T.C. ...2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/286 Esas - 2024/677
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/286 Esas
KARAR NO : 2024/677
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/04/2023
KARAR TARİHİ : 04/12/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 05/12/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in, 13.06.2007 tarihli Hisse Devir Sözleşmesinden kaynaklanan alacağının tahsili amacıyla, ......Müdürlüğü'nün 2023/2464 Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığını, ödeme emri tebliği sonrasında davalıların tarafça borca, faize ve tüm fer'ilerine itiraz ettiklerini, icra takibine konu borcun dayanağının, taraflar arasında akdedilen 13.06.2007 tarihli "Hisse Devir Sözleşmesi" olduğunu, müvekkili ... ile...Grubu arasında 13.06.2007 tarihinde Hisse Devir Sözleşmesinin imzalandığını, iş bu hisse devir sözleşmesi ile, satın alma bedeli 3.5. maddesi ile yıllık olarak ödenecek değişken hisse devir bedeli olarak kararlaştırıldığını, değişken hisse devir bedelinin, hidroelektrik santrallerinin yıllık enerji üretimi esas alınarak KWH (kilowatsaat) başına 0,5 cent/USD olduğunu, sözleşmenin 3.5.2. Maddesi uyarınca, yıllık değişken hisse devir bedellerinin takip eden yılın Ocak ayı içerisinde ödeneceğini, sözleşmenin 3.5.3. Maddesi ile de, değişken hisse devir bedelinin 2/3 ünün davacı müvekkile ödeneceği hükme bağlandığını, davalı tarafından ödenmeyen değişken hisse devir bedeline konu yıllık elektrik üretim miktarlarının, ... tarafından düzenli olarak her yıl ilan edilen listelerde yayımlandığını, davacı müvekkiline, 2023 yılına ait enerji üretiminden kaynaklı yıllık değişken hisse devir bedeli ödenmediğini, ...'nın internet sitesindeki "Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Belgelendirilmesi ve Desteklenmesine İlişkin Yönetmeliğin 25. Maddesinin 1. Fıkrası kapsamına giren tüzel kişilerin 2022 yılında gerçekleştirdikleri üretim miktarı tablosu" verilerine göre ve 13.06.2007 tarihli Hisse Devir Sözleşmesine göre davalı tarafın 2022 yılındaki elektrik üretim miktarı 108.957,52 KWH olduğunu,
davalı borçluların icra dosyasına sunmuş olduğu itirazları son derece haksız ve hukuka aykırı olmakla, haksız itirazın iptaline karar verilmesinin gerektiğini, davalı borçluların, takip konusu borca, faize ve tüm ferilerine yasal itiraz süresi içerisinde haksız bir şekilde itiraz ettiklerini, fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla; takip konusu alacağın tamamına vaki itirazın iptaline, takibin devamına, davalının %20'den az olmamak koşuluyla icra ve inkar tazminatına mahkum edilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça ileri sürülen hususların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı taraf ile müvekkili şirket arasında akdedilen 13.06.2007 tarihli sözleşme ile davacı taraf hissedarı bulunduğu şirketlerdeki hisselerini müvekkil şirketlere devrettiğini, taraflar ayrıca, şirketlerin bünyesinde yer alan hidroelektrik santralleri faaliyete geçtikten sonra, yıllık üretilen elektrik enerjisi üzerinden davacıya değişken hisse bedeli adı altında ödeme yapılmasını kararlaştırdıklarını, dava dilekçesinin ekinde yer alan evrakların incelenmesinden anlaşıldığı üzere, dava konusunu oluşturan ek hisse bedelleri davacı tarafından müvekkil şirkete hisse devirleri yapılan ve müvekkil şirket tarafından da dava dışı ...Enerji Üretimi San. ve Tic. A.