T.C. ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/563 Esas - 2025/524
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
...
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/563 Esas
KARAR NO : 2025/524
.............
...................
DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 08/08/2023
KARAR TARİHİ : 19/09/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 20/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan "Tazminat" davasının yapılan açık yargılaması sonunda dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA DİLEKÇESİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı şirketin işini üstlendiği Irak Besmaya'da inşaası planlanan su arıtma merkezi, su alma yapısı ve boru hattı yapılmasına ilişkin olarak, davalının müvekkili şirkete başvurarak kapsamında olmak üzere basınçlı boru hattı ve arıtma tesisinin “proses dizaynı ve bu kapsamdaki proses ünitelerinin elektrik ve mekanik ekipman temin ve montaj işlerinin tümünün üstleneceği şekilde bir iş ortaklığı meydana getirdiğini ve bunun için taraflarca 15.01.2020 tarihinde bir sözleşme imzalandığını, sözleşme imzalanması öncesi süreçte, bu işe teklif verme sürecinin müvekkili şirket ile davalı şirket tarafından koordinasyon içerisinde yürütüldüğünü, müvekkili şirketin birçok teknik toplantıya katılmış olduğunu, bu sürecin Mayıs 2019 ayından itibaren sözleşme safhasına getirilmiş olduğunu, müvekkili şirketin bu süreç içerisinde kendisine gelen birçok proje fırsatını geri çevirmiş olduğunu, işin sorumluluğunu gösterir toplantı yapıldığı ve tutanakların dilekçe ekinde sunulduğunu, bu iş dışında başkaca katılabileceği ve kazanma ihtimali yüksek olan birçok ihaleye katılmadığını, bu iş için müvekkilinin dava dışı işverenle 54.000.000,00 USD değerinde sözleşmenin 04.08.2019 tarihinde imzalandığını, bu kapsamda da 8.000.000,00 USD avans ve 23.100.000,00 USD akredide aldığını, bu sözleşmenin katılımı yönünden şirket mühendisi ...'nın şirketin üstlendiği kısım olarak Ürdün'e gidildiğini, taraflar arasında iş ortaklığı çerçevesinde başlamış olan güven ilişkisine dayalı davacının talepte bulunmamasına rağmen müvekkilinin alt yüklenici olarak mühendislik hizmetlerine başladığı ve devam etmiş olduğunu, tarafların 12.08.2019 tarihinde bir araya gelerek anlaştıklarını ve ikili görüşmenin sözleşmeye dökülerek taraflarca imzalanmamış olsa da 21.08.2019 tarihinde sahada keşif yapıldığını ve iler yönünden aralarında bilgi paylaşımı yapıldığını, müvekkili şirket tarafından tüm satın alma sözleşmeleri ve tabloları davalı şirkete sunulmuş olduğunu, bu çalışmalar kapsamında finansman ihtiyacını karşılamak amacıyla yaklaşık 13.000.000.00 Amerikan Dolarının karşılanması hususunda davalı şirkete başvurulduğunu, ancak davalının bu başvuruya olumlu yanıt vermediğini, yurtdışından satın alınacak ekipmanların, markaların işveren ve müşavir şirket tarafından seçilmiş olduğunu ve alternatifine imkan tanınmayarak yurtdışındaki satıcıların satış şartları gereği akreditif açılması ve avans ödemesi şart koşulmuş olduğunu, bu başvurunun karşılanmamış olduğunu, davalı şirketçe üstlenilmiş olan işlerin yürütülmeye devam edilmesi için müvekkilinin ihtiyaç duyduğu hiçbir finansman desteğinin sağlanmamış olduğunu, davalı şirket tarafından taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine açıkça aykırı davranışlar sergilenmiş olduğunu, taraflar arasında yapılan görüşmeler ve teati edilen yazışmalardan sonuç alınamadığını, davalı şirketin ... 