanakların eksik olması durumunda hakedişin işleme alınmayacağı belirtildiğini, yine aynı maddenin devamında işbu eksikliklerden kaynaklı ödemelerde meydana gelen gecikmelerden dolayı taşeronun Ortaklıktan herhangi bir talebi olamayacağının belirtildiğini, kaldı ki davacı firmanın ekte yer alan 21.02.2017 tarihli hakediş raporlarının sunulması hk. konulu yazı ile uyarıldığını, gecikmiş hakediş raporuna rağmen hakedişinin bir sefere mahsus olmak üzere işleme alındığını, bundan sonra ayın son gününden sonra sunulan hakedişleri işleme almayacağını açık bir dille ifade edildiğini, davacı yapılan tüm bu uyarılara rağmen davacının kendisine yapılan ödemelerin geciktirildiği yönündeki iddialarının kötü niyetli olduğunu, davacının imzalı muvafakatnamesine istinaden yapılan işe karşılık ödemelerin çek ile yapılmasını kabul ettiği, bunun karşılığında herhangi bir faiz talebi olmayacağını kabul ettiğini, sözleşmenin 21.09.2015 tarihinde tek nüsha olarak imzalandığını, 27.10.2015 tarihinde sözleşme referans gösterilerek yer teslimi yapıldığını, Davacı tarafça 7 Mart 2016 günü ihale makamından sözleşmenin onayının alındığı, buna rağmen davalı Ortaklık tarafından işin geciktirildiğinin iddia edildiğinin dava dilekçesinde öne sürülmesine karşın, davacı firmaya söz konusu sözleşme referans gösterilmek suretiyle 21.09.2015 tarihinde ilgili sahaların yer teslim tutanakları ile teslim edildiğini ve bunun üzerine davacı firma tarafından SGK'dan iş yeri açılışı sağlandığını, sözleşmenin anahtar teslim götürü bedel sözleşme olduğunu, davacının yapımını üstlendiği işlerin hiçbirinin vekaletsiz iş görme kapsamında değerlendirilemeyeceğini ve davalı ortaklığın sebepsiz zenginleştiğinden bahsedilemeyeceğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... AĞIR SANAYİ İNŞAAT VE TAAHHÜT A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; zaman aşımı def'i ve husumet gibi usule ilişkin itirazlarda bulunmakla, davacının kendisine yapılan tüm yazılı uyarılara rağmen sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davalı ...-... Adi Ortaklığı ile davacı arasında imzalanan sözleşmeye ekte yer alan 17.11.2015 tarihli zeyilname ile NATM İnşaat Şaftı 6B de eklendiğini, davacının iddia ettiğinin aksine sözleşme bedeli 53.326.063,13 TL olan sözleşme bedelinin 67.155.298,27 TL olarak revize edildiğini, yer teslim tutanağı ile de söz konusu sahanın davacıya teslim edildiğini, Zeyilnameye ve yapılacak işin bedelinin revize edilmiş olmasına rağmen, söz konusu projede Müşavir Firma olarak belirlenen ... İş Ortaklığı tarafından 09.05.2016 tarihli ekte yer alan 6B Şaftı Tünel Çalışmaları konulu yazı gönderildiğini, özetle işe başlanamamış olması gerekçesi ile davalı ...-... Adi Ortaklığının işe en kısa zamanda başlanması yönünde uyarıldığını, yine aynı Müşavir Firma tarafından Şaft ve Tünel İmalatlarının İlerleme Hızları hk. yazıda 6 B şaftının tamamlanma süresinin 4 aya ulaştığı, buna rağmen 6B Şaftı Tünel İmalatındaki ilerlemenin 2 mtü/gün'ün altında olduğunun gözlemlendiği ve gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerektiği konusunda uyarıda bulunulduğunu, 20.07.2016 tarihli iki ayrı yazıda da aynı şekilde mevcuttaki aksaklıkların giderilmesi ve de sakıncalı uygulamaların sona erdirilmesi yönünde uyarıların yapıldığını, davacının tüm bu uyarılara rağmen sözleşmeden kaynaklı edimlerini yerine getirmediğini, davacının yine edim sorumluluğunda olan GA sahası ile ilgili de davacıya işin aksaması gerekçesi ile uyarı yazıları gönderildiğini, gelen yazılara istinaden davalı ...-... Adi Ortaklığı tarafından davacı firmaya yapılan işte aksaklıklar meydana gelmesi ve de işin geciktirilmesi gerekçesi ile uyarı yazıları gönderildiğini, davacının sözleşme kapsamı dışında kendisine yaptırıldığını iddia ettiği 6 A sahasına ilişkin olarak yer teslim tutanaklarının dilekçe ekinde sunulduğunu, davacı şirket yetkilisi tarafından da imza altında alındığını, projenin kontrolü ve denetiminden sorumlu olan Müşavir Firmaca davalı ...