T.C. ANKARA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/588 Esas - 2024/329
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN
T.C.
ANKARA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2023/588 Esas
KARAR NO : 2024/329
HAKİM : ...
KATİP : ..
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av....
DAVALI ...
VEKİLİ : Av...
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/08/2023
KARAR TARİHİ : 27/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 14/06/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili 19.08.2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında Kamu İhale Kanunu Kapsamında 01.06.2021 - 31.03.2024 tarih aralığı döneme ilişkin 34 ay süreli 126 personel istihdamı Özel Güvenlik Hizmet alım sözleşmesi imzalandığını, Kamu İhale Genel Tebliği 78. Maddesi 78.30 ( ç) maddesi gereği sözleşme bedeli olan 30.594.678,02 TL tutarın %4 üne tekabül eden tutar (1.223.767,12 TL) olan sözleşme bedeli dışında damga vergileri, giyim giderleri, eğitim giderleri, işyeri hekimliği, iş güvenliği uzmanlığı, Mali Sorumluluk Sigortası, yaka kartı, silahlı atış eğitim gideri, istihdam edilecek işçilere ödenecek yasal kıdem tazminatlarına istinaden ödendiğini, sözleşme devamında asgari ücrete gelecek zam farklarının sözkonusu olması halinde Kamu hizmet alımı ihaleleri uygulama yönetmeliği 9. Maddesi uyarınca ihale bedelinin güncellenmesi konusunda ihale komisyonunun yetkilendirildiğini, bu yetki kapsamında imzalanan sözleşme bedeline ek olarak güncellenen asgari ücret fark tutarlarının istihdam edilen işçilere ödenmek üzere müvekkili davacıya ödendiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 3 yıllık olduğunu, dava tarihi itibariyle halen sözleşmenin devam ettiğini, bu süreçte asgari ücrete 6 ayda 1 gelen zamlar nedeniyle ihale maliyetinin her zam döneminde ihale komisyonu tarafından güncellendiğini, bu güncelleme sonucu ihale makamı tarafından ek ödenecek tutarlara yönelik damga vergisi tutarı ve ek kesin teminat mektubu tutarlarının belirlenerek müvekkili şirkete tebliğ ile gönderildiğini, tebliğ edilen ek maliyetlerin müvekkili tarafından karşılandığını, ayrıca taraflar arasında imzalanan sözleşmenin fiyat farkı başlıklı 14. Maddesi 14.2. fıkrasında fiyat farkı verileceğinin hükme bağlandığını, 01.01.2022 tarihinde asgari ücrete gelen zam ile birlikte 9.862.432,36 TL fiyat farkı ödeneceği gerekçesi ile 93.495.86 TL damga vergisinin müvekkilinin hak edişinden kestiğini ve buna ilişkin müvekkilinden ek kesin teminat mektubu istendiğini, 01.07.2022 tarihinde asgari ücrete gelen zam ile birlikte 7.544.422,62 TL fiyat farkı ödeneceği gerekçesi ile 74,786.41 TL damga vergisinin müvekkilinin hak edişinden kestiğini ve buna ilişkin müvekkilinden ek kesin teminat mektubu istendiğini, 01.01.2023 tarihinde asgari ücrete gelen zam ile birlikte 13.946.736,68 TL fiyat farkı ödeneceği gerekçesi ile 132.215,06 TL damga vergisinin müvekkilinin hak edişinden kestiğini ve buna ilişkin müvekkilinden ek kesin teminat mektubu istendiğini, 01.07.2023 tarihinde asgari ücrete gelen zam ile birlikte 8.117.001,27 TL fiyat farkı ödeneceği gerekçesi ile 76.949.17 TL damga vergisinin müvekkilinin hak edişinden kestiğini ve buna ilişkin müvekkilinden ek kesin teminat mektubu istendiğini, toplam hakkediş kesinti tutarının 377.446,50 TL olduğunu, ilk sözleşme bedelinin 30.594.678,02 TL olduğunu ancak ilerleyen dönemde asgari ücrete gelen öngörülemez zamlar sebebiyle dava tarihi itibariyle sözleşme maliyetinin 39.470.592,93 TL daha arttığını ve dava tarihi itibariyle toplam 70.065.270,95 TL olarak davalı tarafından güncellendiğini, ancak müvekkili davacıya Kamu İhale Genel Tebliği 78. Maddesi 78.30 ( ç) maddesi gereği %4 genel gider pay farkı olarak bir ödeme yapılmadığını, iki yıl içerisinde asgari ücrete toplam genel zam tutarının ve oranlarının öngörülemez ve önlemez olduğunu, bu sebeple mevcut halde devam eden sözleşme şartlarının güncel şartlara uyarlanması gerektiğini, aksi halde müvekkili tarafından iflas durumu söz konusu olduğunu, davalı idarenin