30. Noterliği 10.04.2020 tarih ve 3809 yevmiye numarasıyla, müvekkil şirket aleyhine keşide etmiş olduğu ihtarname ile taraflar arasındaki sözleşmenin feshini ihtar ettiğini, müvekkili şirket tarafından sözleşme ilişkisi kapsamında üretilmiş bulunan tasarım ve projelerin davalı şirket ile paylaşılmış olduğunu, bu projelerin de Irak'ın Besmaya şehrinde Nehir Suyu Arıtma Tesisi İnşaatında uygulanmış olduğunu, Sözleşme gereği ücret, hak ediş tutarları hiçbir suretle ödenmediğini, davalı şirket sözleşmeye aykırı davranarak müvekkil firmanın mali ve manevi tüm haklarına tecavüz etmiş olduğunu, müvekkili firma özleşme uyarınca 3. Kişiler ile yeni bir proje taahhüdü altına giremediğini, kazanma ihtimali yüksek olan ve maddi açıdan önemli gelir sağlayacak ihalelere girmekten imtina etmek zorunda kaldığını, davalı firma tarafından aralarında kurulan sözleşmeye aykırı davranılmak suretiyle sözleşmenin haksız ve hukuka ayrı bir şekilde feshedildiğinden, müvekkilinin hak ettiği alacak bedeli, mahrum kalınan kar payı ödenmediğini, taraflar arasındaki yazışmalar kapsamında davalı şirket müvekkil şirketçe ortaya çıkarılan proje ve tasarım işlerini kabul etmiş olduğunu, bu bedelleri ödemeye hazır olduğunu defaten belirtmekte ise de bu beyanların hiçbir zaman hayata geçirilmemiş olduğunu, bu sözleşmeden kaynaklı alacaklarını alamadığını, proje nedeniyle yeni iş kollarına da girmeyerek iş kaybı yaşaması ve yüksek bedelli kar paylarından da mahrum bırakıldığından, müvekkili şirketin davalı tarafça ihlal edilen sözleşme bedelinin, mahrum kaldığı kar payının ve 3. kişilerle yapacağı projelerden kaynaklı gelir kaybının müvekkil şirkete ödenmesi gerektiğini, fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00 TL'nin (5.000,00 TL haksız fesih tazminatı, 5.000,00 TL iş kaybı ve mahrum kalınan kar payı müspet zarar tazminatı) ticari faiziyle birlikte davalı şirketten alınarak müvekkiline ödenmesine, davanın kabulüne, ihtiyati tedbir talebinin kabulüne ve dava sonuçlanıncaya ve kesinleşinceye kadar devamına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı şirket üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili şirket ile davacı şirket arasında 15.01.2020 tarihinde Besmaya projesinin su arıtma merkezi, su alma yapısı ve boru hattı kapsamında arıtma tesisinin proses dizaynı ve bu kapsamdaki ünitelerin elektrik ve mekanik ekipman temin ve montajı işleri konusunda bir sözleşme imzalandığını, ana sözleşmeye göre 14.02.2020 tarihinde teslim edilmesi gereken proje, rapor vb gibi işlerin müvekkiline zamanında teslim edilememesi ve 13.06.2020 tarihine kadar tamamlanması gereken tedarik ve montaj işlerine davacı şirket tarafından başlanmadığını, davacı şirket tarafından sadece projeyle ilgili işlerin ifa edilmiş olması, sözleşme kapsamındaki tedarik, montaj gibi diğer edimler bakımından ifaya başlanılamamış olması nedeniyle iş programından oldukça geri kalınması nedeniyle ... 30. Noterliği 10.04.2020 tarih ve 3809 yevmiye numaralı ihtarname ile müvekkili tarafından davacıya temerrüt ihtarında bulunmuş olduğunu, davacı şirket tarafından işlerin geciktirilmeye devam etmesi nedeniyle sözleşme kapsamındaki işlerin durma noktasına geldiğini, müvekkilinin bu süreçte işverenden çok sayıda uyarı yazışı alması, müvekkilinin telafisi olmayan zararlarla karşı karşıya kaldığından, sözleşmeye devam edilmesinin katlanılamaz hale gelmiş olması nedeniyle, müvekkili tarafından davacıya ... 30. Noterliği 11.05.2020 tarih ve 4246 yevmiye ile fesih ihtarnamesi keşide edildiğini, davacı tarafından şirketin eser sahipliğinden doğan haklarına tecavüz edildiği iddiasıyla davalı müvekkil şirket aleyhine, proje ve tasarımlara ilişkin telif bedelinin 3 katı tutarında telif tazminatına hükmedilmesi talepli ... 4. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nde 2021/59 E. Sayısı ile belirsiz alacak davası ikame edildiğini, davacı şirketin akabinde ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/242 esas sayılı dosyada sözleşmenin haksız ve hukuka aykırı feshedildiği iddiasıyla iş kaybı ve mahkum kalınan kar payının tahsili talepli belirsiz alacak davası ve ... 