-... Adi Ortaklığı'na 10.10.2016 tarihli yazıda 6 A şaftında hiç bir çalışma yapılmadığı; 23.12.2016 tarihli yazıda ise 6 A şaftı tabanında oluşan çukur ve derin su seviyesi nedeniyle uyarı yazıları gönderildiğini, devam eden yazılarda yine davacı firmanın yapmış olduğu işten kaynaklı aksamalar ve işin geciktirilmesinden dem vurularak davacı ...-... Adi Ortaklığı'na uyarı yazıları gelmeye devam ettiğini, tüm yapılan uyarılara rağmen davacı firma tarafından sözleşmeden kaynaklı edimlerin yerine getirilmediğini, bunun üzerine ... 24. Noterliği'nin 14.02.2017 tarih 06048 yevmiye nolu yazısı ile yapılan işin iş programına ve teknik şartnameye, uygulama standartlarına uygun olarak yerine getirilmesi aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği ihtar edildiğini, ancak yine davacı firmaca yapılan uyarılara rağmen edim yükümlüğünün yerine getirilmediğini, bu gerekçe ile sözleşmenin SÖZLEŞMENİN FESHİ başlıklı 26. Maddesine istinaden davacı firma ile yapılan sözleşme ... 24. Noterliği'nin 31.03.2017 tarih 11037 yevmiye nolu ihtarnamesi ile sözleşme feshedildiğini, ayrıca davacı tarafça sözleşmenin davalı Ortaklık tarafından kötü niyetli olarak feshedildiği iddia edilse de cari hesap ekstresi incelendiği takdirde davacı firmanın davalı Ortaklığa 956.679,37 TL borcu olduğunu, kesilen teminatların ilgili firmanın davalı Ortaklığa olan borçları gerekçesi ile irat kaydedildiğini, davacı firma tarafından hazırlanan hak ediş raporlarının SGM-SÖZ-019 nolu sözleşmenin Ödeme Şartları Başlıklı 6. Maddesine aykırı olarak sürekli geciktirildiğini, ilgili maddede hak edişlerin davacı firma tarafından geciktirilmesi, işçilik borcu, SGK borcu, vergi borcu ve de kesinti raporları ile tüm tutanakların eksik olması durumunda hakedişin işleme alınmayacağı belirtildiğini, yine aynı maddenin devamında işbu eksikliklerden kaynaklı ödemelerde meydana gelen gecikmelerden dolayı taşeronun Ortaklıktan herhangi bir talebi olamayacağının belirtildiğini, kaldı ki davacı firmanın ekte yer alan 21.02.2017 tarihli hakediş raporlarının sunulması hk. Konulu yazı ile uyarıldığını, gecikmiş hakediş raporuna rağmen hakedişinin bir sefere mahsus olmak üzere işleme alındığını, bundan sonra ayın son gününden sonra sunulan hakedişleri işleme almayacağını açık bir dille ifade edildiğini, davacı yapılan tüm bu uyarılara rağmen davacının kendisine yapılan ödemelerin geciktirildiği yönündeki iddialarının kötü niyetli olduğunu, Davacının imzalı muvafakatnamesine istinaden yapılan işe karşılık ödemelerin çek ile yapılmasını kabul ettiği, bunun karşılığında herhangi bir faiz talebi olmayacağını kabul ettiğini, sözleşmenin 21.09.2015 tarihinde tek nüsha olarak imzalandığını, 27.10.2015 tarihinde sözleşme referans gösterilerek yer teslimi yapıldığını, davacı tarafça 7 Mart 2016 günü ihale makamından sözleşmenin onayının alındığı, buna rağmen davalı Ortaklık tarafından işin geciktirildiğinin iddia edildiğinin dava dilekçesinde öne sürülmesine karşın, davacı firmaya söz konusu sözleşme referans gösterilmek suretiyle 21.09.2015 tarihinde ilgili sahaların yer teslim tutanakları ile teslim edildiğini ve bunun üzerine davacı firma tarafından SGK'dan iş yeri açılışı sağlandığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı alacak istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkili ile davalılar arasında "... Hava Limanı Raylı Sistem Bağlantısı İnşaat ve Elektro Mekanik Sistemleri Temin, Montaj ve İşletmeye Alma İşleri"ne ilişkin 21.09.2015 tarihli alt taşeronluk sözleşmesi imzalandığını, sözleşme bedelinin 53.326,063,13 TL olarak belirlendiğini, müvekkilinin sözleşmeye aykırı kusurlu bir eylem ve işlemi olmamasına karşın ödemeleri alamadığını ve sözleşmenin davalı adi ortaklık tarafından haksız olarak feshedildiğini, davalının sözleşme kapsamındaki işlerin geciktirildiği yönündeki iddiasının gerçeği yansıtmadığını, müvekkiline sözleşme dışı işler yaptırıldığını, müvekkilinin sözleşme uyarınca yaptığı ve sözleşme dışı yaptığı işlerden dolayı ödenmeyen alacakları bulunduğunu belirterek haksız olarak irat kaydedilen teminatların iadesi ile sözleşme kapsamında yapılan işler ile sözleşme harici yapılan işler nedeniyle hak ediş alacaklarının ödenmesini talep etmiştir.
