T.C. ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/194 Esas
KARAR NO : 2025/539
HAKİM : Dr. ... ...
KATİP : ... ...
.........
..........
DAVA : Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/12/2014
KARAR TARİHİ : 23/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 25/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ile 21/05/2012 tarihinde “... Bayilik Sözleşmesi” imzaladığını, sözleşmede müvekkilinin bayi, davalı şirketin ise ithalatçı sıfatını taşıdığını, müvekkilinin davalı tarafından ... bölge bayii olarak tayin edildiğini, sözleşmeye göre davalı şirketin araçlarının satışının yapılacağının ve müvekkili şirkete satış bedelinin %2'si oranında prim ödeneceğinin kararlaştırıldığını, müvekkili şirketin sözleşme gereği üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini ve 2012 yılında 32 aracın satışını gerçekleştirdiğini, müvekkili şirket tarafından sözleşmeye uygun olarak satışların yapıldığını, ancak davalı şirketin sözleşme hükümlerine aykırı olarak primleri ödemediğini, davalı şirkete ... Noterliğinin 24/07/2014 tarih ve 1861 yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edilerek araç satışları nedeniyle hak edilen prim borçlarının ödenmesinin talep edildiğini, davalı şirketin ihtarnamenin gereğini yerini getirmediğini beyanla 2012 yılında 32 araç satışından kaynaklanan (bilirkişi raporu sonucuna göre fazlaya ilişkin arttırma hakkının saklı kalması kaydıyla) 10.000,-TL prim borcunun ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı şirket tarafından ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; davacı - karşı davalı tarafın davayı belirsiz alacak davası olarak açtığını, hukuki yarar yokluğu nedeniyle davanın reddinin gerektiğini, bayilik sözleşmesi gereği %2 prim alacağı iddiasının olduğunu, bu oranın sözleşmede yazılı olduğunun iddia edildiğini, davacı - karşı davalı tarafın 104.438,28 TL prim alacağı olduğunun iddia edildiğini, bu nedenle davanın belirli alacak davası olarak açılması gerektiğini ve davanın reddinin gerektiğini, aksi düşünce de olunması halinde eksik dava harcının yatırılması yönünde kesin süre verilmesine ve eksikliğin tamamlatılmasının gerektiğini, davacı - karşı davalı şirket ile müvekkili arasında 21/05/2012 tarihinde 5 yıl süre ile ... Bayilik Sözleşmesi ve eklerinin imzalandığını, davacı - karşı davalı sözleşme ile ... ... ve ... A. Ş. yetkili bayii sıfatını kazandığını, davacı - karşı davalının sözleşmeyi 2012 yılı sonunda tek taraflı olarak feshettiğini ve uygulamadığını, ... Noterliğinin 24/07/2014 tarih ve 1861 yevmiye numaralı ihtarname ile bildirdiğini, bahsi geçen ihtarnamede 2012 yılı içerisinde satışı gerçekleştirilen 32 adet araç nedeniyle imzalanan sözleşmeye göre satış primi hak edildiği ve ödenmesinin talep edildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 11.2 maddesinde her yıl dönemi başlamadan önce bayinin gerçekleştirmesi gereken asgari satış hedefine ilişkin anlaşma yapılacağının ve bayinin bu hedef anlaşmadaki araçların sevk ve siparişini isteyeceğinin hüküm altına alındığını, sözleşmenin 12. maddesinde prim konusunun düzenlendiğini, prime niteliksel ya da niceliksel hedeflere ulaşılması halinde hak kazanılacağının, prim kriterlerinin dönemden 3 ay öncesinde ilan edileceğinin, belirtilen şartların sağlanması halinde prim ödemesinin yapılacağının düzenlendiğini, 2012 yılı prim sisteminin 20/07/2012 tarihinde davacı/karşı davalı tarafından imzalanarak müvekkile iade edildiğini, imzalanan evrakta 100 adet araç satış hedefi konulduğunu, ekstra filo indirimi ile satış yapılması ve benzeri hallerde prim ödenmeyeceğinin