4. FSHHM 2021/59 E. sayılı dava ile neredeyse birebir aynı dava dilekçesi ile işbu huzurdaki davayı açmış olduğunu, davacı şirket tarafından sözleşmenin haksız ve hukuka aykırı feshedildiği iddiası ile davalı müvekkil aleyhine, zararın 3. kişiler ile akdedilecek iş kaybının ve mahrum kalınan kar payının tahsili talepli belirsiz alacak davası açılmış olduğunu, bu davanın hukuka aykırı olduğunu, reddi gerekmekte olduğunu, sözleşmeye aykırı olarak yapılan projeler avan proje ve uygulama projesi olarak kullanılamayacak içerikte ve eksiklikte olduğunu, bu nedenle sözleşmenin feshedildiğini, davacıya ait projelerin kullanılmadığını, fesih sonrası başka bir alt yükleniciden işin ifasının talep edildiğini, davacının projelerin tam ve eksiksiz teslim edildiğini ispat edemediğini, fesihten sonra çalışılmaya başlanılan şirket tarafından dava dışı işveren şirketin vermiş olduğu teknik detay ve belgeler üzerinden yeni uygulama çalışmaları yaparak ortaya avan ve uygulama projelerinin çıkarılmış olduğunu, mahrum kalınan kâr kaybının müspet zarar niteliğinde olduğundan sözleşmenin ayakta olduğu durumlarda dile getirilebilir olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme sona erdiğinden bu davada talep edilmesinin mümkün olmadığını, davacının 3'ncü kişilere yapacağı projelerden kaynaklı gelir kaybı talebi kapsamında, dosyaya herhangi bir açıklama, bilgi ve belge sunulmamış olduğunu, ispat edilemeyen gelir kaybı tazminat talebinin reddedilmesi gerektiğini, davacı ile müvekkili arasında herhangi bir iş ortaklığı sözleşmesi bulunmadığını, dava konusu işe ilişkin olarak işveren tarafından tek taraflı olarak müvekkiline çağrıda bulunulmuş olduğunu, iş ortaklığı anlamında herhangi bir tüzel kişilik veya adi ortaklık tesis edilmediğini, bu davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacak bir dava olması nedeniyle davanın hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden ve esastan reddine karar verilmesini istemiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
Dava taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalının dava dışı ... Grup ... Ltd. Şti'nin Irak'ın Besmaya şehrindeki Nehir Suyu Arıtma Tesisi İşi'nin birlikte yüklenilmesi hususunda kendilerine başvurduğunu, bu kapsamda tarafların iş ortaklığı meydana getirdiğini, müvekkilinin iş ortaklığı çerçevesinde üstlendiği mühendislik işleri için proje hazırladığını, sektördeki şirketlerle görüştüklerini, bu şirketlerden teklifler aldıklarını, yine davalıyla birlikte işveren ... Grup ... Ltd. Şti ile de bir araya geldiklerini, tüm bu yaşanan sürece güvenerek diğer projeleri reddettiklerini, ilerleyen zamanda davalı ile asıl işveren arasında 04/08/2019 tarihli sözleşme imzalandığını, akabinde müvekkili ile davalı arasında iş ortaklığı olarak başlayan sürecin daha sonra davalının işveren, müvekkilinin ise alt işveren olduğu bir sürece döndüğünü ve müvekkili ile davalı arasında 15/01/2020 tarihli sözleşme akdedildiğini ancak davalının taraflar arasındaki sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini ve kendi hazırladığı proje ile işi yürütmeye devam ettiğini belirterek davalıdan haksız fesih tazminatı, iş kaybı ve kar payı tazminatı talep etmiştir. Dava dilekçesi ve ekleri davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş ve davalı tarafça yasal süresi içerisinde cevap dilekçesi sunulmuştur. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının sözleşme kapsamında üstlendiği işleri sürekli geciktirdiğini, bu nedenle asıl işverence taraflarının uyarıldığını, bunun üzerine kendilerinin de davacıya durumu ilettiklerini, yapılan uyarılara rağmen sonuç alınamayınca davacı tarafa önce ihtarname keşide edildiğini, ardından ise sözleşmenin feshedildiğini, davacı tarafın iddia ettiğinin aksine davacı tarafça hazırlanan projelerin yapılan işe uygun olmaması nedeniyle kullanılamadığını, fesih sonrası dava dışı üçüncü kişiden bu edimlerin ifasının talep edildiğini belirterek haksız davanın reddini istemiştir.
Bu itibarla, eldeki davanın eser sözleşmesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkin olduğu, mahkememizce çözümlenmesi gereken hususun, taraflar arasında akdedilen 15/01/2020 tarihli eser sözleşmesinin, davalı tarafından haksız şekilde feshedilip edilmediği, davacının edimlerini yerine getirip getirmediği, haksız fesih halinde davacının mahrum kaldığını iddia ettiği kar payı, gelir kaybı ve haksız fesih tazminatı talep edip edemeyeceği noktalarında toplandığı tespit edilmiştir.