Davalılar cevap dilekçesinde özetle, zaman aşımı definde bulunduklarını, davacının sözleşme kapsamındaki işleri geciktirdiğini, uyarılara rağmen gerekli adımları atmadığını, bu nedenle sözleşmenin davacının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle haklı olarak feshedildiğini, davacıdan alacakları olduğu için teminatların irat kaydedildiğini belirterek haksız açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Bu itibarla eldeki davanın eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olduğu, Mahkememizce çözümlenmesi gereken hususun, taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesi kapsamında davacı yüklenici tarafından edimlerin süresinde yapılıp yapılmadığı, gecikme varsa davalının bu gecikmeye sebebiyet verip vermediği, davacı yükleniciye sözleşme harici iş yaptırılıp yaptırılmadığı, davacıya hak ediş ödemelerinin süresinde yapılıp yapılmadığı, sözleşmenin adi ortaklıkça yapılan feshinin haksız olup olmadığı, teminatın irat kaydedilmesinin yerinde olup olmadığı, davacının sözleşme kapsamında veya sözleşme dışı hakediş alacağının bulunup bulunmadığı, varsa miktarı noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.
Bilindiği üzere, eser sözleşmelerinde yüklenicinin yükümlülüğü, işi esere ilişkin sözleşme ve eki teknik şartname, proje ve diğer dokümantasyonlara, fen ve sanat kurallarına uygun olarak, süresi içinde tamamlayarak iş sahibine teslim etmektir. İş sahibinin yükümlülüğü ise, teslim edilen eseri makul bir süre içinde inceleyerek varsa eksik ve ayıplı imalatları tespit edip yükleniciye bildirmek, bilahare eseri teslim almak ve yüklenicinin sözleşmeden kaynaklı hak ettiği bedeli yükleniciye ödemektir.
Taraflar arasında eser sözleşmesi niteliğindeki alt yüklenici sözleşmesi bulunduğu noktasında uyuşmazlık yoktur. Sözleşmeye göre, davacı, alt taşeron, davalılar ise iş sahibi konumundaki ana yüklenicilerdir. Esas iş "... Havalimanı Raylı Sistem Bağlantısı İnşaat ve Elektromekanik Sistemleri Temin, Montaj ve İşletmeye Alma" işi olup, işin sahibi Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'dır. Davacı sözleşme kapsamında yaptığı işler nedeniyle hak ediş alacağı, sözleşme dışı işler nedeniyle vekaletsiz iş görme ilkeleri kapsamında hakediş harici ek alacak ve davalılar tarafından fesih sonucu irat kaydedilen teminatların iadesini istemektedir.