Ş.'nin sahibi olduğu ... ... tesislerinin 2022 yılında yapmış olduğu elektrik enerjisi üretiminden kaynaklandığını, Keza, müvekkil şirketlerin halen...Holding bünyesinde yer alan ve davacı tarafından hisseleri devredilen santraller yönünden davacıya herhangi bir borcunun bulunmadığını, müvekkili şirketin, davacılar tarafından müvekkili şirketlere hisseleri devredilen ...Enerji Üretimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin tüm hisselerini, 30 Kasım 2012 tarihli sözleşme ve 13 Mart 2013 tarihli sözleşme ile dava dışı .... .... .... isimli şirketlere devrettiğini ve AquilaWasserkraft, AquilalNVEST ve ...Enerji'nin müvekkil şikretin davacıya ileride ödenmesi gereken tüm ek hisse bedellerini ödemeyi, 6098 sayılı TBK'nın madde 195 hükümlerine uygun şekilde üstlendiğini, davacı tarafından dosyaya sunulan evraklarda da bugüne kadar davacıya yapılan tüm ek hisse bedel ödemelerinin dava dışı ...Enerji Üretimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından yapılmış olduğunun görüldüğünü, dava dilekçesinde iddia edilenin aksine, müvekkili şirketlerin herhangi bir kötü niyeti ya da davacının alacağına kavuşmasını engellemeye yönelik bir davranışının bulunmadığını, gerek ödeme emrinde gerekse dava dilekçesinde borcun kaynağının ayrıntıları ile belirtilmediğini, ...Enerji'ye husumet yöneltilmediğini, davacının alacağını ve miktarını kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının döviz cinsinden talep ettiği alacağa %5 oranında yıllık faiz uygulanmasını yönündeki talebin de haksız olduğunu, hiçbir devlet bankasında, Amerikan Doları için yıllık %5 oranında faiz uygulanmadığını, devlet bankalarına müzekkere yazılarak faiz oranlarının sorulmasını talep ettiklerini,
davacı yan alacağını tevsik edici herhangi bir belge dosyaya sunmadan, borcun kaynağını belirtmeden ve doğrudan ilgili şirketi icra dosyasına dahil etmeden müvekkili şirketten var olduğunu iddia ettiği alacağını tahsil etmeye çalıştığını, bahse konu borcun, ...Enerji tarafından ödenip ödenmediği, ödenmedi ise neden ödenmediği, üretimin miktarının ne olduğunun kendilerince bilinmediğini, bu nedenle davanın ilgili şirkete ihbar edilmesini ve ihbar olunan tarafından dosyaya gerekli bilgi ve belgeler sunulduktan sonra cevap verme ve beyanda bulunma haklarını saklı tuttuklarını,
davanın ...Enerji Üretimi Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine ihbar edilmesini ve davanın reddini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, şirket pay devir sözleşmesinden kaynaklanan alacağın (2022 yılı) tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebine ilişkindir.
Davacı tarafından 363.191,73 USD alacağın tahsili için ...... Müdürlüğü'nün 2023/134412 Esas sayılı dosyasında genel haciz yoluyla takip başlatıldığı, davalılar tarafından ödeme emrine itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, ...... Müdürlüğü'nün 2023/134412 Esas sayılı dosyasında takibe konu ve taraflar arasında imzalanan 13/06/2007 tarihli hisse devir sözleşmesindeki devir bedelinden (2022 yılı) kaynaklanan alacağının olup olmadığı, varsa takip tarihi itibariyle davacının alacak miktarı, davalıların alacaktan sorumlu olup olmadığı konusundan kaynaklandığı tespit edilmiştir.
Davaya konu 13/06/2007 tarihli Hisse Devir Sözleşmesi incelendiğinde; sözleşmenin taraflarının; Alıcıların; ...Enerji Üret. ve Tic.A.Ş., ...Holding A.Ş., ...İnşaat Tur.ve Tic. A.Ş., Akınısı Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş., ...Altyapı Yatırımları Holding A.Ş.