ödediği farkların sadece asgari ücrete gelen zam farkları kadar olduğunu ancak bir o kadar vergi ve genel giderin de müvekkili tarafından ödenmek zorunda kalındığını, davalının sözleşme bedeline ek % 4 genel gider payı ödemekten kaçındığını, Ulaşım, iletişim, eğitim, sağlık. vergi, kesin teminat mektubu masrafları, kıdem tazminatları yönünden 10 kata yakın bir artış sözkonusu olduğunu, ilk sözleşme rakamına istinaden %4 lük genel gider payı olan 1.223.787,12 TL nin bu maliyetleri karşılamasının beklenemeyeceğini, mevcut durumun mücbir sebep olarak nitelendirilmesi gerektiğini belirterek, açıklanan nedenlerle; fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla, kısmi alacak ve uyarlama davasının kabulü ile, güncel ihale bedeli üzerinden hesaplanan %4 sözleşme ve genel gider payı fark alacağı olan toplam 1.578.823,71 TL bedelin şimdilik 500.000,00 TL'sinin arabuluculuk son tutanağının imzalandığı tarih olan 09/02/2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı müvekkili firmaya ödenmesine, işin süresi ve personel sayısı dikkate alınarak ilgili mevzuata göre taraflarınca hesaplanan ve hizmet alımı sözleşmesine göre dava tarihi itibari ile güncel 70.065.270,95 TL sözleşme bedelinin 1.578.823,71 TL daha yükseltilerek 71.644.094,66 TL'ye uyarlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı ile imzalanan 11/03/2021 tarihli sözleşmenin 14.2 maddesi uyarınca işlem yapılmakta olup asgari ücrette meydana gelen fiyat artışları neticesinde ilgili dönemlerde yeniden hesaplama yapılarak ortaya çıkan toplam asgari ücret fiyat farkı yüklenici firmanın hakediş ödemelerine yansıtılarak söz konusu artışla birlikte firmaya ödendiğini, asgari ücret artışı fiyat farkından kaynaklanan bu ilave ödeme için de ayrıca sözleşme damga vergisi taraflarınca tahakkuk edilerek firmanın ilgili döneme ait hakedişinden kesilmek suretiyle tahsil edildiğini ve söz konusu dönemin Damga Vergisi Beyannamesi ile birlikte Gelir İdaresi Başkanlığına ödendiğini, gerek Damga Vergisi Kanunu gerek Yönetmelik gerekse Yüklenici ile imzalanan sözleşme gereğince asgari ücret artışı fiyat farkından kaynaklanan ilave ödeme için de ayrıca sözleşme damga vergisi taraflarınca tahakkuk edilerek firmanın ilgili döneme ait hakedişinden kesilmek suretiyle tahsil edilip, kanuni süresinde beyan edilerek bağlı bulundukları Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne ödendiğini, dava dilekçesine konu olan %4 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler başlığı altındaki yüklenici firmaya yapılan ödeme ise ihale döneminde yaklaşık maliyet hazırlanırken Kamu İhale Genel Tebliği'nin 78.30 maddesi "ç" bendinde mahiyeti açıkça belirtilen "%4 oranında Sözleşme Giderleri ve Genel Giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir" hükmü gereği yaklaşık maliyet içine konulmakta olup, bu %4 oranındaki ödemenin asgari ücret gibi güncellenmesi ile alakalı olarak firma ile imzalanan 11/03/2021 tarihli sözleşmede bu hususta herhangi bir madde bulunmadığını, sözleşmenin 14.2 maddesinde bahsedilen "fiyat farkı hesaplanacaktır" ibaresi zaten verilmiş olan asgari ücret artışları için geçerli olduğunu, %4 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler kısmını kapsamadığını, bu sözleşme hükmünden %4 sözleşme giderleri ve genel giderlerin güncelleneceği kanaatine ulaşılamayacağını, müvekkili tarafından yapılan işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğunu, personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımlarında asgari ücret artışlarından kaynaklanan fiyat farklarına ilişkin 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın İşçilik maliyetlerindeki değişiklik başlıklı 6 ncı maddesinin "(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibarıyla hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5 inci madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir. (2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile Jazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fikraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır. (3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır." hükümleri