belirtildiğini, belgeye göre bayilik şartlarına uygun davranan ve hak edilen prim tutarından fazla ceza almayan bayilere prim ödemesi yapılacağının bildirildiğini, davacı/karşı davalının sözleşme ve eklerinde tanımlanmış standartlara ve şartlara uymadığını, gerekli ekip, ekipman ve donanıma sahip olmaması nedeniyle ceza aldığını, 01/07/2014 tarih ve 22669 yevmiye numaralı ihtarname ile davacı/karşı davalıya bayi standartlarına uygun davranmadığı, eksikliklerini gidermesi gerektiği, eksikliklerin giderilmemesi halinde sözleşme süresi sonunda sözleşmenin yenilenmeyeceğinin ihtar edildiğini, davacı/karşı davalının adet bazlı fiyatlandırma kapsamında sadece 19 adet araç satışı gerçekleştirdiğini, bu satışlardan 6.371,-Euro prim hak kazanabileceğini, bayilerin hedef satış miktarına göre prim aldıklarını, bayinin 25-50 araç satışı yapması halinde %0,5; 50-75 araç satışı yapması halinde %1; 75-100 araç satışı yapması halinde %1,5 ve hedef üzeri satış yapması halinde %2 katsayı ile prim hesabı yapıldığını, bayinin sözleşme gereği yerine getirmesi gereken standartları ve şartlan yerine getirmediği için aldığı cezanın toplam 95.800,-Euro değerinde olduğunu, bu nedenle bir prim alacağı olmadığını beyanla, davanın belirli alacak olmasına rağmen belirsiz alacak davası olarak açılması nedeniyle usulden reddine, aksi kanaat hasıl olması durumunda yazılı deliller doğrultusunda satış primine hak kazanılmadığının tespiti ile davacının davasının reddine, karşı dava olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL alacağın kabulüne karar verilmesine verilmesini talep etmiştir.
Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi'nin 2020/240 esas, 2023/92 karar sayılı ilamı ile, Mahkememizin 16/09/2019 tarih, 2014/1030 esas, 2019/764 karar sayılı kararının kaldırılmasına karar verildiği görüldü.
Talimat mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle; dava konusu faturaların kayıtlı olduğu davacı firmaya ait 2012 yılı ticari defterler tarafına sunulmamış olsada, 16.06.2016 -19.04.2017 tarihli bilirkişi raporlarında 2012 yılına ait ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulduğunun açılış ve kapanış noter tasdiklerinin mevcut olduğunun tespitinin yapılmış olduğu ve tarafına sunulan muhasebe programından alınan 2012 tarihli yevmiye defter dökümlerindeki faturalara ait yevmiye kayıtları ile daha önce alınan bilirkişi rtaporlarındaki 2012 yılı ticari defterindeki yevmiye kayıtlarının birbirini doğruladığının tespit edildiği. Davalı firma tarafindan 10.07.2012 ile 11.12.2012 tarihleri arasında davacı firmaya düzenlenmiş olan 32 adet faturanın 2012 yılı ticari defterlerinde kayıtlı olduğunun tespit edildiği, 32 aracın satışından doğan prim ödemesine ait yevmiye kayıtları veya ödeme yapıldığına dair herhangi bir belgenin tespit edilemediği, dava dosyasında 01.03.2013 tarihli davacı firma kaşe ve imzası mevcut olan, davalı firma olan ... ... ve ... AŞ. hitaben düzenlenmiş, 21 05.2012 tarihinde imzalanmış olan sözleşmeye istinaden ön servis protokolü ve eki olan iş-zaman plan şartlarının farklı gelişmesi sonucu gerçekleştiremeyeceği için 21.05.2012 tarihinde imzalanan protokolün tek taraflı olarak fesih ettiklerini, fesih tarihinden itibaren 5 yıl boyunca yeniden yetkili servislik talebinde bulunmayacağına ve bu veya başka nedenlerle herhangi bir hak yada talepte bulunmayacaklarını beyan ettiklerinin tespit edildiği, 08.07.2014 tarihli ... tarafından şahinler madeni yağ adresine gönderiler mail içeriğinde 02.05.2013 tarihinde ... Otomotiv yedek parça servis hiz.İtd.şti nin DBS sisteminin kapatıldığının tespit edildiği bildirilmiştir.