Eldeki davada, taraflar arasındaki sözleşme henüz iş tamamlanmadan, işlerin davacı alt yüklenici tarafından geciktirilmesi, iş programına ve teknik gerekliliklere uyulmaması gerekçeleri ile iş sahibi konumundaki davalılar tarafından tek taraflı olarak fesih edilmiştir. İşin tamamlanmadan feshedildiği durumlarda yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca yüklenicinin kesin hesabının yapılması ve varsa hak ediş bedelinin belirlenerek ödenmesi gerekmektedir. Ancak kesin hesabın yapılabilmesi için fesihten sonra işlerin mevcut durumunu gösteren tespit tutanağının düzenlenmesi gerekmektedir. Eldeki dosyada işlerin fesih tarihindeki durumunu gösteren taraflarca onaylı herhangi bir tasfiye tutanağı bulunmamaktadır. Davalılar tarafından davacıya keşide edilen ... 24. Noterliği'nin 14.02.2017 tarih 06048 yevmiye numaralı yazısı ile yapılan işin iş programına ve teknik şartnameye, uygulama standartlarına uygun olarak yerine getirilmesi aksi takdirde sözleşmenin feshedileceği yönünden ihtarname gönderildiği ve davacı tarafça tüm uyarılara rağmen edim yükümlüğünün yerine getirilmediği gerekçesiyle sözleşme ... 24. Noterliği'nin 31.03.2017 tarih 11037 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile tek taraflı olarak feshedilmiştir. Gerçekten de taraflar arasındaki sözleşmenin 21/09/2015 tarihli olduğu, işin dosyada bulunan iş yeri teslim tutanağına göre 27/10/2015 tarihinde davacı alt yükleniciye teslim edildiği, sözleşmeye göre işin en geç 06.04.2017 tarihinde bitirilmesi gerektiği, ancak taraflar arasında ayrıca 17/11/2015 tarihli zeyilname akdedildiği, işbu zeyilname ile 21.09.2015 tarihinde imzalanan sözleşmeye bir kısım inşaat işlerinin ilave edildiği ve sözleşme bedelinin 53.326.063,13 TL'den 67.155.298,27 TL'ye revize edildiği, davacıya işyeri teslimi 27/10/2015 tarihinde yapılmışsa da projelerde revizeye gidildiğinden taraflar arasındaki sözleşme uyarınca iş süresinde de aynı oranda artırım yapılması gerektiği, buna göre davacının işi en geç 20/08/2017 tarihinde tesliminin gerektiği, ancak 10 numaralı hak ediş uyarınca davacı tarafından yapılan iş dikkate alındığında davacı tarafça 49 günlük bir gecikmeye sebebiyet verildiğinin görüldüğü, davalının bu gecikmeden sorumlu olduğuna ilişkin dosya kapsamında delil bulunmadığı, her ne kadar 15 Temmuz 2016 tarihli darbe girişimi davacı tarafça mücbir sebep olarak gösterilmiş ise de, soyut olarak darbe teşebbüsünün varlığının ileri sürülmesinin mücbir sebep olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmekle, davalının sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğu kabul olunmuştur. (Yargıtay 3.H.D.'nin 07.03.2023 tarih ve 2022/4828 Esas, 2023/489 Karar sayılı, ... BAM 27.H.D.'nin 26.01.2022 tarih ve 2020/309 Esas, 2022/45 Karar sayılı emsal kararları).
İşin tamamlanmadan feshedildiği durumlarda yerleşik Yargıtay içtihatları uyarınca yüklenicinin kesin hesabının yapılması ve varsa hak ediş bedelinin belirlenerek ödenmesi gerekmektedir. Ancak kesin hesabın yapılabilmesi için fesihten sonra işlerin mevcut durumunu gösteren tespit tutanağının düzenlenmesi gerekmektedir. Eldeki dosyada işlerin fesih tarihindeki durumunu gösteren taraflarca onaylı herhangi bir tasfiye tutanağı bulunmamaktadır. Bu nedenle bilirkişilerce tüm dosya kapsamı dikkate alınarak yapılan hesaplamalar uyarınca davacının hak ediş alacağı bulunmadığı anlaşılmıştır. Aynı şekilde davacı tarafça sözleşme dışı yapılan iş ve bu iş nedeniyle doğduğu iddia edilen alacak da ispat edilememiştir. Davacının teminatın iadesi konusundaki talebine gelince, taraflar arasındaki sözleşmenin "Teminat ve Cezalar" başlıklı 11. maddesindeki düzenleme uyarınca, davalının davacının kusurundan dolayı fesih hakkını kullandığı durumlarda hiçbir ihtara gerek olmaksızın teminatı nakte çevirerek teminata el koyabileceğinin düzenlendiği, davalıların sözleşmeyi haklı olarak feshettiği dikkate alındığında teminatın irat kaydedilmesinin yerinde olduğu kabul olunmuştur.
Tüm bu açıklamalar uyarınca gerekçeli, denetime açık, anlaşılır, Mahkememizce de kabul edilen bilirkişi raporu uyarınca davacının davasını 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. Maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. Maddesine uygun olarak ispat edemediği değerlendirilmiş ve davanın reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin ve ıslah harcı olarak alınan 5.550,55 TL harçtan mahsubu ile bakiye 4.935,15 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 52.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde davacıya İADESİNE,
Dair, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkla okunup usulen anlatıldı. 09/07/2025