uyarınca hesaplandığını, sözleşmelerde de bu maddeye atıfta bulunularak fiyat farkı ödeneceği hususu hüküm altına alındığını, anılan maddenin 1. fıkrası uyarınca yapılan hesaplamalarda sadece çıplak işçilik ücretine ilişkin brüt maliyetler dikkate alındığını, bu teklif kalemine dahil olan yemek ve yol ücretleriyle %4 oranındaki sözleşme ve genel giderler payı fiyat farkı hesabına dahil edilmediğini, bu hesaplama Kamu İhale Genel Tebliği'nin İşçilik maliyetleri ile ilgili fiyat farkı hesabı başlıklı 83 üncü maddesinin 83.1, 83.2 hükümleri uyarınca yapıldığını, dolayısıyla yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri nedeniyle davacının iddia ettiği şekilde %4 oranındaki sözleşme ve genel giderler payına fiyat farkı verilmesi mümkün olmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
22/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; 01/06/2021 başlangıç tarihli sözleşmenin fiyat farkı başlıklı 14/2 maddesi kapsamında ve asgari ücrete yapılan zam ve genel piyasa durumu gözetildiğinde, davacının %4 sözleşme bedeli ve genel giderler ile ilgili fiyat farkı ödemesinin yapılması isteminin haklı olup olmadığı, sözleşmenin 14/2 maddesinin sözleşme bedeli ve genel giderleri kapsamına alıp almadığı, asgari ücrette yapılan artışlar ve ona bağlı tüm maliyet kalemlerinde meydana gelen artışların davacı taraf bakımından mücbir sebep teşkil edip etmeyeceği yönünden anılan inceleme hukuki değerlendirme niteliğinde olduğundan tarafınca bu hususta bir değerlendirme yapılamadığı, anılan hususun mücbir sebep kapsamında değerlendirilmesi halinde davacının Kamu İhale Tebliği 78.30 maddesi kapsamında talep edebileceği %4 genel gider tutarının 1.578.823.72 TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir.
20/03/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; kök raporda herhangi bir değişikliğe gidilmediği bildirilmiştir.
Davacı vekili 11/02/2024 tarihli ıslah dilekçesinde özetle; fazlaya dair dava, talep ve davalı tarafın delillerine karşı delil sunma hakları saklı kalmak kaydıyla; ıslah dilekçesinin ve kısmi alacak davalarının kabulü ile güncel ihale bedeli üzerinden hesap edilen % 4 sözleşme ve genel gider payı fark alacağı olan toplam 1.578.823,72 TL bedelin arabuluculuk son tutanağının imzalandığı tarih olan 09.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı müvekkili firmaya ödenmesine, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 18/09/2023 tarihli tensip tutanağının 1 no'lu ara kararı ile davacı tarafın sözleşme bedelinin uyarlanması istemine ilişkin davasının dosyadan tefriki ile 2023/657 esasına kaydedilmesine karar verilmiş ve davacı tarafın, hizmet alım sözleşmesine göre dava tarihi itibariyle 70.065.270,95 TL sözleşme bedelinin 71.644.094,66 TL'ye uyarlanmasını talep ettiği dikkate alınarak, aradaki fark olan 1.578.823,71 TL üzerinden nisbi peşin harcın depo edilmesi için kesin süre verilmiş ve davacı taraf kesin süre içerisinde eksik harcı depo etmediğinden, Harçlar Kanunu 30. Maddesi ve HMK 150 maddesi kapsamında uyarlama istemi yönünden açılan davanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve akabinde davacı tarafça 3 aylık yasal süre içerisinde eksik harç yatırılmayarak davanın yenilenmediği dikkate alınarak,08/03/2024 tarihinde, ...Esas sayılı dosyasına kaydedilen davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.
İş bu esas sayılı dosya üzerinden yargılaması yapılan, hizmet sözleşmesinden kaynaklı alacak davası yönünden ise;
Taraflar arasında 01.06.2021-31.03.2024 dönemine ilişkin, 2020 / 619817 ihale sonucunda, 11/03/2021 tarihli Özel Güvenlik Hizmet Alım Sözleşmesi imzalandığı, iş bu sözleşmenin "Fiyat Farkı Ödenmesi Ve Hesaplanmasının Şartları" başlıklı 14.maddesinin;
14.1. Yüklenici, gerek sözleşme süresi, gerekse uzatılan süre içinde, sözleşmenin tamamen ifasına kadar vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerde artışa gidilmesi veya yeni mali yükümlülüklerin ihdası gibi nedenlerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamaz.