03/06/2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; dava dosyasında 01.03.2013 tarihli davacı firma kaşe ve imzası mevcut olan, davalı firma olan ... ... ve ... A.Ş.ye hitaben düzenlenmiş 21.05.2012 tarihinde imzalanmış olan sözleşmeye istinaden ön servis protokolü ve eki olan iş-zaman plan şartlarının farklı gelişmesi sonucu gerçekleştiremeyeceği için 21.05.2012 tarihinde imzalanan protokolün tek taraflı olarak fesih ettiklerini, fesih tarihinden itibaren 5 yıl boyunca yeniden yetki servislik talebinde bulunamayacağına ve bu veya başka nedenlerle herhangi bir hak ya da talepte bulunamayacaklarını beyan ettiklerinin tespit edildiği, bu nedenle de; asıl davada, yukarıda açıklandığı gibi feshin davacı tarafından gerçekleştirildiği göz önüne alındığında, Davacı/karşı davalı “... Otomotiv Yedek Parça Servis Hizmetleri ve Dış Tic. Ltd. Şti.nin davalı/karşı davacı ... ... ve ... Ticaret A.Ş.den prim talebinde bulunamayacağı, karşı davada, davalı/karşı davacı ... ... ve ... Ticaret A.Ş.nin davacı/karşı davalıdan 95.800 € ceza talebinde bulunamayacağı, davalı/karşı davacı “...”nin davacı/karşı davalı “... Otomotiv Yedek parça Servis Hizmetleri ve Dış Tic. Ltd. Şti."'den talep edebileceği kar mahrumiyeti kaybının 6.333,33 € olacağı, bunun TL olarak karşılığının ise 14.892,83 TL (01.03.2013 TCMB kur 2.3515) olacağı bildirilmiştir.
24/02/2025 tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; asıl davada davacı/karşı davalı “... Otomotiv Yedek Parça Servis Hizmetleri ve Dış Tic. Ltd.“nin davalı/karşı davacı ... ... ve ... Ticaret AŞ'den 2012 BGDP sistemine göre ABF kapsamında hak edeceği prim tutarının heyetimizce yeniden hesaplanması neticesinde 16.623,06 TL olduğu, karşı davada davalı/karşı davacı “... ... ve ... Tic. AŞ. “nin davacı/karşı davalı “... Otomotiv Yedek parça Servis Hizmetleri ve Dış Tic. Ltd. Şti.”den talep edebileceği kar mahrumiyeti kaybının hesaplanması için Otomotiv Sanayicileri Derneğive benzeri sektör temsilcilerinden 2013 yılı 12 ton üzeri ticari araç satışlarında ortalama araç başı distribütör karının ne olacağının istenilmesi gerekeceği, ancak ... Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından alınan bilirkişi raporunda hesaplanan ortalama karın kabul edilmesi halinde yukarıda ifade edildiği üzere davalı/ karşı davacının kar mahrumiyetinin; DES sistem kapatılma tarihi olan 02.05.2013 tarihi ile sözleşmenin Davacı tarafından fesh edildiği göz önünde bulundurularak bu feshin ( dosya kapsamında heyetimizce tespiti yapılamamakla beraber) haksız fesih olarak değerlendirilmesi halinde; davalı/ karşı davacının mail tarihi olan 31.08.2013 tarihine kadar araç satışı yapılabileceği ele alındığında, bu tarih tarafımızdan esas alınarak; Davacının/K. Davalının 2013 yılı için satış yapabileceği araç sayısının: 57 adet / 12 x 8 ay = 38 adet olduğu, davacının da 2013 yılında 19 adet satış yapmış olduğu gözetildiğinde kalan 19 araç üzerinden Davalı/K.Davacının kar mahrumiyeti hesaplanabileceği tutarın 19.000 Euro , iş bu tutarın TL karşılığının 24.07.2014 tarihli ihtar nedeniyle bu tarihte hesaplanabileceği, böylece kar mahrumiyetinin 53.600,90 TL olabileceği, (24.07.2014 TCMB kur: 2,8211) Ancak Davalının/K.Davacının talebinin 15.000,00 TL olduğu bildirilmiştir.