Mahkememizce öncelikle davacının ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi açısından İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış ve mali müşavir bilirkişi görevlendirilerek rapor alınmıştır. Bilirkişi tarafından 29/03/2024 tarihli rapor dosyaya sunulmuştur. Akabinde Mahkememizce dosya bir mali müşavir, bir inşaat mühendisi ve bir nitelikli hesap uzmanı bilirkişiden oluşturulan bilirkişi heyetine tevdi edilerek davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yaptırılmış ve uyuşmazlık konusunda rapor alınmıştır. Bu itibarla tüm dosya kapsamı uyarınca, davacının davalı ile aralarındaki sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiği iddiasına dayalı olarak mahrum kalınan kar payı, gelir kaybı ve haksız fesih tazminatı talepli olarak eldeki davayı açtığı, taraflar arasındaki ilişkinin ilk olarak 2019 yılının Mayıs ayında karşılıklı toplantılarla başladığı, bu sürecin sözleşme öncesi hazırlık dönemi olduğu, en nihayetinde taraflar arasında 15/01/2020 tarihli sözleşme akdedildiği, 15/01/2020 tarihli sözleşme incelendiğinde, davalının dava dışı ... Grup ... Ltd. Şti ile yapmış olduğu 04/08/2019 tarihli sözleşme ile Irak'ın Besmaya şehrindeki Nehir Suyu Arıtma Tesisi İşi'ni ana yüklenici olarak üstlendiği işin bir kısmını davacıya alt yüklenici olarak verdiğinin görüldüğü, sözleşmenin imzalanmasından sonra davalı tarafça davacıya ... 30. Noterliği'nin 30/04/2020 tarihli 3809 yevmiye numaralı temerrüt ihtarnamesi keşide edildiği, bahsi geçen ihtarnameden davacıya sözleşmeye gereğince üstlenilen edimlerin ifası noktasında ihtar yapıldığının anlaşıldığı, bu ihtarı takiben davalı tarafça bu kez tüm uyarılara rağmen ihtarnamenin gereklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle ... 30. Noterliği'nin 11/05/202 tarihli, 4246 yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiği ve taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiği, davacının ise bu ihtarnameye karşılık ... 48. Noterliği'nin 20/05/2020 tarihli, 42209 yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşme gereklerinin yerine getirildiği, sözleşmeye aykırı davrananın davalı olduğu yönünde cevap verildiği, bu itibarla taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin varlığı noktasında uyuşmazlık bulunmadığı, uyuşmazlığın sözleşmeye aykırı davranan tarafın kim olduğu ile davalının sözleşmeyi feshetmekte haklı olup olmadığı noktasında toplandığı, taraflar arasındaki sözleşmenin eser sözleşmesi olması nedeniyle sözleşme konusu işlerin sözleşme ve ekleri niteliğindeki şartnamelere ve projelere uygun olarak ifade ediliğinin ve iş sahibine teslim edildiğinin ispatının yüklenicinin yükümlülüğünde olduğu, eldeki davada davacının sözleşme uyarınca üstlendiği edimleri, özellikle sözleşme fiyat kırılım listesinde belirtilen imalatları tamamlayarak davalı ana yükleniciye teslim ettiğini ispat edemediği, davacı tarafından sözleşme uyarınca yapıldığı bildirilen ve dosyaya sunulan bir kısım projelerin sözleşme öncesi döneme denk düştüğü ve bilirkişi raporuyla da sözleşmeye uygun bir proje olarak kabul edilemeyeceğinin belirlendiği, nitekim davacının ticari defterleri ile davalının ticari defterleri incelendiğinde de davacı tarafça tanzim edilmiş bir hak edişe, faturaya tesadüf edilmediği, yine davacı tarafından sözleşme uyarınca teminat mektubu ile avans mektubunun davalıya teslim edilmediğinin görüldüğü, bu haliyle davalının sözleşmeyi feshetmekte haklı olduğu, davacının mahrum kalınan kar payı, gelir kaybı ve haksız fesih tazminatı talep edemeyeceği değerlendirilmekle, davacının davasını 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 6. ve HMK'nın 190. maddeleri uyarınca usulüne uygun olarak ispatlayamadığı tespit edilmiş ve davanın reddi yönünde aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda belirlendiği üzere:
1- DAVANIN REDDİNE,
2-Alınması gerekli 615,40 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 345,55 TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi ÜZERİNDE BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen 10.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALIYA VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının KARAR KESİNLEŞTİĞİNDE İADESİNE,
6-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.
19/09/2025