14.2. Bu sözleşme kapsamında yapılan işler için fiyat farkı hesaplanacaktır. 31/08/2013 tarih ve 28751 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Bakanlar Kurulu'nun 2013/5215 sayılı kararı eki "4734 Sayılı Kamu İhale Kanuna Göre ihale edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar"ın işçilik maliyetlerindeki değişiklik başlıklı 6. maddesine göre hesaplanacaktır.
(1) İhale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanılmasının öngörüldüğü işçilikler için, 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca çalıştırılan işçinin idari şartnameye göre ihale tarihi itibariyle hesaplanan brüt maliyeti ile uygulama ayındaki brüt maliyeti arasındaki fark, 5. madde uygulanmaksızın ödenir veya kesilir.
(2) İhale dokümanında sözleşme kapsamında çalıştırılacak personele brüt asgari ücretin belli bir yüzde fazlası oranında ücret ödenmesi öngörülmüş ise, uygulama ayında fiilen ödenen ücret üzerinden fiyat farkına esas olacak brüt maliyet bulunur ve fiyat farkı, bu maliyete asgari ücretteki brüt artış oranı uygulanarak hesaplanır. Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile fazla çalışma ücretiyle ilgili olarak bu fikraya göre belirlenen ücret esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.
(3) Uygulama ayına ilişkin aylık ücret bordrosunda belirtilen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı ile idari şartnamede idarece öngörülen kısa vadeli sigorta kolları prim oranı arasında farklılık olması halinde, bu değişiklik fiyat farkı hesabında dikkate alınır.
14.3. Sözleşmede yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz." şeklinde düzenlendiği görülmüştür.
Yapılan inceleme neticesinde, davalı idare tarafından, sözleşmenin 14.maddesi kapsamında, asgari ücrette meydana gelen fiyat artışları doğrultusunda, ilgili dönemlerde yeniden hesaplama yapılarak, davacı yüklenici firmanın hakkediş ödemelerine yansıtılarak ödemeler yapıldığı, bu ilave ödemeler içinde sözleşme damga vergisinin, davacı firmanın ilgili döneme ait hakkedişinden kesilerek, davalı idarece Gelir İdaresi Başkanlığı'na ödendiği, bu suretle davacının da dava dilekçesinde beyan ettiği üzere, davalı idare tarafından toplam ihale bedelinin 70.065.270,95 TL olarak güncellendiği, davacı firmanın buna ilaveten sözleşme giderleri ve genel giderlerin de güncellenmesi suretiyle oluşacak fiyat farkının taraflarına ödenmesini talep ettiği, Kamu İhale Genel Tebliğinin 78.30.maddesinde belirtilen "%4 oranındaki sözleşme giderleri ve genel giderler teklif bileşeni olarak kabul edilir," hükmü gereği, ihale döneminde yaklaşık maliyet hesaplanırken, bu oranın sözleşme bedeline dahil edildiği, bunun dışında fiyat farkı ödemesi isteminin, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 14.3 maddesine aykırılık teşkil ettiği, yine sözleşmenin 17.maddesinde nelerin mücbir sebep sayıldığının belirtildiği, maddede belirtilen doğal afetler, kanuni grev, genel salgın hastalık, kısmi veya genel seferberlik ilanı hallerinde öngörülmezlik ve önlenemezlik hallerinin bir arada gerçekleştiği maddede belirtilen gerektiğinde kurum tarafından belirlenecek benzeri diğer hallerinde öngörülmezlik ve önlenemezlik hallerinin bir arada gerçekleştiği durumların mücbir sebep olarak kabul edildiği, somut davada ileri sürülen ekonomik dalgalanmanın mücbir sebep teşkil etmediği, ayrıca Ticaret Kanunu'nun 18. maddesi uyarınca tacir olan davacının basiretli bir tacir gibi gerekli araştırmaları yaparak ihaleye teklif vermesi gerektiği ve kendi serbest iradesi ile imzaladığı sözleşme hükümleri ile bağlı olduğu da dikkate alınarak, davacının fiyat farkı alacağına ilişkin istemi yerinde görülmemiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin ve ıslah harcı olarak alınan toplam 27.123,75 TL harcın mahsubu ile fazladan yatan 26.696,15 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirmiş bulunduğundan AAÜT uyarınca belirlenen 198.305,90 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,
6-6325 Sayılı Kanunun 18/4-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.120,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına, bu amaçla karar kesinleştiğinde işbu karar eklenmek suretiyle ilgili vergi dairesine yazı yazılmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ... istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 27/05/2024
Katip ...
¸
Hakim ...
¸