olduğu, satıcıların ise; ..., ..., .... ... .... .... .... .... ... olduğu, şirketin ...Enerji Üretim Sanayi ve Ticaret A.Ş. olduğu, satıcıların 27/10/2003 tarihinde kurulmuş olan toplam 15.000.000,00- TL sermayeli ...Enerji Üretim Sanayi Ticaret A.Ş.'nin ortakları olduğu, satıcıların şirketin %100'üne sahip olduğu, sözleşme kapsamındaki hisselerin; ... 1 ..., ... 2 ..., ... 4.2 ..., ... 4.3 ... ve ... 5 ... olduğu, sözleşmenin 3.1 maddesinde "satın alma fiyatının" ; "...Enerji Üretim ve Ticaret A.Ş., ...Holding A.Ş., ...İnşaat Turizm ve Ticaret A.Ş., Akınısı Makina Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve...Altyapı Yatırımları Holding A.Ş. ile ..., .... .... .... .... .... .... 7.505.270,00 USD'lik kısmının madde 3.2, madde 3.3 ve madde 3.4 de açıklanan şekilde, değişken hisse devir bedelinin ise madde 3.5'de tanımlanan vade ve biçimde ödenmesi karşılığında devri konusunda mutabık kalmışlardır. İşbu ödemelerin madde 3 uyarınca belirlenecek toplamı bundan böyle "Satın Alma Fiyatı" olarak anılacaktır...." şeklinde düzenlendiği,
Sözleşmede "Değişken Hisse Devir Bedeli"nin "3.5.1. İş bu hisse devir sözleşmesine ek olarak ...'lerin işletmeye açılarak enerji üretimine başlanması tarihinden itibaren olmak üzere "yıllık enerji üretimi esas alınarak kwh (kilovatsaat) başına 0,5 cent/USD (sıfır beş sent) üzerinden yıllık olarak ödeme yapılması" ilkesi uyarınca değişken hisse bedeli, Alıcılar tarafından ... ve ...'ya ödenecektir. 3.5.2 İlk yıl bedeli, (ilk enerji satış tarihi (açılış yılı) ile açılış yılı 31 Aralık tarihi arasındaki dönem), açılış yılını takip eden Ocak ayı içerisinde ödenecektir. Diğer yılların yıllık bedelleri Ocak 1 ile Aralık 31 arasındaki dönem için takip eden Ocak ayı içerisinde ödenecektir. Bu ödeme ...'lerin faal olduğu ve ilk lisans süreleri (bu lisansların yasal süreleri esastır.) boyunca geçerli olacaktır. Satıcılar, ...'lerin Şirket veya Alıcılar tarafından uygun işletilmediği veya herhangi bir sebeple her hangi bir hak talebinde bulunamayacak ve uyarlama talep edemeyeceklerdir.... değişken hisse devir bedeline esas lisansları ("ilk lisans") herhangi bir nedenle iptal eder veya başka bir nedenle ilk lisans süresi içindeedip yeniden verirse bu durum ilk lisans'ın süresini aşmamak kaydıyla değişken hisse devir bedelinin ödeneceği birinci lisans süresi içerisinde kabul edilecektir. 3.5.3. İşbu sözleşmenin 3.5.1 maddesinde saptanan değişken hisse devir bedelinin 2/3'ü ...'e, 1/3'ü ...'ya Alıcılar tarafından ödenecektir. 3.5.4 Şirketteki hisselerini işbu sözleşmeyle Alıcılara devreden Satıcılardan ... ve ... dışında kalanlar, işbu sözleşmenin 3.5.1 maddesi uyarınca ödenecek değişken hisse devir bedeli üzerinde hiçbir nam altında hak ve taleplerinin bulunmadığını, ... ve ...'yı bu çerçevede ibra ettiklerini kabul, beyan ve taahhüt ederler. 3.5.5 Alıcıların talep etmesi halinde Tarafların üzerinde anlaşacağı bir orandan iskonto yapılarak değişken (bakiye)hisse devir bedeli toptan ödenecektir. 3.5.6. İşbu sözleşmede USD cinsinden belirlenen ödemeler ödeme gününün Merkez Bankası döviz alış ve satış kuru ortalaması üzerinden yapılacaktır...." şeklinde düzenlendiği görülmektedir.
Ticaret sicil kayıtları ve dosya kapsamına göre; ...Enerji Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş. toplam 15.000.000,00.-TL sermayeye sahip, her biri 50,00.-TL tutarında 300.000 adet paya bölünmüş, 240.000 adet ..., 12.000 adet ..., 39.000 adet ..., 3.000 adet .... .... .... .... ... ... A.Ş. ile yapmış oldukları 13.06.2007 tarihli “Hisse Devir Sözleşmesi” ile söz konusu şirketlere değişik oranlara paylarını devrettikleri, Erzurum İlindeki “... ...”, “... 2 ...”, “ ... 4.2 ...” , “... 4.3 ...” ve “ ... 5 ...” santralleri ...Enerji Üretim Sanayi ve Tic. A.Ş.'nin malvarlığı unsurları olduğu anlaşılmaktadır.