Mahkememizce evvelce verilen hüküm, istinaf incelemesi sonucu eksik inceleme ve raporların çelişmesi gerekçeleriyle kaldırılmıştır.
Dava, bayi tarafından satılan 32 araçtan kaçında prime hak kazanıldığı, prim oranının ne olduğu ve bayilik sözleşmesinin feshinin haklı sebebe dayanıp dayanmadığı noktalarında temerküz etmektedir.
Feshin haklı sebebe dayanıp dayanmadığı noktasındaki ispat külfeti davacı/karşı davalının omuzlarındadır ve bunu ispat edememiştir. Bununla birlikte davacı/karşı davalının fesih tarihine kadar sattığı araçlar ve tamamladığı işler üzerinden prime hak kazanacağı da izahtan varestedir.
Davacı/karşı davalı bayinin satışta kullanması gereken DBS ve SBS sistemlerini kapattığı ve fesihten hemen sonra ... Otomotiv ile bayilik sözleşmesi yaptığı cihetiyle davalı/karşı davacının kâr mahrumiyeti iddiası Mahkememizce muteber görülmemiştir.
Olaya, mevzuata ve denetime elveriş olduğu cihetiyle Mahkememizce de itibar edilen 24/02/2025 tarihli ek bilirkişi raporu ışığında primin satılan araç adedi ile müterakki şekilde arttığı görülmüştür. Keza davalı/karşı davacının ticari defterleri ile 20/06/2012 tarihinde davacı/karşı davalıya gönderilen mail ekinde yer alıp satılan araç adedi ve prim hesaplama yöntemini gösterir excel tablosunun değerlendirmeye alınması ile 32 araçtan 13’ünün indirimli veya filo satışı olduğu cihetiyle prime hak kazanamayacağı, zira taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin bu şekilde olduğu anlaşılmıştır.
Anılan müterakki prim sistemine ve satılan araç sayısına göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-ASIL DAVA YÖNÜNDEN YAPILAN İNCELEMEDE:
Davanın kısmen kabulüne, 16.623,06 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte karşı yandan alınarak davacı karşı davalıya verilmesine,
a-Alınması gerekli 1.135,52 TL harcın peşin, ıslah, tamamlama harcı olarak alınan toplam 3.720,47 TL harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan 2.584,95 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı karşı davalıya ödenmesine,
b-Davacı tarafından peşin, ıslah, tamamlama harcı olarak yatırılan toplam 1.135,52 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
c-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen ( kabul ve red oranına göre) 16.623,06 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
d-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen ( kabul ve red oranına göre) 16.623,06 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
e-Davacı tarafından yapılan 8.578,60 TL (ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri olmak üzere) yargılama giderinden ( kabul ve red oranına göre) 1.316,61 TL'lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
f-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
2-KARŞI DAVA YÖNÜNDEN YAPILAN İNCELEMEDE:
Davanın reddine,
a-Alınması gerekli 615,40 TL harcın peşin, ıslah, tamamlama harcı olarak alınan toplam 270,99 TL harçtan mahsubu ile bakiye 344,41 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
b-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
c-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 15.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
d-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
e-Davalı tarafından yapılan 5.896,00 TL ( ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri olmak üzere) yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Ankara Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 23/09/2025
Katip ...
¸
Hakim ...
¸