Mahkememizce 11/10/2023 tarihli duruşmada; taraflar arasında imzalanan hisse devir sözleşmesi kapsamında, dava konusu yapılan davacının alacak 2022 yılı hisse devir bedelinin takip tarihi itibariyle hesaplanması konusunda resen seçilecek elektrik mühendisi bilirkişiden HMK'nın 279. Maddesine uygun olarak rapor alınmasına karar verilmiştir. Belirlenen bilirkişi tarafından sunulan 15/01/2024 tarihli kök raporda sonuç olarak; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında, davacının üretilen elektrik miktarına bağlı olarak Değişken Hisse Devir Bedeli alacağının olduğu, dava konusu 5 adet ...'e ait 2022 yılına ait üretim miktarının 108.655,485453950 MWh olduğu, taraflar arasında 2022 yılına ait Değişken Hisse Devir Bedeli miktarının 543.277,43 USD olarak hesaplandığı, davacı ...'in payı, 2/3 oranında olduğundan, 543.277,43 USD üzerinden 2/3 oranında hesap yapıldığında; davacının 2022 yılına ait Değişken Hisse Devir Bedeli miktarı alacağının 362.184,95 USD olduğu, iş bu bedelin "davalı alıcılar" tarafından, "davacı satıcı ..."e ödenmesi gerektiği, taraflar arasındaki sözleşme madde 3.5.2 kapsamında; yıllık bedeller Ocak 1 ile Aralık 31 arasındaki dönem için takip eden Ocak ayı içerisinde ödeneceği ve de sözleşme madde 3.5.6. kapsamında, USD cinsinden belirlenen ödemelerin ödeme gününün Merkez Bankası "döviz alış ve satış kuru ortalaması" üzerinden yapılacağı hükmünden hareketle; 2022 yılına ait Değişken Hisse Devir Bedelinin 2023 yılı Ocak ayı içerisinde ödenmesi gerektiği, ancak Ocak-2023 ayı içinde hangi güne ait TCMB döviz alış ve satış kuru ortalamasının alınacağının veyahut takip tarihi itibariyle mi kur dönüşümü yapılacağının mahkememiz takdirinde olduğu belirtilmiştir.
Taraflarca kök rapora itiraz edilmesi üzerine Mahkememizce 15/05/2024 tarihli duruşmada; dosyanın ve tarafların beyan ve itiraz dilekçeleri ile ekinde sundukları belgeler eklenmek suretiyle bilirkişiye tevdi ile, itiraz noktaları, dosya kapsamında yer alan deliller, itiraz dilekçesi ekindeki belgeler de incelenerek ek rapor düzenlenmesinin istenmesine karar verilmiştir.
Bilirkişi tarafından sunulan 24/07/2024 tarihli ek raporda sonuç olarak; taraflar arasındaki sözleşmenin "Madde 14- Muhtelif Maddeler (madde 14.1)" hükmü kapsamında, taraflar arasındaki sözleşmenin, her bir tarafin halef ve varisleri ile devralanları ve temsilcileri ve açısından bağlayıcı olduğu, bu minvalde; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında, davacının, üretilen elektrik miktarına bağlı olarak Değişken Hisse Devir Bedeli alacağının olduğu, dava konusu 5 adet ...'e ait 2022 yılına ait üretim miktarının EPİAŞ verilerinden 108.655,485453950 MWh olduğu, taraflar arasında 2022 yılına ait Değişken Hisse Devir Bedeli miktarının 543.277,43 USD olarak hesaplandığı, davacı ...'in payı, 2/3 oranında olduğundan, 543.277,43 USD üzerinden 2/3 oranında hesap yapıldığında; davacının 2022 yılına ait Değişken Hisse Devir Bedeli miktarı alacağının 362.184,95 USD olduğu, iş bu bedelin "davalı alıcılar" tarafından, "davacı satıcı ..."e ödenmesi gerektiği, taraflar arasındaki sözleşme madde 3.5.2 kapsamında; yıllık bedeller Ocak 1 ile Aralık 31 arasındaki dönem için takip eden Ocak ayı içerisinde ödeneceği ve de sözleşme madde 3.5.6. kapsamında, USD cinsinden belirlenen ödemelerin ödeme gününün Merkez Bankası "döviz alış ve satış kuru ortalaması" üzerinden yapılacağı hükmünden hareketle; 2022 yılına ait Değişken Hisse Devir Bedelinin 2023 yılı Ocak ayı içerisinde ödenmesi gerektiği, ancak Ocak-2023 ayı içinde hangi güne ait TCMB döviz alış ve satış kuru ortalamasının alınacağının veyahut takip tarihi itibariyle mi kur dönüşümü yapılacağının mahkememiz takdirinde olduğu belirtilmiştir.
Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davaya konu 13.06.2007 tarihli Hisse Devir Sözleşmesi'nin yukarıda özetlenen maddelerine göre, taraflar arasında değişken hisse devir bedeli karşılığında sözleşmenin düzenlendiği, bu bedelin, dava konusu 5 adet ...'e ait yıllık elektrik üretim miktarlarına endekslendiği, üretilen kWh elektrik başına 0,005 USD bedel belirlendiği, davacı ...'in yıllık değişken hisse devir bedelinin 2/3 payına sahip olduğu, Sözleşmenin alıcıların garantileri hükümleri kısmında; (Sözleşme Madde 9.2.3) tarafların bu sözleşmede geçen hususları rızai beyanları ile gayrikabili rücu olarak, iradeyi bozan sebeplerden ari bir şekilde ve ivazlar arasında dengesizlik olmadan, müzayaka halinde olmadan veya hiffet veya tecrübesizliğinden yararlanılmadan kabul ettiklerini, gayrikabili rücu olarak beyan kabul ve taahhüt ettiklerinin anlaşıldığı, yine sözleşmenin 14.1. maddesine göre taraflar arasındaki iş bu sözleşmenin, her bir tarafin halef ve varisleri ile devralanları ve temsilcileri ve açısından bağlayıcı olduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının hisse devir sözleşmesi kapsamında üretilen elektrik miktarına bağlı olarak değişken hisse devir bedeli alacağının bulunup bulunmadığına ilişkin olduğu, alınan bilirkişi raporu ve ek raporu ile tüm deliller incelendiğinde; dava konusu 5 adet ...'e ait 2022 yılına ait üretim miktarının 108.655,485453950 MWh olduğu, taraflar arasında 2022 yılına ait değişken hisse devir bedeli miktarının 543.277,43 USD olarak hesaplandığı, davacı ...'in payı, 2/3 oranında olduğundan, 543.277,43 USD üzerinden 2/3 oranında hesap yapıldığında; davacının 2022 yılına ait değişken hisse devir bedeli alacağının 362.184,95 USD olduğu, iş bu bedelin hisse devir bedeli sözleşmesinin 3.5 ve diğer maddelerine göre "davalı alıcılar" tarafından, "davacı satıcı ..."e ödenmesi gerektiği, buna göre davacı tarafın davaya konu ...... Müdürlüğü'nün 2023/134412 Esas (Kapatılan ......Müdürlüğü'nün 2023/2464 Esas) sayılı dosyası bakımından toplam 362.194,95- USD alacağının bulunduğu sonuç ve kanaatine varılarak belirlenen miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin istemin ise reddine karar verilmiştir.
Ayrıca alacağın hisse devir sözleşmesine dayalı olması ve belirlenebilir olması hususu dikkate alındığında likit olduğu göz önüne alınarak kabul edilen alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına da hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile, davaya konu (Kapatılan ......Müdürlüğü'nün 2023/2464 Esas sayılı) ...... Müdürlüğü 2023/134412 Esas dosyası ile başlatılan icra takibine yönelik davalı tarafın itirazının kısmen iptali ile takibin 362.184,95 USD asıl alacak üzerinden DEVAMINA,
2-Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
3-Alacağın (6.847.468,66 TL) üzerinden hesaplanacak %20 icra inkar tazminatının davalılardan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE,
4-Alınması gerekli 467.750,58 TL harçtan peşin olarak alınan 82.944,18 TL'nin mahsubu ile bakiye 384.806,40 TL harcın davalılardan alınarak HAZİNEYE ÖDENMESİNE,
5-Davacı tarafından yatırılan 82.944,18 TL peşin harcın davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen (kabul ve red oranına göre) 609.424,06 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen (kabul ve red oranına göre) 34.349,69 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,
8-Davacı tarafından yapılan 5.709,00 TL (ilk yargılama gideri, bilirkişi ücreti, posta gideri olmak üzere) yargılama giderinden (kabul ve red oranına göre) 5.535,44 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
9-Davacı tarafından yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333. Maddesine uygun şekilde davacıya İADESİNE,
10-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.200,00 TL arabuluculuk giderinin davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 3.102,70 TL'sinin davalılardan, bakiye kalan 97,30 TL'sinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA, bu amaçla karar kesinleştiğinde işbu karar eklenmek suretiyle ilgili vergi dairesine YAZI YAZILMASINA,
Dair, davacı vekilinin ve davalılar vekilinin yüzüne karşı, ihbar olunan vekilinin e duruşma ile yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/12/2024